II SA/Wa 540/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie asesor WSA Jarosław Trelka, asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2006 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika L. M. z dnia [...] kwietnia 2005 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z poźn. zm.), odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Na podstawie art. 83 ww. ustawy przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy jest możliwe gdy spełnione są następujące przesłanki: - wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności; - nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; - nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Warunki określone w wyżej cytowanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a nie spełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] stycznia 2005 r. L. M. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy. Zatem nie został spełniony przez ww. jeden z warunków wymaganych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, działający w imieniu skarżącego pełnomocnik nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i podał, że stan zdrowia ww. znacznie się pogorszył, a decyzja lekarza orzecznika nie odzwierciedla rzeczywistego stanu zdrowia. Wskazał, że ustawodawca alternatywnie traktuje całkowitą niezdolność do pracy z wiekiem wnioskodawcy. Ponadto podkreślił jej bardzo trudną sytuację materialną, oraz bardzo duże wydatki związane z leczeniem i koniecznością przyjmowania drogich lekarstw. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję dnia [...] czerwca 2005 r. i w uzasadnieniu wskazał, że ostatnio udowodniony okres składkowy u Pana L. M. przypada na dzień [...] kwietnia 1994 r., a z akt sprawy nie wynika aby po tej dacie nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności, a zwłaszcza gdy uwzględni się fakt, że wówczas nie była orzeczona wobec niego całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby, całkowita niezdolność do pracy została orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS dopiero w dniu [...] stycznia 2006 r. i lekarz stwierdził, że całkowita niezdolność istnieje od [...] listopada 2005 r. do [...] stycznia 2007 r. Całkowita niezdolność do pracy powstała po upływie 11 lat , 7 miesięcy i 17 dni od ostatniego okresu składkowego. Podkreślił, również, że na przestrzeni 57 lat życia wnioskujący posiada łączny okres składkowy wynoszący 19 lat, 1 miesiąc i [...] dni, który jest nieadekwatny do wieku, okres ten powinien być adekwatny do wieku ubezpieczonego, a niespełnienie przez ww. warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem szczególnych okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. Fakt zarejestrowania w Urzędzie Pracy w charakterze osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku nie może być uznany za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy emerytalnej. Organ wskazał ponadto, że wykazany dochód przypadający na członka rodziny nie pozwala na uznanie, że jest pozbawiony niezbędnych środków utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Pana L. M., wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r., oraz decyzji ją poprzedzającej, powołując się na wcześniej wykazane zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzupełnieniu podkreślił, że L. M. [...], również jego żona jest chora, a on sam spełnia przesłanki z art. 83 ustawy dla przyznania renty w drodze wyjątku. Wskazał również, że istnieją szczególne okoliczności o jakich mowa ww. przepisie. W ocenie skarżącego przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, jest niezależne od stażu ubezpieczeniowego, oraz przerw w ubezpieczeniu, okres składkowy wcale nie musi być adekwatny do wieku, a również nie ma znaczenia kiedy powstała niezdolność do pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanej decyzji stanowi przepis art. 83 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w niej przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. W sprawie niniejszej sprawie bezsporne jest, że Pan L. M. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2006 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od [...] listopada 2005 r. do [...] stycznia 2007 r. Udowodniony okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek wynosi 19 lat i 1 miesiąc i słusznie organ uznał, że jest on nieadekwatny do wieku skarżącego, zaś ostatni okres ubezpieczenia upłynął w kwietniu 1994 r. Oznacza to, że przez ponad 11,5 roku nie wykonywał żadnej działalności połączonej z ubezpieczeniem, chociaż wówczas był osobą zdolną do pracy, nie była orzeczona wobec niego całkowita niezdolność do pracy. Organ również wziął pod uwagę rejestrację skarżącego w charakterze bezrobotnego i sytuację rynku pracy, ale sama rejestracja nie może stanowić szczególnej okoliczności przemawiającej o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Nie wykazał aby w okresie rejestracji jako bezrobotny przejawiał jakąkolwiek aktywność dla podjęcia zatrudnienia. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił. W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił przy istnieniu pozostałych przesłanek z art. 83 ust 1 ustawy, że brak jest szczególnych okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. W orzecznictwie przyjmuje się, że winny to być okoliczności od strony (ubezpieczonego) niezależne i niezawinione. Przy ustalaniu prawa do świadczenia na tej podstawie organ rentowy bierze pod uwagę łączny okres ubezpieczenia na przestrzeni całego życia pracownika. Okres ten powinien być adekwatny do jego wieku, a niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia winno wynikać ze szczególnych okoliczności niezależnych od ubezpieczonego i niemożliwych do pokonania. W ocenie Sądu brak jest usprawiedliwienia dla przerwy w ubezpieczeniu skarżącego . Również sama trudna sytuacja materialna osoby wnoszącej o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, nie może być podstawą do przyznania tego świadczenia. Świadczenie z przepisu art. 83 ust 1 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione, ponadto w przypadku skarżącego sytuacja ta nie jest tożsama z brakiem niezbędnych środków utrzymania – dochód ponad [...] zł netto na osobę jest znacznie wyższy niż liczona w kwocie brutto najniższa emerytura z ZUS. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.