I FSK 121/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Olgierda H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Po 1041/06 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Olgierda H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 18 lipca 2006 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do lipca oraz za listopad i grudzień 2002 r. postanawia: uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Po 1041/06. Postanowieniem z dnia 06.11.2007 r., sygn. I SA/Po 1041/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Olgierda H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do lipca oraz za listopad i grudzień 2002 r. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w dniu 19.08.2006 r. adwokat Aleksander J. wniósł w imieniu Olgierda H. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Do skargi nie dołączono pełnomocnictwa. W związku z tym, Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia w zakreślonym terminie braków formalnych skargi, w tym nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi do Sądu nadesłano pełnomocnictwo nie obejmujące daty sporządzenia skargi. W tej sytuacji Sąd ponownie wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braków skargi przez jej podpisanie przez stronę lub nadesłanie odpisu skargi podpisanego przez stronę skarżącą. W wyznaczonym terminie pełnomocnik nadesłał odpis uprzednio wniesionej skargi z jego podpisem. Pozostałe braki formalne uzupełniono zgodnie z wezwaniem sądowym. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że nie uzupełniono braków skargi w zakresie braku podpisu strony ją wnoszącej. Skargę podpisał bowiem pełnomocnik, który jak wynika z nadesłanego pełnomocnictwa w dacie jego udzielenia, nie był upoważniony do jej sporządzenia. Wobec tego Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "popsa" wydał przytoczone na wstępie orzeczenie. Od tego postanowienia Olgierd H., reprezentowany przez swojego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 36 i 37 § 1 popsa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że nie istnieje przepis prawny nakładający obowiązek umieszczenia daty na pełnomocnictwie pisemnym. Wymaganie zaś umieszczenia na takim dokumencie daty ustnego udzielenia pełnomocnictwa prowadziło by do jego antydatowania i w efekcie do oszustwa. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 183 § 1 popsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Sytuacje, w których dochodzi do nieważności postępowania opisane zostały w art. 183 § 2 popsa. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł w niniejszej sprawie podstaw do uznania postępowania za nieważne. Przechodząc zaś do oceny skargi kasacyjnej stwierdził, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy. W skardze kasacyjnej wskazano na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 36 i 37 § 1 popsa, które to naruszenie miało – zdaniem jej autora – istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 37 § 1 popsa. Zgodnie z tym przepisem pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy i rzecznik patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. W punkcie wyjścia rozważań nad znaczeniem zacytowanego powyżej przepisu godzi się przypomnieć, że proces wykładni przepisów powinien w pierwszej kolejności polegać na językowej analizie ich treści. Dokonując zatem wykładni językowej art. 37 § 1 popsa należy podzielić pogląd pełnomocnika skarżącego, że przepis ten nie stawia wymogu, aby dokument pełnomocnictwa złożony do akt sprawy musiał być opatrzony datą wskazującą na umocowanie pełnomocnika do reprezentacji mandanta w dniu złożenia skargi. Przepis ten wymaga tylko, aby dokument pełnomocnictwa był przez mocodawcę podpisany. Zatem twierdzenie Sądu, że złożony dokument pełnomocnictwa jest wadliwy, gdyż z jego treści, a dokładnie z zamieszczonej na nim daty wynika, że w momencie składania skargi pełnomocnik nie był upoważniony do dokonania tej czynności, nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a przez to jest wadliwe. Sąd w swoim wywodzie nie wziął pod uwagę, że dokument pełnomocnictwa stanowi tylko formalne potwierdzenie istnienia stosunku pełnomocnictwa. Do powstania tego stosunku dochodzi w drodze jednostronnej czynności prawnej polegającej na złożeniu oświadczenia woli przez mocodawcę. Tego zaś może on dokonać nawet w sposób dorozumiany (por. Kodeks cywilny, t. I, pod red. K. Pietrzykowskiego, C.H. Beck Warszawa 2005, s. 387-388). W tym zakresie data umieszczona na dokumencie pełnomocnictwa nie ma żadnego znaczenia. Nie wyznacza ona bowiem początku istnienia więzi między pełnomocnikiem a jego mocodawcą. Skoro więc pełnomocnik skarżącego i on sam oświadczyli, że do udzielenia pełnomocnictwa doszło ustnie przed sporządzeniem i wniesieniem skargi przez pełnomocnika, a następnie te czynności w sposób jednoznaczny zostały na piśmie potwierdzone przez skarżącego (k. 49 akt sądowych), to nie ma podstaw, aby odmawiać tym czynnościom skutku procesowego. Przyjęcie odmiennej koncepcji, na co słusznie wskazuje autor skargi kasacyjnej, byłoby wyrazem nadmiernego formalizmu i podważałoby konstytucyjnego prawo do sądu. Z resztą taki pogląd został już wyrażony w orzecznictwie tut. Sądu i nie ma podstaw, aby od niego odstąpić. Przykładowo można wskazać na postanowienie NSA z dnia 20.12.2005 r., sygn. II OSK 241/05 (Lex 190983), gdzie wywiedziono, że: "Obowiązek pełnomocnika dołączenia pisemnego pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, spełnia pisemne potwierdzenie udzielonego pełnomocnictwa i to także wówczas, gdy dokonane zostanie po sporządzeniu skargi." W tym samym duchu NSA wypowiedział się w postanowieniu z dnia 07.04.2006 r., sygn. II OSK 270/06 (Lex 209405) stwierdzając, że: "Nie dołączenie pisemnego pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej, w tym wnoszeniu skargi, stosownie do obowiązku przewidzianego w art. 37 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest usuwalnym brakiem formalnym i wymóg zawarty w tym uregulowaniu spełnia pisemne potwierdzenie pełnomocnictwa również wówczas, gdy zostanie sporządzone po wniesieniu skargi". Biorąc powyższe stwierdzenia pod rozwagę, należy skonstatować, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego nie miał upoważnienia do podpisania skargi z uwagi na datę widniejącą na dokumencie pełnomocnictwa. W konsekwencji Sąd ten bezzasadnie uznał, że wniesiona skarga dotknięta była brakami formalnymi. Wszystkie te względy zaś przemawiają za koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia, a to z kolei prowadzi do nadania dalszego biegu skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 18.07.2006 r. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 182 § 1 i § 3 popsa orzekł jak w sentencji.