III SA 1666/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Bogusław Dauter, Sędziowie NSA (del.) Antoni Hanusz, Grzegorz Krzymień (spr.), Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2004 r. sprawy ze skargi B. i A. małż. D. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku, III. zasądza od Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.z. W zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2000 B. i A. D. wnieśli o wspólne opodatkowanie i wykazali dochody z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy : mąż w kwocie [...] zł (przychody - [...] zł minus koszty uzyskania tych przychodów - [...] zł), żona w kwocie [...] zł (przychody - [...] zł minus koszty uzyskania przychodów - [...] zł). Od uzyskanego dochodu żona odliczyła składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 2.225,05 zł. Wykazane w załączniku PIT-0 odliczenia od dochodu męża wyniosły 5.085,00 zł (z tego z tytułu: darowizny - 75,00 zł, ustanowienia renty - 3...000,00 zł i wydatków na cele rehabilitacyjne - 2,010,00 zł), zaś żony - 2.000,00 zł z tytułu ustanowienia renty. Dochód po odliczeniach wyniósł [...] zł, zaś podstawa opodatkowania - [...] zł. Od obliczonego wg skali łącznego podatku w kwocie [...] zł Podatnicy odliczyli składki na ubezpieczenie zdrowotne : mąż - 1.507,78, żona - 787,63 zł oraz kwotę 183,00 zł, w tym 129,80 zł z tytułu wydatków na dojazd dzieci do szkół oraz 53,20 zł - wydatków na opłacenie świadczenia zdrowotne. Ponadto dokonali odliczenia wydatków mieszkaniowych w kwocie 348,00 zł. Wyliczony przez małżonków należny podatek wyniósł [...] zł, a wykazana w omawianym zeznaniu nadpłata - [...] zł. Urząd Skarbowy w L. w toku przeprowadzonego postępowania podatkowego zakwestionował m. innymi dokonane przez Podatników odliczenie z tytułu ustanowienia renty - wg umowy z [...] stycznia 2000 r. zawartej przez A. D. , w której zobowiązał się do świadczenia w ratach na rzecz S. M. łącznej kwoty [...] zł oraz wg umowy z [...] czerwca 2000 r. zawartej przez B. D. , w której zobowiązała się do świadczenia w ratach na rzecz S. M. łącznej kwoty [...] zł. S. M. potwierdziła, w formie pisemnych oświadczeń z [...] czerwca 2000 r. i [...] listopada 2000 r., iż świadczenie otrzymała. W jego ocenie dochody rodziny B. i A. D. w przeliczeniu na jedną osobę były niewiele większe od uprawnionej aczkolwiek wydatki nieporównywalnie większe, a wynikały, przede wszystkim z konieczności wychowania i kształcenia dzieci. W powyższej sytuacji uznał, że różnica pomiędzy dochodami S. M. , a dochodami B. i A. D. nie była tak duża aby stwarzała uzasadnienie dla przesunięć z jednego majątku na rzecz drugiego majątku. Jednocześnie dochody B. i A. D. nie były z kolei tak znaczne aby pozwalały małżonkom na fundowanie stałych świadczeń bez uszczerbku dla realizacji własnych potrzeb. Ponadto niewielkie ale stałe dochody pani S. M., podobnie jak wielu emerytów, pozwalające na zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych nie wymagały dodatkowych świadczeń w wysokości niewiele mniejszej, a przez pewien okres wręcz wyższej, niż jej emerytura. Od tej decyzji Podatnicy złożyli odwołanie z [...] lutego 2002 r. Izba Skarbowa w W. wyżej omawianą decyzję utrzymała w mocy zmieniła ona uzasadnienie zajętego w sprawie stanowiska. Organ odwoławczy ocenił mianowicie, że świadczenia B. i A. D. na rzecz S. M. miały charakter alimentacyjny Podatnikom stosownie do brzmienia art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przysługiwało zatem odliczenie z tytułu poniesionych wydatków. Ostateczną decyzję Izby Skarbowej B. i A. małż. D. zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze Podatnicy wnieśli o uchylenie decyzji Izby Skarbowej w części dotyczącej ustalenia zaległości podatkowej w kwocie [...] zł "z powodu naruszenia prawa". Przedstawili przebieg postępowania podatkowego w przedmiotowej sprawie. Zgodzili się z wyłączeniem przez organy podatkowe odliczenia z tytułu wydatków na odpłatne świadczenia zdrowotne, zarzucili natomiast organowi odwoławczemu dokonanie "konwalidacji" renty na świadczenie alimentacyjne. Powołując treść przepisów art. 903-907 kodeksu cywilnego i art. 128-144 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazali, że obowiązek alimentacyjny obciążał dzieci Pani S. M. , a nie fundatorów renty (wnuczkę i jej męża). Twierdzili jednocześnie, że rentobiorczyni nie znajdowała się w niedostatku, zaś renty zostały ufundowane w celu podniesienia jej standardu życia. W ich ocenie, skoro kwoty renty mieściły się w limicie określonym ustawą, rentobiorczyni potwierdziła, że świadczenie otrzymała, umowy były zawarte na piśmie i wg ich postanowień wypłata rat rent miała charakter okresowy, to omawiane świadczenia podlegały odliczeniu. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Rozpoznając sprawę na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę : - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę, - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga wniesiona przez B. i A. D. zasługuje na uwzględnienie. Pogląd prawny na jakim oparto zaskarżoną decyzję nie jest trafny. W ocenie Izby Skarbowej pomniejszenie przez małż. D. uzyskanego dochodu o świadczone na rzecz S. M. renty było niezgodne z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14 poz. 176 ze zm.) gdyż była to w istocie renta alimentacyjna dla osoby uprawnionej nie będącej dzieckiem zobowiązanych, która to renta nie była ustalona w wyroku sądowym. Stanowisko to jest w sposób oczywisty nietrafne w stosunku do renty ufundowanej przez A. D. Nie należy on bowiem do kręgu osób na których z mocy art. 128 kr. i op. ciążył obowiązek alimentacyjny w stosunku do S. M. Jeżeli natomiast chodzi o rentę ustanowioną na rzecz S. M. przez B. D. to w oparciu o zebrany materiał nie jest możliwa ocena, iż ciążył na niej obowiązek alimentacyjny. Przede wszystkim skarżąca jest ewentualną zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności. Aby zająć stanowisko co do powstania obowiązku alimentacyjnego osoby zobowiązanej w drugiej kolejności niezbędne jest ustalenie, że brak jest osób zobowiązanych w bliższej kolejności lub też osoby te nie są w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi ewentualnie uzyskanie od nich na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami (art. 132 kr.i op.) co do syna uprawnionej K. M. poczynione zostały pewne ustalenia faktyczne dotyczące jego sytuacji majątkowej i zarobkowej. Zabrakło natomiast oceny co do jego możliwości wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Całkowicie pominięto ustalenia co do sytuacji córki uprawnionej H. zobowiązanej w tym samym stopniu. Z powyższych względów przedwczesną była ocena, że po stronie wnuczki B. D. powstał obowiązek alimentacyjny w stosunku do S. M. Możliwość ustalenia, iż na skarżącej taki obowiązek ciążył a wypłacone na rzecz S. M. świadczenie było spełnieniem obowiązku alimentacyjnego wymagała jednoznacznego ustalenia, że S.M. była w niedostatku (art. 133 § 2 k.r. i op.). W świetle powyższych braków tak w sposobie zebrania materiału dowodowego jak i jego oceny Sąd zobligowany był uznać, iż ustalenia w co do charakteru prawnego wypłaconych przez oboje skarżących świadczeń na rzecz S. M. były dowolne, a więc naruszające co do B. D. przepisy art. 122 i 187 § 1 ustawy O.p.a w stosunku do A. D. art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy p.d.f. Z tych przyczyn orzeczono jak w p. 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c". O braku wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, a o kosztach w oparciu o art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). a.z.