II FSK 222/07

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-04-01

Skład orzekający: Bogusław Dauter, Jan Rudowski, Jadwiga Danuta Mróz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy oprocentowanie nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych przysługuje do dnia złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, nawet jeśli wniosek ten został złożony przed wydaniem decyzji stwierdzającej nadpłatę?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że oprocentowanie nadpłaty przysługuje do dnia złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, zgodnie z art. 78 § 4 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że wniosek ten, złożony wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, rodzi skutki prawne od momentu jego złożenia, a nie od momentu wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę. W związku z tym, nawet jeśli decyzja ta została wydana po terminie, a podatnik złożył wniosek o zaliczenie nadpłaty, prawo do oprocentowania wygasa z dniem złożenia tego wniosku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spółki o zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. wraz z należnym oprocentowaniem. Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty i jednocześnie o zaliczenie jej na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Organ podatkowy odmówił wypłaty oprocentowania, argumentując, że wniosek o zaliczenie na poczet przyszłych zobowiązań wyklucza oprocentowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od T. P. S.A. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędziowie NSA Jan Rudowski, del .WSA Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2219/06 w sprawie ze skargi T. P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 12 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty oprocentowania od nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. P. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 5.400 (pięć czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 14 listopada 2006 r., III SA/Wa 2219/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 12 maja 2006 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 10 stycznia 2006 r. w przedmiocie odmowy wypłaty oprocentowania od nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za rok podatkowy 1999. 2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji stanie faktycznym: 25 listopada 2005 r. skarżąca złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. wniosek, o zwrot pełnej kwoty nadpłaty wraz z należnym oprocentowaniem, liczonym od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem CIT-8 za 1999 r., tj. od 29 grudnia 2004 r. Skarżąca podniosła, że skoro decyzja stwierdzająca nadpłatę wydana została dopiero 8 września 2005 r., tj. po ponad 8 miesiącach od dnia złożenia wniosku, to zgodnie z art. 78 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 609 ze zm.; dalej o.p.) nadpłata ta podlega oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych. Skarżąca stwierdziła, że ponieważ kwota 30.540.473 zł zaliczona 26 września 2005 r. na poczet bieżących zobowiązań podatkowych w podatku VAT, nie pokryła kwoty nadpłaty wraz z należnym oprocentowaniem, wniosek z 25 listopada 2005 r. o zwrot pozostałej części nadpłaty wraz z oprocentowaniem, jest zasadny. Decyzją z 10 stycznia 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., odmówił wypłaty oprocentowania od nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. wskazując, że we wniosku o stwierdzenie nadpłaty z 29 grudnia 2004 r. skarżąca zawarła prośbę o "zaliczenie wykazanej nadpłaty w pełnej wysokości, tj. w kwocie 30.540.473 zł na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych". Dyspozycji tej nie zmieniła. W związku z tym, oprocentowanie nadpłaty w sprawie nie przysługuje. Ponieważ decyzja stwierdzająca nadpłatę wydana została 8 września 2005 r., to zgodnie z art. 77 § 1 pkt 2 o.p. zwrot (przerachowanie) nadpłaty, powinien nastąpić w ciągu 30 dni od dnia wydania decyzji, co też miało miejsce 26 września 2005 r. Decyzją z 12 maja 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając, że w sytuacji, w której we wniosku o stwierdzenie nadpłaty skarżąca zawarła jednocześnie wniosek o zaliczenie jej na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, oprocentowanie nadpłaty nie przysługuje. 3. W skardze na tę decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 3 i § 4, art. 78a o.p. oraz naruszenie zasad postępowania podatkowego wyrażonych w art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 124 w związku z art. 210 § 4, art. 187 i art. 191 o.p. 4. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, że istota sporu w sprawie polega na rozstrzygnięciu zagadnienia, czy w świetle art. 78 § 4 o.p. oraz innych przepisów o.p. regulujących zobowiązania z tytułu nadpłaty, zgłoszenie wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty (a więc przed stwierdzeniem przez organ istnienia nadpłaty), wyklucza oprocentowanie nadpłaty, pomimo wydania przez organ podatkowy decyzji stwierdzającej nadpłatę, po upływie 2 miesięcy od złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz czy późniejsza zgoda skarżącej na zaliczenie nadpłaty na poczet jej zobowiązań w podatku od towarów i usług w miejsce podatku od dochodu ( CIT), może być uznana za nowy wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Rozpatrując sprawę sąd pierwszej instancji Sąd, w pierwszej kolejnosc odnosząc się do postawionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie, bowiem nie dopatrzył się niestaranności i merytorycznej niepoprawności w prowadzonym postępowaniu. Skarżąca nie wskazała wniosków ani dowodów, zgłoszonych przez nią, które nie zostałyby uwzględnione przez organy, odrzucone, bądź nie wzięte pod uwagę. Skarżąca nie wskazała też, w jaki sposób organ naruszył art. 121 § 2 o.p. niestosując zasady udzielania informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego. Organ podatkowy nie ma obowiązku informowania podatnika o okolicznościach faktycznych, które mogą mieć wpływ na wynik postępowania. Sąd nie dopatrzył się też stronniczego i tendencyjnego postępowania organu w stosunku do skarżącej. Nie znajdowały również uzasadnienia, zdaniem sądu, zarzut naruszenia art. 124 O.p. i zarzut naruszenia art. art. 210 § 4 O.p., a więc zarzut naruszenia zasady przekonywania strony i zarzut nieprawidłowego uzasadnienia prawnego decyzji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił skarżącej zasadność przesłanek, którymi się kierował podejmując decyzję utrzymującą decyzję o odmowie oprocentowania nadpłaty. Wezwał też skarżącą w trybie art. 200 § 1 o.p. do wypowiedzenia się, także w zakresie wspomnianych wyżej przesłanek. Co prawda zdaniem sądu rację ma strona, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie zawiera objaśnienia znaczenia poszczególnych słów i pojęć użytych w zastosowanym przez ten organ przepisie, jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Za zasadny uznano także zarzut nie odniesienia się przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do zgody skarżącej na zaliczenie nadpłaty na poczet jej zobowiązań w podatku od towarów i usług w sytuacji, gdy wniosek z dnia 29 grudnia 2004 r. dotyczył zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych w GIT. W szczególności poprzez nie wyjaśnienie, dlaczego zgody tej organ nie potraktował jako zmiany dyspozycji skarżącej zawartej we wniosku z 29 grudnia 2004 r. Zdaniem sądu jednak nieodniesienie się do tego wniosku przez organ odwoławczy, w konkretnym stanie faktycznym i prawnym, nie jest uchybieniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 3 i 4, art. 78a o.p. , to zdaniem sądu, nie mógł on zostać uwzględniony. Powołując się na treść wskazanych przepisów są wskazał, że istota powołanej w powyższych przepisach instytucji, polega na zrzeczeniu się przez podatnika bezpośredniego zwrotu nadpłaty na rzecz zwrotu pośredniego. Zdaniem sądu słusznie organy podatkowe uznały, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 78 § 4 O.p. Treść tego przepisu jest dostatecznie jasna, a jego wykładnia językowa i nie budzi żadnych wątpliwości. Jeżeli natomiast istnieje wątpliwość co do merytorycznej zasadności tego przepisu, to jego zmiana należy do ustawodawcy, a nie do sądu czy organów podatkowych. W związku z tym nie znajduje również zastosowania podniesiona zasada in dubio pro tributario. 5. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego przez: - błędną wykładnię art. 78 § 1 oraz art. 78§ §3 pkt 3 lit.b w zw. z art. 78 §4 o.p. poprzez przyjęcie, że oprocentowanie nadpłaty nie przysługuje w sytuacji gdy decyzja stwierdzająca nadpłatę nie została wydana w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, a podatnik we wniosku tym zrzekł się bezpośredniego zwrotu nadpłaty na rzecz zwrotu pośredniego, - błędną wykładnię art. 78§4 o.p. w zw. art. 59 §1 pkt 4 o.p. oraz 72 ust. 1 pkt 1 o.p., 77 §1 o.p. oraz w zw. z art. 76§1 i 80§2 o.p. poprzez nieuwzględnienie treści tych przepisów przy dokonywaniu wykładni art. 78§4 o.p. oraz przyjęcie że oprocentowanie z tytułu nadpłaty przysługuje zawsze do dnia formalnego złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań, bez względu na skuteczność tego wniosku z uwagi na nie stwierdzenie nadpłaty której dotyczy ten wniosek, - błędną wykładnię art. 76§1 o.p. oraz art. 78§4 o.p. polegające na nieuzasadnionym zastosowaniu analogii legis polegającym na przyjęciu, że wniosek o zaliczeniu nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych składany jest pod warunkiem zawieszającym ze skutkami ex tunc, tj. że spełnienie się warunku odnosi skutek wstecz, na dzień złożenia wniosku, - niewłaściwe zastosowanie art. 2 oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm. - dalej Konstytucja RP) w związku z przyjęciem wykładni art. 78§ 3 pkt 3 lit.b w zw. z art. 78 §4 o.p. wykluczającej spełnienie zasady równości oraz sprawiedliwości społecznej gwarantowanej w akcie wyższego rzędu jakim jest Konstytucja RP. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 121 §1, art. 124 oraz 210§4 o.p. i 187§1 o.p. przez zaniechanie przez WSA uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej mimo naruszenia przez organ podatkowy przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy. - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie uczynienie przez WSA w przedmiotowej sprawie zadość wymaganiom stawianym uzasadnieniu wyroku, tj. nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów przedstawionych w skardze, nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do stanowiska strony oraz niedostateczne wyjaśnienie podstaw prawnych rozstrzygnięcia. W związku z tak postawnymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W pierwszym rzędzie odnieść się należy do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 124, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 o.p. przez zaniechanie uchylenia decyzji mimo naruszenia przez organ podatkowy przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo a spór, jaki zawisł w sprawie dotyczy okoliczności materialno-prawnych, a nie faktycznych. W związku z tym nie można przyznać racji skarżącemu, że sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia wskazanych przepisów postępowania podatkowego, skoro takiego naruszenia, w każdym razie naruszenia mogącego mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, nie było. Co się tyczy pisma Ministerstwa Finansów z dnia 3 lipca 2002 r. SP1/AA-861-298-762/2002 to wyrażony w tym piśmie pogląd dotyczy zupełnie innego stanu faktycznego i prawnego, a w związku z tym nie może mieć zastosowania do sprawy niniejszej. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.ps.a.. Zgodnie z jego treścią uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie te normatywne elementy uzasadnienia, uzasadnienie sądu pierwszej instancji zawiera. To, że zawarta w tym uzasadnieniu argumentacja nie przekonała strony skarżącej i nie zmierzała w pożądanym przez tę stronę kierunku nie oznacza, że uzasadnienie narusza wspomniany przepis w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przyznać należy rację autorowi skargi kasacyjnej, że wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji bez należytego uzasadnienia swojego poglądu stwierdził, że oświadczenie w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych zostało złożone pod warunkiem zawieszającym. Ten pogląd jest błędny albowiem wniosek podatnika rodził określone skutki podatkowe od chwili jego złożenia, przede wszystkim w zakresie oprocentowania, o czym w dalszej części niniejszego uzasadnienia. Powyższe uchybienie pozostało bez wpływu na wynik sprawy, nawet gdyby przyjąć, że tak enigmatycznie sformułowany przez sąd pierwszej instancji problem stanowił trudność w sformułowaniu jednoznacznego uzasadnienia skargi kasacyjnej. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego podzielić należy stwierdzenie autora skargi kasacyjnej, co również uwypuklił w swoim uzasadnieniu sąd pierwszej instancji, że sporne w sprawie jest to, do kiedy przysługuje oprocentowanie nadpłaty w przypadku złożenia przez podatnika wniosku o zliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. W związku z powyższym niezbędne jest przywołanie przepisów, których analiza pozwoli na ocenę zaprezentowanych w sprawie stanowisk. Ordynacja podatkowa nie zawiera definicji realnej nadpłaty, tzn. nie określa cech, które temu, i tylko temu, pojęciu można przypisać. Artykuł 72 wymienia jedynie stany faktyczne, których spełnienie pozwala przyjąć, że powstała nadpłata. Jest to więc definicja przez wyliczenie ( por. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B, Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Ordynacja podatkowa, Komentarz 2007, str. 346). W stanie faktycznym sprawy niniejszej nadpłata oznacza kwotę nadpłaconego podatku (podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna-art. 72 § 1 pkt 1 o.p.). W dalszej kolejności Ordynacja podatkowa określa moment powstania nadpłaty (art. 73 o.p.). Z regulacji tej wynika, że określone zostały dwa równorzędne momenty powstania nadpłaty. W przypadkach wskazanych w art. 73 § 2 o.p. momentem powstania nadpłaty jest dzień złożenia zeznania rocznego lub deklaracji, co oznacza, że nadpłata powstaje nie z dniem dokonania wpłaty kwoty nienależnej lub wyższej od należnej, ale z dniem złożenia zeznania rocznego lub deklaracji. Powstanie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych następuje zatem po upływie okresu rozliczenia podatku z organem podatkowym, które to rozliczenie dokonywane jest w zeznaniu podatkowym za dany rok. Od momentu powstania nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych należy odróżnić moment (dzień), w którym podatnik wykazuje, że nadpłata istnieje. Może to uczynić już w momencie jej powstania, a więc w zeznaniu podatkowym za dany rok lub dopiero w korekcie tego zeznania, dokonanej na podstawie art. 81 o.p. (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2008 r., III SA/Wa 1864/07, niepubl.). Konstatacja ta wynika z wykładni systemowej art. 77 i art. 78 o.p.. Pierwszy z tych przepisów określa terminy zwrotu nadpłaty, drugi zasady oprocentowania nadpłaty. Określając terminy zwrotu nadpłaty ustawodawca rozróżnił bowiem różne momenty ujawnienia istnienia nadpłaty: dzień złożenia zeznania podatkowego (art. 77 § 1 pkt 5 o.p.), dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem (art. 77 § 1 pkt 6 o.p.), dzień skorygowania zeznania w trybie art. 274 i art. 274a o.p.( art. 77 § 2 o.p.). W sprawie niniejszej podatnik w dniu 29 grudnia złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem podatkowym za 1999 r.. Wniosek zawierał równocześnie dyspozycję o zaliczeniu powstałej nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Decyzja o stwierdzeniu nadpłaty wydana została w dniu 8 września 2005 r. Nie budzi w związku z tym wątpliwości, że nadpłata powstała z dniem 29 września 2004 r., tj. z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem. Skorygowane zeznanie zastępuje bowiem zeznanie złożone uprzednio (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2000 r., I SA/Wr 624/99, niepubl). Nadpłata podlega natomiast zwrotowi (powstaje zobowiązanie z tytułu nadpłaty) w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem (art. 77 § 1 pkt 6o.p.) Nie może również budzić wątpliwości, że od tej daty, w przypadku zwłoki w jej zwrocie, nadpłata podlega oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych, ponieważ zgodnie z art. 78 § 3 pkt 3 lit. b) o.p. oprocentowanie przysługuje w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 2 i pkt 6 – od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem, jeżeli decyzja stwierdzająca nadpłatę nie została wydana w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, chyba że do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczynił się podatnik, płatnik lub inkasent. To ostatnie zastrzeżenie nie ma zastosowania do sprawy niniejszej. O ile art. 78 § 3 o.p. reguluje początek biegu terminu od którego nadpłaty podlegają oprocentowaniu, to koniec biegu tego terminu ustalony został w sposób opisany w art. 78 § 4 o.p.. Przepis ten stanowi, że oprocentowanie z tytułu nadpłaty przysługuje do dnia zwrotu nadpłaty, zaliczenia jej na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych lub do dnia złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Nie można podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej, że wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych musi dotyczyć sytuacji, w której możliwe będzie wygaśnięcie zobowiązania na skutek złożonego wniosku. Artykuł 78 § 4 o.p. reguluje jedynie termin (dzień), do którego przysługuje oprocentowanie z tytułu nadpłaty. Nie oznacza to, że dzień ten będzie równoznaczny z dniem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Będzie tak niewątpliwie tylko w przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych, nie będzie natomiast w przypadku zwrotu nadpłaty, czy złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Przecież można sobie wyobrazić, że podatnik zmodyfikuje (cofnie, zmieni) swój wniosek albo wniosek ten stanie się bezprzedmiotowy, bo zaległość podatkowa nie powstanie i zajdzie konieczność zwrotu nadpłaty. Ustawodawca w art. 78 § 4 o.p. nie wiąże terminu (dnia), do którego przysługuje oprocentowanie z tytułu nadpłaty z momentem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 4 o.p. Nie znajdują uzasadnienia wywody skargi kasacyjnej łączące skuteczność wniosku podatnika o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych z sytuacją, kiedy nadpłata stwierdzona już została przez organ podatkowy. Trzeba bowiem zauważyć, że nadpłata w sprawie niniejszej powstała z dniem złożenia przez podatnika zeznania podatkowego (art. 73 § 2 o.p.), a wykazana została przez podatnika z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem. Natomiast nadpłata podlegała zwrotowi (powstało zobowiązanie z tytułu nadpłaty) w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wraz ze skorygowanym zeznaniem podatkowym (art. 77 § 1 pkt 6 o.p). W dacie więc złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych nadpłata, jak również prawo do zwrotu nadpłaty już istniały. Wydanie w dniu 8 września decyzji stwierdzającej nadpłatę w określonej wysokości tylko ten fakt potwierdziło. Nie można zatem twierdzić, że przed wydaniem decyzji stwierdzającej nadpłatę wniosek strony w sprawie zaliczenia nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych jest wnioskiem bezprzedmiotowym. Data złożenia wniosku ma znaczenie prawne nie tylko z punktu widzenia art. 78 § 4 o.p., ale także chociażby z punktu widzenia przerwania biegu terminu do zwrotu nadpłaty. Artykuł 80 § 3 o.p., który tę kwestię reguluje stanowi, że złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, zwrot nadpłaty lub zaliczenie jej na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych przerywa bieg terminu do zwrotu nadpłaty. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że skutek przerwania biegu terminu następuje z chwilą złożenia wniosku. W związku z tym nie można przyjąć, że w zakresie oprocentowania wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych rodzi określone skutki prawne w innej dacie niż w dacie jego złożenia. Odmiennego stanowiska niż powyżej zaprezentowane nie uzasadnia także wykładnia systemowa art. 76 § 1 i art. 80 § 2 o.p. Pierwszy z nich wprowadza określone zasady dysponowania nadpłatą. W pierwszej kolejności nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. W następnej kolejności na poczet odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu. Od tego ostatniego działania z urzędu można odstąpić, jeżeli podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. W tym momencie podatnik pozbawia się możliwości bezpośredniego zwrotu podatku ze wszystkimi tego konsekwencjami, w tym (w zależności od terminu złożenia wniosku) do naliczenia oprocentowania za zwłokę Co się tyczy art. 80 § 2 o.p. to stanowi on, w istotnym dla sprawy zakresie, o wygaśnięciu prawa do złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Początkiem biegu terminu określonego w art. 80 § 1 o.p. jest ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym upłynął termin zwrotu nadpłaty, określony w art. 77 o.p. Oczywistym w takiej sytuacji jest, że w pierwszej kolejności mamy do czynienia z rozpoczęciem biegu terminu, który uzależniony jest od zdarzenia ujawniającego nadpłatę (np. decyzji stwierdzającej nadpłatę lub wniosku o stwierdzenie nadpłaty), a w dalszej kolejności z zakończeniem jego biegu. Wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych złożony w trakcie biegu terminu określonego w art. 80 § 1 o.p. przerywa jego bieg i wywołuje określone skutki z dniem złożenia albo złożony po upływie tego prekluzyjnego terminu nie wywołuje żadnych skutków. W tym ostatnim przypadku istotna jest również data jego złożenia. Chybiony jest zarzut naruszenia konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości społecznej określonych w art. 2 oraz art. 32 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Ustawodawca podatkowy miał pełne prawo uregulować określone konsekwencje prawne w sytuacji, kiedy są one skutkiem swobodnego wyboru podatnika. Poza rozważaniami skargi kasacyjnej pozostała okoliczność, że z sobie wiadomych powodów podatnik złożył wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, decydując się tym samym na pozostawienie kwoty nadpłaty do dyspozycji organu podatkowego na znacznie dłuży okres niż w przypadku zwrotu bezpośredniego. Ponadto podatnik nie zmienił swojego wniosku, mino przedłużania się terminu do wydania decyzji w przedmiocie nadpłaty, mając świadomość konsekwencji wynikających z dyspozycji art. 78 § 4 o.p. W tej sytuacji przyjęcie interpretacji przepisów zaprezentowanej w skardze kasacyjnej kłóciłoby się z konstytucyjnymi zasadami równości i sprawiedliwości społecznej. 6. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 6 pkt 7, § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło