I FSK 371/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-09-04
Skład orzekający: Janusz Zubrzycki, Marek Kołaczek, Danuta Małysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena prawna wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. w sprawie o wymiar podatku od towarów i usług wiąże Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie tego podatku, mimo odmienności tych spraw?Ratio decidendi
Ocena prawna wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. nie wiąże Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli ta sprawa nie jest tożsama ze sprawą, w której zapadł wcześniejszy wyrok NSA. Sprawa o wymiar podatku za dany okres rozliczeniowy nie jest tożsama ze sprawą o stwierdzenie nieważności decyzji określającej ten wymiar. W związku z tym, WSA nie naruszył przepisu art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a., a skarga kasacyjna Ministra Finansów, oparta na zarzucie naruszenia tego przepisu, nie zasługuje na uwzględnienie.Stan faktyczny
Spółka A wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w Poznaniu dotyczącej podatku od towarów i usług za okres od maja do października 2000 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje Ministra Finansów. Minister Finansów wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów, w tym art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej zawartej w wyroku NSA z 2002 r. wydanym w sprawie o wymiar podatku.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Danuta Małysz, Protokolant Katarzyna Golemba, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 3037/05 w sprawie ze skargi spółki A w Poznaniu na decyzję Ministra Finansów Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o podatek od towarów i usług. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz spółki A w Poznaniu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.
1.1. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 3037/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez spółkę A w Poznaniu decyzję Ministra Finansów z dnia 14 sierpnia 2003 r. nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o podatek od towarów i usług, oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia 12 czerwca 2003 r. nr [...], a także stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.
1.2. Z uzasadnienia wyroku wynika następujący przebieg postępowania w sprawie.
Izba Skarbowa w Poznaniu utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2001 r. nr [...], którą skarżącej spółce określono kwotę zobowiązania podatkowego, zaległości podatkowej, nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy oraz ustalono dodatkowe zobowiązanie podatkowe z tytułu nieprawidłowych rozliczeń w podatku od towarów i usług za okres od maja do października 2000 r.
Nieprawidłowości te były, zdaniem organu, spowodowane rozliczeniem przez spółkę podatku naliczonego z tytułu poniesionych nakładów na budowę salonu sprzedaży i magazynu w sytuacji, gdy nie była ona inwestorem. Powyższa inwestycja była realizowana w oparciu o umowę, zawartą z posiadającym pozwolenie na budowę właścicielem nieruchomości R.S. i przewidującą wspólne jej finansowanie przez strony umowy. W wyniku uzupełnienia powyższej umowy spółka stała się dzierżawcą nieruchomości, ale pierwotne pozwolenie na budowę, wystawione na właściciela nieruchomości, przeniesione zostało na spółkę A dopiero w dniu 2 kwietnia 2001 r.
1.3. Z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej Spółka wystąpiła w dniu 7 czerwca 2002 r., po wyczerpaniu toku instancyjnego i rozpoznaniu sprawy przez Naczelny Sad Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 26 lutego 2002 r. (sygn. akt SA/Po 1762/01) oddalił jej skargę na decyzję organu odwoławczego.
We wniosku o stwierdzenie nieważności strona zarzuciła Izbie Skarbowej, iż rozstrzygnięcie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisu art. 19 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.t.u."), a także § 50 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1254 ze zm.).
1.4. Minister Finansów stwierdził, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma analiza i wyjaśnienie pojęcia "inwestor". Odwołując się do treści ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) Minister Finansów przyjął, iż organy podatkowe trafnie uznały za inwestora R.S..- osobę, która jednocześnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także posiadała pozwolenie na budowę.
Tymczasem spółka nie spełniła wszystkich warunków, aby mogła w sprawie występować w charakterze inwestora. Minister uznał, że jeżeli spółka nie nabywała towarów i usług o charakterze inwestycyjnym, tylko je finansowała i odnosiła w ciężar inwestycji, to organ podatkowy słusznie zakwestionował kwalifikację tych wydatków do inwestycji w obcym środku trwałym i uznanie ich za koszty przyszłych okresów związanych z dzierżawą obiektu. Z przepisów stanowiących podstawę decyzji, tj. art. 19 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 3 u.p.t.u., a także § 50 ust. 4 pkt 5 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. wynika, że spółka nie spełniała wymogów w nich określonych, bowiem nie posiadając pozwolenia na budowę bezpodstawnie kwalifikowała ponoszone w ramach umowy dzierżawy wydatki do inwestycji.
2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.
2.1. Strona zaskarżyła decyzję Ministra Finansów z dnia 14 sierpnia 2003 r. W skardze zakwestionowano zastosowaną przez Ministra Finansów interpretację pojęcia "inwestor". Ponadto wskazano, iż Minister Finansów bezpodstawnie pominął podnoszony przez stronę zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 3 u.p.t.u. oraz § 50 ust. 4 pkt 5 omawianego rozporządzenia.
2.2. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
2.3. W kolejnym piśmie procesowym spółka podniosła dodatkowo zarzut naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 122 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej powoływana jako "O.p."). W ocenie skarżącej organy podatkowe błędnie ustaliły stan faktyczny sprawy.
2.4. WSA w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 2456/03, nie uwzględnił skargi, uznając ją za niezasadną.
2.5. Niezależnie od argumentów podnoszonych zarówno przez skarżącą Spółkę, jak i przez Ministra Finansów, Sąd wskazał, że na skutek skargi wniesionej przez A Sp. z o.o. sprawa była przedmiotem kontroli ze strony Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten, wyrokiem z dnia 26 lutego 2002 r. sygn. akt I SA/Po 1762/01, skargę podnoszącą w zasadzie te same, co i w niniejszej sprawie zarzuty, oddalił. Stosownie zaś do treści art. 51 obowiązującej do dnia 31 grudnia 2002 r. ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368, ze zm.), Sąd nie był związany granicami skargi. Rozpoznając skargę, zobligowany był natomiast badać z urzędu, czy nie zachodzą przesłanki nieważności zaskarżonej decyzji. Oddalenie skargi oznaczało zatem, że przesłanki takie nie zachodziły.
2.6. W skardze kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, pełnomocnik strony skarżącej wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
2.7. Wyrokiem z dnia 21 września 2005 r. sygn. akt I FSK 116/05 NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a."), polegające na oddaleniu przez WSA skargi, mimo wydania przez Ministra Finansów decyzji z naruszeniem art. 187 § 1 i 247 § 1 pkt 3 O.p. oraz naruszenie prawa materialnego poprzez zaakceptowanie błędnej wykładni art. 16a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 54, poz. 654 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.d.o.p."), prowadzącej do niewłaściwego zastosowania art. 19 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 3 u.p.t.u., a także § 50 ust. 4 pkt 5 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r., które to uchybienie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p.
W ocenie NSA Sąd pierwszej instancji dopuścił się także naruszenia art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 249 § 1 pkt 2 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.
W ocenie NSA brak było także podstaw prawnych do stwierdzenia przez Sąd, że w 2003 r. przepis art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym przewidywał, że dla Ministra Finansów w każdym przypadku rozstrzygania sprawy o stwierdzenie nieważności ostatecznej, wydanej przed dniem 1 stycznia 2003 r. decyzji podatkowej, co do której sąd administracyjny oddalił skargę, stanowi samoistną podstawę do wydania orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania w tym przedmiocie.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
3.1. WSA w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę uznał, iż skargę należało uwzględnić. W pisemnych motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji odwołał się do dokonanej przez NSA wykładni przepisów prawa, która co do zasady stała w sprzeczności z wykładnią dokonaną w niniejszej sprawie przez Ministra Finansów.
Sąd pierwszej instancji uznał, iż Minister Finansów rozpatrując wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji organów podatkowych nie wziął pod rozwagę, iż organy ustalając zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za 2000 r. dokonały niewłaściwej – ścieśniającej wykładni szeregu przepisów prawa na niekorzyść podatnika. W ocenie Sądu stanowiło to naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji RP. Ponadto Sąd uznał zasadność podniesionego przez skarżącą zarzutu naruszenia przez Ministra Finansów art. 187 § 1 O.p.
4. Skarga kasacyjna.
4.1. Minister Finansów zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 2 i 32 Konstytucji RP, poprzez priorytetowe potraktowanie podatnika i rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z dokonaną już, wiążącą w sprawie oceną prawną (wbrew wyraźnemu zakazowi takiego postępowania), zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Poznaniu z dnia 26 lutego 2002 r. sygn. akt I SA/Po 1762/01, wydaną w tożsamym stanie faktycznym i prawnym (opartym na podstawie tych samych przepisów prawa materialnego);
2) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 163, poz. 1269 ze zm.), zgodnie z którym sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, poprzez pominięcie aspektów proceduralnych dotyczących sprawy, tj. faktu związania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wiążącą oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Poznaniu, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r.;
II. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, zwanej dalej "ustawą Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a."), poprzez rozstrzygnięcie sprzeczne z tym przepisem: nie respektowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wiążącej oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Poznaniu z dnia 26 lutego 2002 r.;
2) art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a. w związku z art. 153 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Minister Finansów rozpoznając ponownie wniosek spółki o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w Poznaniu i decyzji Urzędu Skarbowego Poznań — Jeżyce ma obowiązek zastosować zasadę wynikającą z przepisu ww. art. 153 P.p.s.a. i przyjąć wykładnię wskazanych przepisów prawa podatkowego w powiązaniu z art. 247 § 1 pkt 3 O.p., przedstawioną w zaskarżonym wyroku i stwierdzić nieważność decyzji Izby Skarbowej w Poznaniu;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 1 i art. 247 § 1 pkt 3 O.p. poprzez uchylenie decyzji Ministra Finansów wydanych na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, i uznanie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie O/Z w Poznaniu rozpatrujący skargę na decyzję wydaną w trybie "zwykłym" (odwoławczym) nie stwierdził jakiegokolwiek naruszenia prawa w decyzji Izby Skarbowej. Jest to, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, istotne tym bardziej, że postępowanie prowadzone w trybie odwoławczym ma szerszy zakres niż postępowanie w trybie nadzwyczajnym na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ww. ustawy, co oznacza, że każde naruszenie prawa, tym bardziej zaś rażące, brane było pod uwagę przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie O/Z w Poznaniu;
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 128 O.p. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych;
5) art. 141 § 4 P.p.s.a. nakazujący obowiązek ustalenia faktów przez sąd administracyjny, poprzez nie uwzględnienie w niniejszej sprawie okoliczności, że w sprawie wydano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Poznaniu, zawierający wiążącą ocenę prawną oraz poprzez brak uzasadnienia dlaczego nie zastosowano w sprawie art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a.,
6) art. 151 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie ww. przepisu w związku z ww. art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a. i oddalenie skargi w sytuacji związania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Poznaniu z dnia 26 lutego 2002 r.
7) naruszenie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów sądowych w nieuzasadnionej, zawyżonej wysokości.
4.2. Argumentując powyższe zarzuty, Minister Finansów podkreślił, że przeprowadzone przez NSA w Warszawie O/Z w Poznaniu postępowanie nie wykazało podstaw do uchylenia rozstrzygnięcia dokonanego przez Izbę Skarbową. Tym samym, zdaniem Ministra Finansów, wyrok WSA w Warszawie, oceniający sprawę w tym samym stanie faktycznym i prawnym, zawiera wadliwe rozstrzygnięcie. Sąd ten rozpoznawał sprawę na podstawie tych samych przepisów biorąc jedynie pod uwagę aspekt kwalifikowanego (rażącego) naruszenia prawa. Wydanym wyrokiem Sąd podważył – w ocenie Ministra Finansów – zasadę zaufania do organów władzy publicznej oraz pewności i poszanowania prawa.
W ocenie Ministra Finansów wyrok NSA w Warszawie O/Z w Poznaniu, wydany przed 1 stycznia 2004 r., zawierał pierwszą i decydującą o dalszym losie sprawy ocenę prawną, która wiąże w tej sprawie przy podejmowaniu dalszych rozstrzygnięć. Oznacza to, że żaden inny, wydany po tym fakcie wyrok, zawierający odmienną wykładnię, nie mógł stanowić podstawy do uchylenia decyzji Ministra Finansów i nakazania stwierdzenia nieważności zweryfikowanej już "wiążącą oceną prawną" ostatecznej decyzji Izby Skarbowej. Skoro działający w trybie "zwykłym" sąd administracyjny nie stwierdził jakiegokolwiek naruszenia prawa przez Izbę Skarbową, która wydała zaskarżoną ostateczną decyzję, to tym bardziej nie można uznać, że Izba dopuściła się tą samą decyzją rażącego naruszenia prawa. W sprawie nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego ani prawnego, WSA w Warszawie oparł swoje rozstrzygnięcie w zakresie prawa materialnego wyłącznie na przepisach zastosowanych przez Izbę Skarbową w decyzji poddanej już kontroli właściwego Sądu.
Dodatkowo Minister Finansów wskazuje, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nakazujące obowiązek stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Izby Skarbowej w okolicznościach niniejszej sprawy, stanowi naruszenie zasady stabilności decyzji ostatecznych.
Mając na uwadze ww. naruszenia, Minister Finansów wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie.
4.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o jej oddalenie.
W uzasadnieniu stwierdzono między innymi, że w przedmiotowej sprawie toczyły się dwa różnego rodzaju postępowania podatkowe. Pierwsza sprawa toczyła się w tzw. trybie zwykłym i dotyczyła określenia podatnikowi kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz zwrotu podatku na rachunek bankowy. W tej sprawie został wydany — przed dniem 1 stycznia 2004 r. wyrok NSA O/Z w Poznaniu, oddalający skargę w sprawie określenia podatnikowi kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz zwrotu podatku na rachunek bankowy. Drugie postępowanie toczyło się natomiast w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (co istotne - wydanej przed dniem 1 stycznia 2003 r.) określającej powyższą kwotę nadwyżki podatku. Skoro więc postępowanie wymiarowe oraz postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są autonomiczne, autonomiczna musiała być również kontrola sądowa nad tymi decyzjami. Tym samym WSA w Warszawie nie mógł być związany oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA O/Z w Poznaniu.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa procesowego i materialnego.
5.2. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a. poprzez nie respektowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wiążącej oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Poznaniu z dnia 26 lutego 2002 r..
Zgodnie z tym przepisem ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
WSA nie mógł dopuścić się naruszenia tego przepisu, gdyż w niniejszej sprawie nie miał on zastosowania. Przepis ten odnosi się do spraw, w których WSA orzeka po 1 stycznia 2004 r., w postępowaniu, w którym nastąpiło uchylenie przez NSA - orzeczeniem wydanym przed 1 stycznia 2004 r. - rozstrzygnięcia organu, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Ocena prawna, o której mowa w art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a. wiąże w danej sprawie. Przez ocenę prawną w sprawie zwykło się rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą (Żukowski Ludwik, glosa do wyroku NSA z dnia 2 sierpnia 2000 r., SA/Bk 142/00, OSP 2002/5/72). W rozpatrywanym przypadku nie mamy natomiast do czynienia z tą samą sprawą, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie O/Z w Poznaniu w wyroku z dnia 26 lutego 2002 r. orzekał "w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do października 2000 r.", natomiast WSA w Warszawie zaskarżonym wyrokiem orzekał "w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie o podatek od towarów i usług". W takim przypadku nie można mówić o tożsamości spraw.
Gdyby przyjąć tożsamość tych spraw, oznaczałoby to, że każde postępowanie o stwierdzenie nieważności określonej decyzji byłoby obarczone wadą nieważności, z uwagi na przesłankę z art. 247 § 1 pkt 4 O.p.: "Organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną".
Oznacza to, że sprawa w przedmiocie wymiaru podatku za dany okres rozliczeniowy, nie może być uznana za tożsamą ze sprawą w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji określającej ten wymiar. Tym samym ocena prawna zawarta w wyroku NSA wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., w pierwszej z tych spraw, nie wiąże na podstawie art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a. WSA w sprawie dotyczącej w drugie z tych spraw, gdyż z uwagi na odmienność tych spraw, przepis ten w takim przypadku nie znajduje zastosowania.
5.3. Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a. w związku z art. 153 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Minister Finansów rozpoznając ponownie wniosek Spółki o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w Poznaniu i decyzji Urzędu Skarbowego [...] ma obowiązek zastosować zasadę wynikającą z przepisu ww. art. 153 P.p.s.a. i przyjąć wykładnię wskazanych przepisów prawa podatkowego w powiązaniu z art. 247 § 1 pkt 3 O.p., przedstawioną w zaskarżonym wyroku i stwierdzić nieważność decyzji Izby Skarbowej w Poznaniu. Skoro bowiem w sprawie tej Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a., nie ma sprzeczności między tym przepisem a art. 153 P.p.s.a., a tym samym podstaw do niestosowania w tej sprawie art. 153 P.p.s.a, co oznacza, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu tego sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
5.4. Z tych samych względów nie są uzasadnione zarzuty naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez brak uzasadnienia dlaczego nie zastosowano w sprawie art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie ww. przepisu w związku z ww. art. 99 w sytuacji związania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Poznaniu z dnia 26 lutego 2002 r. Sąd pierwszej instancji nie był w niniejszej sprawie obowiązany do uzasadniania niezastosowania przepisu, który w sprawie tej nie znajduje w ogóle zastosowania.
5.5. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 1 i art. 247 § 1 pkt 3 O.p. poprzez uchylenie decyzji Ministra Finansów wydanych na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, i uznanie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej. Sąd pierwszej instancji w sprawie tej, związany był na podstawie art. 190 P.p.s.a, wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 września 2005 r. (sygn. akt I FSK 116/05), w którym wskazano w jakim zakresie w sprawie tej wykładnia przepisów art. 16a ust. 2 pkt 2 u.p.d.o.p., art. 19 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u. oraz § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a Rozporządzenia M.F. z dnia 22 grudnia 1999 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji, będąc związany tą wykładnią nie mógł dopuścić się naruszenia tych przepisów. Składający skargę kasacyjną nie wykazał natomiast swoimi zarzutami kasacyjnymi, aby Sąd ten - z pominięciem wiążącego go w tej sprawie wyroku NSA z dnia 21 września 2005 r. - związany był również oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Poznaniu z dnia 26 lutego 2002 r. zapadłym w innej sprawie.
5.6. W świetle powyższego całkiem chybiony jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w związku z art. 128 O.p. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji ostatecznych, gdyż istotą trybu nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest odstępstwo od zasady określonej w zdaniu pierwszym art. 128 O.p., w sytuacji zaistnienia jednej z przesłanek nieważności wskazanej w art. 247 § 1 pkt 1-8 O.p., na co wskazuje zdanie drugie przepisu art. 128 O.p.
5.7. Z uwagi na niezasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, nie jest także trafny sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 2 i 32 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 163, poz. 1269 ze zm.). Zarzuty naruszenia tych przepisów opierają się bowiem na zasadności zarzutu naruszenia art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające P.u.s.a. i P.p.s.a., tzn. obowiązującej w tej sprawie wiążącej ocenie prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w Poznaniu z dnia 26 lutego 2002 r. sygn. akt I SA/Po 1762/01. Jak jednak powyżej wskazano zarzut naruszenia tego przepisu nie jest zasadny, co czyni również niezasadnymi zarzuty naruszenia powyższych przepisów prawa materialnego.
5.8. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów sądowych w nieuzasadnionej, zawyżonej wysokości. Zarzutu tego składający skargę nie uzasadnił, gdyż za takie nie może być uznane jedynie stwierdzenie, że wysokość zasądzonych stronie kosztów jest wygórowana i nieuzasadniona, tym bardziej, że przedmiotem postępowania były dwie identyczne sprawy i w obu zasądzono koszty sądowe.
5.9. Z tych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 184 P.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło