IV SA/Po 48/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Grażyna Radzicka Asesor sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant: sekr. sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2006 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej w R. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia wzoru herbu; stwierdza nieważność uchwały z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Rady Miejskiej w R. /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/G.Radzicka Rada Miejska w R. uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. 142/01/1591 ze zm., dalej: usg) przyjęła wzór herbu Miasta i Gminy R. według załącznika nr 1 stanowiącego integralną część uchwały. W uzasadnieniu do uchwały z dnia [...] marca 2004 r. Przewodniczący Rady Miejskiej wskazał, że projekt herbu był konsultowany z Centrum Heraldyki Polskiej w W. i uzyskał pozytywną opinię. Pismem z dnia [...] października 2004 r. Wojewoda wniósł skargę na uchwałę w sprawie przyjęcia wzoru herbu, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Wskazał, że Rada Miejska w R. podejmując przedmiotową uchwałę istotnie naruszyła art. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz. U. 31/78/130 ze zm., dalej: uom). Naruszenie w ocenie Wojewody polegało na braku zasięgnięcia opinii właściwego organu. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Miejskiej w imieniu Gminy R. stwierdził, że nie wnosi zastrzeżeń do skargi Wojewody . Rada Miejska podjęła uchwałę w błędnym przekonaniu, że opinia Centrum Heraldyki jest miarodajna. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2005 r., IV SA/Po 1457/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę, z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Wojewodę postanowienie o odrzuceniu skargi zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 listopada 2005 r., I OSK 572/05, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej przepisy przewidują możliwość obrania przez gminę określonego symbolu jako herbu. Art. 3 ust. 1 uom wskazuje, iż jednostki samorządu terytorialnego mogą ustanawiać w drodze uchwały organu stanowiącego, własne herby, flagi, emblematy oraz insygnia i inne symbole. Wzory symboli winny być ustanawiane w zgodzie z zasadami heraldyki, weksylologii i miejscową tradycją historyczną. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 usg, podejmowanie uchwał w sprawie herbu gminy należy do wyłącznej kompetencji rady gminy. Jednakże, powierzenie kompetencji stanowiących w zakresie obierania wzoru herbu nie oznacza, iż ustawodawca nie przewidział w toku prac poprzedzających podjęcie stosownej uchwały współdziałania innego podmiotu. Zgodnie z art. 3 ust. 3 uom, wzory symboli wymagają zaopiniowania przez ministra do spraw administracji publicznej, a opinia ta winna być wydana w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku (ust. 4). Art. 2a uom stanowi, iż minister powołuje Komisję Heraldyczną, do której kompetencji należy m.in. opiniowanie wzorów symboli. Jak wskazuje się w orzecznictwie, złożenie wniosku o zaopiniowanie wzoru herbu ma charakter obligatoryjny; inną kwestią jest nieaktualny w niniejszej sprawie problem związania opinią negatywną, co do którego w orzecznictwie zarysowuje się rozbieżność (wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r., II SA 1894/03, LEX nr 156946, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 listopada 2005 r., IV SA/Po 862/05, niepubl., wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 października 2005 r., IV SA/Po 716/05, niepubl.). Analiza obowiązującej regulacji prowadzi do konkluzji, że celem ustawodawcy, który przewidział konieczność współdziałania ministra (oraz Komisji Heraldycznej) w postępowaniu zmierzającym do podjęcia uchwały, było zapewnienie w skali kraju ładu heraldycznego. Potwierdza to art. 3 ust. 2 uom, określający kryteria, jakimi posługują się zarówno organy opiniujące projekt wzoru herbu, jak i organy podejmujące w tym zakresie uchwały (czy np. rozstrzygnięcia nadzorcze). Waga, jaką ustawodawca przykłada do opinii potwierdzona jest nadto pośrednio przez art. 2a ust. 2 uom, wskazujący, że członkami Komisji Heraldycznej mogą być osoby wyróżniające się wysokim poziomem wiedzy z zakresu heraldyki i weksylologii, przedstawicieli organizacji, których statutowe cele związane są z heraldyką i weksylologią oraz przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego. Podkreślić również należy, że zasięgnięcie opinii możliwe jest jedynie na etapie poprzedzającym podjęcie uchwały. Wprawdzie ustawodawca nie wskazuje wprost, że opiniowaniu podlegają projekty wzorów symboli, a jedynie wzory symboli, to konkluzja dopuszczająca zwrócenie się z wnioskiem o zaopiniowanie już po podjęciu uchwały nie jest uzasadniona. Wskazany powyżej cel, dla którego ustawodawca przewidział procedurę zasięgania opinii, determinować musi bowiem stwierdzenie, że jego realizacja możliwa jest wyłącznie poprzez prowadzenie konsultacji na etapie projektu. Zwrócenie się o wydanie opinii do właściwego ministra uznać więc należy za konieczny element postępowania zmierzającego do podjęcia przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwały w przedmiocie obrania wzoru herbu. Niedochowanie tego warunku każdorazowo determinować musi stwierdzenie, iż organ nie dochował obowiązującej w tym zakresie procedury (por. uchwałę SN z dnia 17 czerwca 1993 r., I PZP 2/93, LEX nr 9571). W przedmiotowej sprawie organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, posiadający kompetencje do podjęcia uchwały o przyjęciu wzoru herbu, nie dochował przedstawionej wyżej procedury zasięgania opinii. Wprawdzie Rada Miejska w R. zwróciła się z wnioskiem do Centrum Heraldyki Polskiej, i uzyskała opinię pozytywną, jednakże nie ma to znaczenia z punktu widzenia oceny zachowania ustalonych przepisami prawa zasad postępowania. Opinii właściwego ministra nie można bowiem zastąpić opinią innego podmiotu. Wskazane wyżej uchybienie organu podejmującego uchwałę w przedmiocie wzoru herbu obliguje Sąd do stwierdzenia na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.) nieważności tej uchwały. /-/I.Kucznerowicz /-/M.Dybowski /-/G.Radzicka KB/