I GSK 675/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Chromicki (spr.) Sędziowie Kazimierz Brzeziński NSA Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.-C. G. B. P. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 29 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 674/06 w sprawie ze skargi P.-C. G. B. P. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od P.-C. G. B. P. Spółki z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w T. tytułem kosztów postępowania kasacyjnego kwotę 3000 (trzy tysiące złotych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 29 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Bd 674/06, oddalił skargę P.-C. G. B. P. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] lipca 2006 r., Nr [...], w przedmiocie zwrotu należności celnych. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że R. L. Sp. z o.o. w B., będąca przedstawicielem P.-C. G. B. P. Sp. z o.o. w W. złożyła od kwietnia 2000 r. do lutego 2001 r. zgłoszenia celne dotyczące objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towarów w postaci koncentratu P.-C. Flavour, koncentratu [...] Flavour oraz koncentratu M. O. wraz z opakowaniami, deklarując w polu 33 kod PCN odpowiednio 2106 90 55 0, 2106 90 59 0, 2106 90 59 0. W dniach: [...], [...], [...], [...], [...], [...] kwietnia, [...] maja, [...] czerwca 2005 r. oraz [...] i [...] listopada 2005 r. do Izby Celnej w T. wpłynęły wnioski strony o zwrot należności celnych wynikających z tych zgłoszeń. W dniu [...] lutego 2006 r. do Urzędu Celnego w B. wpłynęło pismo pełnomocnika strony wyjaśniające, że ww. wnioski nie zostały złożone z zachowaniem trzyletniego terminu liczonego od dnia powiadomienia dłużnika o należnościach celnych z uwagi na konieczność oczekiwania przez skarżącą na otrzymanie faktur korygujących od kontrahenta zagranicznego – P. C. I. C. w Irlandii. Decyzjami wydanymi w dniach od [...] marca do [...] czerwca 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. orzekł o odmowie zwrotu należności celnych wynikających ze wskazanych zgłoszeń celnych. Dyrektor Izby Celnej w T. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcia wydane przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że w przedmiotowej sprawie sporną kwestią była ocena, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym należało zastosować normę prawną uzależniającą możliwość złożenia wniosku o zwrot należności celnych od zachowania trzyletniego terminu liczonego od dnia powiadomienia strony o tych należnościach, zgodnie z przepisem art. 246 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), dalej: Kodeks celny, czy też przyjąć, zgodnie z twierdzeniem spółki, iż art. 246 § 2 wskazanej ustawy stanowi samoistną podstawę prawną nakładającą na organ celny obowiązek dokonania każdorazowego zwrotu należności, bez względu na upływ terminu. W ocenie organu II instancji, gdyby przyjąć stanowisko strony jako słuszne, treść pozostałych przepisów zawartych w § 4, § 5 i w § 6 art. 246 Kodeksu celnego nie miałaby zastosowania i stałyby się one przepisami martwymi. Dyrektor Izby Celnej w T. uznał również, że dniem powiadomienia dłużnika o należnościach celnych jest dzień, w którym strona poświadczyła w polu 54 zgłoszenia celnego, iż została powiadomiona o powstałej kwocie długu celnego, nie zaś dzień wydania decyzji WIT. Z uwagi na powyższe strona przekroczyła w niniejszej trzyletni termin do złożenia wniosku o zwrot należności celnych. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. domagając się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzających. Oddalając skargę Sąd stwierdził, że podstawowym przepisem regulującym kwestię zwrotu należności celnych jest art. 246 § 2 Kodeksu celnego. Przywołując orzecznictwo Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 22 czerwca 1999 r., sygn. akt I KZP 19/99) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (uzasadnienie uchwały z dnia 22 czerwca 1998 r., sygn. akt FPS 9/97, uzasadnienie uchwały z dnia 14 grudnia 1998 r., sygn. akt FPS 19/98 oraz uchwałę z dnia 20 marca 2000 r., sygn. akt FPS 14/99) Sąd pierwszej instancji uznał, że nie jest dopuszczalna taka wykładnia przepisu, która pozbawia znaczenia jego część. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z zasadą wnioskowania a minori ad maius, tym bardziej nie można zatem interpretować przepisu z pominięciem jego niektórych jednostek redakcyjnych (w przedmiotowej sprawie – art. 246 § 4). Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej w T., zgodnie z którym bieg trzyletniego terminu do złożenia wniosku w przedmiocie zwrotu należności celnych rozpoczyna się od dnia poświadczenia przez stronę, w polu 54 zgłoszenia celnego, odbioru karty 8 SAD, co jest równoznaczne z przyjęciem do wiadomości faktu zarejestrowania kwoty wynikającej z długu celnego. Za nietrafne uznał argumenty skarżącej wiążące początek biegu wskazanego terminu z datą wydania decyzji klasyfikacyjnej WIT, czy też z datą uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 listopada 2003 r. skargi spółki, poprzez uchylenie błędnej decyzji w przedmiocie wiążącej informacji taryfowej M. O., gdyż nie wynika z nich powiadomienie o długu celnym w rozumieniu art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Powyższe rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu, nie mogą również stanowić nowego momentu, od którego należy liczyć upływ terminu, bowiem brak jest w tym zakresie stosownej normy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. za trafne uznał również twierdzenie organu II instancji, że strona nie udowodniła okoliczności powodujących przedłużenie przedmiotowego terminu. Sąd stwierdził, że za nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej nie można uznać oczekiwania przez skarżącą na faktury korygujące od kontrahenta zagranicznego. W skardze kasacyjnej P.-C. G. B. P. Sp. z o.o. w W. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca spółka zarzuciła: - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 145 § 2 i art. 151 w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) dalej: p.u.s.a., poprzez brak stwierdzenia naruszenia prawa i odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. w sytuacji, gdy wydana została z mogącym mieć istotny wpływ na wynik spawy naruszeniem przepisów art. 246 § 2 Kodeksu celnego w związku z art. 246 § 4 Kodeksu celnego polegającym na uznaniu, iż art. 246 § 2 Kodeksu celnego nie stanowi samodzielnej podstawy zwrotu cła umożliwiającej zwrot należności na wniosek dłużnika złożony po upływie trzech lat od dnia jego powiadomienia o tych należnościach oraz, iż ww. przepis należy interpretować ściśle w powiązaniu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Brak uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji stanowi, zdaniem spółki, naruszenie powołanych na wstępie przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż rozstrzygnięcie Sądu w zgodzie z tymi przepisami prowadziłoby do wydania odmiennego wyroku, tj. uchylającego zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją decyzje odmawiające zwrotu należności celnych. 2. art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 145 § 2 i art. 151 w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonych decyzji wydanych z naruszeniem przepisu art. 246 § 2 Kodeksu celnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezastosowaniu w sprawie oraz naruszenie art. 246 § 4 Kodeksu celnego przez jego błędne zastosowanie polegające na zastosowaniu w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uznaniem za prawidłowe decyzji utrzymującej w mocy decyzje odmawiające zwrotu bezprawnie pobranych należności celnych. - na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1. przepisu art. 246 § 2 Kodeksu celnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że powyższy przepis należy interpretować wyłącznie w powiązaniu z art. 246 § 4 ww. ustawy (w podstawach skargi kasacyjnej wskazane omyłkowo jako powiązanie art. 246 § 2 z art. 246 § 2 Kodeksu celnego), co skutkowało odmową uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. oraz poprzedzających ją decyzji odmawiających zwrotu należności celnych w sytuacji, gdy wszystkie przesłanki zwrotu określone w art. 246 § 2 Kodeksu celnego zostały spełnione. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca spółka przedstawiła szczegółowe argumenty na poparcie przytoczonych podstaw kasacyjnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu Sąd bierze bowiem pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania, a skarga kasacyjna spełnia wymogi określone w art. 176 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się w istocie do dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. interpretacji przepisu art. 246 Kodeksu celnego – w szczególności zaś uznania przez Sąd, że art. 246 § 2 wskazanej ustawy nie stanowi samodzielnej podstawy zwrotu cła umożliwiającej zwrot należności na wniosek dłużnika złożony po upływie trzech lat od dnia jego powiadomienia o tych należnościach oraz, wyrażonej jednocześnie przez Sąd oceny, iż ww. przepis należy interpretować ściśle w powiązaniu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nie są uzasadnione, gdyż Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że art. 246 § 2 Kodeksu celnego należy interpretować łącznie z art. 246 § 4 wskazanej ustawy, co w konsekwencji prowadzić musiało do konieczności uznania, iż złożenie przez skarżącą wniosków o zwrot należności celnych po upływie trzech lat od dnia powiadomienia jej o tych należnościach nie pozwala na dokonanie ich zwrotu. Wskazać należy, że wywody skarżącej zmierzające do wykazania, iż art. 246 § 2 Kodeksu celnego stanowi samoistną podstawę zwrotu należności celnych nie znajdują jakiegokolwiek uzasadnienia w treści przepisu art. 246 tej ustawy. Już z samego brzmienia wskazanego przepisu wynika bowiem, iż umorzenie lub zwrot należności celnych może nastąpić zarówno z urzędu (art. 246 § 5 Kodeksu celnego), jak i na wniosek dłużnika (art. 246 § 4 Kodeksu celnego), jednakże w obu tych przypadkach ustawodawca ograniczył czasowo – do trzech lat – możliwość dokonania czynności niezbędnych do zwrotu lub umorzenia. Takie stanowisko jest prezentowane w literaturze (por. E. Komorowski [w:] W. Czyżowicz, Prawo celne, Warszawa 2004, s. 332), oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 19 lipca 2006 r., sygn. akt I GSK 2329/05), zgodnie z którym przesłanki wymienione w art. 246 § 2 i § 4 Kodeksu celnego muszą być spełnione kumulatywnie. Na marginesie dodać należy, że kwestia umorzenia i zwrotu należności celnych podobnie uregulowana została w art. 236 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. 92. 302. 1 ze zm.). Na gruncie tego unormowania zgodnie uznaje się, że prawo do umorzenia lub zwrotu należności celnych nie przysługuje w sytuacji, gdy minęły trzy lata licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach (por. M. Lux, Prawo celne Unii Europejskiej, Wydawnictwo BW Szczecin, s. 511; S. Naruszewicz, M. Laszuk, Wspólnotowe prawo celne, Warszawa 2005, s. 338; U. Kieniewicz [w:] M. Kałka, U. Kieniewicz, Wspólnotowy Kodeks Celny, Komentarz 2007, Wrocław 2007, s. 515). W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny za chybione uznał zarzuty naruszenia art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 145 § 2 i art. 151 w związku z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz zarzut dotyczący niewłaściwego zastosowania przepisu art. 246 § 2 Kodeksu celnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że powyższy przepis należy interpretować wyłącznie w powiązaniu z art. 246 § 4 ww. ustawy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 207 § 2 p.p.s.a Kierując się wyrażoną w art. 207 § 2 p.p.s.a. zasadą słuszności, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, w tym uwzględnił, że treść udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę kasacyjną jest lakoniczna, nie zawiera merytorycznego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi i dlatego odstąpił od zasądzenia na rzecz organu pełnych kosztów postępowania kasacyjnego. ----------------------- 2