I OSK 1718/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędzia NSA : Izabella Kulig - Maciszewska Sędzia WSA del. Ewa Kwiecińska (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 28 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 1063/06 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Bydgoszczy z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 1063/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę D. G. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Bydgoszczy z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] orzekła o niezdolności do zawodowej służby wojskowej kapitana D. G.. W rozpoznaniu, jako schorzenie powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej organ, wskazał padaczkę z napadami uogólnionymi i objawami maksymalnymi, tj. chorobę ujętą w § 65 pkt 2 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004 r. Nr 133 poz. 1422). Jako schorzenia współistniejące organ powołał [...] (§ 66 pkt 2), przebyte w 2004 r. [...] /leczone operacyjnie/ ze [...] oraz [...] ze [...] (§ 77 pkt 3), [...] (§ 35 pkt 4), krótkowzroczność [...] (§ 13 pkt 1), nieznaczne [...] (§ 14 pkt 5), zespół [...] oraz zespół [...] w przebiegu niewielkiej [...] (§ 62 pkt 1, § 34 pkt 2), [...] (§ 38 pkt 13), [...] (§ 24 pkt 2). W dalszej części uzasadnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, iż organ II Instancji - Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Bydgoszczy - nie znalazła podstaw do uwzględniania argumentów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. i orzeczeniem nr [...] wydanym w dniu [...] stycznia 2006 r. uznała skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej z powodu [...] (§ 65 pkt 2). Dodatkowo, jako schorzenie powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej Komisja zaliczyła, zakwalifikowane przez organ I instancji jako schorzenie współistniejące, schorzenie przebyte w 2004 r. - [...] /leczone operacyjnie/ ze [...] oraz [...] ze [...] z tą różnicą, że zgodnie z wykazem chorób schorzenie to zakwalifikowano do § 77 pkt 4, a nie tak jak to uczynił organ I instancji do § 77 pkt 3 wykazu. Orzeczenie organu odwoławczego stało się następnie przedmiotem skargi D. G. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Sąd wyrokiem z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Bd 248/06, stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia ze względu na naruszenie przez organ II instancji dyspozycji art. 138 § 1 k.p.a. poprzez brak wskazania, czy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. zostało uchylone w całości, czy też w części. Z uwagi na kasacyjny charakter wyroku WSA w Bydgoszczy Rejonowa Komisja Lekarska w Bydgoszczy ponownie rozpoznała odwołanie D. G. i w dniu [...] września 2006 r. wydała orzeczenie o nr [...], mocą którego uchyliła orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Bydgoszczy z dnia [...] sierpnia 2005 r. i orzekła o niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej z powodu takich schorzeń jak : - [...] (zgodnie z wykazem chorób schorzenie to zakwalifikowano do § 65 pkt 2), - przebyte w 2004 r. [...] /leczone operacyjnie/ ze [...] oraz [...] (zgodnie z wykazem chorób schorzenie to zakwalifikowano do § 77 pkt 4). Jednocześnie w końcowej części orzeczenia organ pouczył skarżącego, że od ww. rozstrzygnięcia prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przysługuje wyłącznie w zakresie dotyczącym stopnia zdolności do służby wojskowej. Orzeczenie nr [...] D. G. uczynił przedmiotem skargi wniesionej do WSA w Bydgoszczy. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 138 ust. 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. poprzez niewskazanie w treści zaskarżonej decyzji, czy organ II instancji uchyla decyzję organu I instancji w całości czy też w części, art. 32 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422), poprzez nieprzeprowadzenie ponownych badań lekarskich skarżącego z uwagi na przebyte dwa lekkie ataki [...] w okresie między wydanym orzeczeniem TWKL w S., a wniesionym odwołaniem, naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do opinii adiunkta Kliniki Neurologii [...] w Bydgoszczy, a także naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i całościowy, w szczególności poprzez niezasięgnięcie przez organ II instancji opinii lekarza psychiatrii. W udzielonej odpowiedzi na skargę organ, powołując się na stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, rozpatrując zarzuty skargi, uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym prawem. Sąd uznał, że rozpoznane u skarżącego poszczególne jednostki chorobowe Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Bydgoszczy prawidłowo zakwalifikowała jako schorzenia wymienione w załączniku nr 2 (wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa) do cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Zdaniem Sądu, schorzenia te zostały ujęte odpowiednio w § 77 pkt 4, grupa II kolumna 5 załącznika i § 65 pkt 2, grupa II, kolumna 5 załącznika, przy czym jednostka chorobowa wymieniona w § 77 pkt 4 stanowi podstawę do orzeczenia o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, natomiast choroba wymieniona w § 65 pkt 2 została, wg ww. wykazu, zakwalifikowana do schorzenia dającego podstawę do orzeczenia o zdolności lub niezdolności do zawodowej służby wojskowej. W ocenie Sądu I instancji, zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem, ponieważ wystąpienie u skarżącego dwóch jednostek chorobowych ujętych w wykazie stanowiło podstawę do orzeczenia o jego niezdolności do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej. Jednocześnie Sąd I instancji uznał, że zamieszczone w zaskarżonym orzeczeniu pouczenie odpowiada prawu, a organ prawidłowo pouczył skarżącego, że w zakresie w jakim orzeczenie rozstrzyga o związku schorzenia ze służbą skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Sąd wyjaśnił, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dzielą się na dwie odmienne grupy. Pierwsza, obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, jak i samej zdolności do tej służby, co znajduje umocowanie w art. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Orzeczenia w tych sprawach są wiążące dla innych organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub zwolnieniu z tej służby i podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego . Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby i ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych. Orzeczenia te swoje umocowanie znajdują w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. z 2003, Nr 83, poz.760) oraz ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66, z późn. zm.).Orzeczenia tego rodzaju poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Sąd podkreślił, że taką ocenę prawną wyraził także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Bd 248/06, a to, w świetle art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że ocena ta wiąże Sąd przy rozpoznaniu niniejszej sprawy. W końcowej części uzasadnienia Sąd odniósł się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd badając zaskarżone orzeczenie nie stwierdził, aby orzekające w sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia nieważności orzeczenia. Sąd uznał, że nie można zgodzić się z zarzutami skargi, że brak zamieszczenia w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazania, czy orzeczenie organu I instancji zostało uchylone w całości przy jednoczesnym wskazaniu daty i numeru poddanego kontroli instancyjnej orzeczenia nie stanowi naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd nie zgodził się także z zarzutem naruszenia art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Wskazał, że powołany przepis łączy sankcję nieważności decyzji administracyjnej z jej kwalifikowaną wadą wynikającą z przepisów odrębnych, które to przepisy muszą w sposób wyraźny przewidywać tego rodzaju sankcję nieważności. Taka zaś sytuacja, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a., wniósł D. G., reprezentowany przez radcę prawnego E. N.- M., zarzucając naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o zmianę w całości zaskarżonego wyroku i uchylenie w całości orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Bydgoszczy z dnia [...] września 2006 r. nr [...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Jednocześnie złożył wniosek o zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za sporządzenie skargi kasacyjnej. W ramach wymienionej podstawy kasacyjnej skarżący sformułował zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Sąd I instancji odmiennej oceny prawnej zaskarżonej decyzji niż to uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 16 maja 2006 r. i to w sytuacji, gdy po raz kolejny zaskarżona decyzja organu odwoławczego dotknięta była wadą nieważności, bowiem nie określała, czy uchyla poprzedzającą decyzję organu I instancji całości, czy też w części. Jako drugi zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący wymienił art. 134 p.p.s.a. stwierdzając, że jego naruszenie nastąpiło poprzez wydanie wyroku w węższym zakresie niż granice rozpoznania sprawy, z pominięciem podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ odwoławczy art. 136 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor, powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 248/06, mocą którego stwierdzono nieważność poprzednio wydanej decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] z uwagi na wydanie jej bez podstawy prawnej, tj. z naruszeniem przepisu art. 138 § 1 k.p.a., który w katalogu możliwych rozstrzygnięć organu odwoławczego nie przewiduje orzeczenia uchylającego orzeczenie organu I instancji, bez określenia zakresu uchylenia (w całości, czy w części). Zdaniem skarżącego organ ponownie rozpoznając sprawę, wbrew dyspozycji art. 153 p.p.s.a., nie zastosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku z dnia 16 maja 2006 r. i ponownie orzekł w sposób niezgodny z art. 138 k.p.a., tzn. tak jak uprzednio nie określił, czy uchyla orzeczenie organu I instancji w całości, czy też w części. Skarżący zwrócił uwagę, że choć podniósł ten zarzut w skardze skierowanej do WSA w Bydgoszczy, to Sąd ten dokonując oceny legalności rozstrzygnięcia organu odwoławczego nie skontrolował jego działań pod kątem realizacji wiążących go wskazań co do dalszego postępowania i oceny prawnej wyrażonych w uzasadnieniu wcześniej wydanego wyroku. Przede wszystkim zaś Sąd przy rozpoznaniu sprawy dopuścił się naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a. Uczynił tak dokonując odmiennej, w stosunku do uprzednio wydanego wyroku, oceny art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Tym samym, jak podał skarżący, Sąd nie tylko nie dokonał weryfikacji prawidłowości działań organu, ale sam w sposób niezgodny z normą z wynikającą z art. 153 p.p.s.a. inaczej ocenił stan prawny sprawy, Dodał nadto, że w uzasadnieniu wyroku Sąd nie wyjaśnił przyczyn, dla których odstąpił od zastosowania ww. przepisu, a w konsekwencji pozbawił skarżącego możliwości poznania motywów, którymi się kierował. Z kolei w odniesieniu do drugiego z postawionych zarzutów - naruszenia art. 134 p.p.s.a. skarżący na wstępie zaznaczył, że wyrażona w tym, przepisie zasada niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi oznacza w istocie, że granice zaskarżenia nie pokrywają się z granicami rozpoznania skargi - te ostatnie będą zawsze szersze od zakresu zaskarżenia. Dalej, skarżący wywiódł, że Sąd I instancji powinien rozpoznać co najmniej wszystkie zarzuty podniesione w skardze o ile mieszczą się one w granicach sprawy. Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 136 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. polegał na pozbawieniu go możliwości zapoznania się z opinią adiunkta Kliniki Neurologicznej [...] w B., na którą z kolei powołał się Sąd I instancji w uzasadnieniu orzeczenia. Skarżący uznał, że w tej sytuacji organ odwoławczy przeprowadził z urzędu uzupełniający dowód z opinii nie informując go o tym fakcie i pomijając jego prawo do ustosunkowania się do jego treści. Podniósł, że Sąd I instancji powinien zbadać zasadność tego zarzutu i zająć wobec niego stosowne stanowisko w uzasadnieniu wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy kasacyjne determinują zatem zakres postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 174 ustawy p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach, tj.: na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez Sąd, na czym polegało uchybienie tym przepisom i dlaczego uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej sformułował podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucając w tych ramach naruszenie art. 134 § 1 ww. ustawy, "poprzez wydanie przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia w węższym zakresie niż granice rozpoznania sprawy, z pominięciem zarzutu skarżącego podniesionego w skardze do Sądu I instancji, a dotyczącego naruszenia przez organ odwoławczy art. 136 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a.". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji winien był rozpoznać wszystkie zarzuty, jakie podniosła strona skarżąca, czego nie uczynił. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższy zarzut został postawiony wadliwie. Nie może on być w szczególności podnoszony w ramach zarzutu naruszenia przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot (tutaj zdolność do zawodowej służby wojskowej) wynikający z treści zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że o naruszeniu tego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona albo gdyby - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego. Jednakże w rozpatrywanej sprawie tego rodzaju argumentami nie uzasadniano zarzutu naruszenia tego przepisu, co oznacza bezzasadność tego zarzutu. Strona skarżąca, w istocie, naruszenia tego przepisu upatruje w niepełnym odniesieniu się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy do wszystkich zarzutów i argumentów podniesionych w skardze do tego Sądu mających uzasadniać stanowisko strony, co do wadliwości zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju argumentacja autora skargi kasacyjnej mogłaby być skuteczna, ale w odniesieniu do zarzutów naruszenia innych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, niż przytoczony przepis art. 134 § 1, w szczególności do art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; por. np. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., I FSK 68/05 (Lex nr 172990) oraz wyrok NSA z 15 marca 2006 r., sygn. akt I FSK 658/05 - niepublikowany. Jednakże zarzut naruszenia tego ostatniego przepisu nie został podniesiony. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 153 p.p.s.a. Wskazać należy, iż wyrażona w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 16 maja 2006 r. ocena prawna dotyczyła orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2006 r. Mocą tego wyroku stwierdzono nieważność ww. decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej. Z decyzji tej nie wynikało bowiem czy orzeczenie organu I instancji zostało uchylone w całości, czy też w części. Ponadto, udzielając wskazań co do dalszego postępowania Sąd I instancji nakazał Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Bydgoszczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy kierować się unormowaniem zawartym w art. 107 § 1 i art. 138 § 1 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, organ II instancji po ponownym rozpatrzeniu odwołania uchylił decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy. Treść podjętego przez organ II instancji rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości, iż orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. z dnia [...] sierpnia 2005 r. zostało uchylone w całości, a tym samym spełnia wymogi zaleceń co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 16 maja 2006 r. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., którym to przepisem, zgodnie ze wskazówkami Sądu, organ kierował się przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sad Administracyjny na mocy art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną oddalił.