II OZ 645/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K. i K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 2272/24 o wezwaniu K. P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi D. K. oraz K. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lipca 2024 r., nr 799/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P.; 2. odrzucić zażalenie D. K.. Uzasadnienie. K. P. i D. K. (skarżące) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia 23 lipca 2024 r., nr 799/2024, w przedmiocie nakazu rozbiórki. W następstwie negatywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 13 lutego 2024 r. K. P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję w wysokości 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem"). D. K. i K. P., jednym pismem wniosły zażalenie na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII. W uzasadnieniu zażalenia zawarto argumentację odnoszącą się do problemów finansowych skarżących oraz do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji WINB. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Z kolei zażalenie złożone przez D. K. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata. W takim przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia pisma (skargi, sprzeciwu, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym - 100 zł. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja WINB z dnia 23 lipca 2024 r., nr 799/2024, którą utrzymano w mocy decyzję PINB dla m.st. Warszawy, z dnia 18 stycznia 2024 r., nakazującą K. P. rozbiórkę obiektu budowlanego. Sprawa, w której wniesiono skargę, jest niewątpliwie sprawą z zakresu budownictwa. Wpis sądowy od takiej skargi należny jest w wysokości 500 zł, stosownie do § 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Zaskarżone zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 13 lutego 2025 r. o wezwaniu K. P. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jest zatem nieprawidłowe w zakresie wysokości wpisu. Należało pobrać wpis w wysokości 500 zł, a nie 100 zł. Zażalenie nie może zostać jednak uwzględnione z powodu zakazu reformationis in peius. Uchylenie zaskarżonego zarządzenia stawiałoby bowiem skarżącą w gorszej sytuacji, niż przed wniesieniem zażalenia. Skarżąca musiałaby w tej sytuacji uiścić kwotę wyższą, niż przed wniesieniem rozpoznawanego środka zaskarżenia. Jak wskazuje się zaś w literaturze, postępowanie zażaleniowe również objęte jest zakazem reformationis in peius. Jak zauważyli np. B. Gruszczyński i A. Kabat, NSA, rozpoznając zażalenie strony, która błędnie uważała, że jest ustawowo zwolniona od kosztów sądowych, nie może orzec na jej niekorzyść i nakazać pobrania wyższego wpisu niż ten, którego zażądał przewodniczący wydziału WSA (B. Gruszczyński, A. Kabat, w: Dauter, Gruszczyński, Kabat, Niezgódka-Medek, Komentarz, 2013, s. 663.). Podobnie R. Hauser i A. Skoczylas, prezentując pogląd, że w postępowaniu zażaleniowym zakaz reformationis in peius obowiązuje w szerokim zakresie, podkreślili, iż wynika to z samego charakteru zażalenia jako środka odwoławczego. Opierając się na poglądach wyrażonych w orzecznictwie sądowym, autorzy wskazali, że błędne określenie wysokości należnego wpisu od skargi nie prowadzi do uwzględnienia zażalenia, gdy miałoby ono naruszyć omawiany zakaz (R. Hauser, A. Skoczylas, w: Hauser, Piątek, Skoczylas, Środki zaskarżenia, s. 326–327) – zob. R. Hauser, W. Piątek, A. Skoczylas, Rozdział X. Środki odwoławcze w postępowaniu sądowoadministracyjnym [w:] System Prawa Administracyjnego. Sądowa kontrola administracji publicznej. Tom 10, red. serii R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2016; postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt I GZ 191/17. W pozostałym zakresie na ocenę prawidłowości zaskarżonego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie mogły mieć wpływu argumenty zażalenia. Oceniając, na skutek wniesionego zażalenia legalność zaskarżonego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII, NSA sprawdza jedynie czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącą wpisu i w jakiej wysokości. Kwestia dotycząca prawa pomocy została natomiast prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 597/24, utrzymującym w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2024 r., o odmowie przyznania K. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W związku z powyższym zażalenie K. P. należało oddalić. Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D. K., na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 13 lutego 2025 r. wzywające K. P. do uiszczenia wpisu od skargi jest niedopuszczalne, ponieważ nie była ona adresatem tego zarządzenia. Podkreślić należy, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zarządzenia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego zarządzenia - w tym przypadku wyłącznie D. K. W tej sytuacji zażalenie wniesione przez K. P., podlegało odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i 198 P.p.s.a. oraz jak w pkt 2 sentencji w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 i 198 P.p.s.a.