I SA/Gd 1216/97

Otrzymywana przez żonę od męża za pośrednictwem komornika renta związana z łożeniem środków na utrzymanie rodziny nie może stanowić jej przychodu, skoro świadczenie to - wobec trwania małżeństwa - jest wspólnym dorobkiem małżonków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 pkt 1 i 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ emerytura i alimenty, z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci, stanowią źródło przychodu i na podstawie art. 9 ust. 1 tejże ustawy podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że osoba otrzymująca zarówno emeryturę, jak i alimenty z wyjątkiem alimentów na rzecz dzieci posiada źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W związku z powyższym osoba uzyskująca dochód z tych tytułów zgodnie z postanowieniami art. 45 powołanej ustawy o podatku dochodowym jest zobowiązana wykazać go w zeznaniu rocznym i zapłacić od niego należny podatek dochodowy. Taka interpretacja przepisów jest niewątpliwie poprawna, jednak nie znajduje ona zastosowania w przedmiotowej sprawie w części dotyczącej otrzymywanej od męża skarżącej renty. Przede wszystkim należy zważyć, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z Tadeuszem T. Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek. Według ustawowej definicji zawartej w art. 36 K.r.i o. dorobkiem małżonków są wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jedno z nich. W szczególności dorobek małżonków stanowi pobrane wynagrodzenie za pracę. Pomimo braku wyraźnego unormowania przyjmuje się, że tak jak wynagrodzenie za pracę należy traktować świadczenia, które w rodzinie spełniają taką samą funkcję ekonomiczną, a więc emeryturę czy rentę inwalidzką. W myśl art. 27 K.r.i o. oboje małżonkowie obowiązani są przyczyniać do zaspokajania potrzeb rodziny. Obowiązek ten - jako wynikający z przepisu bezwzględnie obowiązującego - powstaje przez zawarcie małżeństwa i gaśnie z chwilą jego ustania lub unieważnienia. Rodzaj i zakres potrzeb, które powinny zostać zaspokojone, zależy od uzasadnionych indywidualnych okoliczności dotyczących każdego z członków rodziny. Określenie, iż każde z małżonków ma się przyczyniać do zaspokojenia potrzeb rodziny oznacza, że realizacji tego obowiązku można dochodzić drogą prawną. Orzeczenie sądowe zatem w tym przedmiocie nie oznacza, że zakończyła /ustała/ majątkowa wspólność ustawowa, a świadczenia otrzymywane z tytułu wynagrodzenia za pracę, renty czy emerytury, stanowią majątek odrębny małżonków. Zabezpieczenie potrzeb rodziny w trakcie trwania związku małżeńskiego w drodze orzeczenia sądowego stanowi bowiem realizację obowiązku wobec rodziny i jest tylko przesunięciem środków majątkowych w ramach tej samej majątkowej wspólności. Wywody te - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - mają istotne znaczenie dla zastosowania przez organy podatkowe przepisów prawa podatkowego. Wynika z nich jednoznacznie, że otrzymywana przez skarżącą część renty jej męża nie może stanowić jej przychodu, skoro świadczenie to - wobec trwania małżeństwa - jest niewątpliwie wspólnym dorobkiem małżonków. W takiej sytuacji organy podatkowe nie miały podstaw prawnych, by zakwalifikować je jako źródło przychodu określone w art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł, jak w sentencji wyroku.