I SA/Bd 381/05

WyrokWSA w Bydgoszczy2005-09-14

Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Izabela Najda-Ossowska, Urszula Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów, odmawiając uwzględnienia majątku rodowego jako źródła pokrycia wydatków, w sytuacji gdy podatnik nie udokumentował jego spieniężenia lub przewalutowania?
Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo ustaliły wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów, ponieważ podatnik nie wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, że poniesione wydatki znalazły pokrycie w majątku rodowym. Twierdzenia o finansowaniu wydatków z majątku rodowego były niespójne i wewnętrznie sprzeczne, a podatnik nie udokumentował żadnych transakcji związanych z jego spieniężeniem, przewalutowaniem lub odtworzeniem jego wartości. W związku z tym, ciężar dowodu spoczywał na podatniku, który nie zdołał go skutecznie udźwignąć.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej ustalającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów za 1998 r. Organy ustaliły, że wydatki podatnika i jego żony znacznie przewyższały ujawnione dochody. Podatnik twierdził, że wydatki te pokrył z majątku rodowego, przekazanego zgodnie z tradycją romską. Organy odmówiły uwzględnienia tego majątku jako źródła pokrycia, wskazując na brak dowodów jego spieniężenia lub przewalutowania oraz na niespójność zeznań podatnika.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz, Sędziowie Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów za 1998 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] 2004r. nr [...] ustalającą wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów za 1998 r. w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu wskazano, iż w toku postępowania organ I instancji ustalił, że w kontrolowanym roku 1998 podatnik wydatkował łącznie z żoną – A. G. W. kwotę 433.421,00 zł na nabycie nieruchomości oraz praw majątkowych. Z treści znajdujących się w aktach sprawy umów cywilnoprawnych wynika, iż: 1) nabył nieruchomość położoną w L. (KW nr [...] w SR w T.) aktem notarialnym z dnia 16 kwietnia 1998 r. Rep. "A" nr [...] za łączną kwotę uwzględniającą koszty sporządzenia aktu oraz opłatę sądową- 155.806,00 zł 2) zobowiązał się zakupić nieruchomość zabudowaną domem jednorodzinnym z warsztatem w L. (KW nr [...] SR w T.) - akt notarialny z [...] 1998 r. Rep. "A" nr [...]; tytułem zaliczki oraz kosztów sporządzenia aktu notarialnego i opłaty sądowej uiszczono kwotę -108.030,00 zł, 3) zobowiązał się zakupić nieruchomość zabudowaną domem jednorodzinnym w stanie surowym otwartym w R. (KW nr [...] w SR w T.) - akt notarialny z [...] 1998 r. Rep. "A" nr [...]; cena nabycia (zapłacona przed podpisaniem aktu), wraz z opłatą sądową wyniosła- 45.030,00zł Natomiast małżonka – A. G. W. w kontrolowanym roku podatkowym dokonywała transakcji, i tak: 1) nabyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w T. przy ul. S. - akt notarialny z 24 kwietnia 1998 r. za łączną kwotę (uwzględniającą koszty sporządzenia aktu)- 68.989,00 zł 2) zakupiła niezabudowaną nieruchomość w O. (KW [...] SR w T.) - akt notarialny z [...] 1998r., łącznie (po uwzględnieniu kosztów sporządzenia aktu oraz opłaty sądowej) wydatkując- 15.536,00 zł, 3) zobowiązała się kupić udział (1/2) własności nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym położonej przy ul. P. i ul. G. w T. (KW [...] SR w T.) - akt notarialny z [...] 1998 r. ; tytułem zaliczki oraz opłaty sądowej uiściła kwotę- 40.030,00 zł Zatem łącznie, w związku z powyższymi umowami wydatkowała 124.555,00 zł. Ponadto organ podatkowy pierwszej instancji wskazał także inne wydatki ponoszone przez małżonków związane z: - kosztami utrzymania 4-osobowej rodziny, wg oświadczenia 24.000,00 zł rocznie (tj. 2.000,00 zł miesięcznie), - odpłatnością za edukację córki (czesne w Społecznej Szkole Podstawowej) 3 .840,00 zł - o charakterze remontowym (zakup parkietu i podokienników) 5.160,02 zł - zapłatą podatku od nieruchomości i rolnego 808,75 zł - finansowaniem prowadzonej przez A. G. W. działalności gospodarczej 1.655,05 zł - najmem lokalu użytkowego 778,1 9 zł W sumie wydatki w 1998 r. wyniosły 469.663,01 zł W toku postępowania w przedmiocie nieujawnionych źródeł przychodów organ I instancji przyjął, iż w 1998 r. podatnicy dysponowali następującymi przychodami: - renta krajowa pana W. 4.775,06 zł - renta krajowa małżonki 3.673,14 zł - z najmu 11.440,00 zł - z działalności gospodarczej żony 954,00 zł - szacunkowy dochód z gospodarstwa rolnego 365,80 zł - zwrot nadpłaty podatku 167,80 zł - dochód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości 1 54.500,00 zł Łącznie : 76.875,80 zł. W konsekwencji organ I instancji ustalił, iż poniesione przez podatników w 1998 r. wydatki (469.663,01 zł) były wyższe od uzyskanych przychodów (76.875,80 zł) o 392.787,21 zł. Po dokonaniu szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania organ uznał, że kwota ta nie znajdowała pokrycia również w mieniu zgromadzonym w latach poprzedzających kontrolowany rok podatkowy pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od podatku. Ponadto stanął na stanowisku - w oparciu o złożone przez podatników wyjaśnienia - iż w małżeństwie istniała i istnieje wspólność majątkowa (umowy małżeńskiej w powyższym zakresie nie zawarto). W konsekwencji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] 2004 r. nr [...] ustalił H. W. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów za 1998 r. W odwołaniu zarzucono naruszenie przepisów formalnych polegające na pominięciu dyspozycji art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, wstrzymanie jej wykonania oraz przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków wnioskowanych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. W szczególności zarzucono błędne przyjęcie przez organ skarbowy, iż majątek podatnika "w 1980 r. wynosił zero", bowiem oznacza to nieuwzględnienie wśród źródeł przychodów wartości dóbr uzyskanych przez podatnika zgodnie z wielowiekową tradycją i zwyczajem narodu romskiego od starszyzny rodów. Wskazano na naruszenie prawa strony polegające na odmowie przeprowadzenia dowodów ze świadków na okoliczność stanu majątku i dochodów uzyskiwanych przed 1998 r. Tym samym pozbawiono stronę możliwości udowodnienia pochodzenia posiadanego majątku, tzn. w drodze przekazania majątku rodowego przez starszego rodu jego następcy. Ponadto zarzucono bezzasadność zawartych w decyzji twierdzeń dotyczących stanu tego majątku, wobec nieuwzględnienia wartości tych właśnie dóbr w treści analiz sytuacji majątkowej. Podniesiono również argument wewnętrznej sprzeczności rozstrzygnięcia polegającej z jednej strony, na nie kwestionowaniu istnienia majątku rodowego, a z drugiej na nieuwzględnieniu jego wartości w obliczeniach nieujawnionych przychodów. Zdaniem strony tego rodzaju sytuacja wymaga ponownego przeanalizowania sprawy i obliczenia uzyskiwanych przez podatnika przychodów z uwzględnieniem majątku rodowego. Ponadto zarzucono błędne przyjęcie przez organ I instancji przeciętnej płacy miesięcznej netto w gospodarce uspołecznionej wg Rocznika Statystycznego GUS za podstawę ustalenia dochodów podatnika w latach 1988-93, gdy pracował on poza granicami kraju oraz żony również pracującej zagranicą w latach 1981-82 i 1983-95. Rozpatrując wniesiony środek odwoławczy organ II instancji wskazał podstawy prawne dokonanego rozstrzygnięcia art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podkreślając jednocześnie, iż przepis art. 20 ust. 3 ustawy poza wskazaniem ustawowych przesłanek ustalania przychodów ze źródeł nieujawnionych, reguluje również kwestię ciężaru dowodzenia. Wynika z niego bowiem, że zaistnienie obiektywnej okoliczności polegającej na ujawnieniu przychodów przewyższających znane organowi podatkowemu wpływy stwarzającej domniemanie o osiągnięciu przychodów z nieujawnionych źródeł powoduje, że ciężar dowodu przeciwnego spoczywa na tym, kto chce domniemanie powyższe podważyć. W konsekwencji, jeżeli w postępowaniu zostanie stwierdzone poniesienie wydatków znacznie przekraczających zeznany dochód, to na podatniku ciąży wykazanie, iż wydatki te znajdują pokrycie w określonym źródle przychodów lub posiadanych zasobach. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż różnica pomiędzy przychodami a wydatkami poniesionymi przez podatników w 1998 roku wyniosła 392.787,21 zł i kwota ta nie znalazła pokrycia w mieniu zgromadzonym w tymże roku. Co więcej organ pierwszej instancji ustalił, iż nie znalazła ona pokrycia również w mieniu zgromadzonym w latach poprzednich pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od podatku. Dokonując bowiem analizy sytuacji finansowej małżonków W. za lata 1980-1997 (tj. od zawarcia związku małżeńskiego) wykluczył możliwość posiadania oszczędności. W latach 1980-95 przychody podatników zostały określone w wysokości wskazanej w wyjaśnieniach (dotyczy pracy podatnika w Spółdzielni Wielobranżowej w S.) oraz - w pozostałym zakresie - wg przeciętnych płac netto w gospodarce uspołecznionej, wobec braku podstaw do przyjęcia innych kwot (np. świadectw pracy i innych dowodów). Kwoty statystyczne przyjęto m.in. za okresy prowadzenia przez podatnika kwiaciarni oraz usług przewozu osób opodatkowanych w formie karty podatkowej (lata 1994-1996), a w stosunku do żony - za czas jej legalnego zatrudnienia w Niemczech w latach 1981-1982. Organ odwoławczy podkreślił, iż okresów pracy zagranicą "na czarno", organ I instancji - w pełni zasadnie - nie uwzględnił w dokonanej analizie. Dochody pochodzące z nielegalnej pracy, czy też nielegalnego handlu (na które wskazywała małżonka) nie mogą bowiem stanowić skutecznych źródeł przychodów i oszczędności, a w konsekwencji - źródeł pokrycia poniesionych później wydatków. Definicja zawarta w art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawierająca odesłanie do wartości mienia zgromadzonego w latach poprzednich, dotyczy wyłącznie zasobów zgromadzonych w sposób zgodny w prawem. Jednocześnie wskazano, iż wydatki tego okresu (tj. lat 1980-1995) to koszty utrzymania rodziny, związane z nabyciem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (w latach 1987-1990) oraz z zakupem dwóch nieruchomości w 1994 r. Wydatki ponoszone na bieżące potrzeby rodziny - wobec braku indywidualnych danych - przyjęto wg rozchodów statystycznych GUS uwzględniając odpowiednio dane dotyczące narodzin córek. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż przyjęte wielkości nie odbiegają znacząco od faktycznie ponoszonych w rodzinie podatnika albowiem za 1998 r. podatnik wniósł o przyjęcie kwot 2.000-2.500 zł miesięcznie na 4-osobową rodzinę. Według danych GUS wydatki te w danym roku wynosiły 1.813,08 zł miesięcznie. Wydatki poniesione na nabycie prawa majątkowego i nieruchomości wynikają z dokumentów (odpowiednio pismo Spółdzielni Mieszkaniowej w L. oraz aktów notarialnych) i nie stanowią wielkości spornych. Natomiast za lata 1996-1997 przychody przyjęte zostały w wysokościach wynikających ze składanych zeznań podatkowych o wspólnych dochodach małżonków oraz umów sprzedaży: nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego gruntu sporządzonych w formie aktów notarialnych. Uwzględniono również wartość zwróconej przez urząd skarbowy nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. W ramach wydatków organy przyjęły kwoty wynikające ze złożonych zeznań podatkowych (wydatki mieszkaniowe, odpłatne kształcenie dzieci, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą), statystyczne koszty utrzymania 4-osobowej rodziny oraz poniesione na nabycie nieruchomości i praw majątkowych udokumentowane aktami notarialnymi. Organ odwoławczy podkreślił, iż analiza przychodów i wydatków rodziny na przestrzeni lat 1980-97 uzasadnia w pełni wniosek organu I instancji o braku możliwości posiadania przez podatników na początku 1998 r. oszczędności z lat poprzednich. Wynika z niej bowiem jednoznacznie, iż począwszy od 1983 r. corocznie, systematycznie (z wyjątkiem jedynie 1996 r.) podatnicy ponosili dużo wyższe wydatki od osiąganych przychodów. Analiza dynamiczna bilansu lat 1980-97 pozwoliła natomiast na twierdzenie, iż nadwyżka wydatków nad przychodami wynosiła 93 tys. zł. Jednocześnie Dyrektor Izby wskazał, iż wprawdzie w zestawieniu tym zawarty został drobny błąd matematyczny (dotyczący rozliczenia wydatków na nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w latach 1988-90), jednak jego wystąpienie nie rzutuje na ostateczny obraz sprawy - skutkuje różnicą w wysokości 148,26 zł (in minus). Odnosząc się zaś do zarzutu odwołania, iż w omawianej analizie organ I instancji pominął wśród źródeł przychodów wartość dóbr otrzymanych przez pana W. przed zawarciem związku małżeńskiego, tzn. majątku rodowego, przekazanego zgodnie z tradycją romską - organ II instancji w pełni zaakceptował stanowisko wyrażone w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Organ odwoławczy podkreślił, iż w toku prowadzonych postępowań organ I instancji wielokrotnie występował o udzielenie stosownych wyjaśnień oraz złożenie dowodów ich potwierdzających, w tym o sporządzenie oświadczeń o stanie majątkowym, o wysokości i źródłach uzyskanych przychodów i poniesionych wydatkach. Pisma w tej sprawie wystosowane zostały po raz pierwszy w dniu 21 kwietnia 2004 r. Pomimo wielokrotnych ponagleń pozostały bez konkretnej odpowiedzi do dnia wydania decyzji przez organ I instancji. W efekcie organ I instancji podjął szereg czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego sprawy, tj. ustalenia stanu posiadania oraz poniesionych wydatków. Organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w decyzji organu pierwszej instancji , iż brak jest podstaw do uznania, że wydatki ponoszone w 1998 r. sfinansowane zostały z majątku rodowego. Tym samym uznał, iż - wbrew zarzutom odwołania organ I instancji zasadnie nie kwestionując istnienia majątku rodowego nie uwzględnił jego wartości w dokonywanych analizach. Podkreślono, iż podatnik nie udokumentował przeprowadzenia jakichkolwiek transakcji związanych z ewentualną transformacją majątku - wymianą złota na środki pieniężne, wymianą walut na złote polskie czy też (w myśl wyjaśnień) udzielaniem pożyczek pod zastaw nieruchomości. Nie uprawdopodobnił również występowania transakcji odwrotnych: wymiany złotówek na złoto i waluty w celu przywrócenia pierwotnej postaci majątku rodowego. Nie sposób bowiem - w ocenie organu odwoławczego - za takowe przyjąć wyjaśnień (zeznania z dnia 30 mara 2005 r.), iż część pieniędzy podatnik sprzedał pod bankiem przy ul. G. w T. (tzn."konikowi"), a część 20-dolarówek u jubilera "E.", bowiem wyjaśnienia te są gołosłowne, a z uwagi m.in. na upływ czasu nie poddają się weryfikacji. Na marginesie wskazano, iż w wyjaśnieniach składanych przed organem I instancji akcentowano wśród źródeł finansowania wydatków, otrzymywanie wysokich dochodów przez panią W. i podatnika z legalnej i nielegalnej pracy zagranicą oraz handlu. Dochody te miały być lokowane w walucie i złocie (zatem miały postać analogiczną jak wskazywany w zeznaniach majątek). Tym samym nawet wykazanie przez podatnika, że brał udział w transakcjach wymiany walut nie stanowiłoby na wprost materiału dowodowego przesądzającego rozstrzygnięcie kwestii. Zdaniem organu podatkowego drugiej instancji podnoszone przez podatnika twierdzenie o finansowaniu wydatków 1998 r. z majątku rodowego wynika wyłącznie z zeznań małżonków, przy czym zarówno jego wartość, okoliczności związane ze spieniężeniem czy przewalutowaniem, czy choćby uprawdopodobnienia możliwości ponoszenia wydatków w 1998 r. i odtworzenia wartości majątku na dzień 1 stycznia 2000 r. - nie zostały wykazane w żaden sposób. Podkreślono jednocześnie iż nawet wyjaśnienia składane w tej kwestii w toku postępowania przed organami I i II instancji przez podatników są niespójne i wewnętrznie sprzeczne. W zeznaniu z dnia 29 października 2004r. pan W. wskazał , że źródłem finansowania wydatków 1998 r. był majątek rodowy otrzymany w 1980 r - przed zawarciem związku małżeńskiego, na który składały się: 5 kg złota, 300.000 USD i 100.000 DEM. W zeznaniu z dnia 30 marca 2005 r. wyjaśnił, że majątek ten otrzymał w 1986 r., ponadto w 1996 r. otrzymał darowiznę od ojca, w Szwecji (tzn. biżuterię i walutę), którą wyszacował na ok. 100.000 USD. Dobra te przywiózł do kraju, jednak dokumentów z tym związanych żadnych nie posiada. Jednocześnie potwierdził, że wartość przysporzenia zawiera się we wskazanej wcześniej, w oświadczeniach i zeznaniu, wartości majątku rodowego. Ponadto wskazał, że nadal cały otrzymany majątek (tzn. w latach 80-tych i w 1996 r.) posiada - zarówno wartościowo jak i przedmiotowo. Zdaniem organu odwoławczego twierdzenia o wydatkowaniu części otrzymanego majątku na pokrycie wydatków poniesionych w 1998 r. a zarazem o ciągłym jego posiadaniu tożsamym co do wartości i przedmiotu - są nielogiczne i wewnętrznie sprzeczne. Natomiast małżonka przed organem I instancji zeznała (w dniu 29 października 2004 r.), że środki finansowe na zakup w 1998 r. niektórych nieruchomości pochodził z jej nielegalnej pracy i handlu zagranicą. W toku postępowania przez organem II instancji wskazała natomiast (zeznanie z dnia 30 marca 2005 r.), iż wydatki ponoszone w 1998 r. sfinansowane zostały z majątku rodowego męża. Reasumując Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż w toku postępowania przed organami I i II instancji podatnik nie wykazał w stopniu dostatecznie przekonywającym, iż poniesione wspólnie z małżonką w 1998 r. wydatki w łącznej wysokości 392.787,21 zł (na nabycie nieruchomości i praw majątkowych) znajdują pokrycie w mieniu zgromadzonym w tym roku i w latach poprzednich, które pochodziłyby z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Natomiast analiza składanych w toku postępowania wyjaśnień i zeznań, że wydatki te sfinansowane zostały ze środków pochodzących z majątku rodowego otrzymanego przed laty przez podatnika, do dyspozycji przez okres 50 lat, prowadzi do wniosku o ich niewiarygodności wobec braku uprawdopodobnienia dokonywania obrotu środkami pochodzącym z jego zasobów, a także wielkości tego majątku. W skardze do Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono bezzasadne zastosowanie przepisu art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz dowolna interpretację przepisu art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez krzywdzącą skarżącego ocenę zebranego materiału dowodowego. W szczególności podniesiono, iż skarżący jest narodowości romskiej, przedstawiono w ogólnym zarysie , odrębności i zwyczaje tej narodowości w zakresie dotyczącym spraw majątkowych małżonków, zaufania do instytucji bankowych a także kwestii finansowych . W aspekcie zwyczajowego obowiązku powiększania dorobku przodków wskazano, iż skarżący działając zgodnie z tradycją swojego narodu pomnażał majątek rodowy, lokując walory dewizowe oraz zasoby wartościowych kruszców w nieruchomości. W treści skargi podkreślono, iż państwo polskie jest sygnatariuszem ratyfikowanej Konwencji Ramowej o ochronie mniejszości narodowych sporządzonej w Strasburgu 01 lutego 1995r. oraz zacytowano jej art. 4 i 5 dotyczące gwarancji równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji osób należących do mniejszości narodowych oraz tworzenia warunków do utrzymywania i rozwijania kultur mniejszości narodowych. Ponadto odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano na zasady prowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z Ordynacją podatkową ze szczególnym uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów. W odniesieniu do tego zarzucono organom naruszenie przepisów dotyczących dochodzenia przez organ podatkowy do prawdy materialnej (art. 122 O.p.), prowadzenia postępowania dowodowego (art. 187 O.p.) a także oceny zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego (art. 191 O.p.). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § l pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe są ustalenia organu odwoławczego co do faktu i rozmiaru poniesionych przez skarżącego w roku podatkowym 1998 wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia jak i ustalenia, że wydatki te nie znajdują pokrycia w mieniu zgromadzonym w roku podatkowym oraz w latach poprzednich, pochodzących z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Z tego obiektywnego ustalenia organy podatkowe wyciągnęły trafny wniosek o wystąpieniu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w rozumieniu art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Z 1993r. Nr 90, poz. 416 ze zm.) . Nie są zasadne zarzuty skarżącego dotyczące pomijania dowodów w postępowaniu, braku wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i dowolność tej oceny. W celu poczynienia ustaleń faktycznych organy podatkowe obu instancji podejmowały niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego realizując w ten sposób zasadę prawdy obiektywnej (art. 122, art. 187 § 1, 191 ustawy Ordynacja podatkowa). Organ pierwszej instancji prowadził postępowanie podatkowe z wnikliwością , dokładnie i przejrzyście gromadził materiał dowodowy w sprawie, umożliwiał stronie czynny udział w postępowaniu podatkowym na każdym jego etapie. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej dokonał wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału w tym znaczeniu, że uwzględnił wszystkie dowody przeprowadzone w tym postępowaniu, jak i uwzględnił wszystkie okoliczności towarzyszące przeprowadzeniu poszczególnych dowodów a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów zgromadzone dowody ocenił według własnego przekonania stosownie do zasad logicznego rozumowania. Organ odwoławczy niektórym dowodom odmówił wiary ale wyraźnie to zaznaczono i wskazano z jakiej to zrobiono przyczyny. Ponadto przeanalizowano każdy przeprowadzony dowód, uwzględniając także rodzaj tego dowodu i z tej analizy wyciągnięto spójne wnioski i powiązano je w logiczną całość. Skarżący wprawdzie starał się sugerować własne oceny w tym zakresie korzystne dla jego stanowiska ale organ podatkowy zachował samodzielność i niezależność w swym rozumowaniu i wyciąganiu wniosków , decydujących o ocenie dowodów. Postępowanie dowodowe doprowadziło do ustalenia podstawy domniemania z art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych czyli stwierdzenia, że poniesione wydatki przekraczają zeznany dochód skarżącego. Wniosek z tego domniemania mógł zostać zakwestionowany przez stronę tylko przez przeprowadzenie dowodu z przeciwieństwa. Na skarżącym spoczywał ciężar dowodu z przeciwieństwa wniosku domniemania - wystąpienia przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w rozumieniu art. 20 ust.3 ustawy podatkowej(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 31 lipca 2001r. sygn. akt III S.A. 643/00, Prz. Podat. 2001/11/63; z dnia 13 stycznia 2000r. sygn. akt I SA/Ka 960/98, Biul. Skarb. 200/2/19; z dnia 20 maja 1999r. sygn. akt III S.A. 6991/97 LEX nr 39464; z dnia 07 kwietnia 1999r. sygn. akt I SA/Gd 101/97 LEX 38162) . Strona nie zdołała skutecznie takiego przeciw dowodu przeprowadzić , bowiem nie udowodniła ani nie uprawdopodobniła twierdzeń o finansowaniu dokonywanych wydatków z posiadanego majątku rodowego. Zasadnie organy podatkowe podkreśliły, iż składane w tej kwestii przez skarżącego wyjaśnienia są niespójne i wewnętrznie sprzeczne. Wskazać bowiem należy, iż w trakcie prowadzonego postępowania skarżący utrzymywał, że mimo dokonywania zakupu nieruchomości z majątku rodowego jego wartość nie uległa zmianie albowiem odpowiadała wartości nabytych nieruchomości. Trafnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazuje , iż twierdzeniu temu przeczy złożone przez skarżącego w dniu 30 marca 2005r. do protokołu przesłuchania strony oświadczenie, iż nadal posiada majątek rodowy wartościowo i przedmiotowo. Dodatkowo wskazać należy, iż w aktach sprawy znajduje się oświadczenie majątkowe skarżącego złożone w trybie art. 285 a§ 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa pod groźbą odpowiedzialności karnej dotyczące roku 2000 i 2001 (k- 115 akt administracyjnych) z którego to wynika, iż na dzień 01 stycznia 2000r., oprócz nieruchomości (nabytych w latach wcześniejszych) skarżący posiada środki pieniężne ok. 300.000 USD oraz 400.000 zł, zaś treść załączonego do oświadczenia pisma pełnomocnika wprost wskazuje, iż w posiadaniu skarżącego nadal znajduje się ok. 5,5 kg wyrobów ze złota, ok. 300.000 USD ok. 400.000 zł oprócz nieruchomości których łączną wartość określono na ok. 1.000.000 zł. Podane w powołanych wyżej dokumentach –sporządzonych przez stronę- kwoty i wartości odpowiadają wartościom majątku rodowego wskazywanym przez skarżącego. Nie jest zatem możliwe aby skarżący majątek rodowy spieniężył na zakup nieruchomości w 1998r. po czym, w roku 2000 ( i następnych jak wynika z adnotacji na oświadczeniach "W 2001r. nie było zmian") nadal dysponował tym majątkiem w tych samych walorach w jakich go otrzymał. Słusznie także Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż skarżący nie udokumentował faktu przeprowadzenia jakichkolwiek transakcji związanych z ewentualną transformacją majątku – wymianą złota, dolarów bądź marek na złote polskie jak i transakcji odwrotnych wymiany złotówek na złoto i waluty w celu przywrócenia pierwotnej postaci majątku rodowego. Brak również podstaw do przyjęcia, iż dowód z zeznania świadków; S. M. oraz S. L. uprawdopodobnił finansowanie wydatków roku 1998 z majątku rodowego. Powołani świadkowie potwierdzili jedynie fakt otrzymania przez skarżącego tego majątku a okoliczność ta nie była kwestionowana przez organy podatkowe. W ocenie Sądu zarzuty skarżącego odnośnie naruszenia przez organy orzekające w sprawie zasad postępowania nie były trafne i sprowadzały się w istocie do polemiki z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez te organy. Skarżący niezasadnie utożsamia odmowę dania wiary świadkom, bądź uznania, że dowód w postaci zeznania strony nie wystarczał do wykazania konkretnej okoliczności, z naruszeniem przez organ zasad prowadzenia postępowania dowodowego. Należy przyjąć, że dokonana przez organy ocena dowodów w sprawie realizując zasadę swobodnej, a nie dowolnej oceny, została logicznie uzasadniona i zarzuty pod jej adresem nie są trafne. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło