I OSK 696/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz – spr., Anna Łukaszewska – Macioch, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 511/06 w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Gd 511/06 oddalił skargę K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 58 i 59 k.p.a. w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.) odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres od dnia 1 maja 2004 r. do 31 lipca 2005 r. W uzasadnieniu podano, że skarżąca w dniu 11 kwietnia 2006 r. złożyła wniosek o wypłatę opisanego wyżej dodatku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zdaniem organu skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy. Z dokumentacji wynika, że ZUS w C. w piśmie z dnia [...] października 2005 r. potwierdził, że poinformował skarżącą o zmianie od 1 maja 2004 r. organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Skarżąca mogła złożyć wniosek do GOPS, czego nie uczyniła. Wskazano również, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Ponadto z posiadanej dokumentacji wynika, że w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 lipca 2005r. zasiłek rodzinny pobierał mąż skarżącej w zakładzie pracy. Wszelkie dodatki do zasiłku rodzinnego nie są co do zasady świadczeniami samoistnymi, co oznacza, że mogą być przyznawane wyłącznie z zasiłkiem rodzinnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] powołując się na art. 123 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 w związku z art. 59 § 2 k.p.a. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Organ stwierdził, że termin do złożenia wniosku upłynął dnia 31 maja 2004 r., gdyż skarżąca była wielokrotnie informowana o zmianie organu zobowiązanego do wypłaty zasiłku. Taka informacja znajduje się w uzasadnieniu decyzji ZUS z dnia [...]. W opinii organu pomimo braku potwierdzenia odbioru tej decyzji przez skarżącą fakt, iż dnia 7 października 2005 r. złożyła od niej odwołanie pozwala stwierdzić, że skarżąca najpóźniej w tym dniu wiedziała, który organ jest właściwy. We wniesionej na powyższą decyzję skardze K. P. ponowiła zarzuty podniesione w odwołaniu i wskazała, że GOPS w decyzjach z dnia [...] i z dnia [...] przyznających zasiłek na okres od 1 sierpnia 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. nie odniósł się do żądania wypłaty zasiłku wraz z dodatkami za okres zasiłkowy 2004-2005. Podniosła również, że nie ma dowodu na to, iż była informowana o zmianie właściwości organu. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem stwierdził, że dodatek do zasiłku rodzinnego jest związany z zasiłkiem rodzinnym. W zaistniałej sytuacji, w której to nie skarżąca, ale jej mąż w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r. pobierał zasiłek rodzinny, K. P. nie przysługiwało prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego za ten okres. Zarzuty skargi już choćby z tego powodu nie mogły być uwzględnione. W sprawie kwestią zasadniczą jest fakt, że skarżąca nie była we wnioskowanym przez siebie okresie uprawniona do pobierania dodatku do zasiłku rodzinnego, zatem ewentualne, wskazane w skardze uchybienia organów nie mogły mieć wpływu na uprawnienia skarżącej w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji są wadliwe, ponieważ w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 58 i 59 kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro jednak skarżąca złożyła wniosek nie tylko po terminie, ale nadto taki, którego nie można uwzględnić z przyczyn merytorycznych (mąż skarżącej, a nie skarżąca pobierał za wnioskowany okres zasiłek rodzinny), przeto względy ekonomii procesowej przemawiały za tym, by nie uchylać wadliwego postanowienia, bowiem nie ma to istotnego wpływu na treść orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a. oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K. P.. W oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuciła naruszenie przepisu art. 141 § 4 tej ustawy poprzez niewskazanie, które ustalenia dokonane przez organy przyjęte zostały przez Sąd, a które nie oraz niedokonanie przez Sąd oceny ustaleń dokonanych przez organy pod względem zgodności z prawem. Ponadto wskazała na naruszenie: – przepisu art. 58 i 59 kpa przez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przepisy te nie znajdują zastosowania do spraw z zakresu, jakiego dotyczy sprawa skarżącej, gdyż sprawy o wypłatę zasiłku do dodatku rodzinnego rozpatrywane są w trybie uregulowanym przez przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i przez przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), podczas gdy przepisy powołanych aktów sposobu postępowania w przypadku uchybienia terminu nie normują; – naruszenie przepisów art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 8 pkt 2, art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przez błędną ich wykładnię i na skutek tego przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało prawo do zasiłku rodzinnego za okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r. i że we wnioskowanym przez siebie okresie nie była uprawniona do pobierania dodatku do zasiłku rodzinnego. – naruszenie przepisu art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym i na skutek tego przyjęcie, że skarżąca wniosek o wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego za okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r. złożyła po terminie, podczas, gdy oczywistym jest, że skarżąca, której uprawnienia do świadczeń potwierdzone zostały wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] maja 2005 r. sygn. akt [...], dochodząc świadczeń za lata poprzednie wniosek musiała złożyć po terminie, co uczyniła 11 marca 2006 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu; – naruszenie przepisu art. 145 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia: a) przepisu art. 58 i art. 59 kpa przez przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, podczas, gdy skarżąca wniosek ten złożyła w ustawowym terminie 7 dni liczonych od daty otrzymania wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] marca 2006 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem; b) przepisu art. 7 i 8 kpa, ponieważ w toku postępowania organy administracji publicznej zdaniem skarżącej zasad tam zawartych nie dochowały, bowiem skarżącej na wszystkich etapach postępowania nie zostały przedstawione podstawy rozstrzygnięcia w sposób, który uzasadniałby twierdzenie, że w jego toku uwzględnione zostały wszystkie aspekty sprawy, w tym i kwestia przekazania sprawy przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zakresie wypłaty należnych skarżącej świadczeń do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. i konsekwencji wynikających z nieprzejęcia sprawy przez tenże Ośrodek. Ponadto zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, polegające na wadliwym wykonaniu przez Sąd swego ustrojowego obowiązku kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że zaskarżonym wyrokiem oddalono skargę wniesioną na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, którym odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r., uznając że nie zostały spełnione przesłanki z art. 58 ust. 1 i 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oceniając powyższe postanowienia pod względem ich zgodności z prawem na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdził, że są one wadliwe, ponieważ w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 58 i 59 k.p.a. Sprawy, w zakresie jakiego dotyczy niniejsza sprawa, rozpatrywane są w trybie uregulowanym przez przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Wbrew zarzutom skargi pogląd ten został przez Sąd uzasadniony przez odwołanie się do regulacji zawartej w przytoczonych w motywach wyroku przepisach tej ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionym dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Pogląd Sądu pierwszej instancji, że do powyższego terminu nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywracania terminów procesowych jest słuszny. Nie można natomiast uznać za prawidłowe dalszych rozważań Sądu dotyczących kwestii merytorycznych związanych z dochodzeniem przez K. P. świadczenia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki na dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego za okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r. Wypowiadając się na ten temat, co wykraczało poza przedmiot rozstrzygnięcia określony zaskarżonym postanowieniem, Sąd pominął, że skarżąca z uwagi na trwające postępowanie sądowe dotyczące ustalenia prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, znajdowała się do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania w szczególnej sytuacji, związanej z oczekiwaniem na rozstrzygnięcie tej kwestii, która miała podstawowe znaczenie dla możliwości uzyskania poszczególnych świadczeń. Dopiero wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] maja 2005 r., sygn. akt [...] prawomocnie rozstrzygnięto, że K. P. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu od dnia 1 lutego 2003 r. W konsekwencji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. poinformował Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, że zainteresowanej zostanie wypłacony zasiłek wychowawczy za okres od dnia 15 stycznia 2004 r. do 30 kwietnia 2004 r. i zwrócił się o przejęcie sprawy. Wprawdzie organ powołał się na przepisy wykonawcze, które nie miały w tym zakresie zastosowania, ale Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej winien był wziąć pod uwagę regulację zawartą w art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą w przypadku, gdy zmiana podmiotu realizującego świadczenia rodzinne, następuje wskutek zmiany w sytuacji osoby otrzymującej świadczenie rodzinne w szczególności, gdy wiąże się ze zmianą miejsca zatrudnienia lub przejściem na emeryturę, rentę, uposażenie rodzinne lub rentę rodzinną, realizację świadczeń rodzinnych przejmuje właściwy organ. Powyższe działania wykraczają jednak poza ramy niniejszego postępowania, które jak wcześniej zaznaczono ograniczone jest do kwestii związanych z odmową przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Stąd też za chybione uznane być musiały zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty w zakresie wykraczającym poza ramy rozpoznawanej sprawy. Z przedstawionych wyżej względów zaskarżone orzeczenie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, wobec czego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.