III SA/Gl 1060/06

WyrokWSA w Gliwicach2007-03-12

Skład orzekający: Marek Kołaczek, Małgorzata Jużków, Barbara Orzepowska-Kyć

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sporządzanie opinii przez biegłego sądowego na zlecenie sądu stanowi usługę rzeczoznawstwa lub doradztwa w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, a w konsekwencji czy biegły taki korzysta ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie utożsamiły czynności biegłego sądowego wykonywane na zlecenie sądu z usługami doradztwa lub rzeczoznawstwa w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o VAT. Opinia biegłego jest dowodem w postępowaniu sądowym, a nie usługą, której bezpośrednim odbiorcą jest uczestnik postępowania. W związku z tym, biegły sądowy nie powinien być pozbawiany zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT z powodu świadczenia usług rzeczoznawstwa lub doradztwa.
Stan faktyczny
Skarżący, Z. G., biegły sądowy, zwrócił się o interpretację podatkową dotyczącą terminu rejestracji w podatku od towarów i usług. Strona uważała, że obowiązek podatkowy powstał po przekroczeniu progu 10 000 EUR przychodów uzyskanych po 1 maja 2004 r. Organy podatkowe uznały, że czynności biegłego sądowego stanowią świadczenie usług podlegających opodatkowaniu VAT, a w szczególności usługi rzeczoznawstwa, co wykluczało zastosowanie zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT. Skarżący zarzucił organom błędne utożsamianie wydawania opinii przez biegłego sądowego z usługami doradztwa lub rzeczoznawstwa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant st. ref. Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2007 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (interpretacja prawa podatkowego) 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 14 b § 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.), odmówił zmiany zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]r. nr [...] stanowiącego interpretację co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie podatnika - biegłego sądowego dotyczącej terminu rejestracji w podatku od towarów i usług zgodnie z art. 113 ustawy o VAT. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że Z.G., wnioskiem [...]r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., w trybie art. 14 a Ordynacji podatkowej, o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w przedmiocie ustalenia daty, od której powstał dla podatnika obowiązek podatkowy z tytułu podatku od towarów i usług oraz określenia czy w tym przypadku ma zastosowanie przepis art. 113 ust. 9 ustawy 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, dalej ustawa o VAT). Strona stanęła na stanowisku, że wykonywane przez niego czynności biegłego sądowego wykonującego ekspertyzy na mocy postanowień organów procesowych do 30 kwietnia 2004 r. nie były obciążone podatnikiem od towarów i usług i dlatego obowiązek podatkowy powstaje u niego, tak jak u podatnika rozpoczynającego wykonywanie czynności opodatkowanych w trakcie roku podatkowego w rozumieniu art. 113 ust. 9 ustawy o VAT, czyli po przekroczeniu równowartości 10 000,00 EUR, licząc przychody uzyskane po 1 maja 2004 r. Postanowieniem nr [...] z [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. uznał za nieprawidłowe stanowisko strony i stwierdził, że czynności wykonywane przez biegłego podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług od 1 maja 2004 r., a wnioskodawca stał się płatnikiem podatku VAT od tej daty, gdyż jego obroty w [...]r. przekroczyły równowartość 10 000,00 EUR. Innymi słowy podatnik powinien, zgodnie a art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, dokonać rejestracji w podatku od towarów i usług dniem 1 maja 2004 r. i rozliczyć podatek należny od czynności wykonywanych od 1 maja 2004 r. W zażaleniu na powyższą interpretację podatnik wniósł o jej zmianę. Uzasadniając swe stanowisko skarżący Z. G. sformułował pogląd, że ponieważ jego przychody w dniu [...]r. przekroczyły kwotę 10 000,00 EUR, to z tą datą powstał dla niego obowiązek podatkowy. Decyzją nr [...] z [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił powyższe postanowienie uznając, że zostało oparte na stanie faktycznym, który nie został przez wnioskodawcę wyczerpująco przedstawiony, co spowodowało, że organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na przepisie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT z pominięciem jego ust. 13. Nie wyjaśniono zatem czy podatnik nie świadczy usług rzeczoznawstwa, wykluczających stosowanie przepisu art. 113 ust. 1 ustawy o VAT. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, postanowieniem nr [...]z [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. W uzasadnieniu stwierdzono, że Z. G. w [...]r. został wpisany na listę biegłych sądowych ze specjalności "biegły do spraw rent uzupełniających" w związku z czym świadczy usługi zgodnie z nakazem organu władzy publicznej, co zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT stanowi świadczenie usług. Dalej organ konstatował, że jest podatnikiem podatku VAT, gdyż prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy, do której nie ma zastosowania art. 15 ust. 3 pkt 3. Nie można mówić o odpowiedzialności sądu za opinię biegłego w rozumieniu powyższego przepisu, gdyż opinia wydawana przez biegłego jest dowodem w postępowaniu sądowym. Sąd odpowiada za wydany wyrok, a biegły sądowy odpowiada jak rzeczoznawca. Tym samym czynności biegłego wykonywane na zlecenie sądu podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT na zasadach ogólnych, gdyż stanowią usługę rzeczoznawstwa. Wobec powyższego biegły sądowy nie korzysta z zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 i ust. 9 ustawy o VAT i staje się podatnikiem podatku od towarów i usług niezależnie od wysokości osiągniętego obrotu, a zgłoszenie rejestracyjne winien złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 ustawy o VAT. Również i to postanowienie zaskarżył Z. G. zarzucając organowi błędne utożsamianie wydawania opinii przez biegłego sądowego z usługami w charakterze doradztwa wskazanymi w art. 113 ust. 13 pkt 2. Podkreślił, że nigdy nie był i nie jest rzeczoznawcą, nie może zatem świadczyć takowych usług. Prawo podatkowe winno posługiwać się jasnymi i jednoznacznymi pojęciami, a nie odwołaniami dołownika języka polskiego. Ustawodawca nie wymienił w ustawie o VAT, ani w przepisach wykonawczych biegłych sądowych, co oznacza, że uczynił to świadomie. Wymienił ich natomiast w art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Biegły nie świadczy również usług prawniczych, gdyż wydaje tylko opinię dla sądu, która jest dowodem w sprawie. Definicja pojęcia biegły znajduje się w ustawie o biegłych, a pojęcie rzeczoznawcy majątkowego zostało uregulowane prawnie w przepisach regulujących sposób nabywanie tych uprawnień. Nie ma zatem potrzeby odwoływania się do słownika języka polskiego. Można jedynie założyć, że przyjmując tok rozumowania organu podatkowego Minister Finansów przekroczył uprawnienie ustawowe wydając rozporządzenie na podstawie art. 113 ustawy o VAT lub chciał pozbawić ulgi podatkowej jedynie rzeczoznawców majątkowych. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia i zaskarżoną do Sądu decyzją odmówił zmiany postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 maca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa, co wynika z brzmienia art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od towarów i usług. Następnie organ podatkowy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Z kolei w świetle art. 15 ust. 2 ustawy podatkowej, działalność gospodarcza obejmuje między innymi wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Zaakcentował też, że w art. 15 ust. 3 ustawy podatkowej wymieniono czynności, których nie uznaje się za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, gdyż przepis art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2005 r.) wyłącza z opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności, z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności, co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich. Zgodnie z przepisem art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody osób, których organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów zlecił wykonanie określonych czynności. Do takiej działalności należy wykonywanie opinii przez biegłego. Należności wypłacane biegłemu stanowią zatem przychód z działalności wykonywanej osobiście w rozumieniu przepisu art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dalej organ skarbowy odwołał się do zapisu art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, który stanowi zwolnienie od podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty odpowiadającej równowartości 10 000, 00 EUR. Nie obejmuje ono podatników świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa, a także usługi jubilerskie (art. 113 ust. 13 pkt 2). Wskazano również, że na podstawie art. 113 ust. 14 pkt 2 ustawy o VAT, wydano przepisy wykonawcze, tj rozporządzenie Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz.798) z zapisu , którego wynika, że zwolnienia określone w art. 113 ust. 1 i ust. 9 ustawy o VAT nie maja zastosowania do usług rzeczoznawstwa (pozycja 37 załącznika). Reasumując swoje wywody organ odwoławczy stwierdził, że sporządzanie opinii jako biegły sądowy w zakresie rent uzupełniających na zlecenie sądu, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym przychody z niej uzyskane podlegają ogólnym przepisom dotyczącym rejestracji w podatku od towarów i usług. Z. G., jako biegły sądowy sporządza opinię w zakresie rent uzupełniających, czyli temacie ściśle specjalistycznym, wobec czego przyjąć należy, że wykonywana opinia stanowiąca dowód w sprawie stanowi usługę rzeczoznawstwa. W konsekwencji powyższego stwierdzenia nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 i ust. 9 i staje się podatnikiem podatku od towarów i usług niezależnie od wysokości osiągniętego obrotu, a przed dniem wykonania pierwszej czynności winien złożyć zgłoszenie rejestracyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 84 i art. 217 Konstytucji oraz art. 113 ust.13 pkt 2 ustawy o VAT przez niesłuszne przyjęcie, że sporządzanie przez biegłego sądowego opinii jest wykonywaniem usług o charakterze doradztwa w rozumieniu art. 113 ust. 13 i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zwrócił uwagę na fakt, że stał się przedsiębiorcą nie z własnej woli, a z mocy ustawy. Zaś zgodnie z art. 217 Konstytucji nakładanie podatków i innych danin publicznych, określenie podmiotów, przedmiotu opodatkowania i stawek, a także zasady przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku może nastąpić jedynie na podstawie ustawy. Odwoływanie się zatem do przepisów wykonawczych stanowi naruszenie prawa. Jest też rzeczą oczywistą, że wydawanie opinii na zlecenie sądu to nie to samo co usługi w zakresie rzeczoznawstwa, kroje zostały zdefiniowane w przepisach prawa – rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 17 lutego 2005 r. dodatkowo na rozprawie w dniu 7 marca 2007 r. skarżący zarzucając organom podatkowym wydanie decyzji z naruszeniem prawa wskazał na publikacje Gazety Prawnej Nr 239/2006, gdzie przywołano orzeczenie sądu administracyjnego wydane w innej sprawie ale w takim samym stanie faktycznym, który stwierdził, że opinie biegłych w postępowaniu sądowym nie mogą być traktowane jako forma doradztwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest zasadna. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy zauważyć, że decyzja ta wydana została podstawie art. 14 b § 5 pkt 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Pierwszy z powołanych przepisów stanowi w zdaniu pierwszym, że "Organ odwoławczy w drodze decyzji zmienia albo uchyla postanowienie, o którym mowa w art. 14a § 4: 1) jeżeli uzna, że zażalenie wniesione przez podatnika, płatnika lub inkasenta zasługuje na uwzględnienie, lub 2) z urzędu, jeżeli postanowienie rażąco narusza prawo, orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, w tym także jeżeli niezgodność z prawem jest wynikiem zmiany przepisów". Analiza przytoczonego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ odwoławczy, gdy działa w trybie odwoławczym może: - zaaprobować pogląd organu I instancji i postanowieniem odmówić uchylenia zaskarżonego postanowienia, - zmienić lub uchylić postanowienie organu I instancji w formie decyzji. W konsekwencji nie ulega kwestii, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmawiając zmiany postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]r. nr [...] stanowiącego interpretację co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej terminu rejestracji w podatku od towarów i usług od czynności biegłego sądowego, zgodnie z art.113 ustawy o VAT. Tym niemniej uznać można, że w rozpoznawanej sprawie wydanie rozstrzygnięcia w wyższej formie decyzji jest nieprawidłowe, jednakże forma ta nie działa na szkodę podatnika i nie jest to uchybienie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy. Dokonując dalszej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd podzielił w całości pogląd wyrażony w skardze, iż nie można utożsamiać czynności biegłego wykonywanych na zlecenie sądu z usługami doradztwa w rozumieniu art. 113 ust. 13 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Innymi słowy organ podatkowy nieprawidłowo zrównoważył pojecie rzeczoznawcy z pojęciem biegłego sądowego. Jeżeli tak, to spór co do wykładni prawa przedstawionej przez organ skarbowy wychodzi poza granice skargi, gdyż Z. G. nie kwestionował faktu, iż sporządzanie przez niego opinii jest czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. Sąd rozstrzygając sprawę nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawa prawną (art. 134 p.p.s.a.), a rozstrzygnięcie zagadnienia czy wykonywanie opinii biegłego podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług ma fundamentalne znaczenie dla niniejszej sprawy. Nie przesądzając wyniku powyższego sporu do czasu zajęcia stanowiska przez Trybunał Konstytucyjny przed którym spór ten zawisł pod sygn. TK 50/05, gdyż jego istnienie dostrzegł Rzecznik Praw Obywatelskich i pismem z 3 listopada 2005 r. wystąpił o stwierdzenie, że art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz.535) w zakresie, w jakim określa czynności, których wykonywanie nie jest w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy uznane za wykonywana samodzielnie działalność gospodarczą – narusza zasady przyzwoitej legislacji a więc zasadę zaufania obywatela do państwa i stosowanego prawa, tj art. 2 Konstytucji RP, z której zasady te się wywodzą, Sąd nie widzi przeszkód do wyrażenia poglądu co do sporu zaistniałego w niniejszej sprawie czyli zwolnienia podmiotowego co do zasady dotyczącego małych przedsiębiorców. Art. 113 ust. 1 ustawy o VAT stanowi, iż zwalnia się od podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty wyrażonej w złotych odpowiadającej równowartości 10 000 EUR. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku. Z powyższych zwolnień wyłączony został, na podstawie art. 113 ust. 13 pkt 2 tej ustawy, import towarów i usług, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, dla którego podatnikiem nie jest nabywca, oraz zwolnień tych nie stosuje się do podatników świadczących usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa a także usługi jubilerskie. Zapis ten wydawał się oczywisty, zatem upoważnienie zawarte w art. 113 ust. 14 miało ułatwić działania bez potrzeby sięgania do klasyfikacji. W załączniku wydanym na podstawie powyższego umocowania Minister Finansów zawarł listę towarów i usług, do których maja zastosowanie zwolnienia od podatku określone w art. 113 ust. 1 i ust. 9 ustawy. Pod pozycją 37 wymienione zostało rzeczoznawstwo, z wyłączeniem doradztwa rolniczego (...). Zgodzić się należy z organami podatkowymi, że wobec braku w ustawie o VAT definicji rzeczoznawstwa należy posłużyć się znaczeniem językowym. Jednakże ze względu na zawarty w art. 113 ust. 13 pkt 2 zapis, że do osób świadczących usługi doradcze nie stosuje się zwolnienia podmiotowego określonego w ust. 1 i 9, należało zdefiniować to pojęcie, czego organ podatkowy nie uczynił. Zaś wzajemne relacje między zakresem pojęciowym rzeczoznawstwa i doradztwa wynikające ze słownikowego rozumienia obu pojęć są oczywiste. Wynika z nich, że rzeczoznawca może świadczyć usługi rzeczoznawstwa, gdy przedstawia stan swojej wiedzy fachowej na dany temat, jak i usług doradztwa, gdy wykorzystuje swoja wiedzę do wskazania najskuteczniejszych rozwiązań, nakłaniając do ich zastosowania przy rozwiązaniu konkretnego problemu. Nie można się zgodzić z przedstawionym przez organy podatkowe poglądem, że sporządzenie opinii jako biegłego sądowego w zakresie rent uzupełniających, czyli temacie ściśle specjalistycznym, na zlecenie sądu stanowi usługę rzeczoznawstwa, a w konsekwencji biegły nie korzysta ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT i staje się podatnikiem podatku od towarów i usług niezależnie od osiągniętego dochodu. Stwierdzeniu temu zaprzecza sam organ stwierdzając, że opinia wydawana przez biegłego jest dowodem w postępowaniu sądowym, a nie usługą, której bezpośrednim odbiorcą jest uczestnik postępowania. Zgodzić przyjdzie się ze stwierdzeniem zawartym w odpowiedzi na skargę, że w przedmiotowej sprawie istotne było ustalenie kto i w jakim zakresie świadczy usługi rzeczoznawstwa oraz czy opinie wydawane przez biegłego sądowego mieszczą się w zakresie pojęcia rzeczoznawstwa przyjętego dla potrzeb ustawy o podatku od towarów i usług. Nie sposób jednak podzielić trafności odpowiedzi na powyższe pytanie, która sprowadza się do stwierdzenia, że biegły sądowy jako osoba posiadająca teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki techniki a także inne umiejętności wydając opinie dla sądu wykonuje usługi rzeczoznawstwa oraz odwołania się do nieobowiązującej Klasyfikacji Usług, symbol 89302, który obejmował usługi polegające na sporządzaniu opinii, ekspertyz, opinii na zlecenie sądu i doradztwo. W świetle przytoczonej wyżej definicji rzeczoznawstwa, niewątpliwym jest, że w rozumieniu ustaw procesowych biegły sądowy taki przymiot posiada. Wykluczyć jednak przyjdzie stwierdzenie, że biegły jest doradcą sądu, gdyż nie jest zaangażowany w orzekanie. Ułatwia jedynie sądowi właściwa ocenę faktów i rozstrzygnięcie sprawy. Skoro zatem, w przypadku biegłego sądowego należy wykluczyć możliwość świadczenia usługi doradczej na zlecenie sądu, to w ogóle nie istniała potrzeba do sięgania do rozporządzenia Ministra Finansów dla oceny stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę. To, że Minister Finansów w wydanym rozporządzeniu wymienił usługi "rzeczoznawstwa poza doradztwem rolniczym" rozumieć można tylko w ten sposób, że chodzi o doradztwo (nierolnicze) świadczone przez rzeczoznawców. Inna interpretacja tego zapisu prowadziłaby do konstatacji, że Minister Finansów przekroczył swoje upoważnienie ustawowe i poszerzył krąg osób, które nie mogą skorzystać z omawianego zwolnienia podmiotowego (zobacz wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I S.A./Ol 297/06). W związku z powyższym wykładnia budzących wątpliwości skarżącego przepisów dokonana przez organy podatkowe obu instancji nie może być uznana za prawidłową. Za chybiony należy uznać pogląd, że na potrzeby ustawy o podatku od towarów i usług Minister Finansów stworzył odmienne od słownikowego rozumienie pojęcia rzeczoznawstwa utożsamiając je z doradztwem. Nie przesądzając zatem o wyniku interpretacji spornych przepisów ustawy z dnia 11 maca 2004 r. o podatku od towarów i usług w kontekście opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynagrodzenia otrzymywanego przez biegłego sądowego, należało wytknąć Dyrektorowi Izby Skarbowej błąd w stosowaniu wykładni prawa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy winien uwzględnić orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, jakie zapadnie w sprawie K 50/05, odnieść się do przepisów prawa procesowego normujących status biegłego sądowego jak i orzeczeń Sądu Najwyższego wyjaśniających ten status. Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło