IV SA/Wr 499/05

WyrokWSA we Wrocławiu2006-05-16

Skład orzekający: Wanda Wiatkowska - Ilków, Marcin Miemiec, Ewa Kamieniecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy powtarzająca lub modyfikująca przepisy ustawowe dotyczące pomocy materialnej dla uczniów stanowi istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, która powtarza lub modyfikuje przepisy ustawowe dotyczące pomocy materialnej dla uczniów, stanowi istotne naruszenie prawa. Akty prawa miejscowego są uwarunkowane normami wyższego rzędu i nie mogą ponownie regulować materii już uregulowanej w ustawie. Powtarzanie lub modyfikacja regulacji ustawowych przez przepisy gminne jest niedopuszczalne, gdyż godzi w zasadę legislacji i może prowadzić do zmiany intencji ustawodawcy. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonych przepisów uchwały, które naruszały te zasady.
Stan faktyczny
Wojewoda D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na uchwałę Rady Miejskiej w L. dotyczącą regulaminu udzielania pomocy materialnej uczniom. Skarżący zarzucił szereg naruszeń prawa, w tym powtarzanie przepisów ustawowych, modyfikowanie ich treści oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego. Gmina L. wniosła o oddalenie skargi, argumentując m.in. brak istotnego naruszenia prawa i potrzebę jasności przepisów dla mieszkańców.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność zaskarżonych przepisów uchwały Rady Miejskiej w L. i orzekł, że nie podlegają one wykonaniu. Zasądził również koszty postępowania na rzecz skarżącego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie: Sędzia WSA - Marcin Miemiec Asesor WSA - Ewa Kamieniecka ( spraw. ) Protokolant: - Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi Wojewody D. na uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy L. I. stwierdza nieważność zaskarżonych przepisów uchwały: § 4, § 5, § 6 ust. 3, § 7, § 8 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 11, § 9 ust. 1 i ust. 2 we fragmencie "... w granicach i na zasadach określonych w ust. 1 ...", § 10 ust. 2 pkt 6, ust. 3 we fragmentach "... do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych do dnia 15 października danego roku szkolnego..." oraz "... ale wówczas wnioskodawca zobowiązany jest w terminie 7 dni od daty złożenia wniosku w innej formie, uzupełnić ten wniosek poprzez przekazanie oryginału wymaganego zaświadczenia o wysokości dochodów lub o korzystaniu ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej..." i ust. 4 we fragmencie "...w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od wystąpienia zdarzenia losowego, uzasadniającego przyznanie tego zasiłku ...", § 12, § 13, § 14 i § 17 ust. 1; II. orzeka, że zaskarżone przepisy uchwały nie podlegają wykonaniu, III. zasądza na rzecz skarżącego od Gminy Miejskiej w L. kwotę 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych ) tytułem kosztów zastępstwa procesowego. W skardze z dnia [...]r. Wojewoda D na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. ) wniósł o stwierdzenie nieważności § 4, § 5, § 6 ust. 3, § 7, § 8 ust. 1, 2, 3, 11, § 9 ust. 1, ust. 2 we fragmencie "w granicach i na zasadach określonych w ust. 1", § 10 ust. 2 pkt 6, § 10 ust. 3 we fragmentach " ...do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych do dnia 15 października danego roku szkolnego ...", " ...ale wówczas wnioskodawca zobowiązany jest w terminie do 7 dni od daty złożenia wniosku w innej formie uzupełnić ten wniosek poprzez przekazanie oryginału wymaganego zaświadczenia o wysokości dochodów lub o korzystaniu ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej", § 10 ust. 4 we fragmencie "...w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od wystąpienia zdarzenia losowego uzasadniającego przyznanie tego zasiłku", § 12 , § 13, § 14, § 17 ust. 1 uchwały nr [...]Rady Miejskiej w L. z dnia [...]r. w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy L.. W uzasadnieniu skargi organ nadzoru wskazał, że stwierdzono podjęcie: - § 4 ust. 1 powyższej uchwały z naruszeniem art. 90b ust. 3 i 4 oraz art. 90d ust. 13 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256,poz. 2572 ze zm. ) z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 4 ust. 2 uchwały z naruszeniem art. 90d ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 4 ust. 3 uchwały z naruszeniem art. 90d ust. 13 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 4 ust. 4 uchwały z naruszeniem art. 90e ust. 1 w związku z art. 90b ust. 3 i 4 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 5 uchwały z naruszeniem art. 90n ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 6 ust. 3 uchwały z naruszeniem art. 90d ust. 6 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 7 uchwały z naruszeniem art. 90e ust. 2 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 8 ust. 1, 2 i 3 uchwały z naruszeniem art. 90d ust. 7, 8 i 13 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 8 ust. 11 uchwały z naruszeniem prawa, gdyż odwołuje się do objętego skargą § 8 ust. 3, - § 9 ust. 1 uchwały z naruszeniem art. 90e ust. 3 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 9 ust. 2 uchwały we fragmencie "...w granicach i na zasadach określonych w ust. 1 ..." z naruszeniem prawa, gdyż odwołuje się do objętego skargą § 9 ust. 1, - § 10 ust. 2 pkt 6 uchwały z naruszeniem art. 90n ust. 5 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, ponadto o ile przepis ustawy używa określenia "rodzina", o tyle uchwała w niedopuszczalny sposób modyfikuje jego treść, używając w tym miejscu określenia "rodzice", - § 10 ust. 3 uchwały we fragmencie " ...do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych do dnia 15 października danego roku szkolnego ..." z naruszeniem art. 90n ust. 6 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 10 ust. 4 uchwały we fragmencie "...w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od wystąpienia zdarzenia uzasadniającego przyznanie tego zasiłku" z naruszeniem art. 90e ust. 4 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 12 uchwały z naruszeniem art. 90o ust. 1-7 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 13 ust. 1 uchwały z naruszeniem art. 90n ust. 1 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 14 ust. 1 uchwały z naruszeniem art. 90d ust. 10 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 14 ust. 2 uchwały z naruszeniem art. 90d ust. 11 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 14 ust. 3 uchwały z naruszeniem art. 90e ust. 2 ustawy o systemie oświaty z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, - § 13 ust. 2 uchwały z naruszeniem art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na powtórzenie uregulowań ustawowych, rada nie posiada bowiem kompetencji do modyfikowania czy też uzupełniania procedury zawartej w Kpa, - § 10 ust. 3 uchwały we fragmencie " ...ale wówczas wnioskodawca zobowiązany jest w terminie do 7 dni od daty złożenia wniosku w innej formie uzupełnić ten wniosek poprzez przekazanie oryginału wymaganego zaświadczenia o wysokości dochodów lub o korzystaniu ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej" z naruszeniem art. 90n ust.1 ustawy o systemie oświaty w związku z odpowiednimi przepisami Kpa. Organ administracji ma obowiązek rozpatrzyć podanie, które spełnia chociażby minimalne wymogi, określone w art. 63 § 1 i 2 Kpa. Nie ma podstaw do tego, aby rozpatrzenie podania uzależniać od tego, czy w ciągu 7 dni od złożenia zostało ono uzupełnione. Na organie administracyjnym, prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego, stosownie do art. 77 § 1 Kpa. W razie konieczności to organ powinien wystąpić do strony o dostarczenie potrzebnych dokumentów. Przerzucanie ciężaru postępowania dowodowego na obywatela godzi w podstawową zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 Kpa – zasadę prawdy obiektywnej. Ponadto stosownie do art. 75 § 1 Kpa system środków dowodowych jest otwarty i jako dowód należy dopuścić wszystko, czego tylko prawo nie zabrania. - § 17 ust. 1 uchwały z naruszeniem art. 7 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Rada nie posiada kompetencji do ustalania, w jakim zakresie obowiązywać będzie ustawa. Hierarchiczna struktura systemu prawnego powoduje, że to uchwała przyjęta przez organ samorządu terytorialnego ma pozostawać w zgodzie z ustawą. W odpowiedzi na skargę Gmina L. wniosła o oddalenie skargi w całości. Przede wszystkim wskazano, że organ nadzoru nie zawiadomił organu gminy o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały. Podjęta przez Radę Miejską uchwała stanowi przykład aktu o tzw. dużej presji społecznej na świadczenia z nią związane i brak zawiadomienia organu gminy przez organ nadzoru miał istotny wpływ na zachowanie zainteresowanych w siedzibie organu. Przy zakwestionowanych przepisach regulaminu, stanowiących powtórzenie przepisów ustawowych, nie wskazano jednak ani na możliwe trudności interpretacyjne ani też na możliwe naruszenia przepisów prawa materialnego. W konkluzji uzasadnienia organu nadzoru zabrakło stwierdzenia o istotnym naruszeniu prawa. Zdaniem organów gminy w uchwalonym regulaminie nie dopuszczono się złamania przepisów prawa materialnego ani też nie można mówić o skutkach naruszenia prawa. Organ nadzoru nie wykazał, na czym w istocie polega istotne naruszenie przepisów prawa i w czym się ono przejawia, a ograniczono się jedynie do stwierdzenia, iż zaskarżone przepisy stanowią powtórzenie zapisów ustawowych. Zarzut naruszenia prawa, mający na celu ograniczenie pomocy materialnej tym uczniom, którzy wychowywani są np. przez dziadków uznać należy za chybiony, bowiem organ nadzoru dokonał nadinterpretacji art. 90n ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Przepis ten mówiąc o rodzinie korzystającej ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy utożsamiać jako dochód gospodarstwa domowego i taki był niewątpliwie cel ustawodawcy. W art. 90o ust. 1 ustawy jest wyraźnie już mowa o rodzicach ucznia otrzymującego stypendium. Organy gminy nie podzieliły również poglądu co do zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej. Strona postępowania nie jest całkowicie zwolniona od obowiązku współdziałania z organem administracji w realizacji zasady prawdy obiektywnej. Jako słuszny należy przyjąć pogląd, że przy bierności strony niedopuszczalne jest założenie, że cały ciężar dowodzenia faktów mający przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach. Ponadto wbrew twierdzeniom organu nadzoru art. 90n ust. 5 ustawy nie zwalnia strony z obowiązku dostarczenia zaświadczenia o dochodach. Wskazanie w regulaminie terminu siedmiodniowego na dostarczenie oryginału zaświadczenia traktować należy jako termin instrukcyjny, gdyż niedotrzymanie go nie zostało obwarowane żadnymi skutkami. Zadaniem organów gminy było na podstawie delegacji ustawowej uchwalenie aktu prawa miejscowego dostosowującego intencje ustawodawcy do występujących warunków lokalnych. Nie można regulacji zawartych w regulaminie traktować w oderwaniu od regulacji ustawowych, stąd ujęcie w tym akcie przepisu, że w sprawach nie uregulowanych w regulaminie stosuje się przepisy ustawy o systemie oświaty. Nie oznacza to, że organ stanowiący gminy naruszył hierarchiczną strukturę systemu prawnego, jak wskazuje organ nadzoru. Intencją i zamiarem organów gminy było wyraźne określenie dla realizatorów zadań określonych przez regulamin, że należy mieć również na uwadze regulacje ustawowe. Bezspornym jest, że gmina powtarzając zapisy ustawowe w treści regulaminu dopuściła się naruszenia zasad techniki prawodawczej. Jest to jednak usprawiedliwione, ponieważ akt prawa miejscowego powinien być zrozumiały, czytelny i przejrzysty w swej treści nie tylko dla jego twórców i organów nadzoru, ale przede wszystkim dla osób realizujących zadania w nim określone i ubiegające się o świadczenia w nim określone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Kontrola ta ma na celu ocenę zgodności aktu z prawem. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w L. z dnia [...]r. Nr [...]w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy L.. Podstawę prawną uchwały stanowi art. 18 ust. 2 pkt 14 a i art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm. ), art. 90 f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm. ), art. 3 ust. 3 i art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. Nr 281, poz. 2781 ) oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ( Dz. U. Nr 62, poz. 718 z późn. zm. ). Stosownie do art. 90 f ustawy o systemie oświaty rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności: 1) sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1; 2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy; 3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego; 4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego. Przede wszystkim za nieuzasadnione należy uznać stanowisko organu gminy, że organ nadzoru zobowiązany był do zawiadomienia organ gminy o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały. W niniejszej sprawie nie zostało bowiem wszczęte przez organ nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały w celu wydania rozstrzygnięcia nadzorczego w trybie art. 91 ustawy o samorządzie gminnym, ale Wojewoda D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 93 ust. 1 powołanej ustawy. Odnośnie pozostałych zarzutów zawartych należy zauważyć, że w § 4 ust. 1 uchwały Rada Miejska w L. postanowiła, kto jest uprawniony do otrzymania stypendium szkolnego. W ustawie o systemie oświaty regulacja ta została zawarta w art. 90 b ust. 3 i ust. 4. W § 4 ust. 2 uchwały określono przesłanki uprawniające do otrzymania stypendium szkolnego. Regulacja ta została zawarta w art. 90 d ust. 1 oraz ust. 3 ustawy o systemie oświaty. W 4 ust. 3 uchwały uregulowano prawo do otrzymania stypendium szkolnego przez osobę, która otrzymuje inne stypendium socjalne ze środków publicznych. Kwestia ta została uregulowana w art. 90 d ust. 13 ustawy o systemie oświaty. W § 4 ust. 4 uchwały postanowiono, kto jest uprawniony do otrzymania zasiłku. Wynika to z art. 90 e ust. 1 oraz art. 90 b ust. 3 i 4 ustawy o systemie oświaty. W § 5 uchwały określono, kto może być wnioskodawcą pomocy materialnej. Kwestia ta została uregulowana w art. 90 n ust. 2 i 3 ustawy o systemie oświaty. W § 6 ust. 3 uchwały powtórzono uregulowanie zawarte w art. 90 d ust. 6 ustawy o systemie oświaty. W § 7 uchwały określono formę oraz częstotliwość przyznawania zasiłku szkolnego. Kwestia ta została uregulowana w art. 90 e ust. 2 ustawy o systemie oświaty. W § 8 ust. 1 i 2 uchwały określono wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia, wychowanka i słuchacza, uprawniającą do ubiegania się o stypendium szkolne i zasady jego ustalania. Natomiast w § 8 ust. 3 uchwały określono maksymalną łączną wysokość stypendiów o charakterze socjalnym otrzymywanych ze środków publicznych. Ponadto w sprawie łącznej wysokości stypendiów w § 8 ust. 11 odwołano się do § 8 ust. 3 uchwały. Powyższe kwestie zostały uregulowane w art. 90 d ust. 7, 8 i 13 ustawy o systemie oświaty. W § 9 ust. 1 uchwały ustalono maksymalną wysokość zasiłku szkolnego, co wynika z art. 90 e ust. 3 ustawy o systemie oświaty. W § 9 ust. 2 uchwały odwołano się do § 9 ust. 1 we fragmencie "...w granicach i na zasadach określonych w ust. 1...". W § 10 ust. 2 pkt 6 uchwały postanowiono, że wniosek o przyznanie świadczenia pomocy materialnej powinien zawierać zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w przypadku korzystania przez rodziców z tego rodzaju świadczeń. Uregulowanie to wynika z art. 90 n ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Ponadto przepis ustawy używa określenia "rodzina", natomiast uchwała modyfikuje jego treść, używając w tym miejscu określenia "rodzice". W § 10 ust. 3 uchwały we fragmencie " ...do dnia 15 września danego roku szkolnego, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych do dnia 15 października danego roku szkolnego ..." określono termin składania wniosków o przyznanie stypendiów, co wynika z art. 90 n ust. 6 ustawy o systemie oświaty. W § 10 ust. 4 uchwały we fragmencie "...w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od wystąpienia zdarzenia uzasadniającego przyznanie tego zasiłku" uregulowano termin składania wniosku o przyznanie zasiłku szkolnego, co wynika z art. 90 e ust. 4 ustawy o systemie oświaty. W 12 uchwały zobowiązano stypendystę, jego rodziców, dyrektora szkoły lub placówki do poinformowania burmistrza o ustaniu przyczyn, które stanowiły podstawę przyznania stypendium szkolnego oraz określono okoliczności związane ze wstrzymaniem albo cofnięciem stypendium szkolnego, zwrotem należności oraz ściągnięciem nienależnie pobranego stypendium szkolnego. Wynika to wprost z art. 90 o ust. 1 – 7 ustawy o systemie oświaty. W § 13 ust. 1 uchwały postanowiono, że pomoc materialna o charakterze socjalnym przyznawana jest w formie decyzji administracyjnej. Wynika to wprost z art. 90 n ust. 1 ustawy. W § 13 ust. 2 uchwały postanowiono, że od decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania pomocy materialnej oraz wstrzymaniu i cofnięciu tej pomocy służy odwołanie. Uprawnienie strony do złożenia odwołania wynika z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 98, poz. 1071 z poźn. zm. ), zgodnie z którym od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Zapis zawarty w § 13 ust. 2 uchwały stanowi modyfikację procedury uregulowanej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W § 14 ust. 1 uchwały Rada określiła, na jaki okres przyznawane są stypendia szkolne. Kwestia ta została uregulowana w art. 90 d ust. 10 ustawy o systemie oświaty. W § 14 ust. 2 uchwały określono częstotliwość wypłaty stypendium szkolnego. Regulacja ta wynika z art. 90 d ust. 11 ustawy o systemie oświaty. W § 14 ust. 3 uchwały określono częstotliwość przyznawania zasiłku szkolnego. Kwestia ta została uregulowana w art. 90 e ust. 2 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Cechą aktów prawa miejscowego jest to, że w hierarchii źródeł prawa zajmują one pozycję zależną. To normy wyższego rzędu określają przesłanki ich tworzenia, ich przedmiot, zakres i sposób regulacji prawnej. Akty prawa miejscowego są zatem uwarunkowane normami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu. Materia uregulowana w ustawie nie może być ponownie regulowana w akcie prawa miejscowego. Powtarzanie w uchwale uregulowań ustawowych, jak również modyfikacja uregulowań ustawowych stanowi istotne naruszenia prawa. Powtarzanie lub modyfikacja regulacji ustawowych przez przepisy gminne jest niedopuszczalna, gdyż godzi w zasadę legislacji i może mieć charakter dezinformujący. Powtórzony w uchwale przepis będzie interpretowany w kontekście tej uchwały, co może prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji ustawodawcy. Powyższy pogląd utrwalony jest w doktrynie i orzecznictwie sądowym. Zgodnie też z § 143 Załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" ( Dz. U. Nr 100, poz. 908 ) do aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI, z wyjątkiem § 141, w dziale V, z wyjątkiem § 132, w dziale II oraz w dziale I rozdziały 2-7, a do przepisów porządkowych - również w dziale I rozdział 9, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej. Stosownie do § 118 zamieszczonego w dziale V "Zasad techniki prawodawczej" w rozporządzeniu nie powtarza się przepisów ustawy upoważniającej oraz przepisów innych aktów normatywnych. Wobec powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Rady, że powtarzanie i modyfikacja zapisów ustawowych w zaskarżonej uchwale stanowi "nieistotne naruszenie" przepisów ustawy o systemie oświaty. Ponadto w § 10 ust. 3 uchwały zobowiązano osoby składające wnioski o przyznanie stypendium w innej formie, w tym w formie elektronicznej do uzupełnienia wniosku poprzez przekazanie oryginału wymaganego zaświadczenia o wysokości dochodów lub o korzystaniu ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w terminie do 7 dni od daty złożenia wniosku w innej formie. Jak zasadnie wskazała strona skarżąca postępowanie w sprawie przyznania świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym toczy się zgodnie z zasadami przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 7 i 77 Kpa organ administracji podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu oraz zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. To organ administracji zobowiązany jest do wystąpienia w trakcie postępowania administracyjnego do strony w celu przedłożenia przez stronę wymaganych w sprawie dokumentów. Brak jest więc podstaw prawnych do nakładania w przepisach aktu prawa miejscowego na wszystkich wnioskodawców obowiązku załączania w wyznaczonym terminie dokumentów, do dostarczenia których organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest wezwać stronę zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W § 17 ust. 1 uchwały postanowiono, że w sprawach nie uregulowanych niniejszym regulaminem stosuje się przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Należy jednak wskazać, że organy samorządu terytorialnego nie posiadają kompetencji do ustalania, w jakim zakresie obowiązuje ustawa, stanowiąca zgodnie z art. 87 Konstytucji RP źródło powszechnie obowiązującego prawa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Hierarchiczna struktura aktów prawa powoduje, że uchwała winna pozostawać w zgodzie z ustawą i regulować w granicach upoważnień zawartych w ustawie tylko te zagadnienia, które nie zostały unormowane w ustawie. Zapisy uchwały ograniczające zakres obowiązywania ustawy naruszają art. 7 oraz 87 Konstytucji RP. Z powyższych względów Sąd nie podzielił argumentacji Gminy L. zawartej w odpowiedzi na skargę. Na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje umocowanie w art. 152 powyższej ustawy. Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania stanowi art. 200 ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło