II SA/Bd 786/07

WyrokWSA w Bydgoszczy2007-11-20

Skład orzekający: Grażyna Malinowska-Wasik, Krzysztof Gruszecki, Anna Klotz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zobowiązał stronę do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego, nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, w tym kwestii związanych z pobieraniem świadczeń za granicą oraz zasadą zakazu kumulacji świadczeń wynikającą z prawa wspólnotowego?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad prawdy obiektywnej, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz obowiązku wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. Organy nie odniosły się do istotnych twierdzeń i dowodów strony skarżącej dotyczących charakteru jej pobytu za granicą oraz nie zbadały kwestii ewentualnego naruszenia zasady zakazu kumulacji świadczeń wynikającej z prawa wspólnotowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta zobowiązującą R. S. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego za okres od listopada do grudnia 2006 r. Organ pierwszej instancji uznał zasiłek za nienależnie pobrany, ponieważ R. S. przebywał wówczas w Wielkiej Brytanii, co miało wpływać na jego prawo do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych. Strona skarżąca twierdziła, że wyjazd miał charakter turystyczny i nie wpływał na prawo do zasiłku przyznanego jej córce. Kolegium Odwoławcze podtrzymało decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że nie zamieszkiwanie w Polsce przez cały okres zasiłkowy jest wystarczającą przesłanką do zwrotu świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2007r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2007 nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 786/07 UZASADNIENIE Postanowieniem z ... maja 2007 r., Nr ... Prezydent Miasta B. na podstawie art. 61 § 1 kpa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego na M. S. za okres od ....11.2006r. do ....12.2006r. Decyzją z ... czerwca 2007 r., Nr ... Prezydent Miasta B. na podstawie art. art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 6, ust. 7, ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. - Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 kpa zobowiązał R. S. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego w okresie od ....11.2006r. do ....12.2006r. w kwocie ... zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie ... zł, łącznie do zwrotu kwota w wysokości ... zł Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, iż w myśl art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależne świadczenie rodzinne jest zobowiązana do jego zwrotu. Przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie rodzinne uważa się świadczenie rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierającą te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Organ pierwszej instancji wskazał także, iż ze zgromadzonych w sprawie dokumentacji wynika, iż na przełomie września i października 2006r. skarżący wyjechał do Wielkiej Brytanii, a zgodnie z art. 1 ust 2 i ust 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenia rodzinne przysługują: 1. obywatelom polskim, 2. cudzoziemcom posiadającym obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, 3. cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznością o której mowa wart. 53 ust 1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U.Nr 128, poz. 1715 z pozn. zm.), zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem z Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy, jeżeli zamieszkują łącznie z członkami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto organ podkreślił, iż świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku oraz przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, o czym stanowi art. 1 ust 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Biorąc pod uwagę powyższe organ pierwszej instancji uznał, że wypłacony w/w zasiłek rodzinny za okres od ....11.2006 r. do ....12.2006r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi na podstawie art. 30 ust. 8 ustawy wraz z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia zapłaty. Wyplata świadczeń rodzinnych za miesiąc listopad 2006r. w kwocie ... zł nastąpiła w dniu ....11.2006r., za miesiąc grudzień 2006r. w kwocie ... zł nastąpiła w dniu ....12.2006r. Odwołując się od powyższego rozstrzygnięcia R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zwrot pobranej od niego wyżej wymienionej kwoty, ponieważ jak twierdzi, nie wyjaśniono wszystkich okoliczności jego wyjazdu do Wielkiej Brytanii. Odwołujący się przyznał także, że we wrześniu 2006 roku wyjechał turystycznie za granicę, ale uważa, że skoro zasiłek rodzinny został przyznany córce M. a nie jemu, to zasiłek taki winien być dalej wypłacany córce mimo jego wyjazdu. R. S. podniósł także, jakoby organ I instancji przez jego wyjazd za granicę uznał go za obcokrajowca - cudzoziemca, a przecież ma obywatelstwo polskie i stały meldunek w kraju. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania R. S. decyzją z dnia ... sierpnia 2007 r., Nr ... utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy uznał, że decyzja została wydana w sposób prawidłowy, z uwzględnieniem istniejącego stanu faktycznego i obowiązujących przepisów prawa wskazując, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych a w szczególności z art. 1 ust. 3 tejże ustawy - zasiłek rodzinny przysługuje m. in. obywatelowi polskiemu, jeżeli zamieszkuje on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymuje świadczenie rodzinne. Skoro, zatem R. S. nie zamieszkiwał w kraju przez cały ten okres, gdyż przebywał w Wielkiej Brytanii - słusznie postąpił organ I instancji zobowiązując go do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od ... listopada 2006 r. do ... grudnia 2006 r. w kwocie ... zł + odsetki ustawowe w kwocie ... zł. Odnosząc się do zarzutów R. S. Kolegium wskazało, iż powołany przepis dotyczy m.in. obywateli polskich, zatem odwołujący się niesłusznie twierdzi, że został uznany za obcokrajowca - cudzoziemca, co nie miało miejsca. Do wydania, zatem zaskarżonej decyzji wystarczyło, bowiem jedynie wystąpienie przesłanki nie zamieszkiwania w Polsce, co jest bezsporne. Nie była, zatem potrzeby ustalania statusu prawnego odwołującego się na terenie Wielkiej Brytanii. W skardze wniesionej do Sądu R. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, iż postępowanie zostało przeprowadzone w sposób powierzchowny, nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym nie posiada uprawnień do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy. Z powołanego przepisu wynika, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. stwierdził, że zarówno decyzja Prezydenta Miasta B., jak i zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. narusza przepisy postępowania, a w szczególności zaskarżona decyzja zapadła bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, co miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. - Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) Na wstępie należy podkreślić, iż do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o ile ustawa nie stanowi inaczej, a zatem stosuje się także zasady ogólne w nim wyrażone. Zgodnie, zatem z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Winien, więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 kpa) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 kpa), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art.11 kpa). Powinien też mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wskazuje jednak, zdaniem Sądu, że organ uchybił wielu z przedstawionych wyżej zasad, zarówno w toku postępowania, w tym postępowania kontrolnego, jak i przy rozstrzyganiu sprawy. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Stanowisko organu prowadzącego postępowanie winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 kpa. Przywołany przepis art. 107 kpa określa, bowiem podstawowe części składowe, jakie powinna zawierać decyzja. Do tych części ustawodawca zaliczył między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie stanowi, zatem integralny składnik decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Tak, więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma kardynalne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. W świetle art. 107 § 3 kpa w uzasadnieniu faktycznym należy przytoczyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego obowiązku winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w utrwalonym - w tym zakresie - orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładem takiego sposobu rozstrzygania może być wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635, w którym to stwierdzono, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie przywołane przepisy niewątpliwie zostały naruszone. W trakcie postępowania strona złożyła, bowiem oświadczenie oraz dokumenty, którymi starała się wykazać, że jej pobyt za granicą miał charakter turystyczny i że przebywając za granicą nie ubiegała się o jakiekolwiek świadczenia rodzinne. Do tych oświadczeń oraz do składanych przez stronę dowodów organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle się nie odniósł i nie umotywował powodów, dla których nie uwzględnił zasadności twierdzenia strony jak też, dlaczego odrzucił składane przez nią dowody. Tymczasem, wyjaśnienie czy faktycznie skarżący nie pobierał świadczeń rodzinnych przebywając za granicą, ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Powyższej okoliczności nie wyjaśnił organ pierwszej instancji, ale również i organ odwoławczy, pomimo zawartych w odwołaniu zarzutów, nie wypowiedział się, co do nich, czym też naruszył, art. 7, art. 77 oraz art. 138 kpa. Należy, zatem podkreślić, że istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zawartą w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności, jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w pełnym jej zakresie. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje, więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. W wyroku z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 21/98, LEX nr 34147 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że na organie odwoławczym ciąży również obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa, przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu. Natomiast w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234, NSA skonstatował, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji. Decyzja organu odwoławczego wymogów tych nie spełnia. Organ w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów odwołania, w szczególności odnoszących się do niezrozumiałego dla strony pominięcia jej wyjaśnienia, co do wyjazdu w celach turystycznych. Ponadto podkreślić należy, iż od dnia 01 maja 2004 r., tj. od dnia przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, Polska stała się państwem członkowskim Wspólnoty Europejskiej, a prawo wspólnotowe stało się częścią polskiego porządku prawnego. W związku z powyższym prawo wspólnotowe wraz z jego dotychczasowym dorobkiem ma pierwszeństwo przed normami prawa krajowego, zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności, a także art. 87 ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Zauważyć również należy, że z katalogu źródeł prawa wymienionego w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP wynika, iż obejmuje on cały system obowiązującego prawa bez względu na źródła jego powstania. W myśl art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej cały dorobek prawny Wspólnot, tzw. acquis communautaire obejmujący prawo pierwotne, w tym podstawowe zasady prawne sformułowane przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS), oraz prawo pochodne tworzone przez organy Wspólnoty został inkorporowany do wewnętrznego porządku prawnego i stał się prawem obowiązującym na terytorium Polski. Zasada poszanowania acquis communautaire ma fundamentalne znaczenie dla jednolitości wspólnotowego porządku prawnego. Jedną z podstawowych zasad wspólnotowego prawa pierwotnego jest zasada pierwszeństwa. Znajduje ona zastosowanie w przypadku sprzeczności norm krajowych i wspólnotowych poprzez nałożenie obowiązku stosowania normy wspólnotowej z pominięciem normy krajowej. Prymat porządku wspólnotowego nad wewnętrznymi porządkami prawnymi ETS proklamował w klasycznym już orzeczeniu z 1964 r. w sprawie Costa (6/64 Flaminio Costa v. Enel). Pogląd o nadrzędności prawa wspólnotowego nad krajowym jest w orzecznictwie ETS-u ugruntowany i systematycznie rozwijany. Zasada pierwszeństwa ma charakter bezwarunkowy i nieograniczony. Oznacza to z jednej strony, iż z pierwszeństwa korzystają wszystkie normy prawa wspólnotowego, zawarte zarówno w prawie pierwotnym jak i wtórnym, z drugiej zaś, iż żadna norma prawa krajowego nie może mieć pierwszeństwa przed prawem wspólnotowym (wyrok w sprawie 11/70 Internationale Handelsgesellschaft z 1970 r.). Należy jednocześnie wskazać, iż zgodnie z powyższą zasadą, na każdym organie Państwa Członkowskiego, w tym również na organach administracyjnych spoczywa obowiązek stosowania przepisu wspólnotowego z pominięciem sprzecznego z nim przepisu krajowego. W świetle tych uwag należy, więc uznać, że orzekające w tej sprawie organy administracji, zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa (art. 7 Konstytucji RP, art. 30 i art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych), miały obowiązek stosowania nie tylko przepisów prawa krajowego, ale również przepisów prawa wspólnotowego, a w szczególności Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U.UE L.71.149.2). Tym rozporządzeniem została wprowadzona zasada zakazu kumulacji świadczeń, wyrażona w artykule 12, który stanowi: 1. Na podstawie niniejszego rozporządzenia nie można przyznać ani zachować prawa do kilku świadczeń tego samego rodzaju za ten sam okres ubezpieczenia obowiązkowego. Jednakże tego przepisu nie stosuje się do świadczeń z tytułu inwalidztwa, starości i śmierci, (emerytur i rent) lub świadczeń z tytułu choroby zawodowej, które są przyznawane przez instytucje dwóch lub więcej Państw Członkowskich, zgodnie z przepisami art. 41, art. 43 ust. 2 i 3, art. 46, 50 i 51 lub art. 60 ust. 1 lit. b). 2. Przepisy ustawodawstw Państwa Członkowskiego dotyczące zmniejszenia, zawieszenia lub zniesienia w przypadkach kumulacji jednego świadczenia z innymi świadczeniami z tytułu zabezpieczenia społecznego lub z innymi rodzajami dochodu stosuje się, nawet, jeżeli chodzi o świadczenia nabyte na podstawie ustawodawstwa innego Państwa Członkowskiego lub, gdy te dochody uzyskano na terytorium innego Państwa Członkowskiego, chyba, że niniejsze rozporządzenie stanowi inaczej. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy, należy uznać, że również w tej kwestii organy administracji zarówno I jak i II instancji nie wyjaśniły tej okoliczności, czy skarżący przebywając za granicą nie pobierał jakichkolwiek świadczeń, a tym bardziej czy nie została naruszona zasada zakazu kumulacji świadczeń. Jeżeli bowiem skarżący nie pobierałby żadnych świadczeń poza granicami Polski to brak byłoby podstaw do pozbawiania go świadczeń w Polsce. Z przedstawionych wyżej względów uznać należało, że zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 138 kpa mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na skutki prawne, jakie mogłoby wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji Sąd na podstawie art. 152 cytowanej ustawy stwierdził, że nie może ona być wykonana. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji powinny dokonać ustaleń faktycznych we wskazanym wyżej zakresie i od ich wyniku uzależnić dalszy przebieg postępowania.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło