II SA/Wa 1279/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spraw.), Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia[...]czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania I Stwierdza nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia[...]czerwca 2006 r. nr [...] oraz decyzji jej poprzedzającej – Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...]czerwca 2006 r. nr [...] II Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w W.utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2003 r. nr [...] o zwolnieniu M.P. ze Służby Celnej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) z uwagi na wniesienie przeciwko niemu aktu oskarżenia o przestępstwo umyślne. Skarga na powyższą decyzję z [...] października 2003 r. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 2408/04 i wyrok ten stał się prawomocny od dnia 2 czerwca 2005 r. Pismem z dnia [...] marca 2006 r., skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w W., M.P. wniósł o przywrócenie go do pracy na poprzednich zasadach wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 982/05, jego zdaniem wydany w analogicznej sprawie, w którym Sąd stwierdził naruszenie zasady "lex retro - non agit". Dyrektor Izby Celnej pismem z dnia[...] kwietnia 2006 r., na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – zwanej dalej kpa, w zw. z art. 81 ust. 2 powołanej ustawy o Służbie Celnej, wezwał M. P., pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, do wskazania trybu administracyjnego w jakim przedmiotowy wniosek ma zostać rozpoznany. Wobec udzielenia ogólnej odpowiedzi pełnomocnika i niewskazania przez niego trybu rozpoznania wniosku organ, pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r., wezwał pełnomocnika skarżącego, również pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, do wykazania trybu rozpoznania wniosku oraz do przedłożenia pełnomocnictwa. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego – adwokat M.G., pismem z dnia 4 maja 2006 r. wyjaśniła, że jest pełnomocnikiem z urzędu oraz, "że nie wskaże trybów ani podtrybów rozpatrzenia wniosku, bowiem postępowanie administracyjne ich nie zawiera". Kolejnym pismem z dnia [...] maja 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w W.ponownie wezwał pełnomocnika do wskazania trybu rozpatrzenia wniosku skarżącego oraz do potwierdzenia faktu udzielenia pełnomocnictwa informując, że w postępowaniu administracyjnym nie funkcjonuje instytucja pełnomocnika z urzędu. Organ ponownie pouczył, że jeżeli braki wniosku z dnia [...] marca 2006 r. nie zostaną w terminie 7 dni uzupełnione, to w oparciu o art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, wniosek skarżącego pozostawi bez rozpoznania. Jednocześnie organ zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z prośbą o wyjaśnienie czy i w jakiej sprawie adwokat M. G. została wyznaczona pełnomocnikiem z urzędu M. P.. W piśmie z dnia [...] czerwca 2006 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyjaśniał, iż adwokat M. G. nie została ustanowiona pełnomocnikiem z urzędu skarżącego. Wobec braku odpowiedzi na wezwanie z dnia 18 maja 2006 r., zarówno ze strony pełnomocnika skarżącego, jak i M. P., Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] czerwca 2006 r. nr [...] pozostawił wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2006 r. bez rozpoznania. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] i stała się ona przedmiotem skargi M.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił bezprawność decyzji z [...] września 2003 r. o zwolnieniu go ze służby, ignorancję interesu strony oraz zaniedbanie, przewlekłość, biurokratyczne rozpoznanie sprawy i pogwałcenie zasady "lex retro - non agit". Przytaczając wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydany w analogicznej sprawie, stwierdził, iż nie została zachowana równość stron wobec prawa. W odpowiedzi na powyższą skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż kwestia zwolnienia ze służby M. P.była już poddana kontroli sądowej i jedynie wyrok uniewinniający w toczącej się sprawie karnej mógłby spowodować przywrócenie go do pracy w przypadku złożenia stosownego wniosku na podstawie art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania nie była decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] października 2003 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby. Skarga na tę decyzję została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i wyrok w tej sprawie jest prawomocny od dnia 2 czerwca 2005 r. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W pełni zgodzić się należy co do zasady z organem, że wobec niewskazania przez skarżącego trybu postępowania jego wniosek należało, stosownie do treści art. 64 § 2 kpa, pozostawić bez rozpoznania. Zgodnie z treścią art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie pisma bez rozpoznania. Dodać należy – vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 216/97, że nie można odmówić organom administracji państwowej prawa domagania się określenia przez stronę trybu, w jakim sprawa ma być rozpatrzona. W doktrynie i orzecznictwie sądowym jest kwestią kontrowersyjną forma działania organu administracji publicznej w zakresie pozostawienia podania bez rozpoznania. Reprezentowane są trzy poglądy: - po pierwsze, iż pozostawienie podania bez rozpoznania następuje w formie decyzji – vide postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 grudnia 2004 r., sygn. akt III AUz 279/04 lex nr 151774, - po drugie, iż pozostawienie podania bez rozpoznania następuje w formie postanowienia, - po trzecie, iż pozostawienie podania bez rozpoznania nie wymaga ani podjęcia decyzji ani wydania postanowienia: jest czynnością materialnotechniczną – czynnością adnotacji pozostawienia podania bez rozpoznania. Odnosząc się do formy pozostawienia podania bez rozpoznania przyjąć należy, że formę pozostawienia podania bez rozpoznania w pierwszej kolejności wskazują przepisy prawa odnoszące się do konkretnej sprawy (podania). W przypadku braku rozwiązań ustawowych należy przyjąć za uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 11/2000, iż pozostawienie bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 kpa podania o wszczęcie postępowania nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. W cytowanej wyżej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, iż "podanie, którego braków formalnych wnoszący nie uzupełnił oznacza, że nie jest ono zdolne do wywołania skutku prawnego wszczęcia postępowania, co rodziłoby konieczność zakończenia jego w formie decyzji. Analogiczny pogląd prezentują autorzy komentarza do Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzając, iż "podanie dotknięte brakami formalnymi staje się bezskuteczne z mocy prawa". (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 8 z 2006 r., str. 367.). Z uwagi na teść ww. uchwały składu Siedmiu Sędziów SN oraz z uwagi na to, iż wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania decyzji w całości orzeczono na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.