VI SA/Wa 2079/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Asesor WSA Ewa Marcinkowska(spr.) Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2006 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę P. Spółka z o.o. z siedzibą w C. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...]z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w łącznej wysokości 8 600 zł. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, iż w dniu [...] lutego 2005 r. w m. G. na drodze krajowej nr [...] został zatrzymany do kontroli samochód marki M. o nr rej. [...] dzierżawiony przez skarżącą Spółkę, którym wykonywany był przewóz rzeczy z O. do Bytomia. W trakcie kontroli kierowca Z. K. okazał wypis z zaświadczenia o wykonywaniu przez skarżącą Spółkę przewozów na potrzeby własne. Jednocześnie kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że nie jest pracownikiem skarżącej Spółki lecz wykonuje na jej rzecz usługę kierowania pojazdem na podstawie umowy zlecenia zawartej w dniu [...] lutego 2005 r. Kierowca okazał inspektorom wykresówki z [...] lutego 2005 r. oraz z [...] lutego 2005r., nie okazał natomiast wykresówek lub zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za [...] stycznia 2005 r. oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia. Okazane przez kierowcę do kontroli wykresówki zawierały nieczytelne wskazania odnośnie okresów aktywności kierowcy. Kierowca podpisał protokół nie zgłaszając do niego żadnych uwag, ani zastrzeżeń. Pismem z dnia [...] lutego 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego poinformował skarżącą Spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą wzywając ją jednocześnie do złożenia wskazanych w tym piśmie dokumentów. Skarżąca Spółka w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego przedstawiła umowę dzierżawy pojazdu, umowę zlecenia zawartą z kierowcą Z. K., dokumenty odnośnie nadania numeru NIP i REGON oraz odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną w łącznej wysokości 8.600 zł, w tym: - 8 000 zł za brak licencji na wykonywanie transportu drogowego stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, gdyż kierowca kontrolowanego pojazdu nie był pracownikiem skarżącej Spółki, - 400 zł za nieokazanie wykresówek lub zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za dzień 31 stycznia 2005 r. oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia stwierdzając, że stanowiło to naruszenie art. 15 ust. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) NR 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; - 200 zł za okazanie nieczytelnych wykresówek, które zawierały nieczytelne wskazania okresów aktywności kierowcy stwierdzając, że stanowiło to naruszenie art. 14 ust. 1 i art. 15 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) NR 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców. W odwołaniu od tej decyzji wniesionym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił organowi niewłaściwą interpretację art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym stwierdzając, że kontrolowanym pojazdem wykonywany był przewóz na potrzeby własne. Wskazał na to, że ustawa o transporcie drogowym nie zawiera definicji pracownika i nie odsyła w tym zakresie do kodeksu pracy, a więc należy w tej sytuacji dla ustalenia rzeczywistego znaczenia pojęcia pracownik użytego w art. 4 pkt 4 posiłkować się innymi przepisami ustawy o transporcie drogowym. Pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał tu na art. 33 ust. 6 oraz art. 5 ust. 3 pkt 4 tej ustawy stwierdzając w konkluzji, że żaden z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie nakłada na przedsiębiorcę obowiązku zatrudniania kierowców tylko i wyłącznie w oparciu o umowę o pracę. Dokonana przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego zawężająca wykładnia pojęcia "pracownik" użytego w art. 4 pkt 4 stoi więc w sprzeczności z pozostałymi przepisami ustawy o transporcie drogowym. Ponadto z uwagi na to, że kierowca był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia od dnia 1 lutego 2005 r., więc posiadanie przez niego wykresówek za okres wcześniejszy było niemożliwe. W dniu podjęcia pracy kierowca został natomiast wyposażony przez skarżącą Spółkę w odpowiednią ilość wykresówek według zatwierdzonego wzoru odpowiedniego dla urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, którym poruszał się kierowca. Kierowcy nie sygnalizowali wcześniej wadliwości w funkcjonowaniu tachografu w kontrolowanym pojeździe, a wszystkie wcześniejsze wykresówki są czytelne i nie były uszkodzone. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego podtrzymując interpretację organu I instancji, że "pracownik" o którym mowa w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym to osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Kierowca zatrzymany w dniu [...] lutego 2005 r. do kontroli nie był pracownikiem skarżącej Spółki więc nie był spełniony warunek konieczny (określony w art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym), aby dany przewóz zakwalifikować jako przewóz na potrzeby własne, a zatem ma tu zastosowanie art. 4 pkt 3 ww. ustawy, zgodnie z którym prowadzony przez przedsiębiorcę transport, w tym przejazd drogowy wykonywany pomocniczo, w stosunku do podstawowej działalności, wymaga posiadania stosownej licencji. Zgodnie bowiem z kodeksem pracy pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Przepisy prawa precyzują pojęcie "pracownika" w sposób ścisły, a przedstawiona umowa zawarta pomiędzy stroną skarżącą, a kierowcą Z. K. jest umową cywilnoprawną. Okazane w dniu kontroli zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne nie było zatem dokumentem uprawniającym do wykonywania tego rodzaju przewozu. W zaistniałym stanie faktycznym przedsiębiorca winien posiadać licencję. Warunki z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym muszą być spełnione łącznie, a brak któregokolwiek z warunków jest podstawą do zastosowania art. 4 pkt 3 tej ustawy. Z kolei nieokazanie przez kierowcę w czasie kontroli wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za dzień [...] stycznia 2005 r. oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, a także okazanie wykresówek za dni [...] lutego 2005 r. i [...] lutego 2005 r. zawierających nieczytelne wskazania okresów aktywności kierowcy stanowiło naruszenie przepisów Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Główny Inspektor Transportu Drogowego podkreślił ponadto, że wysokość kar pieniężnych za dane naruszenie jest ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym i organy orzekające nie mają możliwości dowolnego kształtowania wysokości nakładanych kar pieniężnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił organowi naruszenie art. 4 pkt 4 oraz art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.1.1., lp. 1.11.10 ust.1 lit.b i lp. 1.11.11. ust.1 lit. b załącznika do tej ustawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wnosząc w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi powtórzył zarzuty, które przedstawił wcześniej w odwołaniu wniesionym do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia. Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Skarga wniesiona przez P. Spółkę z o.o. z siedzibą w C. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2005 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2005 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę, lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Przepis art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym stanowi z kolei, że transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, a określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 w/w ustawy – podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Jak wynika z akt sprawy oraz treści skargi strona skarżąca nie kwestionuje stanu faktycznego ustalonego podczas kontroli, lecz czyni wyłącznie zarzut błędnej wykładni art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym twierdząc, że przewóz wykonywany w trakcie kontroli spełniał wszelkie warunki przewozu na potrzeby własne, łącznie z warunkiem prowadzenia pojazdu przez pracownika, a w związku z tym, że strona skarżąca nie musiała posiadać licencji na wykonywanie transportu drogowego. Według pełnomocnika skarżącej wykładanie pojęcia "pracownik" w oparciu o przepisy kodeksu pracy dokonana przez organ jest błędna, a dla ustalenia rzeczywistego znaczenia pojęcia pracownik użytego w art. 4 pkt 4 należy posiłkować się innymi przepisami ustawy o transporcie drogowym. Pełnomocnik skarżącej wskazał tu na art. 33 ust. 6 oraz art. 5 ust. 3 pkt 4 tej ustawy stwierdzając w konkluzji, że żaden z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie nakłada na przedsiębiorcę obowiązku zatrudniania kierowców tylko i wyłącznie w oparciu o umowę o pracę. W ocenie Sądu argumenty podniesione przez pełnomocnika skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Organy administracji obu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy ustawy o transporcie drogowym. Wprawdzie art. 1 pkt 3 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego stanowi, że kierowca to każda osoba, która kieruje pojazdem nawet przez krótki okres, oraz każda osoba, która jest przewożona w pojeździe w tym celu, aby kierować nim w razie potrzeby. Jednak należy mieć na uwadze, że art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym nie posługuje się pojęciem "kierowcy" lecz pojęciem "pracownika". Użyty w przepisie art. 4 pkt 4a ustawy o transporcie drogowym termin "...jego pracowników..." jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych obligujących do zastosowania innej niż gramatyczna wykładnia przepisów. Ustawa o transporcie drogowym używając terminu "pracownik" nie definiuje tego pojęcia specyficznie dla tej gałęzi prawa, i z tego powodu należało się oprzeć na legalnej definicji tego pojęcia. Organy słusznie zauważyły, iż gdyby, celem ustawodawcy było posługiwanie się terminem "pracownik" w odmiennym niż kodeksowe znaczeniu, wówczas zawarłby w ustawie o transporcie drogowym swoistą definicję tego pojęcia. Definicji takiej nie da się niewątpliwie wywieść z powołanych przez pełnomocnika skarżącej przepisów art. 33 ust. 6 w zw. z art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Organy administracji definiując pojęcie pracownika odwołały się więc do definicji zawartej w kodeksie pracy, zgodnie z którą pracownikiem jest osobą zatrudniona na podstawie umowy o pracę , powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Tym samym zdaniem organów zatrudnienie kierowcy Z. K. na podstawie umowy cywilnoprawnej nie pozwala na przyjęcie, iż był on pracownikiem skarżącej, a kontrolowany przewóz stanowił przewóz na potrzeby własne. W ocenie sądu powyższe stanowisko jest uzasadnione i znajduje w pełni potwierdzenie w orzecznictwie. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18.10.1994r. K 2/94; OTK 1994/2/36 podkreślił, iż kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. Również Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 15 stycznia 1993 r. (III ARN 89/32, POP 1393/4/70) wyraził pogląd, że "uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca słowa lub pojęcia (terminy) definiuje w języku prawnym, tworząc tzw. definicje normatywne". W ocenie Sądu, tak precyzyjne określenie warunków jakim ma odpowiadać przewóz na potrzeby własne miało na celu z jednej strony opisanie sytuacji, w której przedsiębiorca realizuje przewóz nieodpłatnie na własne potrzeby, jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności nie wykonując go w celach zarobkowych i dlatego nie musi ubiegać się o licencję na wykonywanie transportu drogowego, z drugiej natomiast zapobiec sytuacjom gdy osoba pod pozorem wykonywania przewozów na potrzeby własne w rzeczywistości świadczy usługi transportowe. W zaistniałym stanie faktycznym organy administracji obu instancji prawidłowo więc ustaliły, że skarżąca Spółka nie wykonywał przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, a więc powinna posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego i w związku z tym zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł na podstawie załącznika lp. 1.1.1. do tej ustawy. Art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm.) stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych oraz zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych kierowca zobowiązany jest okazać wykresówki za bieżący tydzień i w każdym przypadku za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierował pojazdem. Kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia, zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879) zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i data wystawienia, podpis pracodawcy. Z treści tych przepisów wynika więc wyraźnie, że kierowca powinien posiadać w pojeździe i okazać na żądanie inspektorów transportu drogowego wykresówki za bieżący tydzień oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia w którym prowadził pojazd lub zaświadczenie wskazujące przyczynę braku wykresówek. Jest faktem bezspornym w tej sprawie, że kierowca Z. K. okazał do kontroli tylko wykresówki za dni [...] lutego 2005 r. oraz [...] lutego 2005 r., nie okazał natomiast wykresówki za dzień [...] stycznia 2005 r. oraz za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, nie okazał też zaświadczenia wskazującego przyczynę nieposiadania wykresówek za te dni. Jeżeli kierowca nie posiadał wykresówek z dni poprzedzających to powinien w momencie kontroli legitymować się stosownym zaświadczeniem wystawionym przez skarżąca Spółkę wskazującym przyczynę ich braku. Okoliczność, że kierowca był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia od dnia [...] lutego 2005 r. nie ma znaczenia z punktu widzenia obowiązków ciążących na skarżącej Spółce w tym zakresie. Organ prawidłowo nałożył więc z tego tytułu karę pieniężną w wysokości 400 zł zgodnie z lp. 1.11.11. pkt 1 lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas kontroli drogowej przewiduje karę pieniężną w wysokości 200 zł za każdą wykresówkę. Z protokołu kontroli wynika ponadto, że okazane przez kierowcę w czasie kontroli dwie wykresówki zawierały nieczytelne wskazania okresów aktywności kierowcy, co stanowiło naruszenie wymogów określonych w art. 13, art. 14 i art. 15 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Kierowca nie zakwestionował tego faktu podpisując protokół kontroli bez jakichkolwiek uwag lub zastrzeżeń. W tej sytuacji stwierdzenie strony skarżącej, że kierowca został wyposażony przed wyjazdem w odpowiednią ilość wykresówek, a kierowcy nie sygnalizowali wcześniej jakiejkolwiek wadliwości w funkcjonowaniu tachografu w kontrolowanym pojeździe nie podważa w żaden sposób ustaleń zawartych w protokole kontroli odnośnie tego, że okazane przez kierowcę w czasie kontroli wykresówki zawierały nieczytelne wskazania okresów aktywności kierowcy. W świetle tych ustaleń należy uznać za zasadne nałożenie kary pieniężnej w kwocie 200 zł na postawie lp. 1.11.10 pkt 1 lit. b załącznika do ustawy o transporcie drogowym, który za używanie nieczytelnych wykresówek, utrudniających kontrolę, przewiduje karę w wysokości 100 zł za każdą wykresówkę. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z obowiązującymi przepisami odpowiedzialność za skutek w postaci naruszenia przepisów o transporcie drogowym ponosi przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym stanowi bowiem, że karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł podlega ten kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tej ustawy oraz innych ustaw i wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie jest oparta na zasadzie winy. Wysokość kar za poszczególne rodzaje naruszeń jest natomiast ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym i organ nie ma możliwości miarkowania jej wysokości w zależności od okoliczności danej sprawy. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji wyczerpująco zbadały okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz prawidłowo oceniły zaistniały stan faktyczny odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich argumentów podniesionych przez stronę skarżącą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.