II OSK 395/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser, Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz, Anna Łuczaj /spr./, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Wr 2975/02 w sprawie ze skargi C. B. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odrzucić skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę C. B. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...] listopada 2002 roku Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim decyzją z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] nakazał C. B. rozbiórkę samowolnie wybudowanych części obiektu budowlanego – murów i fundamentów realizowanego budynku gospodarczego na działce nr [...] w K. przy ul. [...]. Powyższą decyzję organ I instancji wydał opierając się na przepisie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414) oraz wynikach wizji lokalnej z dnia 8 października 2002r. Organ I instancji stwierdził, iż skarżący rozpoczął realizację budynku gospodarczego o wymiarach 5 m x 10 m x 7 m; wymurował do wysokości około 2,5 m trzy ściany z bloczków żwirobetonowych i z cegły, a w środku obiektu kanał do przeglądu samochodów. Roboty budowlane prowadzone były od 2001 r. Inwestor nie posiadał pozwolenia na budowę. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji wskazał, iż organ odwoławczy za bezsporny uznał fakt zrealizowania przez skarżącego budowy z naruszeniem art. 28 Prawa budowlanego, co spowodowało konieczność bezwarunkowego nakazania jego rozbiórki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu C. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając, że podczas oględzin nieruchomości wadliwie zakwalifikowano sporny obiekt budowlany w całości jako budynek gospodarczy podczas, gdy częściowo stanowi on płot murowany usytuowany wzdłuż granicy działki wsparty na fundamentach z czasów II wojny światowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalając skargę, podkreślił, że art. 48 ustawy – Prawo budowlane ogranicza w istocie działania organu do sprawdzenia, czy na dany obiekt budowlany uzyskano wymagane pozwolenie na budowę lub dokonano wymaganego zgłoszenia. Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć, jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zostały sformułowane w art. 29 ustawy. Regulację tą uzupełnia art. 30 ust. 1 tej ustawy określający rodzaje budów i robót budowlanych, które wymagają zgłoszenia. W świetle powołanych wyżej przepisów "samowolą budowlaną" jest trwająca lub już zakończona budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Stwierdzenie "samowoli budowlanej" obliguje właściwy organ do wydania decyzji o nakazie rozbiórki budowanego bądź już wzniesionego obiektu budowlanego. Jedyny dopuszczalny wyjątek formułuje art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. Sąd I instancji wskazał, iż organy prawidłowo ustaliły rodzaj realizowanej inwestycji jako obiektu budowlanego i okres w jakim został wybudowany. Nie jest też sporne, iż skarżący nie uzyskał przed rozpoczęciem budowy pozwolenia na budowę. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku C. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane / Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm. /, polegające na przyjęciu, że istniejące - w dacie zakupu działki przez skarżącego – fundamenty oraz postawienie przez skarżącego muru do wysokości 2,10 metrów wymagały pozwolenia na budowę, a w konsekwencji nakazanie rozebrania tych elementów zabudowy. Uzasadniając podniesiony zarzut wskazano, iż w 2001 r. C. B. nabył niezabudowaną działkę. W granicy działki na długości około 10 m, w dacie jej zakupu, znajdowały się fundamenty poniemieckie, na których skarżący postawił mur o wysokości 2,10m i ogrodzenie siatkowe. Budowa muru i ogrodzenia zakończona została w 2001r., a przed ich wybudowaniem skarżący upewnił się w Urzędzie Gminy w K., że tego typu inwestycje nie wymagają pozwolenia budowlanego. W 2002r. skarżący postanowił do istniejącego muru i ogrodzenia dobudować ściany, tak aby utworzyło to budynek gospodarczy służący przechowywaniu narządzi rolniczych. Zdaniem skarżącego, Sąd winien z urzędu badać, czy i jakie naruszenia miały miejsce w postępowaniu w przed organami I i II instancji. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej jak i Sąd nie zbadały stanu faktycznego, na podstawie którego można byłoby z całą pewnością określić co zostało wybudowane bez wymaganego pozwolenia budowlanego. Organy administracji, wydając decyzję na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, powinny nakazać rozbiórkę tylko w takim zakresie w jakim wybudowano obiekt bez wymaganego pozwolenia budowlanego. Decyzje organów administracji publicznej jak i zaskarżony wyrok są zatem nieproporcjonalne do stwierdzonego naruszenia prawa, gdyż organ II instancji nie mógł wydać decyzji dotyczącej całego obiektu. Skarżący powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2000r., sygn. akt IV SA 394/98 (OSP 2001/7-8/107 ). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl zaś art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej - art. 221 p.p.s.a. Celem przepisu art. 221 p.p.s.a. jest uiszczenie bez wezwania opłaty stałej od pisma wnoszonego przez adwokata lub radcę prawnego. Artykuł 230 § 1 p.p.s.a. przewiduje dwa rodzaje wpisów: wpis stosunkowy i wpis stały. W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowano zasadę, że wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne; w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231). Jeżeli więc przedmiotem sprawy nie są należności pieniężne, od których pobiera się wpis stosunkowy w zależności od wysokości należności objętych zaskarżeniem, to w sprawie należy uiścić wpis stały. Stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) wpis od skargi kasacyjnej oraz od skargi o wznowienie postępowania wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł. Wyrażenie "opłata stała", użyte w art. 221 p.p.s.a., oznacza " wpis stały". Opłata w wysokości stałej w rozumieniu tego przepisu to opłata, której wysokość jest stała, taka sama, jednakowa. Takiemu kryterium odpowiada nie tylko opłata, która jest wyrażona kwotowo, lecz także taka, która, stanowiąc określony, zawsze taki sam ułamek określonej kwoty, ma zawsze taką samą wysokość ( "wysokość stałą"). Gdy pismo procesowe podlega opłacie w wysokości ułamkowej części kwotowo określonego wpisu stałego, to opłata ta zawsze ma wysokość stałą. Nie przeczy temu konieczność dokonania w takiej sytuacji operacji rachunkowej celem ustalenia ułamkowej wysokości opłaty, gdyż wynik tej operacji zawsze może być jeden. Usuwa to możliwość powoływania się na niepewność co do wymagania, któremu strona, reprezentowana przez pełnomocnika musi sprostać, aby nie narazić się na sankcję przewidzianą w art.221 in fine p.p.s.a. ( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2000 r., III CZP 34/00, OSNC 2001/1/4, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2003 r., III CZP 16/03, OSNCP 2004/3/33, nie publikowane postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2001 r., IV CZ 133/00, z dnia 11 lipca 2001 r., V CZ 93/01, z dnia 18 października 2001 r., IV CZ 133/01, z dnia 19 marca 2002 r., IV CZ 24/02 i z dnia 27 czerwca 2002 r., IV CZ 76/02). A zatem, gdy skarga kasacyjna podlega opłacie w wysokości ½ kwotowo określonego wpisu stałego od skargi w danej sprawie, to opłata ta zawsze będzie opłatą w takiej samej wysokości ("w wysokości stałej"). Zastrzeżenie dolnej granicy opłaty określa również wysokość stałą. Tym samym wpis od skargi kasacyjnej w tych sprawach, w których wpis od skargi został określony w wysokości stałej jest opłatą w wysokości stałej. / por. H. Knysiak – Molczyk [ w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 608 i n./ Gdy więc adwokat lub radca prawny wniesie nieopłaconą skargę kasacyjną, podlegającą opłacie w wysokości ułamkowej części ( ½ ) wpisu stałego (opłacie w wysokości stałej), czynność taka podlegać będzie sankcji przewidzianej w art. 221 p.p.s.a. Obowiązek uiszczenia wpisu stałego od skargi kasacyjnej dotyczy również skarg kasacyjnych wnoszonych w sprawach, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. a postępowanie przed sądem I instancji zostało zakończone po dniu 1 stycznia 2004 r. Skoro w sprawach tych znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dotyczące postępowania kasacyjnego – prawo wniesienia skargi kasacyjnej - to tym samym zastosowanie znajdują także przepisy regulujące obowiązek uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie skarga podlegała wpisowi stałemu – sprawa z zakresu budownictwa. W tym stanie rzeczy skarga kasacyjna podlega również wpisowi stałemu. Skargę kasacyjną sporządził i wniósł niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej - radca prawny M. K. – ustanowiony w dniu 19 stycznia 2005 r. "do występowania w sprawie". W tej sytuacji pełnomocnik skarżącego powinien bez wezwania uiścić wpis stały /art. 221 w związku z art. 231 zdanie drugie p.p.s.a. i § 3 powołanego wyżej rozporządzenia/. Wpis winien być uiszczony gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy tego sądu / art. 219 § 2 p.p.s.a./. / por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2004 r., FSK 447/04, Prz.Podat. 2004/9/45, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2004 r., FSK 572/04, Prz.Podat. 2004/10/60 / Pełnomocnik strony będący adwokatem lub radcą prawnym ma obowiązek nie tylko przedsięwziąć wszystkie niezbędne czynności zapewniające wpłynięcie należnej opłaty na konto sądu, lecz ponadto wykazać, że opłata do sądu wpłynęła. /por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 października 2001 r., IV CZ 133/01, LEX nr 52769/. Jeśli skarga kasacyjna podlega opłacie sądowej tytułem wpisu w wysokości stałej i nie została należycie opłacona, a jest wnoszona przez adwokata lub radcę prawnego, podlega odrzuceniu bez wzywania do uiszczenia opłaty. /por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2004 r., OSK 45/04, niepubl.; z dnia 12 marca 2004 r., OSK 149/04, niepubl.; z dnia 16 marca 2004 r., GSK 68/04, niepubl., H. Knysiak – Molczyk [ w:] T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 563 , M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczynski , A.Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, s.545/ Za prawnie skuteczne należy uznać wniesienie przez adwokata lub radcę prawnego wpisu stałego od skargi kasacyjnej po wniesieniu skargi kasacyjnej, ale przed upływem terminu do jego wniesienia. / por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 września 1970 r., III CZP 58/70, OSNCP 1971/9/146; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2002 r., III RN 73/02, niepublikowane, M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B.Gruszczynski , A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, s.548 / W niniejszej sprawie od skargi kasacyjnej nie uiszczono należnego wpisu stałego, tak przy wniesieniu skargi kasacyjnej jak i. przed upływem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) odrzucił skargę kasacyjną.