II GSK 182/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie NSA Maria Myślińska (spr.) Cezary Pryca Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 września 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1001/07 w sprawie ze skargi P. P. M. "T.-C." Spółki z o.o. w likwidacji w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1001/07 uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w części dotyczącej utrzymania w mocy kary pieniężnej w wysokości [...] zł oraz poprzedzającą ją decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] tej kary dotyczącą. Stwierdził, że powyższe decyzje w uchylonej części nie podlegają wykonaniu. W pozostałej części oddalił skargę P. P. M. "T.-c." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. z następującym uzasadnieniem: Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., Z. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. P. M. "T.-c." sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawą rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia dokonane podczas kontroli w przedsiębiorstwie skarżącego. Stwierdzono, że do kontroli nie okazano wykresówek dwóch kierowców za dzień [...] maja 2006 r. Zgodnie z okazanymi kartami ewidencji czasu pracy tych kierowców w tym dniu obaj pracowali w liczbie godzin równej odpowiednio 5,8 i 10,3 godziny. Organ stwierdził również nieprawidłowości w sposobie korzystania z wykresówek oraz dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia pojazdu. Wskazano przy tym kilka przypadków nieuzasadnionego używania kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu. Po rozpatrzeniu odwołania P. P. M. "T.-c." sp. z o.o. w likwidacji Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r.: 1. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie; 2. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego; wykresówka zapisywana była za długo; 3. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego; nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu; 4. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego, nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych (selektorem); 5. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas do jednej godziny oraz za każdą rozpoczętą kolejną godzinę; 6. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas do jednej godziny oraz za każdą rozpoczętą kolejną godzinę; 7. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu, przy wykonywaniu przewozu drogowego; o czas powyżej 15 minut do jednej godziny oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę; 8. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego; o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz za każde następne rozpoczęte 30 minut. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż na gruncie niniejszej sprawy organ I instancji prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną za popełnienie naruszenia polegającego na nieokazaniu wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę podczas kontroli w przedsiębiorstwie. W przypadku gdy kierowcy są obecni w danym dniu w pracy, zasadne było wymaganie za ten dzień wykresówki na której była rejestracja czasu pracy. W sytuacji gdy kierowca nie pracował lub kierował pojazdem który nie podlega obowiązkowi rejestracji czasu pracy przy pomocy tachografu, przedsiębiorca powinien wystawić kierowcy odpowiednie zaświadczenie. W niniejszej sprawie Spółka nie przedstawiła stosownych wykresówek ani zaświadczeń. W ocenie organu II instancji należycie stwierdzono nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego, polegające na zbyt długim zapisywaniu wykresówki. Ponadto prawidłowo ustalono nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu. Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał za niewystarczający zgromadzony w sprawie materiał dowodowy co do wskazania, iż nieprawidłowo operowano przełącznikiem grup czasowych (selektorem). Skargę na powyższą decyzję złożyło P. P. M. "T.-c." sp. z o.o. w likwidacji wnosząc o jej uchylenie oraz wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, iż skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie. Podczas kontroli w przedsiębiorstwie nie okazano wykresówek A. G. i T. S. za dzień [...] maja 2006 r., ani też dokumentu stwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdów przez ww. kierowców w dniu [...] maja 2006 r., co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Sąd uznał za nietrafne powyższe stanowisko, albowiem obowiązek przechowywania przez przedsiębiorcę zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowców nie wynika ani z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. WE seria L, Nr 370 z dnia 31 grudnia 1985r.) – dalej: rozporządzenie Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r., nr 3821/85, które dotyczy przechowywania wykresówek, ani z art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.) – dalej: ustawa o czasie pracy kierowców – zgodnie z którym zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu wymagane jest wyłącznie w trakcie kontroli na drodze. W ocenie Sądu nietrafny jest zarzut odnośnie niezasadności nakładania kary pieniężnej na przedsiębiorcę za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego, tj. wykresówka była zapisywana za długo, skoro w myśl art. 92 a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) – dalej: ustawa o transporcie drogowym – w przypadku gdy podczas kontroli zostanie stwierdzone naruszenie zasad dotyczących użytkowania analogowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku, określonych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 - kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny. Sąd podkreślił, iż należy odróżnić odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, ustawy o czasie pracy kierowców oraz przepisów wspólnotowych od odpowiedzialności w sprawach o wykroczenia. Ta pierwsza odpowiedzialność zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym obciąża wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a więc przedsiębiorcę i jest to odpowiedzialność obiektywna, niezależna od winy. Odpowiedzialności w sprawach o wykroczenia podlega kierowca według przepisów ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. Nr 12, poz. 114 ze zm.), a w myśl art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym odpowiedzialność kierowcy jest niezależna od odpowiedzialności przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Osoby te podlegają innym płaszczyznom odpowiedzialności. Sąd I instancji wskazał, iż analiza wykresówki kierowcy A. G. prowadzi do wniosku, iż w dniu [...] czerwca 2006 r. od godziny 20.00 do godziny 3.15 dnia [...] czerwca 2006 r. skrócił on dzienny odpoczynek o 1 godzinę i 45 minut w stosunku do 9 godzinnego dziennego czasu odpoczynku. W tym stanie rzeczy nałożenie kary było zasadne. W skardze kasacyjnej Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej uchylenia decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r., w części utrzymującej w mocy karę pieniężną w wysokości [...] zł oraz poprzedzającą ją decyzji Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2006 r., tej kary dotyczącej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także orzeczenie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa prawnego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 oraz art. 31 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców i w związku z tym nieuzasadnioną odmowę zastosowania wobec przedsiębiorcy art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 11.4.1., który podczas kontroli w przedsiębiorstwie nie okazał dokumentu stwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdów przez dwóch zatrudnionych w niego kierowców w dniu [...] maja 2006 r. art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 11.4. ust. 1 załącznika do tej ustawy. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art.14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz art. 31 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców pozostaje w sprzeczności z jednoznacznym, nie budzącym wątpliwości brzmieniem tych przepisów i jednocześnie daje podstawy do obchodzenia wskazanych przepisów, które wprowadzają obowiązki mające zagwarantować bezpieczeństwo na drogach i dbałość o zdrowie osób wykonujących zawód kierowcy. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców zaświadczenia o nieprowadzeniu przez kierowcę pojazdu w danym dniu pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed rozpoczęciem przez niego przewozu drogowego. W przypadku gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądane osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli. Art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 stanowi, iż przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Kopie wykresówek są wydawane zainteresowanym kierowcom na ich wniosek. Wykresówki, wydruki oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego przedsiębiorca jest zobowiązany do przechowywania wykresówek a za ich brak w dniu [...] maja 2006 r. został ukarany. Z kart ewidencji czasu pracy kierowców których dotyczą przedmiotowe wykresówki wynika, że w dniu [...] maja 2006 r., obaj pracowali w liczbie godzin równej odpowiednio 5,8 i 10,3, a strona w toku postępowania nie okazała dokumentu, który stwierdziłby fakt, że w tym dniu nie prowadzili pojazdu. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że przedsiębiorca powinien przedstawić dowód, który zwalniałby go z obowiązku posiadania wykresówek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., której wprawdzie czytelnie nie wskazano jak wymaga przepis art. 176 p.p.s.a. to jednak zarzut naruszenia prawa materialnego w formie określonej w pkt II pozwala na merytoryczną ocenę jej zasadności. Sąd I instancji dokonując wykładni art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym stanął na stanowisku, że przedsiębiorca nie ma obowiązku przechowywania zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez kierowcę w danym dniu. Z cyt. przepisu wynika natomiast obowiązek przechowywania przez przedsiębiorcę m.in. wykresówek, które należy okazać lub doręczyć na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Dokonując wykładni art. 31 ust. 2 cyt. ustawy o czasie pracy kierowców Sąd stanął na stanowisku, że zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu wymagane jest wyłącznie w trakcie kontroli na drodze. Stanowisko Sądu I instancji nie sposób podważyć albowiem z powołanych przepisów wynika, iż różne podmioty zobowiązane są do posiadania w różnych okolicznościach dokumentów jakimi są wykresówki i zaświadczenie o treści przewidzianej w art. 31 ust. 1 cyt ustawy. Art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców odnosi się wyłącznie do kierowcy, który w czasie kontroli prowadził pojazd i nie posiadał wykresówek. Natomiast przepis art. 31 ust. 2 przewiduje tryb wystawiania zaświadczeń, nie zaś obowiązek przechowywania ich przez przedsiębiorcę. Przepis art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 także nie przewiduje obowiązku przechowywania przez przedsiębiorcę zaświadczeń potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu przez określonego kierowcę w danym dniu – dotyczy on przechowywania wykresówek. Z powyższego wynika, że zarzut naruszenia ww. prawa materialnego w sposób wskazany przez autora skargi kasacyjnej jest bezzasadny, a tym samym bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) i Ip. 11.4. ust. 1 załącznika do tej ustawy poprzez jego niezastosowanie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają granice skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu. W niniejszej sprawie nie powołano podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. końcowa faza uzasadnienia skargi kasacyjnej odnosi się do stanu faktycznego sprawy, którego podważanie niedopuszczalne jest w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego. Brak podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. uniemożliwia ustosunkowanie się do sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność wykazania, iż zbędne było lub nie posiadanie przez przedsiębiorcę wykresówek pomimo pracy kierowców w dniu [...] maja 2006 r. Z przytoczonych względów w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.