II SA/Op 278/06
WyrokWSA w Opolu2006-09-07
Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Elżbieta Kmiecik, Anna Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, która zawiera postanowienia wykraczające poza delegację ustawową, powtarzające definicje lub przepisy ustawowe, lub będące z nimi w sprzeczności, jest nieważna w całości lub w części?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, która zawiera postanowienia wykraczające poza delegację ustawową, powtarzające definicje lub przepisy ustawowe, lub będące z nimi w sprzeczności, narusza prawo w stopniu istotnym i podlega stwierdzeniu nieważności w całości lub w części. Akty prawa miejscowego nie mogą regulować materii należących do przepisów wyższego rzędu ani pozostawać z nimi w sprzeczności, a także nie mogą powtarzać ani modyfikować przepisów ustawowych, chyba że wynika to z wyraźnego upoważnienia ustawowego.Stan faktyczny
Wojewoda Opolski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Oleśnie w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zarzucając jej istotne naruszenie prawa, w tym przekroczenie delegacji ustawowej, powtórzenie definicji i przepisów ustawowych oraz sprzeczność z prawem. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę i stwierdził nieważność części zaskarżonej uchwały.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej wskazane paragrafy i punkty, oraz określono, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w części, w której stwierdzono jej nieważność.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Asesor sądowy Anna Wójcik Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Oleśnie z dnia 15 lutego 2006 r. nr XL 330/06 w przedmiocie skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Oleśnie w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy 1) stwierdza nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej: § 2; § 3 pkt 4, 5, 6, 8, 9, 12, 13, 14, 15; § 4 pkt 1 i 3; § 5; § 6 wyraz "spalania"; § 7; § 8; § 9 pkt 2; § 12 pkt 1, pkt 3 tiret drugi wyraz "itp.", pkt 7, pkt 12; § 14; § 15; §18; § 19; § 20; § 21; § 23; § 24; § 26 wyrazy: "przez zarządcę drogi"; § 27 zdanie drugie: "Wywóz należy do zarządcy drogi."; § 28; § 32 pkt 2 i 3; § 35 wyrazy: "czy też innych przeliczników"; § 36 pkt 2 wyrazy: "dostarczone przez firmę wywozową"; § 39; § 41; § 44 pkt 3 wyrazy: "lub w innych określonych odrębnie terminach", pkt 5, 6,7; § 45 pkt 1; § 47; § 50; § 51; rozdział VIII "Obowiązki jednostek wywozowych"; § 59; § 62; § 66; § 68 ust. 4 lit. c; § 69 zdanie drugie; § 70 ust. 3; § 71; § 72 ust. 1. 2) określa, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w części, w której w pkt 1 wyroku stwierdzono jej nieważność.
W dniu 15 lutego 2006r. Rada Miejska Gminy Olesno, działając na podstawie art. 28 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2002r., Nr 23, poz. 220 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz. U. z 2005r., Nr 236, poz. 2008) w zw. z art. 10 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw, podjęła Uchwałę nr XL 330/06 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Olesno.
Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wywiódł Wojewoda Opolski. W złożonej skardze wniósł o stwierdzenie nieważności części uchwały nr XL 330/06 Rady Miejskiej w Oleśnie z dnia 15 lutego 2006r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Olesno, a to: § 2; § 3 pkt 4,5,6,8,9,12,13,14,15; § 4 pkt 1 i 3; § 5 pkt 1, 2, 3; § 6 w części dotyczącej wyrazu "spalania"; § 7 pkt 1 i 2; § 8; § 9 pkt 2; § 12 pkt 1, pkt 3 tiret drugi wyraz "itp.", pkt 7, pkt 12; § 14; § 15; § 18 w części dotyczącej wyrazów: "poprzez uprzątniecie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z" oraz wyrazów: "przy czym za chodniki uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą do ruchu pieszego, położona bezpośredni przy granicy nieruchomości"; § 19; § 20; § 21; § 23; § 24; § 26 w zakresie wyrazów: " przez zarządcę drogi"; § 27 w części dotyczącej wyrazów: " wywóz należy do zarządcy drogi"; § 28; § 32 pkt 2 i 3; § 35 co do wyrazów: "czy też innych przeliczników"; § 36 pkt 2 co do wyrazów: "dostarczone przez inną firmę wywozową"; § 39; § 41; § 44 pkt 3 w części dotyczącej wyrazów: "lub w innych określonych terminach" oraz pkt 5, 6 i 7; § 45 pkt 1; § 47 pkt 1, 2,3, oraz 4; § 50; § 51; § 55; § 56; § 57; § 59; § 62; § 66; § 68 ust. 4 lit. c; § 69 zdanie drugie; § 70 ust. 3; § 71; § 72 ust. 1 z powodu istotnego naruszenia prawa.
Zaskarżonej uchwale Wojewoda Opolski zarzucił: przekroczenie ustawowego upoważnienia wynikającego z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zwanej dalej ustawą, a mianowicie w zakresie regulacji zawartej w § 2 regulaminu poprzez ustalenie kręgu podmiotów, które przedmiotowy regulamin obowiązuje, a którego to adresatów Rada Miejska nie była władna ustalić. Zdaniem Wojewody taka regulacja wykracza poza delegację ustawową. Rada Miejska w Oleśnie w zaskarżonej uchwale zawęziła krąg osób, co do których mają zastosowanie postanowienia regulaminu, poprzez wskazanie pięciu grup adresatów, choć ustawodawca wyraźnie wskazał, iż przedmiotowy regulamin dotyczyć będzie także użytkowników pojazdów samochodowych (art. 4 ust. 2 pkt 1 c ustawy), osób utrzymujących zwierzęta domowe (art. 4 ust. 2 pkt 6), osób utrzymujących zwierzęta gospodarskie na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej (art. 4 ust. 2 pkt 7). Przekroczenie delegacji ustawowej stanowią następujące postanowienia regulaminu: § 5 pkt 1, § 47 stanowiących, iż użytkownicy nieruchomości mają obowiązek zawarcia umowy z jednostką wywozową w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku. Zdaniem Wojewody Rada Miejska nie posiada na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości... delegacji do określania terminu umowy na wywóz odpadów komunalnych i odpadów płynnych, § 5 pkt 2, § 47 pkt 2 stanowiących, iż użytkownicy nieruchomości zobowiązani są przechowywać dokumenty stwierdzające regulowanie należności za odbiór odpadów i nieczystości płynnych przez okres roku. W tym zakresie Wojewoda podniósł, że art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości... nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek okazywania dowodów płacenia za takie usługi, jednak ustawodawca nie udzielił radzie gminy upoważnienia do dookreślenia ustawowego obowiązku, w szczególności określenia przedziału czasu, przez który należy przechowywać dowody zapłaty za takie usługi, § 8, który normuje, że zarządcy nieruchomości ustalają wewnętrzne zasady utrzymania czystości i rozliczają koszty z lokatorami we własnym zakresie. W ocenie Wojewody Rada Miejska nie posiada kompetencji do nakładania na zarządców nieruchomości obowiązku ustalania wewnętrznych zasad utrzymania czystości i porządku, § 9 pkt 2 nakładający obowiązek wykaszania traw na terenie nieruchomości niezabudowanych nie mieści się w katalogu wymagań związanych z utrzymaniem czystości na terenie nieruchomości (art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy), § 12 pkt 7, § 14, § 36 pkt 2, co do wyrazów: "dostarczone przez firmę wywozową", który to zapis narzuca użytkownikom nieruchomości obowiązek korzystania tylko z worków dostarczonych przez firmę wywozową. Zdaniem Wojewody Rada Gminy upoważniona jest jedynie do określenia rodzaju i pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów. Nie jest natomiast władna do narzucania konkretnego dostawcy tych pojemników i ograniczania w tym zakresie mieszkańców, § 15 zobowiązujący Urząd Miejski oraz inne jednostki do działalności edukacyjnej w zakresie segregacji odpadów stanowi przekroczenie ustawowej delegacji z art. 4 ust. 2 ustawy, § 47 pkt 4 określający elementy, jakie powinny być zawarte w umowie wywozu odpadów płynnych przekracza delegację z art. 4 ust. 2 ustawy, gdyż z przepisu tego nie wynika kompetencja rady gminy do określenia elementów umowy zawieranej pomiędzy użytkownikiem, a przedsiębiorstwem wywozowym, rozdział VIII (§ 55, § 56, § 57) dotyczący obowiązków jednostek wywozowych – rada gminy nie jest upoważniona do regulowania tego rodzaju obowiązków w regulaminie, bowiem powinność taka nie wynika z delegacji art. 4 ust. 2 ustawy, § 62 i § 66 w którym uregulowano jakie psy uznawane są za bezdomne, a także rozstrzygnięto o sposobie postępowania z takimi psami. W tym zakresie Wojewoda zauważył, że pojęcie zwierząt bezdomnych zdefiniowano w art. 4 pkt 16 ustawy o ochronie zwierząt, natomiast kwestie wyłapywania bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z tymi zwierzętami odbywa się wyłącznie na mocy uchwały rady gminy podjętej po uzgodnieniu z powiatowym lekarzem weterynarii oraz po zasięgnięciu opinii upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt (art. 11 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt) i stąd też kwestie dotyczące postępowania z wyłapywanymi zwierzętami wykraczają poza zakres unormowań regulaminu, § 68 ust. 4 lit. "c", w którym to Rada Miejska ustaliła sposób składowania obornika. Sposób składowania obornika nie mieści się w zakresie wyznaczonym przez ustawę, § 70 ust. 3 określający, iż deratyzacje powinny przeprowadzać specjalistyczne jednostki oraz § 71 nakładający obowiązek spalania padłych gryzoni stanowi przekroczenie delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 ustawy, gdyż rada gminy w regulaminie może jedynie określić obszar podlegający deratyzacji i termin jej przeprowadzenia. Wojewoda zarzucił także spornej uchwale powtórzenia definicji ustawowych lub ich modyfikacje. Dotyczy to § 3 pkt 4, pkt 5, pkt 6, pkt 8, pkt 9, pkt 12, pkt 13, pkt 14, pkt 15. w tym zakresie Wojewoda Opolski argumentował, że Rada Miejska działała w powyższym zakresie nie tylko bez upoważnienia ustawowego, ale także naruszając § 149 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz.908), zgodnie z którym w akcie normatywnym niższym rangą niż ustawa bez upoważnienia ustawowego nie formułuje się definicji ustalających znaczenia określeń ustawowych; w szczególności nie formułuje się definicji, które ustalałyby znaczenia określeń zawartych w ustawie upoważniającej.
W ocenie Wojewody zaskarżona uchwała zawiera powtórzenia regulacji ustawowych, które uznać należy za niedopuszczalne. Sytuacja taka wystąpiła w § 4 pkt 1 i pkt 3, gdzie zobowiązano użytkowników do wyposażania nieruchomości w urządzenia do zbierania odpadów i utrzymywania miejsc i urządzeń do zbierania odpadów w odpowiednim stanie sanitarnym i technicznym, gdy powyższy obowiązek wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu, a także w § 5 pkt 3 i § 47 pkt 3 regulaminu, w których to postanowieniach nałożono na użytkowników obowiązek przedkładania dokumentów, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 1 ustawy, § 6 w części dotyczącej zakazu spalania odpadów na powierzchni ziemi, który to zakaz wynika z art. 13 ustawy o odpadach; § 7 pkt 1 i pkt 2 regulujących przejęcie przez gminę obowiązku odbioru odpadów komunalnych oraz ustalania przez Radę Miejską stawek opłat, który to obowiązek wynika z art. 6 ust. 6 i ust. 7 ustawy; § 18 w części dotyczącej uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń oraz określającej pojęcie chodników, regulacja w tym przedmiocie zawarta jest w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy; § 20 określającego obowiązek zarządcy drogi utrzymania czystości i porządku, oczyszczania ze śniegu i lodu, a także likwidowania śliskości w pasie drogowym, który to obowiązek wynika z art. 5 ust. 4 ustawy, § 21 odnoszącego się do kwestii utrzymania czystości na terenach publicznych, który reguluje art. 5 ust. 5 ustawy, § 23 nakładającego obowiązek utrzymania i pielęgnacji zieleni w pasie drogowym na zarządcę drogi powtarza regulację zawartą w art. 20 pkt 16 ustawy o drogach publicznych, § 24 zakazującego niszczenia roślinności w parkach i zieleńcach przeznaczonych do użytku publicznego, które to zachowanie stanowi wykroczenie z art. 144 ustawy z dnia 20 maja 1971r. - Kodeks wykroczeń; § 26 i § 27 w części określającej, że wywóz śniegu i lodu z dróg publicznych i chodników należy do zarządcy drogi, który to obowiązek wynika z art. 5 ust. 4 pkt 2 ustawy, § 28 regulującego, że prace związane z usuwaniem śniegu powinny być prowadzone w sposób zapewniający ochronę terenów zieleni wynika z art. 82 ustawy o ochronie przyrody, § 39 określającego warunki, jakim powinny odpowiadać miejsca przeznaczone na urządzenia na odpady, kwestię tą reguluje rozdział 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; § 41 w zakresie w jakim zobowiązuje użytkowników nieruchomości do utrzymania w należytym stanie sanitarnym i technicznym pojemników i worków powtarza regulację zawartą w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy; § 44 pkt 5, 6 i 7 stanowiącego, że Rada Miejska w drodze uchwały określa stawki opłat za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych i w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych oraz transportu nieczystości ciekłych, które powtarzają unormowanie z art. 6 ust. 2, ust. 4 i 4a ustawy; § 45 pkt 1 nakładającego na właścicieli nieruchomości niepodłączonych do sieci kanalizacyjnej obowiązek wyposażenia nieruchomości w szczelne bezodpływowe zbiorniki, wynika z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy; § 50 zwalniającego użytkowników nieruchomości posiadających lokalne oczyszczalnie ścieków z określonych obowiązków, który to obowiązek wynika z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy; § 51 dotyczącego kontroli stanu sanitarnego i technicznego zbiorników bezodpływowych, wynika z art. 5 ust. 6 ustawy; § 59 zobowiązującego właścicieli psów do szczepienia psów przeciwko wściekliźnie oraz płacenia podatku od psów, powtarza regulację z art. 56 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, zaś w zakresie obowiązku płacenia podatku regulację z art. 13 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych; § 69 zd. drugie stanowiącego, iż za szkody wyrządzone przez zwierzęta gospodarskie odpowiada ten, kto zwierzęta chowa lub się nimi posługuje powtarza zapis art. 431 Kodeksu cywilnego; § 72 ust. 1 normującego, iż ten kto nie wykonuje obowiązków wynikających z regulaminu podlega karze grzywny powtarza regulację z art. 10 ust. 2a i 3 ustawy. Wojewoda argumentował w tym zakresie, że wprowadzenie przedmiotowych regulacji aktem prawa powszechnie obowiązującego pozbawiło organ jednostki samorządu terytorialnego uprawnienia stanowienia w tym zakresie norm prawnych w drodze uchwały.
W zaskarżonej uchwale Wojewoda dostrzegł również sprzeczność z ustawowymi unormowaniami. Powyższe wystąpiło w § 12 pkt 12 regulaminu, który stanowi, że za czystość wokół kontenerów do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych na nieruchomościach służących do użytku publicznego odpowiada firma wywozowa. Zapis ten narusza art. 5 ust. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i..., zgodnie z którym za czystość na terenach nieruchomości przeznaczonych do użytku publicznego odpowiada gmina, § 19 regulaminu zawierającego zapis, że do obowiązków Gminy Olesno należy oczyszczanie przystanków komunikacyjnych ze śniegu i lodu oraz usuwanie odpadów komunalnych, natomiast zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy powyższy obowiązek spoczywa na przedsiębiorcach użytkujących tereny służące komunikacji publicznej. Obowiązujące prawo narusza także § 12 pkt 1 regulaminu, który stanowi, że firmy wywozowe mają obowiązek bezpłatnie wyposażyć obsługiwaną nieruchomość w worki lub pojemniki umożliwiające selektywną zbiórkę odpadów oraz § 41 w części stanowiącej, iż przygotowanie miejsca ustawienia pojemników należy do użytkownika nieruchomości, w zakresie swobody kontraktowej wyrażonej w art. 353 (1) Kc oraz § 32 pkt 2 i 3, w których to zapisach dopuszczono indywidualne ustalenie normatywnej tygodniowej objętości odpadów komunalnych dla obiektów nietypowych, którego dokonuje upoważniony przez Burmistrza pracownik Urzędu Miejskiego. Wojewoda w tym zakresie podkreślał, że art. 4 ust. 2 pkt 2 wyraźnie stanowi, iż kompetencje do określenia średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach w regulaminie posiada rada gminy. Niedopuszczalne jest by pracownik Urzędu Miejskiego w sposób swobodny ustalał normatywną minimalną tygodniową objętość odpadów komunalnych. Wojewoda zarzucił zaskarżonej uchwale posługiwanie się nadto zwrotami niedookreślonymi w § 12 pkt 3 tiret drugi zastosowano zwrot "itp." oraz w § 35 zwrot "innych przeliczników". Wojewoda argumentował w tym zakresie, że uchwały organów gminy muszą zawierać sformułowania jasne, wyczerpujące, uniemożliwiające stosowanie niedopuszczalnego, sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego. Wojewoda dopatrzył się także wadliwości w postanowieniach § 44 pkt 3, w którym to paragrafie Rada Miejska ustaliła, że odbiór surowców wtórnych odbywa się raz w miesiącu lub w innych określonych odrębnie terminach. Określenie, że odbiór odbywa się w innych określonych odrębnie terminach jest sprzeczne z prawem, ponieważ częstotliwość pozbywanie się odpadów powinna być określona w regulaminie, a nadto organ zastosował odesłanie do nieskonkretyzowanych pozaregulaminowych unormowań.
Gmina Olesno w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podkreślając, że zawarte w zaskarżonej uchwale zapisy nie stanowiły cytatów, ani też powtórzeń definicji z ustawy. Jednocześnie gmina podniosła, iż z przeprowadzonej analizy innych uchwał rad gmin wynika, że znajdują się w nich zapisy podobne jak w uchwale Gminy Olesno i zapisy te nie zostały zakwestionowane przez nadzór Wojewody.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Legalność decyzji, aktów prawa miejscowego, aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 p.s.a) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym.
Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Oleśnie z dnia 15 lutego 2006r. nr XL 330/06 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Olesno.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz.1591 z późn. zm.) uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem jest nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30-dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru. Stosownie do art. 93 ust. 1 w/w ustawy wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego przez organ nadzoru w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy nie jest dopuszczalne. W takim przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie organu gminy do sądu administracyjnego.
Organem nadzoru w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda Opolski i on też zakwestionował zgodność z prawem zaskarżonej uchwały w drodze skargi do sądu.
Wojewoda Opolski otrzymał uchwałę Rady Miejskiej w Oleśnie z dnia 15 lutego 2006r. nr XL 330/06 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Olesno w dniu 24 lutego 2006r., skargę zaś wywiódł w dniu 24 kwietnia 2006r. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wnosząc w trybie art. 93 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) skargę na uchwałę rady gminy do sądu administracyjnego, organ nadzoru nie jest związany terminem zaskarżenia przewidzianym w art. 53 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); termin zaskarżenia nie wynika także z przepisów powołanej ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (por. wyrok NSA W-wa 2005.07.15, syg. akt II OSK 320/05; ONSAiWSA 2006/1/7; wyrok NSA z dnia 13.01.2005r., syg. akt OSK 1375/04; OSS/2005/3/70).
Stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz. U. z 2005r., Nr 236, poz. 2008), zwanej w dalszej części ustawą, gminy mają obowiązek zapewnić czystość i porządek na swoim terenie oraz tworzyć warunki niezbędne do ich utrzymania, w szczególności tworząc warunki do wykonywania prac związanych z utrzymaniem czystości i porządku lub zapewniając wykonanie tych prac przez tworzenie odpowiednich jednostek organizacyjnych.
Uchwała Rady Miejskiej w Oleśnie z dnia 15 lutego 2006r. nr XL 330/06 w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Olesno stanowi wykonanie ustawowego upoważnienia z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005r., Nr 236, poz. 2008). Ustawodawca określając granice upoważnienia ustawowego uchwalenia regulaminu dokonał określenia jego zakresu przedmiotowego. Wskazując zakres regulacji objętej regulaminem ustawodawca nie posłużył się zwrotem "w szczególności", ani podobnym, co należy rozumieć w ten sposób, że z jednej strony wyliczenie zamieszczone w art. 4 ma charakter wyczerpujący i kompleksowy, co oznacza, że w uchwale rady gminy (regulaminie) nie wolno zamieszczać postanowień, które wykraczałyby poza treść art. 4 oraz z drugiej strony, że w treści uchwały rady gminy (regulaminie) muszą znaleźć się postanowienia odnoszące się do wszystkich punktów art. 4.
Art. 4 ust. 1 ustawy stanowi: Rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zwany dalej "regulaminem"; regulamin jest aktem prawa miejscowego.
2. Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:
1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:
a) prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych, odpadów niebezpiecznych, odpadów wielkogabarytowych i odpadów z remontów,
b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,
c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;
2) rodzaju i minimalnej pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych urządzeń i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:
a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,
b) liczby osób korzystających z tych urządzeń;
3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;
4) maksymalnego poziomu odpadów komunalnych ulegających biodegradacji dopuszczonych do składowania na składowiskach odpadów;
5) innych wymagań wynikających z gminnego planu gospodarki odpadami;
6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;
7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;
8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.
Zatem zadaniem legislacji gminnej przewidzianej w art. 4 pkt 1 ustawy o czystości i porządku jest określenie wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości, ale nie wszystkich, lecz tylko takich, które dotyczą:
a) prowadzenia we wskazanym zakresie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, co jest związane z regulacjami art. 6 nakazującymi stosowanie niższych stawek opłat, jeżeli odpady są zbierane w sposób selektywny,
b) uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, co praktycznie sprowadza się do chodników,
c) mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi, co powinno oznaczać wskazanie, gdzie i pod jakimi warunkami można np. umyć samochód poza myjnią oraz naprawić samochód poza warsztatem naprawczym.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej uchwały zaakceptować należy stanowisko Wojewody Opolskiego, iż uchwalony regulamin podjęty został z istotnym naruszeniem prawa. Wadliwości regulaminu dotyczą przekroczenia ustawowego upoważnienia, powtórzeń definicji ustawowych lub ich modyfikacji, powtórzeń regulacji ustawowych, sprzeczności z ustawowymi unormowaniami.
Przekroczenie ustawowego upoważnienia wynikającego z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nastąpiło w zakresie regulacji zawartej w § 2 regulaminu, a to poprzez ustalenie kręgu podmiotów, które przedmiotowy regulamin obowiązuje. Postanowienia regulaminu w tym zakresie wykraczają poza delegację ustawową. Rada Miejska w Oleśnie w zaskarżonej uchwale dokonała zawężenia kręgu podmiotów, co do których mają zastosowanie postanowienia regulaminu, poprzez wskazanie pięciu grup adresatów, a to: właścicieli, współwłaścicieli, użytkowników i zarządców (nieruchomości, lokali mieszkalnych, lokali i obiektów handlowych, gastronomicznych, magazynowych, usługowych, nieruchomości i obiektów przeznaczonych na cele użyteczności publicznej, dróg); jednostek wywozowych; eksploatatorów składowisk i punktów zlewnych ścieków; osób przebywających czasowo na terenie gminy Olesno; organizatorów masowych imprez o charakterze publicznym.
Ustawodawca natomiast wyraźnie wskazał w ustawie, iż regulamin dotyczyć będzie także użytkowników pojazdów samochodowych, (art. 4 ust. 2 pkt 1 c ustawy stanowi bowiem, iż regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące mycia i napraw pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi), osób utrzymujących zwierzęta domowe (art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy zawiera zapis, że regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mające na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku), a także osób utrzymujących zwierzęta gospodarskie na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej (art. 4 ust. 2 pkt 7 ustawy przewiduje, że regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach). Nie sposób nie dostrzec także, iż regulamin jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie gminy, której rada go uchwaliła, w rozumieniu art. 87 ust. 2 Konstytucji RP. Oznacza to, że wiąże on wszystkich, którzy znajdą się na terenie gminy, nie tylko mieszkańców tej gminy, ale także wszystkie osoby, które choćby czasowo znajdą się na terenie tej gminy i które podejmują czynności mogące mieć wpływ na utrzymanie czystości i porządku. W świetle powyższego za niedopuszczalne uznać należało ograniczenie przez organ gminy kręgu adresatów regulaminu, jak też ustalenie zakresu podmiotowego jego stosowania w sposób odmienny(węższy) niż czyni to ustawa.
Do przekroczenia delegacji ustawowej doszło także w następujących postanowieniach regulaminu:
§ 5 pkt 1, § 47 pkt 1 stanowiących, iż użytkownicy nieruchomości mają obowiązek zawarcia umowy w przedmiocie wywozu odpadów z jednostką wywozową w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku. Rada Miejska nie posiada na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości... delegacji do określania terminu zawarcia umowy na wywóz odpadów komunalnych i odpadów płynnych. Zadaniem legislacji gminnej przewidzianej w art. 4 pkt 1 ustawy o czystości i porządku jest określenie wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości, ale nie wszystkich, lecz tylko takich, które mieszczą się w granicach ustawowego upoważnienia.
§§ 5 pkt 2 oraz 47 pkt 2 regulaminu przewidujących, iż użytkownicy nieruchomości zobowiązani są przechowywać dokumenty stwierdzające regulowanie należności za odbiór odpadów i nieczystości płynnych przez okres roku. Art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości... nakłada na właścicieli nieruchomości jedynie obowiązek okazywania dowodów płacenia za takie usługi. Ustawodawca nie udzielił zatem radzie gminy delegacji do dookreślenia ustawowego obowiązku, w szczególności określenia przedziału czasu, przez który należy przechowywać dowody zapłaty za usługi tego rodzaju. W § 1a art. 6 ustawy upoważnił radę do ustalenia innych sposobów udokumentowania obowiązku wywozu odpadów. Z tej delegacji nie sposób jednak wyprowadzić uprawnienia rady gminy do ustalenia okresu przechowywania dokumentów.
§ 8 stanowiącego, że zarządcy nieruchomości ustalają wewnętrzne zasady utrzymania czystości i rozliczają koszty z lokatorami we własnym zakresie. Zgodzić należy się z Wojewodą, że Rada Miejska nie posiada kompetencji do nakładania na zarządców nieruchomości obowiązku ustalania wewnętrznych zasad utrzymania czystości i porządku. Kwestie dotyczące woli opracowania i przyjęcia uregulowań w tym zakresie należą do samodzielnych uprawnień podmiotów zarządzających nieruchomościami.
§ 9 pkt 2 nakładającego obowiązek wykaszania traw na terenie nieruchomości niezabudowanych. Obowiązek taki nie mieści się w katalogu wymagań związanych z utrzymaniem czystości na terenie nieruchomości. Art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, iż regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących prowadzenie we wskazanym zakresie selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych, w tym powstających w gospodarstwach domowych, odpadów niebezpiecznych, odpadów wielkogabarytowych i odpadów z remontów, jak również w zakresie uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego; mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Takie określenie przez ustawodawcę zakresu przedmiotowego regulaminu oznacza, że organ gminy nie może w sposób dowolny, niczym nie ograniczony określać obowiązków związanych z estetyką i porządkiem na terenie gminy. Zaakceptowanie zbyt daleko posuniętej dowolności w tym zakresie budziłoby wątpliwości, co do zgodności działań organu z zasadą państwa prawa oraz pozostawałoby w sprzeczności z wyrażoną w art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą działania organów władzy państwowej oraz samorządu terytorialnego na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych zawartych w ustawie.
§ 12 pkt 7, § 14, § 36 pkt 2, co do wyrazów: "dostarczone przez firmę wywozową", który to zapis narzuca użytkownikom nieruchomości obowiązek korzystania tylko z worków dostarczonych przez firmę wywozową. Zadaniem legislacji gminnej wymaganej przez art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o czystości i porządku jest wskazanie rodzaju i minimalnej pojemności urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych urządzeń i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym. Stosownie do zakresu udzielonego jej upoważnienia rada gminy nie jest więc władna do narzucania użytkownikom konkretnego dostawcy tych pojemników i ograniczania w tym wyborze mieszkańców, także i co do worków na odpady.
§ 15 zobowiązującego Urząd Miejski oraz inne jednostki do działalności edukacyjnej w zakresie segregacji odpadów. Zapis taki stanowi przekroczenie ustawowej delegacji z cytowanego wyżej art. 4 ust. 2 ustawy.
§ 47 pkt 4 określającego niezbędne elementy, jakie powinny być zawarte w umowie wywozu odpadów płynnych. Regulacja taka przekracza delegację z art. 4 ust. 2 ustawy, gdyż z przepisu tego nie wynika kompetencja rady gminy do określenia elementów umowy zawieranej pomiędzy użytkownikiem, a przedsiębiorstwem wywozowym.
rozdziału VIII (§ 55, § 56, § 57) dotyczącego obowiązków jednostek wywozowych. Rada gminy nie jest upoważniona do regulowania tego rodzaju obowiązków w regulaminie, bowiem powinność taka nie wynika z delegacji art. 4 ust. 2 ustawy.
§ 62 i § 66 w którym uregulowano, jakie psy uznawane są za bezdomne, a także rozstrzygnięto o sposobie postępowania z takimi psami. Zaakceptować należy stanowisko Wojewody, że regulacja w tym zakresie wykracza poza zakres unormowań regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Pojęcie, bowiem zwierząt bezdomnych zdefiniowano w art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (zwierzę bezdomne to zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości, ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd przebywały), natomiast kwestie wyłapywania bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z tymi zwierzętami odbywa się wyłącznie na mocy uchwały rady gminy podjętej po uzgodnieniu z powiatowym lekarzem weterynarii oraz po zasięgnięciu opinii upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt (art. 11 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt). Zadaniem legislacji gminnej wynikającej z upoważnienia z art.4 pkt 4 ustawy jest określenie obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, ale nie wszystkich obowiązków, lecz tylko tych, które dotyczą ochrony przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz ochrony przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Upoważnienie to nie dotyczy możliwości ustalenia zasad postępowania ze zwierzętami bezdomnymi.
§ 68 ust. 4 lit. "c", w którym to Rada Miejska ustaliła sposób składowania obornika. Sposób składowania obornika nie mieści się w zakresie przedmiotowym regulaminu wyznaczonym przez ustawę, gdyż ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w art. 4 ust. 2 pkt 7 nakłada na radę gminy obowiązek uregulowania jedynie wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolnej, a nie kwestii związanych ze składowaniem nawozów naturalnych. Kwestia przechowywania nawozów naturalnych uregulowana została w ustawie z dnia 26 lipca 2000r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 89, poz.991 ze zm.) oraz przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 czerwca 2001r. w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów... (Dz. U. Nr 60, poz.616)
§ 70 ust. 3 określającego, iż deratyzacje powinny przeprowadzać specjalistyczne jednostki oraz § 71 nakładającego obowiązek spalania padłych gryzoni stanowi przekroczenie delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 ustawy, gdyż rada gminy w regulaminie może jedynie określić obszar podlegający deratyzacji i termin jej przeprowadzenia. Zadaniem legislacji gminnej wymaganej przez art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy o czystości i porządku jest wyłącznie wyznaczenie obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji (tj. odszczurzaniu) oraz terminów jej przeprowadzania.
Dodać wypada, że deratyzacja miejsc przebywania zwierząt lub miejsc przechowywania i przetwarzania zwłok zwierzęcych, produktów, środków żywienia zwierząt może być nakazana rozporządzeniem powiatowego lekarza weterynarii, wojewody bądź ministra właściwego do spraw rolnictwa na podstawie art. 45-47 ustawy z 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. Nr 69, poz. 625 z późn. zm.).
Naruszenie granic upoważnienia ustawowego do stanowienia aktów prawa miejscowego uzasadnia stwierdzenie nieważności tej części zaskarżonej uchwały.
Zaakcentować należy, iż rada gminy obowiązana jest przestrzegać zakresu upoważnienia ustawowego udzielonego jej przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a w ramach udzielonej jej delegacji w tych działaniach nie może wkraczać w materię uregulowaną ustawą. Uchwała rady gminy, będąca aktem prawa miejscowego, jest jednocześnie źródłem powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze danej gminy (art. 87 ust. 2 Konstytucji), musi zatem respektować unormowania zawarte w aktach wyższego rzędu, bez potrzeby wpisywania do jej treści postanowień ustawowych (por wyrok NSA z dnia 28.02.2003r., syg akt I SA/Lu 882/02, niepubl.; wyrok NSA w Warszawie z dnia 16.03.2001r., syg. akt IV SA 385/99; LEX nr 53377).
Zakwestionowany przez Wojewodę Opolskiego regulamin zawiera nadto wadliwości związane z zamieszczeniem w nim powtórzeń definicji ustawowych, ich modyfikacją, a także powtórzeniami uregulowań ustawowych.
Zgodzić należy się z Wojewodą Opolskim, iż Rada Gminy w Oleśnie w zaskarżonej uchwale w § 3 dopuściła się powtórzeń przepisów i definicji ustawowych. Paragraf 3 pkt 4 regulaminu stanowi: "Ilekroć w regulaminie jest mowa o: nieczystościach ciekłych - należy przez to rozumieć ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych. Definicja pojęcia nieczystości ciekłych zawarta jest w ustawie z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Art. 2 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy brzmi: "Ilekroć w ustawie jest mowa o: nieczystościach ciekłych - należy przez to rozumieć ścieki gromadzone przejściowo w zbiornikach bezodpływowych ". W regulaminie dokonano zatem powtórzenia definicji ustawowej ścieków płynnych.
Pkt 5 regulaminu stanowi, iż "Ilekroć w regulaminie jest mowa o: odpadach ulegających biodegradacji - należy przez to rozumieć odpady kuchenne, odpady zielone, papier i makulaturę nieopakowaniowe, opakowania z papieru i tektury, tekstylia, oraz części drewniane z odpadów wielkogabarytowych i budowlanych, wymienione w KPGO pośród 18 strumieni składających się na odpady komunalne. Pojęcie odpadów ulegających biodegradacji zdefiniował ustawodawca w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (DZ. U. z 2001r., Nr 62, poz. 628 ze zm.) w art. 3 ust. 2 pkt 7. Sytuacja taka wystąpiła także w odniesieniu do punktu 6, gdzie zdefiniowano pojęcie odpadów medycznych; punktu 8 definiującego pojęcie odpadów niebezpiecznych; punktu 9 określającego rozumienie składowiska odpadów. W tym zakresie w regulaminie doszło do powtórzenia definicji ustawowych zawartych odpowiednio w art. 3 ust. 3 pkt 5, art. 3 ust. 2 oraz art. 3 ust. 3 pkt 16 przywołanej ustawy o odpadach. Art. 3 ust. 3 brzmi bowiem, iż: Ilekroć w ustawie jest mowa o: pkt 5 -odpadach medycznych - rozumie się przez to odpady powstające w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny; pkt 16 - składowisku odpadów rozumie się przez to obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów. Art. 3 ust. 2 w/w ustawy zdefiniował natomiast pojęcie odpadów niebezpiecznych. Ustawodawca uznał w tym przepisie, że odpady niebezpieczne są to odpady należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych na liście A załącznika nr 2 do ustawy oraz posiadające, co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy (pkt 1) lub należące do kategorii lub rodzajów odpadów określonych na liście B załącznika nr 2 do ustawy i zawierające którykolwiek ze składników wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy oraz posiadające, co najmniej jedną z właściwości wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy (pkt 2).
Zgodzić należy się również z Wojewodą Opolskim, iż pkt 12 paragrafu 3 regulaminu definiujący pojęcie stacji zlewnych powtarza brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości... Artykuł ten określa, że pod pojęciem stacje zlewne - rozumie się instalacje i urządzenia zlokalizowane przy kolektorach sieci kanalizacyjnej lub przy oczyszczalniach ścieków służące do przyjmowania nieczystości ciekłych dowożonych pojazdami asenizacyjnymi z miejsc gromadzenia. Identycznej treści definicja stacji zlewnych zawarta jest w pkt 12 § 3 regulaminu.
Pkt 13 § 3 regulaminu zawiera definicję pasa drogowego. Pojęcie to zdefiniowane zostało w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2004, Nr 204, poz. 2096 ze zm.) artykule 4 pkt 1, który podaje, że pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.
§ pkt 14 regulaminu formułuje definicję zwierząt domowych. Definicja zwierząt domowych zamieszczona została w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. 2003, nr 106, poz.1002) w art. 4 pkt 17, który określa, że przez "zwierzęta domowe" - rozumie się zwierzęta tradycyjnie przebywające wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka w charakterze jego towarzysza.
§ 3 pkt 15 regulaminu definiuje pojęcie zwierząt gospodarskich w sytuacji, gdy jego zdefiniowania dokonał już ustawodawca w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2002r., Nr 207, poz. 1762 z późn. zm.) w art. 2 ust. 1 pkt 15. Przepis ten brzmi: "Użyte w ustawie określenia oznaczają: zwierzęta gospodarskie:
a) koniowate - zwierzęta gatunków: koń lub osioł,
b) bydło - zwierzęta gatunków: bydło domowe oraz bawoły (Bubalus bubalis),
c) jeleniowate - zwierzęta gatunków: jeleń lub daniel utrzymywane w warunkach fermowych, w celu pozyskania mięsa i skór,
d) drób,
e) świnie,
f) owce,
g) kozy,
h) pszczoły,
i) zwierzęta futerkowe".
Rada Miejska w punkcie 15 paragrafu 3 regulaminu nie tylko dokonała zdefiniowania pojęcia zwierząt gospodarskich, lecz także zmodyfikowała to pojęcie zawężając jego ustawowe rozumienie. Dodać, bowiem należy, że polskie ustawodawstwo do zwierząt gospodarskich zalicza wprost pszczoły, a takiego zaliczenia brak jest w zakwestionowanym regulaminie.
Regulamin zawiera także następuje powtórzenia zapisów ustawowych, które należy uznać za niedopuszczalne. Powyższe wystąpiło w odniesieniu do zapisów § 4 pkt 1 i pkt 3, które zobowiązują użytkowników nieruchomości do wyposażania w urządzenia do zbierania odpadów oraz utrzymywania własnych miejsc i urządzeń do zbierania odpadów w należytym stanie sanitarnym i technicznym. Zapisane w tym paragrafie obowiązki stanowią powtórzenie obowiązków nałożonych na użytkowników nieruchomości przepisem powszechnie obowiązującym, a to art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ustawa w tym zakresie stanowi, bowiem, iż: "Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym".
Powtórzenie zapisów ustawowych nastąpiło także w § 5 pkt 3 i § 47 pkt 3, które to nakładają na użytkowników nieruchomości obowiązek okazywania dokumentów związanych z usuwaniem zgromadzonych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości płynnych. Obowiązek taki wynika wprost z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a mianowicie z art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości..., który przewiduje, że właściciele nieruchomości przy wykonywaniu obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 3b obowiązani są do udokumentowania, w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, przez okazanie takiej umowy i dowodów płacenia za takie usługi.
W części § 6 regulaminu zakazano użytkownikom nieruchomości spalania, zakopywania i wysypywania do zbiorników wodnych oraz na powierzchni odpadów komunalnych. Zakaz ten w części dotyczącej spalania odpadów na powierzchni ziemi wynika z art. 13 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz. U. z 2001r., Nr 62, poz.628), który statuuje generalną zasadę zakazującą odzysku lub unieszkodliwiania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami spełniającymi określone wymagania, a spalanie zgromadzonych pozostałości roślinnych poza instalacjami i urządzeniami dopuszcza jeżeli na terenie gminy nie jest prowadzone selektywne zbierania lub odbieranie odpadów ulegających biodegradacji, a ich spalanie nie narusza odrębnych przepisów.
§ 7 regulaminu reguluje przejęcie przez gminę obowiązku odbioru odpadów komunalnych oraz uprawnienie do ustalenia przez Radę Miejską stawek opłat za te czynności w odniesieniu do właścicieli nieruchomości, którzy nie zawarli umów w zakresie odbierania odpadów. Regulacja w tym zakresie zamieszczona jest w art. 6 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czystości..., który stanowi, iż gmina jest obowiązana zorganizować odbieranie odpadów komunalnych oraz opróżnianie zbiorników bezodpływowych w przypadku właścicieli nieruchomości, którzy nie zawarli umów w zakresie odbioru odpadów oraz w ust. 7 tegoż artykułu, który przewiduje obowiązek wydania z urzędu przez wójta decyzji ustalającej obowiązek uiszczania opłat za odbieranie odpadów, wysokość tych opłat, termin uiszczania opłat oraz termin i sposób udostępniania urządzeń w celu ich opróżniania.
§ 18 regulaminu statuujący obowiązek właścicieli nieruchomości zapewnienia utrzymania czystości i porządku poprzez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości oraz definiujący pojęcie chodnika za który regulamin uznaje wydzieloną część drogi publicznej, służącą do ruchu pieszego, położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości" stanowi powtórzenie przepisów ustawowych zawartych w art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy. Przepis ten brzmi bowiem, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych. Sąd uznał, iż koniecznym jest stwierdzenie nieważności całego paragrafu 18, gdyż w treści paragrafu pozostałoby jedynie jego drugie zdanie, z którego treści nie wynikałoby, kto jest adresatem zapisanego tam obowiązku w zakresie likwidowania śliskości, ani też likwidowania śliskości na jakim terenie i w jakich obiektach.
§ 20 regulaminu określający obowiązek zarządcy drogi utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych zawarty został w art. 5 ust. 4 ustawy, który brzmi: " Obowiązki utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych należą do zarządu drogi. Do obowiązków zarządu drogi należy także zbieranie i pozbywanie się odpadów zgromadzonych w urządzeniach do tego przeznaczonych i utrzymanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym (pkt 1), pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń uprzątniętych z chodników przez właścicieli nieruchomości przyległych do drogi publicznej (pkt 2), uprzątnięcie i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli zarząd drogi pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych na takim chodniku (pkt 3). Organ gminy powtórzył brzmienie zapisu ustawowego.
§ 21 regulaminu odnoszący się do obowiązku utrzymania czystości i porządku przez gminę na terenach publicznych jest powtórzeniem regulacji zawartej w art. 5 ust. 5 ustawy. Przepis ten stanowi, że: " Obowiązki utrzymania czystości i porządku na terenach innych niż wymienione w ust. 1-4 należą do gminy. Do obowiązków gminy należy także uprzątnięcie i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli gmina pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych na takim chodniku, oraz zbieranie i pozbycie się odpadów zgromadzonych w urządzeniach do tego przeznaczonych umieszczonych na tym chodniku i utrzymanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym."
§ 23 nakładający obowiązek utrzymania czystości na terenach publicznych jest powtórzeniem ustawowej regulacji zamieszczonej w art. 20 pkt 16 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004r., Nr 204, poz. 2086 ze zm.), która stanowi, że do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew i krzewów.
§ 24 regulaminu zakazujący niszczenia roślinności w parkach i zieleńcach przeznaczonych do użytku publicznego wyczerpuje znamiona wykroczenia z art. 144 ustawy z dnia 20 maja 1971r.- Kodeks wykroczeń (Dz. U. Nr 12, poz.114 z późn. zm.) Art. 144 § 1 stanowi, że kto na terenach przeznaczonych do użytku publicznego niszczy lub uszkadza roślinność albo depcze trawnik lub zieleniec lub też dopuszcza do niszczenia ich przez zwierzęta znajdujące się pod jego nadzorem podlega karze grzywny do 1.000 złotych albo karze nagany. Zakaz dotyczący niszczenia zieleni w miejscach publicznych nie tylko ustanowiony został przepisem powszechnie obowiązującym, lecz nadto ustawodawca przewidział za jego naruszenie sankcję w postaci kary grzywny lub nagany, zatem Rada Miejska w Oleśnie nie posiadała w tym zakresie kompetencji do stanowienia takiej normy prawa miejscowego.
§ 26 w części dotyczącej wyrazów "przez zarządcę drogi" stanowi powtórzenie regulacji ustawowej zamieszczonej w przytoczonym powyżej przepisie art. 5 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku... Zdanie drugie zaś § 27 regulaminu przewidujące obowiązek zarządcy drogi w zakresie wywozu śniegu i lodu z chodników jest powtórzeniem przepisu art. 5 ust. 4 pkt 2 ustawy.
§ 28 regulaminu określający, że prace związane z usuwaniem śniegu powinny być prowadzone w sposób zapewniający ochronę terenów zieleni ze szczególnym uwzględnieniem drzew i krzewów powtarza regulacje ustawowa z art. 82 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) Przepis ten ustanawia generalną zasadę ochrony terenów zielonych i drzew podczas wykonywania wszelkiego rodzaju prac przy użyciu sprzętu lub środków chemicznych. Przewiduje on bowiem, że prace ziemne oraz inne prace związane z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, prowadzone w obrębie bryły korzeniowej drzew lub krzewów na terenach zieleni lub zadrzewieniach powinny być wykonywane w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom (ust. 1) oraz, że na drogach publicznych oraz ulicach i placach środki chemiczne powinny być stosowane w sposób najmniej szkodzący terenom zieleni oraz zadrzewieniem (ust. 2).
§ 39 regulaminu określający warunki, jakim powinny odpowiadać miejsca przeznaczone na urządzenia na odpady wkracza w materię regulowaną przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a mianowicie przepisami rozdziału 4 działu II § 22 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) § 22 ust. 3 i 4 rozporządzenia brzmi odpowiednio: " Między wejściami do pomieszczeń lub placami, o których mowa w ust. 2, a miejscem dojazdu samochodów śmieciarek wywożących odpady powinno być utwardzone dojście, umożliwiające przemieszczanie pojemników na własnych kołach lub na wózkach (ust. 3) oraz, że miejsca do gromadzenia odpadów stałych przy budynkach wielorodzinnych powinny być dostępne dla osób niepełnosprawnych (ust. 4)".
§ 41 narusza prawo w zakresie w jakim zobowiązuje użytkowników nieruchomości do utrzymywania w należytym stanie sanitarnym i technicznym pojemników i worków poprzez powtórzenie regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku. Przepis prawa powszechnie obowiązującego statuuje, bowiem obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez właścicieli nieruchomości nie tylko poprzez wyposażenie nieruchomości w urządzenia służące zbieraniu odpadów, ale także poprzez ustanowienie obowiązku utrzymywania ich w odpowiednim stanie technicznym, sanitarnym i porządkowym.
§ 44 pkt 5, 6 i 7 regulaminu stanowi, że Rada Miejska w drodze uchwały określa stawki opłat za usługi w zakresie zbierania odpadów komunalnych oraz w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Postanowienia regulaminu w tym zakresie powielają dyspozycje przepisu art. 6 ust. 2, ust. 4 i 4a ustawy, który w ust. 2 upoważnił radę gminy do określenia w drodze uchwały wysokości górnych stawek ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi w zakresie transportu i odbioru nieczystości. Przepis ten jest podstawą do wskazania w uchwale konkretnych kwot (nota bene maksymalnych), jakie mogą być ponoszone przez mieszkańców za usługi w zakresie zbierania odpadów, nie jest zaś podstawą do powielenia zapisów przyznających konkretne uprawnienia radzie w tym zakresie. Uwagi powyższe dotyczą także pkt 6 i 7 tegoż paragrafu, gdzie regulamin powtarza dyspozycję art. 6 ust. 4 i 4a, stanowiącego, iż : "Rada gminy określając stawki opłat, o których mowa w ust. 2, stosuje niższe stawki, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny (ust. 4) oraz, iż: " Rada gminy określając stawki opłat, o których mowa w ust. 2, może stosować zróżnicowane stawki w zależności od gęstości zaludnienia na danym obszarze gminy oraz odległości od miejsca unieszkodliwiania odpadów komunalnych (ust. 4a)". Brzmienie w/w zapisów regulaminowych jest tożsame z przytoczonymi przepisami ustawy.
§ 45 pkt 1 regulaminu nakłada na właścicieli nieruchomości niepodłączonych do sieci kanalizacyjnej obowiązek wyposażenia nieruchomości w szczelne bezodpływowe zbiorniki. Obowiązek taki wynika natomiast z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, przewidującego, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W świetle cytowanego przepisu za wadliwy należy uznać także zapis § 50 regulaminu, który zwalnia użytkowników nieruchomości posiadających przydomowe oczyszczalnie ścieków z obowiązków wynikających z § 49, który to paragraf stanowi, że użytkownicy nieruchomości niezbędne dane do zawarcia umowy z jednostka wywozową zgłaszają w formie pisemnej. Zapis paragrafu 50 zawiera, zatem nie tylko błędne odesłanie do § 49, ale także uzależnia, czego nie czynią przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, zwolnienie z obowiązku podłączenia nieruchomości wyposażonej w lokalną oczyszczalnię ścieków do istniejącej sieci kanalizacyjnej od decyzji burmistrza.
§ 51 dotyczący kontroli stanu sanitarnego i technicznego zbiorników bezodpływowych wynika z art. 5 ust. 6 ustawy, który określa, iż nadzór nad realizacją obowiązków określonych w ust. 1-4 sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta.
§ 59 regulaminu zobowiązuje właścicieli psów do szczepienia ich przeciwko wściekliźnie oraz płacenia podatku do psów. Regulacja w tym zakresie powtarza regulację ustawową zawarta w art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. Nr 69, poz.625), który to przepis na obszarze całego kraju obliguje właścicieli psów, które mają powyżej 3 miesiąca życia, do obowiązkowego szczepienia psów przeciwko wściekliźnie. Obowiązek zaś płacenia podatku z tytułu posiadania psa wynika wprost z ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r., Nr 9, poz. 84 z późn. zm.) Art. 13 ust.1w/w ustawy brzmi:" Podatnikami podatku od posiadania psów są osoby fizyczne posiadające psy."
§ 69 zdanie drugie regulaminu przewiduje, że za szkody wyrządzone przez zwierzęta gospodarskie odpowiada ten, kto zwierzęta chowa lub się nimi posługuje. Regulacja ta powtarza przepis art. 431 § 1 Kodeksu cywilnego ustanawiającego zasadę odpowiedzialności wyrażoną w sformułowaniu: kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.
§ 72 ust. 1 regulaminu ustanawia sankcję w postaci kary grzywny za nie wykonywanie obowiązków wynikających z regulaminu. Postanowienia regulaminu w tym zakresie uznać należy za niedopuszczalne, gdyż w obowiązującym stanie prawnym każde niewykonywanie obowiązków określonych w regulaminie - uchwale rady gminy wydanej na podstawie art. 4 jest wykroczeniem z art. 10 ust. 2a ustawy o czystości i porządku. Art. 10 ust. 2a brzmi: " Karze określonej w ust. 2 podlega także ten, kto nie wykonuje obowiązków określonych w regulaminie". Należy także podkreślić, że wbrew przeznaczeniu regulaminu, który określa zasady utrzymania czystości i porządku, uchwała wydana na podstawie art. 4 ustawy o czystości i porządku nie jest aktem prawa miejscowego zawierającym przepisy porządkowe w rozumieniu art. 40 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Oznacza to w szczególności, że sam regulamin nie może zawierać "własnych" przepisów karnych, ponieważ takie przepisy mogą się znaleźć tylko w przepisach porządkowych.
We wskazanych powyższej przypadkach Rada Miejska w Oleśnie naruszyła prawo. Niedopuszczalnym, bowiem jest zamieszczanie wymienionych wyżej regulacji w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 4 ustawy o czystości i porządku (regulaminu), gdyż są one przedmiotem odrębnego przepisu rangi ustawowej. Zasadą prawną jest bowiem, że uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co zostało już wcześniej przez ustawodawcę unormowane i co stanowi przepis powszechnie obowiązujący (§ 149 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz. U. Nr 100, poz.908). Regulowanie przez gminę raz jeszcze tego, co zostało już zamieszczone w źródle powszechnie obowiązującego prawa narusza powszechnie obowiązujący porządek prawny w stopniu istotnym. Należy bowiem w takiej sytuacji liczyć się z tym, że powtórzony przepis ustawy będzie interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co może w istocie prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy. Porządek prawny narusza także modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu. Modyfikacja taka dopuszczalna jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego. Takiego upoważnienia w tym zakresie jednak brak. Zauważyć należy także, iż żaden przepis obowiązującego prawa (rangi ustawy) nie dał organom gminy kompetencji do dowolnego, własnego ustalania w ramach przepisów prawa miejscowego treści przepisów definiujących, które to pojęcia definiuje ustawa (por teza 2 z wyroku NSA z 16.03.2001r., syg. akt IV S.A. 385/99; LEX nr 53377)
Zaskarżona uchwała zawiera także przepisy sprzeczne z ustawowymi unormowaniami. Powyższe wystąpiło w:
§ 12 pkt 12 regulaminu, który stanowi, że za czystość wokół kontenerów do selektywnej zbiórki odpadów komunalnych na nieruchomościach służących do użytku publicznego odpowiada firma wywozowa. Zapis ten narusza art. 5 ust. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i..., zgodnie z którym za czystość na terenach nieruchomości przeznaczonych do użytku publicznego odpowiada gmina,
§ 19 regulaminu, w którym zawarto zapis, że do obowiązków Gminy Olesno należy oczyszczanie przystanków komunikacyjnych ze śniegu i lodu oraz usuwanie odpadów komunalnych. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3 ustawy powyższy obowiązek spoczywa na przedsiębiorcach użytkujących tereny służące komunikacji publicznej.
§ 12 pkt 1 regulaminu, który stanowi, że firmy wywozowe mają obowiązek bezpłatnie wyposażyć obsługiwaną nieruchomość w worki lub pojemniki umożliwiające selektywną zbiórkę odpadów oraz § 41 w części stanowiącej, iż przygotowanie miejsca ustawienia pojemników należy do użytkownika nieruchomości, w zakresie swobody kontraktowej wyrażonej w art. 353 (1) Kc oraz § 32 pkt 2 i 3, w których to zapisach dopuszczono indywidualne ustalenie normatywnej tygodniowej objętości odpadów komunalnych dla obiektów nietypowych, którego dokonuje upoważniony przez Burmistrza pracownik Urzędu Miejskiego. Zgodzić należy się z Wojewodą Opolskim, że art. 4 ust. 2 pkt 2 wyraźnie stanowi, iż kompetencje do określenia średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach posiada rada gminy w regulaminie. Niedopuszczalne jest zatem ustanowienie w przepisach prawa miejscowego takiej subdelegacji, w której uprawnienie przynależne określonemu organowi zostaje przekazane innemu organowi i w ramach której to subdelegacji pracownik Urzędu Miejskiego w sposób swobodny ustalałby normatywną minimalną tygodniową objętość odpadów komunalnych. W zaskarżonym regulaminie wadliwe są także postanowienia § 44 pkt 3, w którym to paragrafie Rada Miejska ustaliła, że odbiór surowców wtórnych odbywa się raz w miesiącu lub w innych określonych odrębnie terminach. Określenie, że odbiór odbywa się w innych określonych odrębnie terminach jest sprzeczne z prawem, ponieważ częstotliwość pozbywania się odpadów powinna być określona nie gdzie indziej, lecz właśnie w regulaminie. Powyższe wynika jednoznacznie z dyspozycji przepisu art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku. Zadaniem legislacji gminnej wymaganej przez w/w przepis jest określenie częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych z terenów nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego, a zatem wskazanie konkretnie jakie pojazdy będą odbierać odpady i nieczystości i w jakich terminach będą przyjeżdżać.
Podkreślić należy, iż przepisy gminne mogą być wydawane wyłącznie w ramach obowiązujących przepisów wyższego rzędu (Konstytucja, ustawa, rozporządzenia) i w zakresie upoważnień wyraźnie tam udzielonych. Hierarchia źródeł prawa została wyraźnie określona w art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej polskiej. Akty prawa miejscowego nie mogą regulować materii należących do przepisów wyższego rzędu i nie mogą pozostawać z nimi w sprzeczności (por wyrok NSA z 14.XII.2000r., syg. akt S.A./Bk 292/00; podobnie wyrok NSA z 16.03.2001r., syg. akt IV S.A. 385/99). Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 lipca 2005r. syg. akt III S.A./Kr 318/05, iż szczególnie niedopuszczalne jest odmienne regulowanie prawem miejscowym tych spraw, które już wcześniej uregulowała ustawa.
Wojewoda zarzucił nadto zaskarżonej uchwale posługiwanie się zwrotami niedookreślonymi w § 12 pkt 3 tiret drugi zastosowano zwrot "itp." oraz w § 35 zwrot "innych przeliczników". Należy zgodzić się także w tym zakresie ze stanowiskiem Wojewody, że uchwały organów gminy muszą zawierać sformułowania jasne i wyczerpujące, które uniemożliwiają stosowanie sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego.
Uchwała rady gminy podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym na obszarze gminy i stąd też powinna odpowiadać wymogom, jakie stawiane są przepisom powszechnie obowiązującym. Wobec powyższego nie może ona pozostawać w sprzeczności z aktem prawnym wyższego rzędu, jakim jest ustawa. Przepisy gminne nie mogą także zawierać powtórzeń ustawowych, ani też ich modyfikować lub uzupełniać ich, gdyż jest to niezgodne z zasadami legislacji (por wyrok NSA z 20.08.1996r., S.A./Wr 2761/95).
Z przyczyn wskazanych powyżej nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Gminy Olesno, iż zaskarżona Uchwała Nr XL 330/06 Rady Miejskiej w Oleśnie z dnia 15 lutego 2006r. jest zgodna z prawem i nie zawiera wadliwości na które wskazał skarżący. Również zarzut nierównego traktowania przez Wojewodę Opolskiego organów samorządu różnych gmin jest chybionym, gdyż postępowanie nadzorcze wobec aktów samorządu terytorialnego jest postępowaniem zindywidualizowanym, odnoszącym się do konkretnego aktu, którego legalność bada Wojewoda.
Mając zatem powyższe na uwadze, w oparciu o art. 147 § 1 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stwierdzono nieważność § 2; § 3 pkt 4, 5 ,6, 8, 9, 12, 13, 14, 15; § 4 pkt 1 i 3; § 5 ; § 6 w części dotyczącej wyrazu "spalania"; § 7; § 8; § 9 pkt 2; § 12 pkt 1, pkt 3 tiret drugi wyraz "itp.", pkt 7, pkt 12; § 14; § 15; § 18; § 19; § 20; § 21; § 23; § 24; § 26 w zakresie wyrazów: " przez zarządcę drogi"; § 27 w części dotyczącej wyrazów: " wywóz należy do zarządcy drogi"; § 28; § 32 pkt 2 i 3; § 35, co do wyrazów: "czy też innych przeliczników"; § 36 pkt 2 co do wyrazów: "dostarczone przez inną firmę wywozową"; § 39; § 41; § 44 pkt 3 w części dotyczącej wyrazów: " lub w innych określonych terminach" oraz pkt 5, 6 i 7; § 45 pkt 1; § 47; § 50; § 51; § 55; § 56; § 57; § 59; § 62; § 66; § 68 ust.4 lit. c; § 69 zdanie drugie; § 70 ust. 3; § 71; § 72 ust. 1 z powodu istotnego naruszenia prawa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło