II FSK 891/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędziowie NSA Sylwester Marciniak, Krystyna Nowak (spr.), Protokolant Natalia Prałat, po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Krystiana R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2005 r., sygn. akt I SA/Gl 548/05 w sprawie ze skargi Krystiana R. na uchwałę Rady Miejskiej M. z dnia 30 listopada 2004 r., (...) w przedmiocie opłaty targowej oddala skargę kasacyjną. Postanowieniem z 18 kwietnia 2005 r. I SA/Gl 584/05, podjętym na posiedzeniu niejawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę Krystiana R. na uchwałę Rady Miejskiej M. z dnia 30 listopada 2004 r. (...) w przedmiocie opłaty targowej. Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że pismem z 23 lutego 2005 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Krystian R. przedstawiający się jako "radny gminy M." wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej M. z dnia 30 listopada 2004 r. (...) w przedmiocie opłaty targowej. Podniósł zarzutu sprzeczności par. 4 wspomnianej uchwały w części dotyczącej opłaty targowej z ustawą z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /t.j. Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./, a w szczególności z art. 15 tej ustawy. W treści skargi nie wskazał jednak jaki jego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone zaskarżoną uchwałą. Również w "wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa osób trzecich" z dnia 14 grudnia 2004 r. skierowanym do Rady, a poprzedzającym wniesienie skargi, skarżący radny nie wskazał interesu prawnego ani uprawnienia, które miałyby być naruszone zaskarżoną uchwałą zarówno w stosunku do niego jak i osób trzecich. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., uprawnienie do wniesienia skargi przysługuje każdemu, kto ma w tym interes prawny, a ponadto prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz organizacji społecznej w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym /par. 1/. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi /par. 2/. W myśl zatem art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591/, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego /ust. 1/. Skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę /ust. 2a/. Mając na uwadze przytoczone wyżej regulacje prawne Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w sprawie przez Krystiana R., będącego radnym Gminy byłaby dopuszczalna gdyby skarżący wykazał, po pierwsze - własny interes prawny bądź uprawnienie naruszone zaskarżoną uchwałą, po drugie - interes prawny bądź uprawnienie grupy mieszkańców gminy naruszone tą uchwałą. Co do zasady przywołane wyżej przepisy nie wykluczały bowiem sytuacji, w której skarga do sądu administracyjnego wniesiona zostaje przez radnego gminy i dotyczy uchwały Rady, której jest członkiem, nie mniej jednak dla skuteczności takiej skargi musi zostać spełniony jeden z przywołanych wyżej warunków. Analiza akt sprawy pozwoliła przyjąć, że Krystian R. nie wskazał, że zaskarżona uchwała w jakikolwiek sposób narusza jego własny interes prawny bądź uprawnienie. Skarżący nie wykazał również, że takowy interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone w stosunku do osób trzecich, o których wspomniał w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W aktach sprawy nie stwierdzono bowiem jakiegokolwiek dokumentu noszącego znamiona pisemnej zgody grupy mieszkańców, o której mowa w art. 101 ust. 2a ustawy o samorządzie gminnym. Ponieważ Krystian R. nie wykazał w sprawie legitymacji procesowej do zainicjowania postępowania przed sądem administracyjnymi, skarga przez niego wniesiona - jako niedopuszczalna - podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 w zw. z art. 58 par. 3 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej od opisanego postanowienia Krystian R. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie prawa procesowego przez błędną subsumcję art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w świetle stanu faktycznego w sprawie polegającą na przyjęciu, że skarżona uchwała nie naruszała interesu prawnego skarżącego. W uzasadnieniu wskazał, iż WSA nieprawidłowo przyjął, iż skarżona uchwała dotycząca opłaty targowej, skutkująca istnieniem nieuczciwej konkurencji ze strony targowiska miejskiego wobec targowiska będącego własnością jego żony, którego skarżący jest zarządcą, nie narusza jego interesu prawnego. Naruszenie interesu prawnego skarżącego jest dwojakiego rodzaju: - gorsza sytuacja finansowa właściciela targowiska sprawia, iż jego sytuacja prawno-finansowa jako zarządcy tymże targowiskiem uległa pogorszeniu, - mniejsze dochody Ireny R. jako właścicielki targowiska mają także negatywne konsekwencje dla Krystiana R. jako jej męża. Współmałżonkowie pozostają bowiem w ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, a tym samym dochody Ireny R. jako właścicielki targowiska wchodzą w skład tejże wspólności majątkowej. Zatem uszczerbek w jej dochodach narusza bezpośrednio interes prawny Krystiana R. Równocześnie z ostrożności procesowej, pełnomocnik skarżącego załączył do skargi wnioski handlowców prowadzących działalność gospodarczą na targowisku Ireny R., o złożenie skargi na przedmiotową uchwałę, naruszającą ich interesy prawne /z powodów podanych powyżej/. Handlarze ci zwrócili się do Krystiana R. z prośbą o złożenie skargi, jako do radnego miasta, a równocześnie zarządcy targowiska, na którym prowadzą działalność gospodarczą. Autor skargi zwrócił uwagę na fakt, iż Krystian R. nie wykazał szczegółowo swojego interesu prawnego, gdyż był on dla niego oczywisty, a działając bez fachowego pełnomocnika, nie zdawał sobie sprawy z faktu, iż należy tenże interes prawny wykazywać także w takiej sytuacji. Gdyby Sąd zamiast odrzucić skargę, wezwał Krystiana R. do jej uzupełnienia poprzez wykazanie jego interesu prawnego skarga zostałaby w stosowny sposób uzupełniona. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga Krystiana R. na uwzględnienie nie zasługiwała. Skarga kasacyjna jest środkiem prawnym dalece sformalizowanym. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ można ja oprzeć na dwu podstawach: - naruszeniu /przez WSA/ prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /pkt 1/, - naruszeniu /przez WSA/ przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/. Art. 176 ustawy wymaga, aby skarga poza przytoczeniem podstaw kasacyjnych zawierała uzasadnienie. Uzasadnienie powinno wskazywać na czym polegała błędna wykładnia wskazanego przepisu prawa materialnego dokonana przez WSA dla potrzeb oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu i jaka - zdaniem skarżącego - powinna być wykładnia prawidłowa bądź też na czym polegało niewłaściwe zastosowanie takiego przepisu /błąd subsumcji/ i jakie powinno być zastosowanie właściwe. Stawiając zarzut naruszenia przepisów procesowych skarżący winien wskazać jaki istotny wpływ to naruszenie miało na treść rozstrzygnięcia; czy gdyby WSA tego uchybienia nie popełnił możliwe byłoby /co do istoty/ orzeczenie. Skarga kasacyjna Krystiana R. dalece nie odpowiadała wymaganiom wyżej wskazanym jeżeli chodziło o uzasadnienie postawionego zarzutu. Zarówno treść art. 50 Prawa o postępowaniu ... jak i art. 101 ustawy o samorządzie gminnym były zacytowane wyżej - za uzasadnieniem skarżonego orzeczenia. Rozstrzygnięcie czy Krystian R. miał prawo do zaskarżenia - w postępowaniu sądowoadministracyjnym - uchwały Rady Gminy w sprawie opłaty targowej, zależało od wykazania, że uchwała naruszała jego, lub określonej grupy mieszkańców gminy, interes prawny lub uprawnienie. Na temat naruszenia interesu prawnego bądź uprawnienia istnieją ugruntowane poglądy doktryny i orzecznictwie sądów administracyjnych. "Interes prawny i uprawnienie mają charakter materialnoprawny. Jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu lub podjęcia określonej czynności". /Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Wydawnictwo Prawnicze, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 214/. Na tak rozumiany interes prawny skarżący w toku całego postępowania nie wskazywał; nie było dostatecznym uzasadnieniem zarzutu, że naruszenie interesu prawnego skarżącego było w sprawie oczywiste. Do interesu prawnego bądź uprawnień nie odwołali się również kupcy handlujący na bazarze prowadzonym przez żonę skarżącego, których upoważnienie do zaskarżenia uchwały dołączył dopiero do skargi kasacyjnej. Okoliczności podniesione w tej skardze, a mianowicie możliwe pogorszenie sytuacji materialnej skarżącego i jego żony, na skutek wysokości stawek opłaty targowej określonych przez gminę dotyczyły interesu faktycznego małż. R., a nie interesu prawnego Krystiana R. Nie dawały zatem legitymacji do zaskarżenia wskazanej uchwały. Sprawy nieuczciwej konkurencji, o której wspomina się w skardze zostały uregulowane ustawą z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji /t.j. Dz.U. 2003 nr 153 poz. 1503 ze zm./, która nie pozostaje w żadnym związku z przepisami, których niewłaściwe - zdaniem skarżącego - zastosowanie było podstawą skargi kasacyjnej. Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.