II FSK 1366/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. D. i J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 126/06 w sprawie ze skargi M. D. i J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 27 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. D. i J. D. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w S. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Sz 126/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. i J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 27 grudnia 2005 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej należny podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997 r. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że skarżący złożyli wniosek o wznowienie postępowania podatkowego i uchylenie decyzji Izby Skarbowej w S. z dnia 21 grudnia 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia 20 września 2000 r. określającą małżonkom D. podatek dochodowy od osób fizycznych za 1997 r., zaległość podatkową z tytułu tego podatku oraz odsetki za zwłokę. Skarżący podnosili, że wysokość należnych do zapłaty odsetek od zaległości podatkowej określono w oparciu o nieistniejącą podstawę prawną. W myśl bowiem art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 140, poz. 938 ze zm.), to nie Prezes Narodowego Banku Polskiego ale Rada Polityki Pieniężnej ustala wysokość stóp procentowych NBP. W konsekwencji przyjąć należy, że decyzja Urzędu Skarbowego w S. w części dotyczącej odsetek wydana została bez uzyskania, wymaganego w art. 56 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), stanowiska Prezesa NBP. Mając powyższe na względzie, M. i J. D. jako podstawę wznowienia postępowania wskazali art. 240 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia 11 maja 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w S. wznowił postępowanie. Następnie, rozpatrując sprawę w trybie art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, organ ten uznał, że nie zaistniały w niej przesłanki z art. 240 § 1 pkt 6 Ordynacji. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w S. istotne jest, że na podstawie art. 54 ust. 1 pkt 4 ustawy o Narodowym Banku Polskim, Prezes NBP był uprawniony do wydawania obwieszczeń o stopie oprocentowania kredytu lombardowego i publikowania ich w Dzienniku Urzędowym NBP. Zawarte w art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej sformułowanie "ustalanej przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego" trzeba odnieść do ustalania stóp procentowych, rozumianych jako ogłoszenie we właściwym publikatorze. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczący ustalania przez Prezesa NBP podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego nie jest spójny z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Narodowym Banku Polskim. Różnice wynikającego z tych przepisów dotyczą jednak wyłącznie kwestii formalnych (formy ogłoszenia oraz organu ogłaszającego stopy procentowe) i nie mogą przesądzać o bezprzedmiotowości art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej. Decyzją z dnia 8 czerwca 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w S. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Izby Skarbowej w S. z dnia 21 grudnia 2000 r. w żądanym przez stronę zakresie, to jest w części dotyczącej odsetek. Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w S. decyzją z dnia 27 grudnia 2005 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. W skardze do sądu administracyjnego M. i J. D. wnieśli o uchylenie decyzji drugoinstancyjnej, zarzucając naruszenie art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 121 i art. 58 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący, stosownie do art. 240 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, przesłanki wznowienia postępowania upatrują w tym, że wysokość należnych do zapłaty odsetek od zaległości podatkowej określono w oparciu o nieistniejącą podstawę prawną. Sąd - w ślad za organem – przyznał następnie, że zarzuty dotyczące braku podstaw prawnych do naliczenia odsetek za zwłokę, które wiążą się z obowiązującą w latach 1998 – 2002 i stosowaną w prowadzonych w tych latach postępowaniach podatkowych treścią art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, nie stanowią podstawy do uchylenia w ramach postępowania wznowieniowego ostatecznej decyzji podatkowej. Powołany przepis stanowił, że stawka odsetek za zwłokę wynosi 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Tymczasem według przepisów ustawy o Narodowym Banku Polskim to Rada Polityki Pieniężnej ustala w drodze uchwały stopę kredytu lombardowego, a Prezes Narodowego Banku Polskiego ogłasza ją w Dzienniku Urzędowym Narodowego Banku Polskiego. Sąd zaakcentował, że w obu aktach prawnych (Ordynacji podatkowej i ustawie o Narodowym Banku Polskim) odmiennie określa się zatem organ właściwy do ustalania stopy oprocentowania kredytu. Zarzut braku podstawy prawnej do określenia odsetek za zwłokę jest jednak zbyt daleko idący, gdyż kwestionowany art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczy tylko stawki odsetek za zwłokę, nie zaś obowiązku ich naliczania, który to obowiązek wynika z art. 53 § 1 powołanej ustawy. Zdaniem Sądu, z punktu widzenia wykładni systemowej, art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, nie może rozstrzygać o właściwości organów państwowych w omawianym zakresie. Za decydujące należy w tym przypadku uznać przepisy ustawy o Narodowym Banku Polskim. Mając powyższe na względzie skład orzekający uznał, że powołane przez skarżących okoliczności nie stanowią przesłanki do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Ponadto jako nietrafne Sąd ocenił zarzuty naruszenia art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 121 Ordynacji podatkowej. W konkluzji skład orzekający podniósł, że nie ma żadnych uzasadnionych racji, aby w przypadku, gdy podatnik nie realizuje we właściwym terminie ciążącego na nim z mocy prawa obowiązku prawidłowego obliczenia i zapłaty należnego podatku dochodowego, zostały wyłączone skutki prawne wynikające z art. 53 § 1 i art. 56 Ordynacji podatkowej. Brak rozporządzenia, na które powołują się skarżący nie niweczy obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę od niezapłaconego w terminie podatku. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. i J. D. wnieśli o jego uchylenie w całości oraz zwrot kosztów postępowania przed Wojewódzkim i Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1/ na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na: - niewłaściwym zastosowaniu i błędnej wykładni art. 58 Ordynacji podatkowej oraz art. 12 ustawy o Narodowym Banku Polskim z związku z art. 56 Ordynacji podatkowej, - zastosowaniu art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, to jest przepisu niezgodnego z art. 2, art. 87 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim określa stawkę odsetek za zwłokę w wysokości 200 % podstawowej stawki kredytu lombardowego, co wskazuje na charakter sankcji administracyjnej, 2/ na podstawie art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: - naruszenie art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz jego odpowiednika art. 328 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez brak pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego wyroku w zakresie dotyczącym kwestii wzoru na obliczenie odsetek za zwłokę, - naruszenie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na niezastosowaniu przez wojewódzki sąd administracyjny przewidzianych środków w celu usunięcia naruszenia prawa, to jest nieuchylenie decyzji, która została wydana w oparciu o obowiązujący wówczas art. 24b § 1 Ordynacji podatkowej, który to przepis został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją (sygn. akt K 4/03; Dz. U. z 2004 r. Nr 122, poz. 1288). Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego wskutek zastosowania niekonstytucyjnego – zdaniem strony - art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, skarżący podnieśli, że niezgodna z prawem jest sytuacja, w której dopuszcza się zbieg sankcji administracyjnej i karno – skarbowej, a taka sytuacja występuje w związku z karnym charakterem odsetek za zwłokę. W związku z powyższym M. i J. D. zwrócili się o wystąpienie w tym zakresie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, w oparciu o art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca zasadniczo powtórzyła wcześniej prezentowaną argumentację, zwracając uwagę, że niespójność art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej z przepisami ustawy o Narodowym Banku Polskim nie zmienia faktu, iż w okresie, za który naliczono sporne odsetki art. 56 § 1 obowiązywał. W ocenie skarżących, wykładnia systemowa nie może rozstrzygać rozbieżności istniejących między powołanymi regulacjami prawnymi. Decydującą rolę należy w tym przypadku przypisać jasnej i nie budzącej wątpliwości wykładni językowej, która prowadzi do wniosku, że ustawodawca przewidział w Ordynacji podatkowej możliwość wystąpienia odsetek za zwłokę o tyle, o ile po dniu 1 stycznia 1998 r. Prezes NBP ustali stopę oprocentowania kredytu lombardowego. Niezależnie od powyższych zarzutów, strona skarżąca podniosła, że organ podatkowy nie uwzględnił faktu, iż urząd skarbowy ustalił wysokość spornych odsetek, mimo że wbrew art. 58 Ordynacji podatkowej, Minister Finansów nie określił wówczas w rozporządzeniu wzoru odsetek za zwłokę. Minister Finansów próbował wprawdzie usprawiedliwiać swoje zaniedbanie przez powoływanie się na analogiczny sposób liczenia odsetek w Prawie bankowym, ale Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 67/98 stwierdził, że w prawie podatkowym funkcjonuje zakaz analogii i z tego powodu "wzór" Ministra Finansów na obliczenie odsetek za zwłokę był nieprawidłowy. Nowe rozporządzenie Ministra Finansów w tym przedmiocie weszło w życie dopiero w dniu 1 września 2005 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, ustosunkowując się do sformułowanych przez stronę zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny, poza przypadkami nieważności postępowania, jest związany granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że podniesione przez skarżącego zarzuty wyznaczają zakres sądowej kontroli legalności kwestionowanego wyroku. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do rozpatrywania sprawy wyłącznie w ramach sformułowanych przez stronę podstaw kasacyjnych i wniosków. Jeżeli zatem skarżący wskaże konkretne przepisy prawa materialnego lub prawa procesowego, które – jego zdaniem – zostały naruszone, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy nie doszło w danym przypadku do uchybienia innym przepisom. Niedopuszczalne jest również samodzielne precyzowanie, uściślanie lub korygowanie przez Sąd zarzutów kasacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt GSK 10/04, publ. Monitor Prawniczy 2004/9/392; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2004 r., sygn. akt FSK 102/04; niepubl.). W skardze kasacyjnej złożonej w sprawie niniejszej wskazano zarówno na naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Mając na uwadze, że przedstawione przez skarżących uchybienia procesowe pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie zarzutów sformułowanych w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), Naczelny Sąd Administracyjny uznał za celowe odniesienie się w pierwszej kolejności do twierdzenia strony o niewłaściwym zastosowaniu i błędnej wykładni art. 58 Ordynacji podatkowej oraz art. 12 ustawy o Narodowym Banku Polskim w związku z art. 56 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, zarzut ten nie może odnieść zamierzonego skutku z uwagi na jego błędną konstrukcję. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem badania sądu administracyjnego pierwszej instancji była decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym (wznowienie postępowania). Istota tego rodzaju postępowania sprowadza się do ustalenia, czy rozstrzygnięcie organu podatkowego dotknięte jest - określoną w przepisach prawa – wadą, uzasadniającą weryfikację decyzji ostatecznej. Ocena naruszenia prawa musi być więc w takiej sytuacji dokonywana przez pryzmat przesłanek wznowienia postępowania przewidzianych w art. 240 Ordynacji podatkowej. Z uwagi na odrębności istniejące między postępowaniem nadzwyczajnym i zwykłym, sądowoadministracyjna kontrola aktów wydawanych w trybach nadzwyczajnych powinna być odróżniana od kontroli aktów wydawanych w zwykłym toku instancji. Zakres sprawy sądowoadministracyjnej mającej za przedmiot rozstrzygnięcie podjęte w trybie wznowieniowym nie jest bowiem tożsamy z granicami sprawy sądowoadministracyjnej wyznaczonej przez akt wydany w postępowaniu zwykłym. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, podkreślić należy, że zarzut naruszenia prawa materialnego w kształcie nadanym mu przez stronę skarżącą mógłby zostać skutecznie podniesiony jedynie w ramach postępowania sądowoadministracyjnego, zainicjowanego skargą na decyzję podjętą w postępowaniu głównym (zwykłym). Zarzut niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni powołanych w skardze kasacyjnej przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o Narodowym Banku Polskim został bowiem skierowany bezpośrednio przeciwko tzw. decyzji wymiarowej (w zakresie, w jakim określała ona należne odsetki od zaległości podatkowej), a nie decyzji wydanej w postępowaniu w sprawie wznowienia. Próba podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji, pozwalająca na jego ocenę przez sąd kasacyjny, wymagałaby natomiast powiązania rozpatrywanej podstawy kasacyjnej z zarzutem naruszenia odpowiedniego przepisu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 240 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Braki w tym zakresie uniemożliwiają dokonanie merytorycznej kontroli zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jedynie na marginesie należy zatem zwrócić uwagę, że problem wykładni art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r.) w świetle art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o Narodowym Banku Polskim był wielokrotnie rozstrzygany przez sądy administracyjne (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt FSK 2022/04, LEX nr 172980 i powołane tam orzeczenia). Zgodnie z ukształtowaną w tym zakresie jednolitą linią orzeczniczą rozbieżności istniejące między powołanymi przepisami dawały się usunąć w drodze odpowiednich zabiegów interpretacyjnych i nie przesądzały o bezprzedmiotowości art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej. Ustosunkowując się do kolejnego z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 cytowanej ustawy). Stosownie do treści powołanego przepisu (art. 141 § 4 zdanie pierwsze), uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wyrok będący przedmiotem kontroli instancyjnej nie zawiera w tym zakresie uchybień. Wbrew sugestiom skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie miał obowiązku wyjaśniania sposobu naliczania odsetek za zwłokę (kwestii wzoru na obliczenie odsetek za zwłokę). Wprost przeciwnie, rozważania poświęcone temu zagadnieniu mogłyby zostać ocenione, jako wykraczające poza zakres rozpatrywanej sprawy sądowoadministracyjnej, której przedmiotem jest akt wydany w trybie wznowienia, czego skarżący zdają się nie dostrzegać. Całkowicie niezrozumiałe pozostaje także powoływanie przez autora skargi kasacyjnej art. 328 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd pierwszej instancji nie mógł dopuścić się naruszenia wspomnianego przepisu procedury cywilnej, ponieważ go nie stosuje. Podstawę działania sądów administracyjnych stanowi bowiem ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Za chybiony uznał Naczelny Sąd Administracyjny również zarzut naruszenia art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który obliguje sąd do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zdaniem skarżących, Sąd pierwszej instancji powinien w oparciu o wskazaną podstawę prawną uchylić decyzję określającą wysokość odsetek od zaległości podatkowej, jako wydaną na podstawie niezgodnego z Konstytucją art. 24b § 1 Ordynacji podatkowej. Po pierwsze zauważyć należy, że cytowany wyżej przepis (art. 135) dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę, a tym samym nie znajduje zastosowania w razie jej oddalenia (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., LexisNexis Warszawa 2006, str. 296 oraz A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, str. 323). Zatem w sytuacji, w której strona nie zdołała podważyć prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd pierwszej instancji (oddalenie skargi), nie może być również mowy o jakimkolwiek uchybieniu w zakresie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie podkreślenia wymaga, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu, który był podstawą wydania decyzji stanowi przesłankę wznowienia postępowania podatkowego (por. art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej). Wznowienie może jednak w takim przypadku nastąpić tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (por. art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za niedopuszczalne należy uznać domaganie się od sądu administracyjnego, aby ten w oparciu o art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, doprowadził do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, ze względu na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia organu podatkowego. Tak sformułowane żądanie skarżących, nie zgłaszane na wcześniejszym etapie postępowania, bezsprzecznie zmierza do obejścia zawartej w Ordynacji podatkowej procedury wznowienia, która rozpoczęcie postępowania pozostawia w takiej sytuacji wyłącznej inicjatywie strony. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się ponadto podstaw do uwzględnienia zarzutu zastosowania w zaskarżonym wyroku - niezgodnego z art. 2, art. 87 i art. 217 Konstytucji - art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej oraz związanego z tym zarzutem wniosku o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślenia wymaga, że konstytucyjność komentowanego rozwiązania prawnego nie budziła wątpliwości w orzecznictwie sądowym. Co więcej, kwestia wysokości odsetek za zwłokę nie była w ogóle przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji, który zajmował się badaniem istnienia przesłanki wznowienia postępowania podatkowego, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w S. orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c i pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).