III SA/Gd 345/06
WyrokWSA w Gdańsku2006-09-13
Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Anna Orłowska, Tamara Dziełakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady powiatu w sprawie regulaminu wynagradzania nauczycieli, która nie została uzgodniona ze związkiem zawodowym zrzeszającym nauczycieli, jest nieważna?Ratio decidendi
Uchwała rady powiatu w sprawie regulaminu wynagradzania nauczycieli, obejmująca swoim zasięgiem więcej niż jedną szkołę, stanowi akt prawa miejscowego i podlega uzgodnieniu ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli. Brak takiego uzgodnienia stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące nieważnością uchwały. Wymóg uzgodnienia nie jest uzależniony od liczby członków związku zawodowego zatrudnionych w placówkach objętych regulaminem.Stan faktyczny
Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Powiatu w sprawie regulaminu wynagradzania nauczycieli, zarzucając jej naruszenie art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela poprzez brak uzgodnienia z Wolnym Związkiem Zawodowym "Solidarność-Oświata". Wojewoda podniósł, że związek ten powiadomił o powstaniu Komisji Międzyzakładowej właściwej do spraw uzgodnień. Rada Powiatu argumentowała, że związek nie spełnia wymogów ustawy o związkach zawodowych dla zakładowej organizacji związkowej. Wojewoda zarzucił również naruszenia dotyczące poszczególnych zapisów regulaminu.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie NSA Anna Orłowska WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Asystent sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi Wojewody P. na uchwałę Rady Powiatu [...] z dnia 12 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie regulaminu wynagradzania nauczycieli szkół i placówek, dla których organem prowadzącym jest powiat [...] stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Rada Powiatu w dniu 12 grudnia 2005 r. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie uchwalenia regulaminu wynagradzania nauczycieli szkół i placówek dla których organem prowadzącym jest Powiat (zwana dalej uchwałą). Załącznik Nr 1 do uchwały stanowi regulamin wynagradzania nauczycieli szkół i placówek, dla których organem prowadzącym jest Powiat.
Pismem z dnia 8 marca 2006 r. Wolny Związek Zawodowy "Solidarność-Oświata" w B. poinformował Wojewodę, iż uchwała została podjęta przez samorząd bez dokonania uzgodnień w trybie art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela (tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz.1112 ze zm.). Z załączonych do pisma dokumentów wynikało, że Wolny Związek Zawodowy "Solidarność-Oświata" w B. powiadomił Starostę o powstaniu Komisji Międzyzakładowej WZZ "Solidarność-Oświata" w K. obejmującej szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze, dla których organem prowadzącym jest samorząd powiatowy w K. oraz wskazał, że Komisja ta jest właściwa do występowania z ramienia związku we wszystkich sprawach wymagających współdziałania samorządu terytorialnego lub organu prowadzącego szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze ze związkami zawodowymi.
Wojewoda zwrócił się do Przewodniczącego Rady Powiatu o zajęcie stanowiska, co do powyższego zarzutu.
Starosta Powiatu pismem z dnia 24 marca 2006 r. stanął na stanowisku, iż Komisja Międzyzakładowa "Solidarność-Oświata" w K., jako organizacja związkowa nie spełnia wymogów ustawy o związkach zawodowych, ponieważ nie zrzesza co najmniej 10 nauczycieli będących pracownikami szkół i placówek oświatowo-wychowawczych, dla których organem prowadzącym jest samorząd powiatowy w K.. Tym samym nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 251 ustawy o związkach zawodowych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) i nie może być stroną uzgodnień w trybie art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela.
Wojewoda, działając w oparciu o art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na przedmiotową uchwałę Rady Powiatu domagając się:
a) stwierdzenia nieważności w całości uchwały;
b) w przypadku nie uwzględnienia zarzutu naruszenia prawa określonego w pkt 1 skargi, stwierdzenia nieważności uchwały w odpowiedniej części, tj. § 12 ust. 5, § 15 ust. 3 pkt 1 i 2, § 18 ust. 3 zdanie pierwsze załącznika Nr 1 do uchwały.
Zaskarżonej uchwale Wojewoda zarzucił naruszenie:
1) art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela poprzez zaniechanie dokonania uzgodnienia regulaminu wynagradzania nauczycieli szkół i placówek dla których organem prowadzącym jest Powiat z Komisją Międzyzakładową WZZ "Solidarność-Oświata" a tym samym z Wolnym Związkiem Zawodowym "Solidarność-Oświata" w B.;
2) art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela poprzez ustalenie w § 12 ust. 5 załącznika
Nr 1 uchwały, dodatku dla nauczyciela z przekroczeniem zakresu delegacji do
uchwalania regulaminu przez radę powiatu;
3) art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela w związku z § 8 ust 6, 7, 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli oraz wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. Nr 22 poz.181) poprzez określenie w § 15 ust. 3 pkt 1 i 2 załącznika Nr 1 do uchwały, wykazu prac trudnych i uciążliwych stanowiących podstawę do przyznania nauczycielom dodatku za warunki pracy w sposób sprzeczny z wykazem ustalonym w rozporządzeniu.
4) art. 39 ust. 3 i 4 Karty Nauczyciela poprzez przyjęcie w § 18 ust. 3 załącznika Nr 1 do uchwały, iż dodatek funkcyjny nauczyciela, któremu powierzono wychowawstwo klasy, doradcy metodycznego, opiekuna stażu wypłaca się miesięcznie z dołu.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda podniósł, iż zgodnie z art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela regulamin wynagradzania nauczycieli wydany przez organ samorządu terytorialnego na podstawie art. 30 ust. 6 tej ustawy podlega uzgodnieniu ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli. Zdaniem skarżącego za bezsporny należy uznać fakt, iż co najmniej jeden nauczyciel, którego dotyczy uchwalony regulamin, jest członkiem Komisji Międzyzakładowej WZZ "Solidarność-Oświata" w K.. Wątpliwości nie budzi również fakt, iż pismem z dnia 6 czerwca 2005 r. Wolny Związek Zawodowy "Solidarność Oświata" w B. powiadomił Starostę o powstaniu Komisji Międzyzakładowej WZZ "Solidarność-Oświata" w K. obejmującej szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze, dla których organem prowadzącym jest samorząd powiatowy w K. oraz wskazał, iż ta Komisja jest właściwa do występowania z ramienia Wolnego Związku Zawodowego "Solidarność-Oświata" we wszystkich sprawach wymagających współdziałania samorządu terytorialnego lub organu prowadzącego szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze ze związkami zawodowymi. Ponadto wskazał, iż związek ten jest organizacją członkowską Forum Związków Zawodowych, reprezentatywną w rozumieniu przepisów z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080),
Zdaniem Wojewody, ponieważ Karta Nauczyciela nie precyzuje, z którymi związkami zawodowymi regulamin winien być uzgodniony, a jedynie art. 3 ust. 4 Karty Nauczyciela stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o związkach zawodowych - rozumie się przez to "związek zawodowy, którego członkiem jest nauczyciel, a jeżeli nauczyciel nie jest członkiem żadnego związku, to związek zawodowy zrzeszający nauczycieli wskazany przez nauczyciela", ani nie odsyła do art. 251 ustawy o związkach zawodowych, należy przyjąć, iż regulamin wynagradzania nauczycieli winien być uzgodniony z Komisją Międzyzakładową WZZ "Solidarność -Oświata" w K., niezależnie od tego czy zrzesza ona jednego czy też więcej nauczycieli będących pracownikami szkół i placówek oświatowo-wychowawczych, dla których organem jest samorząd powiatowy w K..
Uzasadniając kolejne zarzuty Wojewoda wskazał, że w § 12 ust. 5 załącznika Nr 1 do uchwały Rada Powiatu ustanowiła jednorazowy dodatek dla nauczyciela będącego organizatorem (opiekunem) wycieczki uczniowskiej lub zawodów sportowych trwających ponad 24 godziny w wysokości 10% wynagrodzenia zasadniczego za dany miesiąc. Taki sam dodatek został ustanowiony za sprawowanie opieki nad dziećmi wyjeżdżającymi do innych miejscowości w ramach zielonych szkół. Zdaniem skarżącego brak jest w ustawie delegacji dla rady powiatu do dowolnego tworzenia dodatków za pracę nauczyciela. Składniki wynagrodzenia nauczycieli ściśle określił ustawodawca w art. 30 ust. 1 Karty Nauczyciela. Zgodnie z art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego określa w drodze regulaminu:
1) wysokość stawek dodatków, za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego, za warunki pracy oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków, z zastrzeżeniem art. 33 i 34;
2) szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, z zastrzeżeniem art. 35 ust. 3;
3) wysokość i warunki wypłacania składników wynagrodzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 4, o ile nie zostały one określone w ustawie lub w odrębnych przepisach.
Dlatego też należy uznać, iż dodatek przewidziany w § 12 ust. 5 regulaminu został wprowadzony bez podstawy prawnej.
Zgodnie z art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela organ prowadzący szkołę określa w drodze regulaminu jedynie wysokość stawek dodatków za wysługę lat, motywacyjnego oraz za warunki pracy oraz szczegółowe warunki przyznawania tych dodatków. Natomiast wykaz prac wykonywanych w warunkach szkodliwych dla zdrowia, stanowiących podstawę do przyznania dodatku, ustala na podstawie art. 34 ust. 1 Karty Nauczyciela Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy oraz ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania. W § 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólne warunki przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od pracy został określony ścisły katalog prac uważanych za pracę w warunkach trudnych, natomiast w § 9 rozporządzenia katalog prac uważanych za pracę w warunkach uciążliwych. Katalog ten nie może być dowolnie zmieniany ani rozszerzany przez organ stanowiący prawo miejscowe, dlatego też § 15 ust. 3 pkt 1 załącznika Nr 1 do uchwały jest sprzeczny z § 8 ust. 6 w/w rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. Wśród prac prowadzonych przez nauczycieli w warunkach trudnych rozporządzenie przewiduje w ust. 6 prowadzenie zajęć dydaktycznych w szkołach (oddziałach) przysposabiających do pracy a nie "prowadzenie zajęć przysposabiających do zawodu". Natomiast § 15 ust. 3 pkt 2 jest sprzeczny z § 8 ust. 7 ww. rozporządzenia, ponieważ wśród prac prowadzonych przez nauczycieli w warunkach trudnych przewiduje prowadzenie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych z dziećmi i młodzieżą upośledzonymi umysłowo w stopniu głębokim a nie prowadzenie zajęć rewalidacyjno wychowawczych z dziećmi i młodzieżą upośledzonymi w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym.
W § 18 ust. 3 w zdaniu pierwszym załącznika Nr 1 do uchwały, Rada Powiatu niezgodnie z przepisami Karty Nauczyciela uchwaliła, iż dodatek za sprawowanie funkcji wychowawcy klasy, doradcy metodycznego, opiekuna stażu wypłaca się miesięcznie z dołu. Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 3 i 4 Karty Nauczyciela wynagrodzenie wypłacane jest co do zasady nauczycielowi miesięcznie z góry. Z dołu mogą być wypłacane jedynie te składniki wynagrodzenia, których wysokość może być ustalona jedynie na podstawie już wykonanych prac. Dodatek za sprawowanie funkcji wychowawcy klasy, doradcy metodycznego, opiekuna stażu, o których mowa w § 18 ust. 3 załącznika Nr 1 do uchwały nie są składnikami "wynagrodzenia nauczyciela, których wysokość jest ustalana na podstawie wykonanej pracy", co oznacza, że dodatki te są składnikami wynagrodzenia wypłacanego miesięcznie z góry.
W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu wniosła o oddalenie skargi. Nie podziela ona stanowiska Wojewody, w przedmiocie naruszenia art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela poprzez zaniechanie uzgodnienia, skarżonego regulaminu z Komisją Międzyzakładową WZZ "Solidarność Oświata" w K.. W ocenie Rady art. 3 ust. 4 Karty Nauczyciela zawiera jedynie definicje niektórych określeń używanych w ustawie i pomimo, że nie odsyła wprost do art. 251 ustawy o związkach zawodowych to nie oznacza, że jest przepisem szczególnym do tej ustawy wyłączającym jej stosowanie. Komisja Międzyzakładowa WZZ "Solidarność Oświata" w K. pomimo wezwania nie wskazała liczby członków, natomiast z pisma tej organizacji związkowej z dnia 4 września 2005 r. do Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr [...] w K. wynika, że do związku należy jedna osoba. Nie został więc spełniony wymóg określony art. 251 w związku z art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, tj. Komisja Międzyzakładowa WZZ "Solidarność Oświata" w K. nie posiada uprawnień zakładowej organizacji związkowej.
Odnośnie pozostałych zarzutów skargi dotyczących poszczególnych zapisów regulaminu w ocenie Rady nie doszło do naruszania prawa lub naruszenia te mają charakter nieistotny. Ustanowienie jednorazowego dodatku dla nauczyciela będącego opiekunem wycieczki uczniowskiej lub zawodów sportowych, pomimo braku wyraźnej delegacji nie jest sprzeczne z prawem, stanowi przysporzenie dla nauczycieli uzgodnione z nauczycielskimi organizacjami związkowymi. Ustanowienie dodatku "za prowadzenie zajęć przysposabiających do zawodu" zamiast dodatku "za prowadzenie zajęć dydaktycznych w szkołach (oddziałach) przysposabiających do pracy" stanowi jedynie posłużenie się niewłaściwym zwrotem, nie stanowi natomiast rozszerzenia katalogu dodatków określonych w ww. rozporządzeniu.
W ocenie Rady ustanowienie dodatku za "prowadzenie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych z dziećmi i młodzieżą upośledzonymi umysłowo w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym" zamiast dodatku za prowadzenie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych z dziećmi i młodzieżą upośledzonymi umysłowo w stopniu głębokim" nie stanowi rozszerzenia katalogu dodatków określonych w ww. rozporządzeniu. Rozporządzenie MEN z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w 2006 r. w załączniku określającym algorytm podziału subwencji oświatowej przewiduje stosowne części subwencji dla uczniów z upośledzeniem w stopniu lekkim, umiarkowanym i znacznym, co oznacza możliwość przyznania dodatku dla nauczycieli przez Radę, w szczególności, że w szkołach, dla których Powiat K. jest organem prowadzącym nie ma dzieci ze stwierdzonym upośledzeniem w stopniu głębokim.
Odnośnie zapisu regulaminu określonego w § 18 ust. 3 określającego wypłatę dodatku za sprawowanie funkcji wychowawcy klasy, doradcy metodycznego, opiekuna stażu z dołu, to wysokość tych składników wynagrodzenia w niektórych przypadkach jest ustalana na podstawie wykonanej pracy, zatem zapis ten nie jest sprzeczny z art. 39 ust. 4 ustawy o systemie oświaty.
Na zakończenie Rada Powiatu stwierdziła, że zobowiązuje się uwzględnić w kolejnych regulaminach wniesione przez organ nadzoru zastrzeżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela regulamin wynagradzania nauczycieli uchwalany przez jednostkę samorządu terytorialnego podlega uzgodnieniu ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli. W myśl art. 3 pkt 4 niniejszej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o związkach zawodowych rozumie się przez to związek zawodowy, którego członkiem jest nauczyciel, a jeżeli nauczyciel nie jest członkiem żadnego związku, to związek zawodowy zrzeszający nauczycieli wskazany przez nauczyciela. Ustawodawca w cytowanych przepisach nie posługuje się pojęciem zakładowej organizacji związkowej. W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy związek zawodowy, o którym mowa w art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela musi spełniać wymagania stawiane przez przepisy art. 251 ust. 1 i art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, pozwalające uznać daną organizację związkową za zakładową organizację związkową należy rozważyć, jaki jest charakter prawny regulaminu, o którym mowa w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaznaczyła się różnica poglądów co do charakteru prawnego regulaminu uchwalanego przez jednostkę samorządu terytorialnego będącą organem prowadzącym szkołę. Z jednej strony w orzeczeniach przyjmowano, że regulamin, o którym mowa w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela jest regulaminem wynagradzania w rozumieniu art. 772 § 1 Kodeksu pracy i w związku z tym wymaga uzgadniania z zakładową organizacją związkową (np. wyroki z 2.02.2001 r. IISA 3057/00, z 29.03.2000 r. IISA 2977/00, IISA 2993/00 i IISA 3268/00). Odmienne stanowisko sprowadzało się do uznania, że regulamin określony w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela ma charakter prawa miejscowego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.), ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91, poz. 578 ze zm.) i ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. Nr 91, poz. 576 ze zm.) i w ówczesnym stanie prawnym podlega zaopiniowaniu przez związki zawodowe w trybie art. 19 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych (np. wyrok z 20.03.2001 r. IISA 109/01, z 1.03.2001 r. SA/Bk 1532/00).
Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając powyższe wątpliwości prawne w uchwale siedmiu sędziów z dnia 24 września 2001 r. OPS 7/01 (ONSA 2002/1/8) orzekł, że: "Regulamin, o którym mowa w art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), obejmujący swym zasięgiem więcej niż jedną szkołę, nie jest regulaminem wynagradzania w rozumieniu art. 772 § 1 kodeksu pracy i nie wymaga uzgadniania z zakładową organizacją związkową na podstawie art. 772 § 4 kodeksu pracy." Zatem w niniejszej uchwale podzielony zastał pogląd, iż regulamin, o którym mowa w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, obejmujący swym zasięgiem więcej niż jedną szkołę zawiera normy prawne powszechnie obowiązujące, jest aktem generalnym, odnoszącym się do wszystkich nauczycieli zatrudnionych w placówkach podporządkowanych jednostce samorządu terytorialnego i wobec tego należy do kategorii prawa miejscowego.
Sąd w składzie rozstrzygającym przedmiotową sprawę podziela pogląd, iż regulamin, o którym mowa w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, obejmujący swym zasięgiem więcej niż jedna szkołę nie jest regulaminem wynagradzania w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, lecz jest aktem prawa miejscowego.
Ustawodawca wprowadzając przepis art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela w sposób wyraźny określił formę współdziałania organu jednostki samorządu terytorialnego ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli przy ustalaniu regulaminu. Takiej wyraźnej regulacji brakowało bowiem we wcześniejszym stanie prawnym. Jednakże wprowadzenie niniejszej regulacji nie ma wpływu na ocenę charakteru prawnego regulaminu, jako aktu prawa miejscowego. Przepis ten wskazuje, które podmioty występując we wskazanej formie zobligowane są do kształtowania treści aktu normatywnego w stadium prac przygotowawczych przed wydaniem aktu.
W tym miejscu godzi się zwrócić uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 marca 1998 r., U 23/97 (OTK 1998/2/11), w którym Trybunał stwierdził, że przepis art. 4 ust. 2 Karty Nauczyciela dotyczy współuczestnictwa związków zawodowych w procesie tworzenia prawa, a użyty w nim termin "uzgodnienie" ma oznaczać, zgodnie z jego sensem językowym, czynność polegającą na "doprowadzeniu do braku rozbieżności", "ujednoliceniu" czy też "harmonizowaniu" ( w znaczeniu "wzajemnego dostosowania"). Niniejsze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma znaczenie dla kierunku wykładni art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela i użytego w tym przepisie analogicznego pojęcia "podlega uzgodnieniu", jako formy współuczestnictwa organu samorządu terytorialnego ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli w procesie tworzenia prawa miejscowego.
Skoro jak wyżej wskazano, regulamin uchwalany w oparciu o art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, obejmujący swym zasięgiem więcej niż jedną szkołę, jest aktem prawa miejscowego, a więc aktem generalnym to obowiązku współdziałania ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli nie można sprowadzać do współpracy z zakładową organizacją związkową. Do współdziałania z zakładową organizacją związkową jest zobligowany pracodawca ustalający regulamin wynagradzania, w zakładzie, który nie jest objęty zakładowym czy ponadzakładowym układem zbiorowym pracy (art. 772 § 1 i 4 k.p.). Taki regulamin jest wewnątrzzakładowym aktem prawnym zaliczanym do źródeł prawa pracy (art. 9 § 1 k.p.). Zakres obowiązywania takiego regulaminu ograniczony jest do konkretnego zakładu pracy, a więc logiczną konsekwencją jest obowiązek uzgodnienia jego treści z zakładową organizacją związkową.
W przypadku regulaminu, o którym mowa w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, obejmującego swym zasięgiem więcej niż jedną szkołę mamy do czynienia z aktem prawa miejscowego, a więc aktem generalnym, odnoszącym się do wszystkich nauczycieli zatrudnionych w placówkach podporządkowanych określonej jednostce samorządu terytorialnego. Zatem w takim przypadku proces tworzenia prawa odbywa się poza pracodawcami zatrudniającymi nauczycieli. Wobec tego skoro nie jest to regulamin wynagradzania w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, lecz akt prawa miejscowego to pojęcia "związek zawodowy zrzeszający nauczycieli", użytego w art. 30 ust. 6a Karty Nauczyciela nie można sprowadzić do pojęcia "zakładowej organizacji związkowej", którym posługuje się ustawodawca w art. 77 2 k.p. W konsekwencji nie można uzależniać dopuszczenia związku zawodowego zrzeszającego nauczycieli do procedury uzgodnieniowej od tego czy dana organizacja spełnia wymogi stawiane dla zakładowej organizacji związkowej w przepisach art. 251 ust. 1 i art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych.
W ocenie Sądu ustawodawca na gruncie Karty Nauczyciela wyraźnie rozróżnia pojęcie związku zawodowego zrzeszającego nauczycieli od pojęcia zakładowej organizacji związkowej. Pojęcie zakładowej organizacji związkowej pojawia się w art. 20 ust. 5a przedmiotowej ustawy, który reguluje obowiązek konsultacji zamiaru wypowiedzenia nauczycielowi stosunku pracy przez dyrektora szkoły z zakładową (międzyzakładową) organizacją związkową. Zatem w sytuacji, kiedy regulacja dotyczy stosunków prawnych w relacji pracodawca – pracownik organem współdziałającym jest zakładowa organizacja związkowa. Natomiast w sytuacji określonej w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela regulamin wynagradzania nauczycieli nie jest stanowiony przez pracodawcę i stanowi akt prawa miejscowego, wówczas podmiotem współdziałającym w procesie tworzenia prawa jest związek zawodowy zrzeszający nauczycieli a nie zakładowa organizacja związkowa. Skoro akt prawa miejscowego ma dotyczyć wszystkich nauczycieli zatrudnionych w placówkach podporządkowanych określonej jednostce samorządu terytorialnego, to istotnym jest, aby w procesie tworzenia tego prawa brały udział wszystkie związki zawodowe zrzeszające nauczycieli zatrudnionych w placówkach objętych regulaminem, niezależnie od tego ilu nauczycieli zatrudnionych w tych placówkach jest członkami określonego związku. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników, niezależnie od ich przynależności związkowej.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że regulamin, o którym mowa w art. 30 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, obejmujący swym zasięgiem więcej niż jedną szkołę podlega uzgodnieniu ze związkiem zawodowym zrzeszającym nauczycieli, niezależnie od tego ilu nauczycieli zatrudnionych w placówkach objętych zasięgiem tego regulaminu jest członkami takiego związku.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawał fakt, że WZZ "Solidarność Oświata" jest związkiem zawodowych zrzeszającym nauczycieli i członkiem tego związku był co najmniej jeden nauczyciel zatrudniony w placówce objętej zaskarżoną uchwałą. Przedmiotowa uchwała objęła swym zasięgiem więcej niż jedną szkołę. Wobec tego w świetle powyższych rozważań przedmiotowy regulamin podlegał uzgodnieniu również z WZZ "Solidarność Oświata". Uchybienie temu obowiązkowi stanowi rażące naruszenie prawa powodujące nieważność podjętej uchwały. Taka praktyka, niezgodna z art. 30 ust. 3a Karty Nauczyciela oraz przepisami ustawy o związkach zawodowych, prowadzi bowiem do pozbawienia związków zawodowych jednego z ich istotnych uprawnień. W konsekwencji należało stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały w całości, co z kolei czyni zbędnym rozstrzyganie co do zarzutów skargi dotyczących poszczególnych przepisów regulaminu.
Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd na mocy art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło