I OSK 350/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-03-11
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Małgorzata Pocztarek, Jolanta Sikorska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów może dokonać zmian w danych ewidencyjnych na podstawie wyroków sądów powszechnych dotyczących spraw o eksmisję, jeśli nie stanowią one tytułu prawnego do nieruchomości?Ratio decidendi
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów ani ich nie nadaje. Zmiany w ewidencji gruntów mogą być dokonywane wyłącznie na podstawie dokumentów stanowiących tytuł prawny do nieruchomości, takich jak prawomocne orzeczenia sądowe w sprawach o prawa rzeczowe, akty notarialne czy decyzje administracyjne, a nie na podstawie wyroków w sprawach o eksmisję, które nie dowodzą własności.Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się aktualizacji operatu ewidencji gruntów poprzez uznanie części drogi za ich własność. Organy administracji odmówiły, wskazując na brak dokumentów potwierdzających tytuł prawny do spornej części drogi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że dołączone wyroki sądów powszechnych w sprawie o eksmisję nie stanowią podstawy do zmiany ewidencji. Skarga kasacyjna wnioskodawców została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Andrzej Jurkiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Jolanta Sikorska (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. i S. małżonków G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Ke 355/06 w sprawie ze skargi W. i S. małżonków G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 22 listopada 2006r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 355/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W. G. i S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że wyżej opisaną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. utrzymał w mocy decyzję Starosty J. z dnia [...] znak: [...] orzekającą o odmowie zaktualizowania ewidencji gruntów, znajdujących się w obrębie B., gmina M., województwo ś., w zakresie danych ewidencyjnych części działki nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pismem z dnia 27.11.2006r. S. G. zwrócił się do Starosty J. o sprostowanie ewidencji gruntów obrębu B., gmina M. poprzez uznanie, że część drogi nr [...] na odcinku sąsiedztwa pomiędzy działkami nr [...] i [...] stanowi własność wnioskodawcy, jako część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Swoje żądanie wnioskodawca oparł na: kopii wyroku Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 10.05.2000r. sygn. akt C [...], którym oddalono powództwo Gminy M. przeciwko S. i W. małż. G. o eksmisję z gruntu, odpisie wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 18.10.2000r. sygn. akt II Ca [...], którym oddalono apelację Gminy M. od wymienionego wyżej wyroku, zawiadomieniu z Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 27.12.2001r. oraz wyrysie z mapy ewidencyjnej, złożonym w dokumentach księgi wieczystej 18141.
Pismem z dnia 17.12.2001r. Starosta J., działając na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) oraz § 46 i 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) zwrócił się do wnioskodawcy o przedłożenie dowodu prawnego do nieruchomości, który mógłby być podstawą do zmiany w ewidencji gruntów, następnie decyzją z dnia [...] znak [...] odmówił wprowadzenia żądanych zmian. Organ l instancji uznał, że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie stanowią dowodu jego własności na część drogi oznaczonej nr [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K., po rozpoznaniu odwołania S. G. od w/w decyzji Starosty J., decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył S. G. podnosząc, że decyzja została wydana niezgodnie z prawem i na podstawie niewłaściwych ustaleń faktycznych.
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2004r. sygn. akt II SA/Kr 1653/02 Wojewódzki
Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił opisane wyżej decyzje organu l i II instancji, wskazując na braki w uzasadnieniu decyzji polegające na niewyjaśnieniu przyczyn rozbieżności w przedstawieniu na mapie ewidencyjnej z 1960r. oraz na aktualnej mapie granic nieruchomości oznaczonej numerem [...] stanowiącej drogę oraz niepowołanie przez organy przepisów prawnych stanowiących podstawę takiego przedstawienia granic. Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy na mapie z 1960r. wynika bowiem, że granica drogi nr [...] od strony działek nr [...],[...] i [...] oznaczona jest linią przerywaną, natomiast na mapach sporządzonych po 1985r. granicę tę stanowi linia ciągła.
Starosta J. w ponownym postępowaniu, mając na uwadze powołany wyrok Sądu oraz wniosek S. G., uzupełnił materiał dowodowy o brakującą dokumentację i w dniu [...] wydał decyzję znak: [...] orzekającą o odmowie zaktualizowania ewidencji gruntów znajdujących się w obrębie B., gmina M., województwo ś., w zakresie danych ewidencyjnych części działki nr [...], od której to decyzji odwołanie złożyli W. i S. małż. G.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...] Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w ewidencji gruntów obrębu B. gmina M. od początku jej założenia, tj. od roku 1963, działki nr [...] i [...] wykazane były jako odrębne nieruchomości. Działka nr [...] ujawniona była w jednostce rejestrowej nr [...], gdzie jako właściciele wykazani byli S. i W. małż. G., a działka nr [...] ujawniona była w jednostce rejestrowej [...], gdzie jako samoistny posiadacz wpisany był Urząd Miasta i Gminy M. S. i W. małż. G. stali się właścicielami nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] grudnia 1977r. Nr [...] wydanego w oparciu o dane z operatu ewidencji gruntów z 1963r. Na podstawie tego aktu dla nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] została założona KW [...], w której jako właściciele figurują S. i W. małż. G. Graficzne oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej zostało sporządzone w oparciu o wyrys z mapy ewidencji gruntów nr [...] z 1963r. Natomiast stan prawny działki nr [...] pozostaje nieuregulowany. Stosownie do aktualnej ewidencji gruntów działka nr [...] wykazana jest w jednostce rejestrowej nr [...], gdzie jako samoistny posiadacz wpisany jest Urząd Miasta i Gminy M. Organ odwoławczy przyznał, że granica drogi [...] na mapie ewidencyjnej z 1963r. od strony nieruchomości nr [...] wykazana jest linią przerywaną, ale jednocześnie zauważył, że oznaczenie takie nie jest wyjątkiem, bowiem granice wszystkich dróg na tej mapie (oprócz drogi głównej przez wieś) były zaznaczone w ten sam sposób. Wskazał ponadto na analizę przeprowadzoną przez Starostę J. dotyczącą sposobu obliczenia powierzchni działki nr [...]. Organ l instancji powołał bowiem obliczenia powierzchni działki nr [...] w operacie ewidencji gruntów z roku 1963 (nr [...]), gdzie powierzchnię działki obliczono przyjmując za podstawę długość działki - 135 m i jej szerokość - 2,5 m. Z porównania tych czynników oraz mapy ewidencyjnej z 1963r. wynika, że długość drogi - 135 m była liczona na całej jej długości, w tym również pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Organ odwoławczy przyjął zatem, że pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] na mapie ewidencji gruntów z 1963r. droga była wykazana jako odrębna działka.
Odnosząc się do złożonych przez S. G. dokumentów organ odwoławczy stwierdził, że nie stanowią one dowodu własności wnioskodawcy na część drogi oznaczonej numerem działki [...]. Wskazał, że w wyroku z dnia 10.05.2000r. sygn. akt l C [...] Sąd Rejonowy w Jędrzejowie orzekł jedynie, że droga nr [...] nie jest drogą gminną i nigdy taką nie była, nie rozstrzygnął natomiast problemu własności. Organ odwoławczy przytoczył także przepis § 44 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. (Dz.U. Nr 38, poz. 454) i zauważył, że ewidencja gruntów nie tworzy stanów prawnych, lecz jedynie je rejestruje oraz, że prowadzenie ewidencji gruntów i budynków należy do zadań starosty i polega między innymi na utrzymaniu operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.
S. i W. małż. G. wnieśli na powyższą decyzję organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając jej niezgodność z prawem. Podnieśli, że zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego granice działek oznacza się linią ciągłą, a nie, jak w niniejszej sprawie, linią przerywaną. Fakt takiego oznaczenia wynika zdaniem skarżących z zawartej w 1967r. przed Sądem Powiatowym w Jędrzejowie w sprawie sygn. akt C [...] ugody pomiędzy poprzedniczką skarżących - S. D. a Z. J. i Z. K. Mocą powyższej ugody ustanowiono na rzecz Z. J. i Z. K. służebność przejazdu i przechodu, co oznacza, że do tej pory nie istniała tam żadna droga. Linia przerywana prawdopodobnie ilustruje miejsce, w którym nieruchomość S. D. została obciążona opisaną służebnością. Z tego też względu skarżący uważają, że w latach 1960-1967 żadna mapa nie mogła wskazywać na istnienie działki nr [...], zaś późniejsze oznaczenie służebności przerywaną linią nie może być uznane za wydzielenie działki.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Kielcach uznał skargę za niezasadną. W ocenie tego Sądu spór w niniejszej sprawie dotyczy części drogi nr [...] na odcinku sąsiedztwa pomiędzy działkami nr [...] i [...], co do której skarżący twierdzą, że stanowi ona ich własność jako część należącej do nich nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i domagają się wpisu o takiej treści w ewidencji gruntów obrębu B., gmina M. Na poparcie swego wniosku dysponują jedynie: aktem własności ziemi, wyrysem z ewidencji gruntów załączonymi do KW [...], wyrokami Sądu Rejonowego w Jędrzejowie oraz Sądu Okręgowego w Kielcach wraz z uzasadnieniami. Natomiast organy administracji geodezyjno-kartograficznej odmawiają żądanego przez skarżących wpisu z uwagi na brak podstaw ku temu.
W ocenie Sądu I instancji organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę stosownie do zasad wynikających z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przeprowadziły szczegółowe postępowanie dowodowe, które doprowadziło do dokładnego i niewątpliwego wyjaśnienia istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy stanu faktycznego. W szczególności organ l instancji, wykonując zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2004r. sygn. akt II SA/Kr 1653/02 przeprowadził analizę, z której wynika, że na mapie ewidencji gruntów z 1963r. (nr [...]) przedmiotowa droga była wykazana jako odrębna działka położona pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Wskazuje na to porównanie czynników, za pomocą których została obliczona powierzchnia działki nr [...] w operacie ewidencji gruntów z 1963r: długości działki - 135 m oraz jej szerokości - 2,5 m z rysunkiem mapy obliczeniowej. Długość drogi - 135 m była bowiem liczona na całej długości, w tym również pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Sąd I instancji podzielił ustalenia organu co do istotnej okoliczności w sprawie, a mianowicie, że pomiędzy działkami nr [...] i [...] na mapie ewidencji gruntów droga była wyodrębniona jako odrębna działka nr [...], a przynajmniej jej powierzchnia tak była obliczona w 1963r., kiedy była zakładana ewidencja gruntów dla obrębu B. Z dołączonych jako uzasadnienie wniosku dokumentów, przede wszystkim z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Jędrzejowie sygn. akt l C [...] wynika, że powierzchnia drogi nr [...] nie jest włączona w powierzchnię działki oznaczonej nr [...] stanowiącej własność skarżących. Z dokumentu tego wynika również bezsporna okoliczność, że skarżący nie są właścicielami spornej powierzchni działki nr [...], a także, że Gmina M. nie legitymuje się tytułem własności, a to oznacza, że dokument ten nie może być podstawą zmian w zakresie danych ewidencyjnych części działki nr [...]. Dokumentem takim nie jest również powołany przez skarżących akt własności ziemi stwierdzający własność skarżących do działki nr [...] o pow. 0,12 ha, wydany na podstawie mapy ewidencyjnej nr [...], stanowiący podstawę ujawnienia w ewidencji gruntów zapisu istniejącego do chwili obecnej, stwierdzającego współwłasność S. G. i W. G. do działki o pow. 0,12 ha. Powierzchnia działki nr [...] wynika również z księgi wieczystej KW [...], a podstawą wpisu był akt własności ziemi wydany 28.09.1989r. na rzecz S. G.
Z prawidłowych ustaleń organu decyzyjnego, zdaniem Sądu I instancji wynika, że od założenia ewidencji gruntów nieruchomość oznaczona numerem [...] o powierzchni 0,12 ha i nieruchomość oznaczona numerem [...] o powierzchni 0.0300ha były wykazywane jako odrębne działki ewidencyjne. Natomiast okoliczność, że na mapie z 1963r. będącej podstawą ewidencji granica między działkami numer [...] i [...] oznaczona była linią przerywaną, w świetle prawidłowych ustaleń faktycznych organów, nie może przesądzać o zasadności wniosku skarżących. Jak wynika bowiem z mapy nr ewid. [...], nie tylko ta jedna granica wówczas była oznaczona linią przerywaną, a wszystkie pozostałe za wyjątkiem głównej drogi obrębu B. Liniami przerywanymi oznacza się rodzaj użytków, a nie granice, jednakże w wyniku postępowania wyjaśniającego ustalono, że powierzchnia drogi o numerze [...] w miejscu, w którym graniczy z działką skarżących numer [...], mimo oznaczenia granicy linią przerywaną, nie została włączona do powierzchni działki skarżących.
W ocenie Sądu I instancji sprawa została należycie wyjaśniona, a błąd w oznaczeniu granic, który mógłby rodzić wątpliwości u skarżących w określeniu zasięgu ich prawa własności do działki o numerze [...] o pow. 0,12 ha został wyeliminowany poprzez wprowadzenie linii ciągłych na mapie ewidencyjnej nr [...] w dniu 25.05.1985r.
Sąd I instancji wskazał na przepis § 46 ust. 1 w zw. z § 10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), zgodnie z którym dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek właścicieli. Natomiast z uwagi na przepis § 12 ust. 1 - prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt
1 i 2 do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: wpisów
dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów
zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia
praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania
wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych,
dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.
Sąd I instancji wskazał też na przepis art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), zgodnie z którym osoby zgłaszające zmiany danych objętych ewidencją gruntów (m.in. powierzchni i granic gruntów) na żądanie starosty są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Mając na względzie treść § 12 ust. 1 rozporządzenia, który zdaniem Sądu I instancji w sposób wyczerpujący wymienia dokumentację niezbędną do wykazania praw osób do gruntu, Sąd ten uznał, że dołączone do wniosku S. G. o sprostowanie ewidencji gruntów obrębu B., gmina M. wyroki Sądu Rejonowego w Jędrzejowie oraz Sądu Okręgowego w Kielcach wraz z uzasadnieniami, zawiadomienie z Wydziału Ksiąg Wieczystych oraz wyrys z mapy ewidencyjnej złożony w dokumentach księgi wieczystej [...] nie mogą być podstawą wprowadzenia żądanych przez skarżących zmian w ewidencji gruntów. Brak jest bowiem stosownej dokumentacji, o jakiej mowa w § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia, a wyroki sądów nie zostały wydane w postępowaniach wymienionych w powołanym przepisie, dotyczyły bowiem powództwa eksmisyjnego Gminy M. Wyrokiem tym Sąd Rejonowy w Jędrzejowie orzekł jedynie, że droga nr [...] nie jest i nigdy nie była drogą gminną. Nie wypowiedział się natomiast, komu przypada własność jej spornej części, a także, że powierzchnia drogi oznaczonej nr [...] nie jest włączona w powierzchnię działki oznaczonej nr [...] stanowiącej własność pozwanych (skarżących). Skarżący S. G. nie dołączył stosownej dokumentacji mimo skierowania do niego w tym przedmiocie przez organ l instancji na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne wezwania z dnia 17.12.2001r. Sąd I instancji wskazał, że w art. 22 ust. 3 ustawy chodzi o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych.
Skoro, jak twierdzą skarżący, niezgodnie ze stanem prawnym wynikającym z ugody sądowej zawartej w sprawie sygn. akt C [...] przed Sądem Powiatowym w Jędrzejowie, w ewidencji gruntów dokonano w latach osiemdziesiątych zmian niekorzystnych dla skarżących, to winni oni, zdaniem Sądu i instancji, przedłożyć organowi administracji dokumenty pochodzące z okresu późniejszego, a wskazujące na odmienny niż uwidoczniony w ewidencji stan faktyczny i prawny granic i powierzchni ich działki nr [...]. Do chwili obecnej skarżący nie przedstawili organowi administracji prawomocnego orzeczenia sądu, z którego wynikałoby, że przysługuje im prawo własności do spornej części działki nr [...]. Nie przedstawili również innych dokumentów uzasadniających wprowadzenie żądanych zmian.
Zdaniem Sądu I instancji dowody zgromadzone w sprawie przeczą również zarzutom skargi, że żadna mapa sporządzona do 1967r., t.j. do zakończenia sprawy sygn. C [...], nie mogła wskazywać na istnienie działki nr [...]. Dowodem dla wykazania bezzasadności zarzutu skargi jest mapa nr ewid. [...] sporządzona w 1963r., na podstawie której został wydany na rzecz skarżących akt własności ziemi na działkę nr [...].
W ocenie Sądu I instancji istotą i rzeczywistą treścią żądań skarżących w sprawie była sprawa zasięgu ich prawa własności, które to roszczenie próbowali
zrealizować w drodze niedopuszczalnych zmian w operacie ewidencji gruntów z
pominięciem właściwej w takich sprawach drogi postępowania przed sądem
powszechnym. Sąd ten wskazał również, że Starosta jako organ l instancji w
sprawach ewidencji gruntów rejestruje stany podmiotowe i przedmiotowe
zmieniające się w czasie w oparciu o stosowne kolejno powstające dokumenty
prawne, a ewidencja gruntów nie tworzy stanów prawnych, lecz jedynie je rejestruje.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.
W. i S. małż. G. złożyli skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, którą zaskarżyli wyrok w całości. Powołując się na przepis art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucili wyżej wymienionemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w szczególności art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. Nr 100 z 2000r., poz. 1086 z zm.) oraz § 46 i 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1985r. w sprawie powołania i zakresu działania Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych, organizacji i zakresu działania dyrekcji okręgowych dróg publicznych i jednostek im podległych, drogowej służby liniowej oraz służb drogowych podległych naczelnikowi gminy (Dz. U. z 1986r. Nr 1, poz. 2).
Powołując się na powyższą podstawę kasacyjną wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności decyzji Starosty J. z dnia [...] znak: [...] i utrzymującej ją w mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] znak [...] o odmowie zaktualizowania ewidencji gruntów znajdującej się w obrębie B., gmina M., województwo ś., w zakresie danych ewidencyjnych części działki nr [...] ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podnieśli, że jak wynika z dostarczonych przez nich dokumentów ze spraw cywilnych toczących się przed Sądem Rejonowym w Jędrzejowie pod koniec lat sześćdziesiątych - sygn. IC [...] zakończonej zawarciem ugody pomiędzy ówczesną właścicielką działki nr [...] S. D., będącą poprzedniczką prawną skarżących, a właścicielami sąsiednich działek - Z. J. i T. K. - ustalono postawienie wspólnej bramy otwieranej w razie potrzeby celem korzystania z przejazdu lub przechodu za wynagrodzeniem na rzecz S. D. Przejście to było w miejscu późniejszej, po roku 1983 utworzonej bez wniosku zainteresowanych, działki [...].
W 1983r. skarżący wnieśli o założenie księgi wieczystej na swoją nieruchomość, m.in. działkę nr [...]. Jednym z dokumentów była wykonana przez uprawnionego geodetę L. K. mapa - wyrys z mapy ewidencyjnej o nr ewidencyjnym [...], na której jest uwidoczniona działka nr [...] jako bezpośrednio granicząca z działką nr [...] (z pasem gruntu oznaczonym linią przerywaną bez żadnej numeracji ewidencyjnej). Działka nr [...] została wpisana do księgi wieczystej nr KW [...] w Dziale I.
W 1998r. Gmina M. wystąpiła przeciwko skarżącym małż. G. do Sądu Rejonowego w Jędrzejowie w sprawie sygn. akt I C [...] z pozwem o eksmisję z pasa gruntu posiadającego już oznaczenie nr [...], który miał przebiegać wzdłuż działki nr [...] od strony działki nr [...]. Zdaniem powodów w sprawie cywilnej, ten pas gruntu miał być drogą gminną, jednakże jak wynikało z ustaleń dokonanych dla potrzeb postępowania cywilnego, w spornym pasie gruntu w południowej jego części stał stary dom S. D. Ten pas gruntu nie nosił śladów zagospodarowania, jest silnie pofałdowany, nieprzejezdny, a u wylotów były płoty. Pociągnięta była kanalizacja wodociągowa oraz piwnica ziemna wybudowana przez S. G. Zdaniem biegłych powołanych przez Sąd powszechny w tej sprawie "nie wiadomo kiedy powstała sporna droga i z jakich gruntów została wydzielona, trudno jest ustalić jej pochodzenie oraz powód, dla którego została wpisana jako droga gminna." Zdaniem biegłych pomiary wykonywane w latach 60- tych były wykonywane dla celów podatkowych, były nieprecyzyjne i bez powiadamiania zainteresowanych. W konkluzji Sąd orzekający w sprawie cywilnej stwierdził, że sporna droga nie nosiła cech drogi publicznej, a grunt oznaczony jako działka nr [...] nigdy nie należał do Skarbu Państwa. Była to własność prywatna. Nadto w uzasadnieniu Sąd ten stwierdził, że brak było świadectw tego, że pas ten stanowił oddzielną działkę geodezyjną, a usytuowanie domu S. D. stanowiło jedną niepodzielną całość. Do czasu wniesienia pozwu do Sądu Rejonowego w Jędrzejowie Gmina M. okazywała brak zainteresowania spornym gruntem.
Skarżący podnieśli, że obecnie przed Sądem Rejonowym w Jędrzejowie pod sygn. I Ns [...] toczy się sprawa z powództwa B. G. o ustanowienie drogi koniecznej. W postępowaniu tym kolejny biegły podniósł, że pas gruntu oznaczony w ewidencji jako działka [...] nie ma szerokości 3 m, a szerokość jezdni nie może być mniejsza niż 3 m. Co do pasa oznaczonego nr [...] brak jest uchwały organu administracji samorządowej odnośnie zaliczenia tego pasa do określonej kategorii dróg (gminnej, zakładowej). O publicznym charakterze drogi nie może przesądzać samo oznaczenie pasa gruntu w ewidencji gruntów jako drogi wewnętrznej. Skoro zaś drogi wewnętrzne nie są drogami publicznymi w rozumieniu ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 1986r. Nr 1, poz. 2), to brak jest podstaw do stosowania do dróg wewnętrznych tych przepisów ustawy, które dotyczą dróg wewnętrznych (art. 36 i 39). Zatem w myśl tych przepisów pas gruntu oznaczony jako działka nr [...] nie może być zaliczany jako "droga".
Skarżący podnieśli, że o tym, że została utworzona działka nr [...] dowiedzieli się dopiero ze sprawy o eksmisję z powództwa Gminy M. Wszelkie dokumenty jakie posiadali dotychczas to jest: akt własności ziemi, mapa, treść ugody w sprawie IC [...] i inne, które złożyli w związku z założeniem księgi wieczystej, nie wskazywały na istnienie działki nr [...].
Zarzucili, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21.12.2004r. w sprawie sygn. akt II SA/Kr 1653/02 uchylający ówczesne decyzje administracyjne w przedmiocie odmowy zmian ewidencyjnych, w uzasadnieniu polecał wyjaśnić przyczyny, dla których granice działek ewidencyjnych mogły być przedstawione w formie linii przerywanej. Zdaniem skarżących, owo polecenie Sądu - w świetle także rozstrzygnięcia Sądów w sprawach cywilnych - nie zostało w sposób przekonywujący wyjaśnione. W szczególności stwierdzenie Sądu Rejonowego w Jędrzejowie w sprawie sygn. IC [...], że obszar działki nr [...] nigdy nie był własnością Skarbu Państwa ale własnością prywatną i "brak jakichkolwiek śladów będących świadectwem tego, że stanowił oddzielną działkę geodezyjną. Wręcz przeciwnie, usytuowanie starego budynku mieszkalnego przekonuje o tym, że nieruchomość S. D. stanowiła jedna niepodzielna całość." Powołując się na powyższe oraz zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie sygn. II SA/Kr 1653/02 skarżący podnieśli, że działka nr [...] została utworzona niezgodnie z przepisami prawa kartograficznego i geodezyjnego dawnego i obecnego odnośnie oznaczania granic działek linią ciągłą. W ocenie skarżących nie można było przyjąć, że pas gruntu w obrębie linii przerywanej stał się odrębną jednostką ewidencyjną jako działka nr [...] obrębu B., gmina M., województwo ś. Orzekające w sprawie organy administracyjne nie wyjaśniły zdaniem skarżących powyższych okoliczności zgodnie z obowiązującym prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzi w niniejszej sprawie. Zatem sprawa ta mogła być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana tylko w granicach zakreślonych skargą kasacyjną.
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 tej ustawy mogą stanowić: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacji wnoszący skargę kasacyjną musi wskazać konkretną normę prawa materialnego, czy procesowego, której naruszenie zarzuca zaskarżonemu orzeczeniu.
W niniejszej sprawie skarżący oparli skargę kasacyjną na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zarzucili wyrokowi Sądu I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w szczególności art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. Nr 100 z 2000r., poz. 1086 z zm.) oraz § 46 i 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454 ze zm.), a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1985r. w sprawie powołania i zakresu działania Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych, organizacji i zakresu działania dyrekcji okręgowych dróg publicznych i jednostek im podległych, drogowej służby liniowej oraz służb drogowych podległych naczelnikowi gminy (Dz. U. z 1986r. Nr 1, poz. 2).
Zarzut ten nie jest zasadny.
Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, którego sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez błędną wykładnię dotyczy, na żądanie starosty osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51 - to jest właściciele, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części (art. 20 ust. 2 pkt 1) oraz władający (art. 51) - zgłaszające zmiany obowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Z przepisów zaś § 46 i 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, których zawarty w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni także dotyczy wynika, że dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z: 1) prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, 2) opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, 3) dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, 4) ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Przepis § 47 w/w rozporządzenia nakłada na starostę obowiązek aktualizacji operatu ewidencyjnego niezwłocznie po uzyskaniu przez niego odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych.
Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżących zaskarżony wyrok nie narusza wskazanych w skardze kasacyjnej, a przytoczonych wyżej przepisów prawa. Z niekwestionowanych w tym zakresie prawidłowych ustaleń faktycznych wynika, że z żądaniem zmian w ewidencji gruntów w niniejszej sprawie wystąpił do Starosty J. S. G., domagając się sprostowania ewidencji gruntów obrębu B., gmina M. poprzez uznanie, że część drogi numer [...] na odcinku sąsiedztwa pomiędzy działkami numer [...] i [...] stanowi jego własność, jako część nieruchomości oznaczonej numerem [...]. Do wniosku dołączył: kopię wyroku Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 10.05.2000r. sygn. akt C [...], którym oddalono powództwo Gminy M. przeciwko S. i W. małż. G. o eksmisję z gruntu, odpis wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 18.10.2000r. sygn. akt II Ca [...], którym oddalono apelację Gminy M. od wymienionego wyżej wyroku, zawiadomienie z Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 27.12.2001r. oraz wyrys z mapy ewidencyjnej, złożony w dokumentach księgi wieczystej [...]. Mimo wezwania organu prowadzącego sprawę do przedłożenia dowodu prawnego do nieruchomości, który mógłby być podstawą do zmiany w ewidencji gruntów, żadnych innych dokumentów nie złożył.
Zawarte w zaskarżonym wyroku stanowisko, co do braku podstaw - w świetle przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - do wprowadzenia żądanych zmian w zakresie danych ewidencyjnych części działki nr [...] nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Z dołączonych do wniosku wyroków nie wynika tytuł prawny skarżących do części drogi numer [...] na odcinku sąsiedztwa pomiędzy działkami numer [...] i [...]. Tytuł ten nie wynika także z żadnego innego dowodu stanowiącego materiał dowodowy w sprawie. Przytoczone w skardze kasacyjnej okoliczności faktyczne ze sprawy cywilnej z powództwa Gminy M. przeciwko skarżącym o eksmisję z przedmiotowej działki gruntu nr [...] oraz stanowisko biegłych zawarte w wydanych dla potrzeb tamtego postępowania opiniach nie mogą zastąpić dokumentów, mogących być podstawą zmiany w ewidencji gruntów po stronie podmiotowej. Powołane w skardze kasacyjnej argumenty świadczą co najwyżej o tym, że stan prawny nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wymaga wyjaśnienia. Stan prawny nieruchomości nie może jednak być przedmiotem działań organów prowadzących ewidencję gruntów.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że z przepisów art. 20, 22 i 24 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne wynika, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który to zbiór, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zwiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. Przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie dają podstaw prawnych do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków.
W wyroku z dnia 06.11.2001r. sygn. II SA 2099/00 (LEX nr 82005) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Zmiany w ewidencji gruntów, po stronie podmiotowej, wpisuje się tylko na podstawie tytułów prawnych wykazanych w odpowiednich dokumentach. Organy ewidencji gruntów nie mogą samodzielnie rozstrzygać uprawnień wnioskodawcy do gruntu."
Dokonanie zamian w operacie możliwe jest poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. W art. 22 ust. 3 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne chodzi o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych.
W świetle powyższego podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz §46 i § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez błędną wykładnię uznać należy za nietrafny.
Nie zasługiwał także na uwzględnienie podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1985r. w sprawie powołania i zakresu działania Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych, organizacji i zakresu działania dyrekcji okręgowych dróg publicznych i jednostek im podległych, drogowej służby liniowej oraz służb drogowych podległych naczelnikowi gminy (Dz. U. z 1986r. Nr 1, poz. 2). Pomijając fakt, że w skardze kasacyjnej nie wskazano, które przepisy owego rozporządzenia zostały zaskarżonym wyrokiem naruszone, zważyć należy, że w dacie podejmowania decyzji ostatecznej zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach akt ten nie obowiązywał. Został bowiem uchylony pośrednio z dniem 01.01.1999r. przez przepis art. 52 p. 10 ustawy z dnia 24.07.1998r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668). Wojewódzki Sąd Administracyjny badający legalność zaskarżonego do niego aktu administracyjnego według stanu prawnego obowiązującego w dacie podjęcia owego aktu, przepisów tego rozporządzenia nie mógł zatem naruszyć.
Z przedstawionych względów skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło