II SA/Wr 1676/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie NSA Jolanta Sikorska /sprawozdawca/, WSA Grażyna Staniszewska, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2005r. sprawy ze skargi Prezesa Zarządu Rejonowego Przedsiębiorstwa Komunalnego Spółka z o.o. w Z. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wypłacenia K. W. nagrody jubileuszowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy we W. Oddział w L. nakazał Prezesowi Zarządu Rejonowego Przedsiębiorstwa Komunalnego Spółce z o.o. w Z. wypłacić K. W. nagrodę jubileuszową w wysokości [...]zł brutto, do której pracownica ta nabyła prawo w dniu [...]r. za [...] - letni staż pracy w Rejonowym Przedsiębiorstwie Komunalnym Spółka z o.o. oraz w poprzednich jej formach komunalnych i mieszkaniowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 9 pkt 2 a) ustawy z 06.03.1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy /Dz.U. z 2001r. Nr 124, poz. 1362 z późn. zm./ oraz art. 94 pkt 5 oraz art. 771 i art. 86 § 1 w związku z art. 9 p 1 kodeksu pracy, a także § 24 Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników Rejonowego Przedsiębiorstwa Komunalnego Sp. z o.o. w Z. zawartego w dniu [...]r. W uzasadnieniu podał, że w trakcie kontroli przestrzegania postanowień Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy /zwanego dalej ZUZP/ przeprowadzonej w w/w zakładzie pracy w dniach [...] i [...]r. inspektor pracy stwierdził fakt odmowy wypłaty nagrody jubileuszowej w wysokości 1 - miesięcznego wynagrodzenia za [...] lat pracy K. W., która nabyła prawo do tej nagrody w wysokości [...]zł brutto w dniu [...]r. Odmowa wypłaty nastąpiła na podstawie opinii radcy prawnego, w/g której nagroda za [...] lat pracy nie przysługuje, gdyż K. W. w [...]r. otrzymała nagrodę za [...] lat pracy, do której nabyła prawo w dniu [...]r. zgodnie z postanowieniami starego ZUZP z dnia [...]r., zarejestrowanego pod nr [...], rozwiązanego na zasadzie porozumienia stron w dniu [...]r. Organ ustalił, że negatywna opinia i oparta na niej odmowna decyzja w przedmiocie wypłaty nagrody jubileuszowej znajduje uzasadnienie, w/g stanowiska Prezesa Spółki oraz radcy prawnego - w ZUZP i "Protokole uzgodnień" z dnia [...]r. Organ ustalił dalej, że po upływie 2 tygodni od dnia wejścia w życie nowego ZUZP strony układu w dniu [...]r. podpisały "Protokół uzgodnień", w którym z powołaniem się na § 3 ZUZP dotyczący trybu wyjaśniania postanowień układu, dokonały wyjaśnienia § 24 ZUZP dotyczącego przyznawania nagród jubileuszowych. W końcowej części w/w Protokołu stwierdziły, że "Pracownik, który nabył prawo do nagrody jubileuszowej pod rządem poprzednich przepisów płacowych zawartych w regulaminie wynagradzania zakładowym układzie zbiorowym pracy za dany okres pracy, nie może otrzymać nagrody jubileuszowej za ten sam okres pracy wynikający z aktualnie obowiązującego układu zbiorowego pracy." Organ zważył, że prawo stron układu do wyjaśniania treści jego postanowień wynika z przepisu art. 2416 § 1 k.p. Nie oznacza to jednak, że w trybie tego przepisu strony mogą faktycznie dokonywać zmiany treści postanowień zawartych w układzie, te bowiem mogą być dokonywane wyłącznie w trybie i formie określonej w art. 2419 § 1 k.p., tj. w drodze protokołów dodatkowych. W ocenie inspektora pracy przytoczony wyżej zapis zawarty w części końcowej "Protokole uzgodnień" nie ma charakteru wykładni postanowień zawartych w § 24 ZUZP lecz zawiera określoną regulację o charakterze merytorycznym, będącą typowym przepisem międzyczasowym. Zapis taki mógł być zawarty w treści układu, nie został jednak zamieszczony w tekście układu zgłoszonym do zarejestrowania wobec czego późniejsze jego wprowadzenie może nastąpić wyłącznie w drodze protokołu dodatkowego do układu. Wynikają bowiem z niego określone skutki dla pracowników w sferze związanej z ustaleniami uprawnień do nagrody jubileuszowej, tj. pozbawienie prawa do nagrody jubileuszowej za dany czasokres w przypadku wypłacenia pracownikowi na podstawie wcześniej obowiązujących w zakładzie przepisów płacowych, przewidujących wliczenie poprzednich okresów zatrudnienia do okresu uprawniającego do nagrody jubileuszowej, obecnie nie podlegających wliczeniu dla tych celów. Z tych względów wykładnia dokonana w treści "Protokołu uzgodnień" z dnia [...]r. w wyżej omówionym zakresie pozbawiona jest - w ocenie inspektora pracy - mocy prawnej, wskutek czego nie może być stosowane wyłączenie uprawnień do nagrody jubileuszowej za dany okres wynikający z omawianej "wykładni". Z tych względów należy zdaniem organu uznać, że K. W., na podstawie § 24 obowiązującego ZUZP oraz przepisów Kodeksu pracy ma prawo do nagrody jubileuszowej za [...] - letni staż pracy w Spółce i w poprzednich jej formach zarówno komunalnych, jak i mieszkaniowych. Upływ [...] - letniego okresu nastąpił w dniu [...]r. Mając powyższe na uwadze organ ten orzekł jak w wydanej decyzji. W odwołaniu od tej decyzji Rejonowe Przedsiębiorstwo Komunalne Spółka z o.o. w Z. domagało się uchylenia nakazu, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez przyjęcie, że uzgodnienia dotyczące wykładni § 24 ZUZP zawarte w "Protokole uzgodnień" z dnia [...]r. zawartego między stronami Układu, będące faktycznie wykładnią postanowień § 24 ZUZP nie mają charakteru wykładni, a są prawotwórcze w związku z czym winny być zgodne z art. 241 § 1 kp. sporządzone w formie protokołów dodatkowych i podlegać rejestracji. Odwołujący się nie zgadza się z w/w poglądem i uważa, że zgodnie z § 3 ZUZP oraz wprost z art. 241 § 1 kp. strony dokonały w/w "Protokołem uzgodnień" z dnia [...]r. tylko i wyłącznie wykładni postanowień § 24 ZUZP i w żadnym razie postanowienia "Protokołu uzgodnień" nie zmieniły treści ZUZP, a dokonana została ich wykładnia wolą stron Układu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] z powołaniem się na przepis art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z 06.03.1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy /Dz.U. z 2001r., Nr 124, poz. 1362 z późn. zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa Okręgowy Inspektor Pracy we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że decyzja organu I instancji jest w jego ocenie prawidłowa. Ustalił, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w Rejonowym Przedsiębiorstwie Komunalnym Spółka z o.o. z Z. inspektor pracy stwierdził, że zakład pracy odmówił wypłaty nagrody jubileuszowej w kwocie [...]zł brutto K. W. za [...] - letni staż pracy, do którego pracownica ta nabyła prawo w dniu [...]. zgodnie z § 24 nowego Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy zarejestrowanego przez Okręgowego Inspektora Pracy we W. w dniu [...]r. pod nr [...]. W/g wyjaśnień Prezesa Zarządu odmowa wypłaty nagrody ma uzasadnienie w opinii radcy prawnego, w/g której nagroda za [...] lat nie przysługuje, ponieważ K. W. w [...]r. otrzymała nagrodę za [...] lat pracy, do której nabyła prawo w dniu [...]r. zgodnie z postanowieniami starego ZUZP z dnia [...]r. zarejestrowanego pod nr [...], rozwiązanego na zasadzie porozumienia stron w dniu [...]r. Organ ustalił dalej, że po upływie 2 tygodni od dnia wejścia w życie nowego ZUZP strony w dniu [...]r. podpisały "Protokół uzgodnień", w którym z powołaniem się na § 3 ZUZP dokonały m.in. wyjaśnienia treści § 24 ZUZP dotyczącego przyznawania nagród jubileuszowych. Postanowiły, że: "Pracownik, który nabył prawo do nagrody jubileuszowej pod rządami poprzednich przepisów płacowych zawartych w regulaminie wynagradzania, zakładowym układzie zbiorowym pracy za dany okres pracy, nie może otrzymać nagrody jubileuszowej za ten sam okres pracy wynikający z aktualnie obowiązującego układu zbiorowego pracy." Należy zdaniem organu odwoławczego zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, że powyższy zapis nie ma charakteru wykładni postanowień zawartych w § 24 ZUZP lecz jest zmianą postanowień Układu bowiem wynikają z niego określone skutki dla pracowników, a te muszą być dokonywane tylko i wyłącznie w formie określonej w art. 2419 § 1 kp w drodze protokołów dodatkowych. Ponieważ do dnia kontroli nie dokonano zmian postanowień obowiązującego układu zbiorowego pracy w drodze protokołów dodatkowych, na pracodawcy ciąży obowiązek wypłacenia K. W. nagrody jubileuszowej za [...] letni staż pracy w tym zakładzie i jego poprzednich formach, do której to nagrody pracownica nabyła prawo w dniu [...]r. Mając powyższe na uwadze, organ ten orzekł jak w zaskarżonej decyzji. W skardze na tę decyzję pracodawca domagał się jej uchylenia, podnosząc zarzut: - naruszenia art. 241 § 1 kp przez przyjęcie, że strony "Protokołem uzgodnień" z dnia [...]r. dokonały zmiany ZUZP, a nie jego wykładni, art. 242 § 1 kp w zw. z art. 459 i nast. kpc, które spory ze stosunku pracy poddają jurysdykcji sądów pracy; - naruszenia art. 9 pkt 2 a, ustawy z 06.03.1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy przez przyjęcie, że Inspektor Pracy był uprawniony na podstawie w/w przepisów do wydania nakazu wypłaty spornego świadczenia; - naruszenia art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy przez przyjęcie, że nadzór i kontrola przestrzegania przez pracodawców przepisów prawa pracy, w szczególności wynagradzania za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy jest realizowany przez wydanie nakazu zapłaty dotyczącego spornego świadczenia. Zdaniem strony skarżącej, w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy inspektor pracy nie może twierdzić, że sporna nagroda w momencie odmowy jej wpłaty była świadczeniem należnym, a tylko w takiej sytuacji może na podstawie powołanego art. 9 pkt 2 a) ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wydać nakaz wypłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Praw o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Skarga jest zasadna. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy w okolicznościach faktycznych sprawy inspektor pracy był uprawniony do nakazania pracodawcy na podstawie art. 9 pkt 2 a) ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy /Dz.U. z 2001r., Nr 124, poz. 1326 z późn. zm./ wypłaty K. W. nagrody jubileuszowej czy - jak twierdzi pracodawca - rozstrzygnięcie w tym zakresie należy do sądu powszechnego. Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 9 pkt 2 a) wyżej powołanej ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy: "W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi." Zdaniem Sądu przepis ten nie jest przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 2 kodeksu postępowania cywilnego wyłączającym rozstrzyganie sporów między pracodawcą a pracownikiem z kompetencji sądu powszechnego i przenoszącym to uprawnienie do kompetencji organu administracji publicznej - Państwowej Inspekcji Pracy. Sądy powszechne są w dalszym ciągu organem państwa uprawnionym do rozstrzygania ewentualnych roszczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym sporów między pracownikiem i pracodawcą o wypłatę wynagrodzenia, a także innych świadczeń przysługujących pracownikowi, ponieważ spory te są sprawami cywilnymi, a te podlegają kognicji sądu powszechnego. Nakaz wystawiony przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy na podstawie wskazanego przepisu prawa spełnia inną funkcję. Jego celem jest wymuszenie na pracodawcy wypełnienia obowiązku wynikającego z zawartej umowy z pracownikiem w zakresie wypłaty wynagrodzenia i tych elementów umowy, które związane są z wynagrodzeniem. Z brzmienia art. 9 pkt 2 a, w/w ustawy wynika, że inspektor pracy uprawniony jest do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia, a także innego przysługującego pracownikowi świadczenia. Użycie przez ustawodawcę w w/w przepisie prawa słów: "należnego wynagrodzenia a dla innego świadczenia" użycie słowa: "przysługującego" wskazuje, że świadczenie ma być wymagalne a obowiązek jego wypłaty - bezsporny. Oznacza to, że inspektor pracy nie posiada uprawnień do rozstrzygania w przypadku wystąpienia sytuacji spornej, gdyż kompetencja w tym zakresie należy do sądu powszechnego. Istota nakazu o jakim mowa w art. 9 pkt 2a) ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 6 marca 1981r. sprowadza się do skłonienia pracodawcy aby ten wypełnił ciążący na nim względem pracownika obowiązek wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego przysługującego pracownikowi świadczenia wówczas, gdy obowiązek ten jest wymagalny i bezsporny. Tym samym w przypadku wystąpienia sytuacji spornej inspektor pracy nie może nałożyć na pracodawcę obowiązku wypłaty należnego pracownikowi wynagrodzenia i innych składników z nim związanych. W świetle powyższego wydane w niniejszej sprawie decyzje jako podjęte z naruszeniem art. 9 pkt 2 a) ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy podlegają uchyleniu. Z okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika bowiem, że pracodawca kwestionuje w świetle przepisów nowego Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy zarejestrowanego przez Okręgowego Inspektora Pracy we W. w dniu [...]r. pod nr [...], nabycie przez Kr. W. w dniu [...]r. prawa do nagrody jubileuszowej w wysokości 1 - miesięcznego wynagrodzenia z [...] lat pracy. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że organ I instancji wystawił nakaz, w którego osnowie wymienił pracownika, któremu pracodawca jest zobowiązany wpłacić nagrodę jubileuszową. Tak wystawiony nakaz jest nieprawidłowy, ponieważ stwarza wrażenie istnienia tytułu wykonawczego dla w/w pracownika do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Prawidłowy nakaz winien wskazywać istnienie obowiązku po stronie pracodawcy w zakresie wypłaty nagrody jubileuszowej. W tej sytuacji Sąd uchylił wydane w sprawie decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ w związku z art. 97 § 1 wyżej powołanej ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie orzekając w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji /art. 152 u.p.p.s.a./.