II SA/Go 5/06

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2006-04-12

Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Joanna Brzezińska, Anna Juszczyk - Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, która zawiera wymóg zamieszkiwania na terenie gminy przez określony czas, ustala minimalny dochód gospodarstwa domowego bez podstawy prawnej, a także przekazuje kompetencje prawotwórcze organowi wykonawczemu, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, która zawiera wymóg zamieszkiwania na terenie gminy przez określony czas, ustala minimalny dochód gospodarstwa domowego bez podstawy prawnej, a także przekazuje kompetencje prawotwórcze organowi wykonawczemu, narusza prawo w istotnym stopniu i podlega stwierdzeniu nieważności w całości. Wymóg zamieszkiwania przez określony czas jest dyskryminujący, ustalenie minimalnego dochodu bez podstawy prawnej narusza konstytucyjną zasadę równości, a przekazanie kompetencji prawotwórczych organowi wykonawczemu jest niedopuszczalne.
Stan faktyczny
Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, zarzucając jej naruszenie przepisów dotyczących samorządu gminnego i ochrony praw lokatorów. W szczególności kwestionowano wymóg zamieszkiwania na terenie gminy przez co najmniej 5 lat, wymóg posiadania zameldowania stałego na terenie gminy dla osób opuszczających dom dziecka, ustalenie minimalnego dochodu gospodarstwa domowego jako warunku zawarcia umowy najmu, a także sposób określenia trybu rozpatrywania wniosków i kontroli społecznej. Rada Gminy wniosła o nieuwzględnienie skargi, wskazując na niejednoznaczność przepisów.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości i orzeczono, że nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości. II. Orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu. Rada Gminy w dniu [...] września 2005 r., na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminny (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn.zm.) oraz art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266), zwanej dalej "ustawą o ochronie praw lokatorów", podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. W dniu [...] listopada 2005 r. Wojewoda, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, w związku z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zaskarżył powyższą uchwałę w części, tj.: § 2 pkt 1 w części od słów: "... co najmniej od 5 lat przed złożeniem wniosku o zawarcie umowy", § 3, § 4 §, § 7 pkt 3 w części: "... a posiadającymi zameldowanie stałe na terenie gminy" oraz § 10 powyższej uchwały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności we wskazanym zakresie. Organ nadzoru zarzucił uchwale naruszenie przepisów art. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 4 ust. 1 i art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że o tym co w szczególności powinna zawierać uchwała rady gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy stanowi przepis art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, natomiast zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. W ocenie organu nadzoru, oznaczenie jako jednego z wymogów ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, zamieszkiwania w granicach administracyjnych gminy co najmniej od 5 lat przed złożeniem wniosku o zawarcie umowy sprzeczne jest z przepisem art. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który nabycia przez mieszkańca gminy przymiotu członka wspólnoty samorządowej nie uzależnia od kryterium "czasowości". Jako bezprawny organ ocenił także przepis § 7 pkt 3 uchwały, zgodnie z którym umowy najmu lokali socjalnych zawierane są w pierwszej kolejności z rodzinami i osobami opuszczającymi Dom Dziecka w wyniku pełnoletniości, a posiadającymi zameldowanie stałe na terenie Gminy, w części formułującej wymóg zameldowania na stałe na terenie gminy. Ponadto organ nadzoru podniósł, iż sprzecznie z przepisem art. 21 ust. 3 pkt 1 oraz art. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) Rada Gminy w § 3 określiła minimum dochodu gospodarstwa domowego, bez uzyskiwania którego zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony byłoby niedopuszczalne, gdyż oznaczałoby to, że gmina może odmówić zaspokajania potrzeb mieszkaniowych osób, które osiągają dochody niższe od ustalonych przez jej radę. W ocenie Wojewody rozwiązanie takie budzi zastrzeżenia z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości obywateli względem prawa. W ocenie skarżącego Rada Gminy naruszyła także przepis art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, gdyż organem uprawnionym zarówno do określenia trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali, jak również sposób jego poddania kontroli społecznej, należy do kompetencji rady gminy i winien zostać określony w uchwale w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Z tego powodu organ nadzoru uznał, że § 10 zaskarżonej uchwały. Jako niezgodne z zasadami techniki prawodawczej określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. (Dz.U. Nr 100, poz. 908), Wojewoda uznał także powtórzenie w § 16 kwestionowanej uchwały treści przepisu art. 691 § 1 Kodeksu cywilnego.. Odpowiadając na skargę Rada Gminy wniosła o jej nieuwzględnienie wskazując, że przepisy powołane w skardze Wojewody, w szczególności art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie kodeksu cywilnego, są niejednoznaczne, różnie interpretowane przez organy nadzoru i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego też w dniu [...] grudnia 2005 r. Rada Gminy podjęła uchwałę nr [...] w sprawie stanowiska dotyczącego skargi złożonej przez Wojewodę, nie znajdując podstaw prawnych do wprowadzenia zmian w uchwale nr [...] z dnia [...] września 2005 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje: Przystępując do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy należy podkreślić, iż Sąd, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, podziela tę linię orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którą organ nadzoru nad działalnością komunalną, składając skargę na uchwałę lub zarządzenie organu jednostki samorządu terytorialnego, nie został przez ustawodawcę ograniczony żadnym terminem końcowym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt II OSK 320/05, ONSAiWSA z 2006 r. nr 1, poz. 7; z dnia 13 stycznia 2005 r. sygn. akt OSK 1575/04, OSS z 2005 r., nr 3, poz. 70). Wykładnia zarówno przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia o samorządzie gminnym, jak i przepisów procedury sądowoadministracyjnej nie daje bowiem podstaw do wywiedzenia innego terminu poza terminem początkowym tj. po upływie miesiąca od doręczenia aktu organowi nadzoru, w którym może on we własnym zakresie stwierdzić nieważność nadzorowanego wadliwego aktu prawnego. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), w związku z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a., sądowa kontrola uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego polega na badaniu ich zgodności z prawem. W myśl przepisu art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W zakresie tak określonej kognicji należy stwierdzić, że skarga w zasadniczej części okazała się zasadna. Art. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego stanowi, iż tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niższych dochodach. Zgodnie z przepisem art. 21 ust 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. ww. ustawy, stanowione przez radę gminy w formie uchwały zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać w szczególności: 1) wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą zastosowanie obniżek czynszu, 2) warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, 3) kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, 4) warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach, 5) tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej, 6) zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy, 7) kryteria oddawania w najem lokali o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2. Oznacza to przede wszystkim, że uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali winna kompleksowo i szczegółowo regulować wszystkie wskazane w powyższym upoważnieniu ustawowym kwestie, w sposób dostosowany do zindywidualizowanych potrzeb danej społeczności lokalnej. Ponieważ powyższe wyliczenie jest katalogiem otwartym, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, może także zawrzeć w przedmiotowej uchwale dodatkowe regulacje. Jednakże należy podkreślić, iż wszelkie normy prawa miejscowego musza być zgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisami powszechnie obowiązującymi rangi ustawowej. Rada Gminy w § 2 pkt 1 badanej uchwały określiła, że jednym z wymogów ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego jest zamieszkiwanie w granicach administracyjnych gminy "co najmniej od pięciu lat przed złożeniem wniosku o zawarcie umowy". W ocenie Sądu zasadny jest zarzut skargi, dotyczący naruszenia przepisu art. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wspólnotę samorządową tworzą bowiem mieszkańcy gminy, tj. ogół osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na obszarze danej gminy. Podobnie pojęcie to definiuje art. 16 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, mówiąc o ogóle mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego. Mieszkańcem gminy jest każda osoba fizyczna, która ma miejsce zamieszkania na terenie tej gminy. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest natomiast miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn.zm.). Dlatego też o nabyciu przymiotu mieszkańca gminy nie świadczy posiadanie lokalu mieszkalnego na jej obszarze, a jednocześnie brak takiego lokalu nie stoi na przeszkodzie uznaniu, iż dana osoba ma na terenie gminy miejsce zamieszkania. Dla uznania danej osoby za mieszkańca gminy nie ma także znaczenia fakt zameldowania go na pobyt stały (czynność materialno-techniczna), ani tym bardziej okres zamieszkiwania w gminie. Jednocześnie należy podkreślić, iż brak jest podstaw, aby przepisy gminne dyskryminowały w jakichkolwiek sposób członków wspólnoty samorządowej w dostępie do prawa nabycia lokalu z gminnego zasobu nieruchomości, z uwagi na fakt dopełnienia lub nie obowiązku meldunkowego, bądź długość okresu zamieszkiwania na terenie danej gminy. Sąd uznał także za zasadny zarzut organu nadzoru dotyczący zapisu § 3 w zw. z art. 2 pkt 3 przedmiotowej uchwały, w którym ustalono, iż dochód gwarantujący płatność czynszu, uzasadniający oddanie w najem lokalu na czas nieoznaczony z trzech ostatnich miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku winien przekraczać na osobę 150 % najniższej emerytury brutto w gospodarstwie jednoosobowym, 100% najniższej emerytury brutto w gospodarstwie wieloosobowym. Ponadto w ocenie Sądu analiza konstrukcji przepisu § 2 i § 3 uchwały wskazuje na fakt naruszenia przepisu art. 21 ust 3 poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego i stanowienie przepisów bez podstawy prawnej. Skutkuje to koniecznością stwierdzenia nieważności wskazanych przepisów w całości. Narusza powszechnie obowiązujący porządek prawny w stopniu istotnym nie tylko regulowanie przez gminę raz jeszcze tego co zostało już pomieszczone w źródle powszechnie obowiązującego prawa lecz także modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu, co możliwe jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego. Krąg osób uprawnionych do ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy określiła ustawa o ochronie lokatorów (art. 4 ust. 1), należą zatem do niego wszyscy członkowie wspólnoty samorządowej posiadający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i jednocześnie spełniają "kryterium dochodowe". Rada Gminy, na podstawie przepisu art. 21 ust. 3 nie może zatem ograniczyć kręgu tych osób, między innymi poprzez wprowadzenie dodatkowych wymogów naruszających konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP). Mając na uwadze konieczność realizacji zadań gminnych, wielkość komunalnego zasobu mieszkaniowego oraz możliwości finansowe gminy, Rada może natomiast określić bardziej szczegółowe reguły umożliwiające zaspokojenie w pierwszej kolejności potrzeb tych spośród osób spełniających kryteria ustawowe, które najbardziej tej pomocy potrzebują, w tym: wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą zastosowanie obniżek czynszu, warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy, kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego. W ocenie Sądu sposób zredagowania kwestionowanych przepisów uchwały wskazuje, że wolą Rady Gminy nie było wskazanie kryteriów wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo w zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych, lecz "zawężenie" kręgu podmiotów uprawnionych do możliwości ubiegania się o najem lokalu z zasobu gminnego. W szczególności należy podkreślić, iż przepis art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów nie upoważnia Rady do określenia minimalnego dochodu gospodarstwa domowego, bez uzyskiwania którego zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego byłoby niedopuszczalne. Z art. 20 ust. 1 ustawy wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że mieszkaniowy zasób gminy jest tworzony w celu realizacji zadań wynikających z art. 4 ustawy, czyli m.in. w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. W ocenie Sądu sposób zredagowania kwestionowanych przepisów uchwały wskazywał, że wolą Rady Gminy nie było wskazanie kryteriów wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo w zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych, lecz "zawężenie" kręgu podmiotów uprawnionych do możliwości ubiegania się o najem lokalu z zasobu gminnego. Sąd podkreślił zatem, iż przepis art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów nie upoważnia Rady do określenia minimalnego dochodu gospodarstwa domowego, bez uzyskiwania którego zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego byłoby niedopuszczalne. Z art. 20 ust. 1 ustawy wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że mieszkaniowy zasób gminy jest tworzony w celu realizacji zadań wynikających z art. 4 ustawy, czyli m.in. w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. Sąd, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, podziela w tym zakresie stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 6 marca 2003 r. sygn. akt II SA/Wr 2887/02, OSS z 2003 r. nr 3, poz. 72, który uznał, że: "przyjęte przez stronę skarżącą kryteria oraz wprowadzenie nowej kategorii prawnej w postaci - najogólniej rzecz ujmując - zdolności czynszowej osób ubiegających się o najem powoduje, że z prawa uzyskania najmu lokali gminnych będą mogły skorzystać osoby nie najuboższe, kosztem osób o najniższym dochodzie w rodzinie, z natury rzeczy nieposiadających zdolności zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Rozwiązanie takie musi budzić zastrzeżenia z punktu widzenia wskazanej wyżej konstytucyjnej zasady równości obywateli względem prawa (zasady wynajmowania lokali mają rangę przepisu prawa miejscowego) i nie może być akceptowane w obowiązującym porządku prawnym zakładającym konieczność zapewnienia przez wspólnotę gminną określonych potrzeb o charakterze socjalnym. Założenie strony skarżącej, że osoby o niskich dochodach nie będą w stanie płacić czynszu nawet w minimalnej wysokości, pozostaje przy tym w sprzeczności z rozwiązaniami przyjmowanymi w innych ustawach regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej osobom o najniższych dochodach oraz regulujących zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych". Na uwzględnienie zasługuje także zarzut skargi dotyczący niezgodności zapisu § 10 uchwały z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] z przepisem art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, zgodnie z którym w uchwale należało określić tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Po myśli przepisu § 10 uchwały: "ze względu na konieczność zapewnienia kontroli społecznej w zakresie zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy, Wójt powołuje Społeczną Komisję Mieszkaniową oraz określa zakres jej działania." Wykładnia tego przepisu wskazuje, iż organ stanowiący gminy przekazał całkowicie własną ustawowo określoną kompetencję prawotwórczą organowi wykonawczemu - Wójtowi, cedując na niego nie tylko powołanie komisji, lecz również określenie zakresu i procedury jej działania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, podzielany przez Sąd w niniejszej sprawie, iż niedopuszczalne jest przekazywanie pomiędzy organami jednostki samorządu terytorialnego ich ustawowych kompetencji. W ocenie Sądu zatem, to rada gminy w przedmiotowej uchwale winna uregulować szczegółowo po pierwsze tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków obywateli (w tym sposób i terminy sporządzania listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu, możliwość "odwołania się", podmiot uprawniony do sporządzenia listy, terminy składania wniosków, ich rozpatrywania), po wtóre zaś sposób poddania tych spraw kontroli społecznej. Jeżeli wolą Rady było, aby ta kontrola sprawowana była przez społeczny doradczy organ kolegialny - komisję mieszkaniową, powinna w uchwale sprecyzować tryb jej powołania i skład (spośród kogo należy powoływać członków komisji i w jakiej liczbie). Przy dopełnieniu tych wymogów mogła bądź samodzielnie powołać komisje, bądź wykonanie zapisów uchwały w tym zakresie powierzyć Wójtowi . W rozpoznawanej uchwale Rada Gminy, z naruszeniem przepisu art. 21 ust. 3 pkt 5 ww. ustawy przekazała swoje kompetencje w omawianym zakresie w całości Wójtowi, co potwierdził przedstawiciel Rady na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. Skutkuje to koniecznością stwierdzenia nieważności przepisu § 10 zaskarżonego aktu normatywnego. Zasady wynajmowania lokali winny być tak skonstruowane by mieszkańcy gminy spełniający podstawowe kryteria przedmiotowe (jak warunki zamieszkiwania i wysokość dochodu), od których zależy wynajęcie lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy, mieli równe szanse na czynienie starań o uzyskanie lokalu, z uwzględnieniem przewidzianego przez ustawodawcę pierwszeństwa zawarcia umowy najmu przysługującego osobom spełniającym wskazane w tym względzie w uchwale kryteria. Należy podkreślić, iż właściwa i kompletna konstrukcja uchwały regulującej zasady wynajmu lokali gminnych tzn. konieczność zawarcia uszczegółowionych regulacji co najmniej w zakresie wskazanym w przepisie art. 21 ust. 3 pkt 1 - 7 ustawy o ochronie praw lokatorów jest warunkiem koniecznym dla zapewnienia członkom społeczności lokalnej pełnej realizacji przyznanych im praw ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu oraz skorelowanych z nimi obowiązków jednostki samorządu terytorialnego. Jednocześnie umożliwia to mieszkańcom gminy realną kontrolę zasad gospodarowania gminnym zasobem lokalowym oraz zapewnia otwarty i równy dostęp do niego wszystkich osób uprawnionych. Przedmiotowa uchwała, stanowiąca akt prawa miejscowego (przepisy powszechnie obowiązujące na terenie gminy), we wskazanych wyżej przepisach istotnie narusza prawo, zatem jest w tej części nieważna (art. 91 ustawy o samorządzie gminnym). Niezależnie od powyższego Sąd nie będąc związany granicami skargi i badając z urzędu legalność zaskarżonej uchwały stwierdził także, że nie zawiera ona wymaganej przez ustawodawcę (art. 21 ust. 3 pkt 5-7) regulacji dotyczącej trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej, zasad postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy (jak słusznie wskazał organ nadzoru jedynie powtórzono zapis przepisu art. 691 § 1 Kodeksu cywilnego) a także jakichkolwiek kryteriów oddawania w najem lokali o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2 (w § 17 określono jedynie tryb oddawania ich w najem – w drodze przetargu). Z tych przyczyn badana uchwała będąca aktem wykonawczym do przepisu rangi ustawowej i mająca stanowić jego uszczegółowienie jako akt prawny niejako "ułomny"- niekompletny, a przez to wadliwy, nie może pozostać w obrocie prawnym. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie przepisu art. 147 § 1 w związku z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stwierdził nieważność przedmiotowej uchwały Rady Gminy z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło