II SA/Po 656/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi L . i A. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska Po zawiadomieniu przez A.D. – współwłaścicielkę zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości położonej w M. G. przy ul. [...] – że współwłaściciel A. C. dobudował w 1998r. osobne wejście do domu i w 1999r. zaczął z niego korzystać – organ nadzoru budowlanego wszczął w maju 2002r. w tej sprawie postępowanie administracyjne. Rozstrzygając tę sprawę po raz drugi – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p., tak samo jak poprzednio, decyzją z dnia [...] nakazał inwestorowi A. C. rozbiórkę klatki schodowej dobudowanej do budynku mieszkalnego, po ustaleniu, że budowa w warunkach samowoli budowlanej przedmiotowej klatki schodowej została zakończona w 1999r., gdyż w tym roku pobudowano w klatce schodowej schody. Uprawniało to do zastosowania przepisu art. 48 prawa budowlanego w dawnym brzmieniu . W odwołaniu od decyzji A. C. obstawał przy twierdzeniu, że zakończył budowę w 1993r., a skoro od tego czasu do wszczęcia postepowania administracyjnego upłynęło już ponad 5 lat, to należało zastosować art. 49 prawa budowlanego w dawnym brzmieniu. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...] utrzymał decyzję rozbiórkową w mocy. W uzasadnieniu powołał się na oświadczenie inwestora złożone do protokołu oględzin z dnia [...].; wynikało z niego, że w 1993r. doprowadzono budowę przybudówki do stanu surowego, a w 1999r. wstawiono okna, drzwi i schody. Skoro istotnym elementem klatki schodowej są schody, to nie można uznawać 1993r. za rok zakończenia budowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi inwestora, wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2004r. sygn. II SA/Po 990/03 uchylił decyzje organów obu instancji polecając ustalić, czy uzyskane przez inwestora pozwolenie na rozbudowę zawierało również pozwolenie na dobudowę klatki schodowej oraz czy wybudowana w 1993r. część budynku została zrealizowana w oparciu o to pozwolenie, względnie z odstępstwami. Rozstrzygając po raz kolejny sprawę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. decyzją z dnia [...]– wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) – nakazał A. i L. C. rozbiórkę przedmiotowej klatki schodowej do budynku mieszkalnego przy ul. [...] w M. G. W uzasadnieniu ustalił, że pozwolenie na budowę z dnia [...] nie obejmowało zewnętrznej klatki schodowej. Ustalenie to oparte zostało przede wszystkim na analizie treści egzemplarza archiwalnego projektu budowlanego zatwierdzonego w powołanym ostatnio pozwoleniu na budowę z 1992r. oraz pisma Urzędu Rejonowego w P. z dnia [...]1993r. informującego A. C., że decyzja w sprawie dobudowy zewnętrznej klatki schodowej zostanie wydana po uzupełnieniu dokumentów oraz opracowaniu nowej dokumentacji technicznej. Legalizacja samowoli budowlanej nie była możliwa, ponieważ inwestorzy nie wykonali w terminie obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Ponieważ organ odwoławczy przystąpił do rozpoznania odwołania inwestora, mimo że adwokat zaskarżający w jego imieniu decyzje nie podpisał odwołania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 czerwca 2006r. sygn. II SA/Po 1130/05 uchylił decyzję drugoinstancyjną polecając, aby organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy uzupełnił ten brak formalny. Obecnie przedmiotem skargi L. i A. C. wniesionej do Sądu Administracyjnego jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...]utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. Uzasadniając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie w 1992r. inwestor wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę klatki schodowej, jednakże uzyskane pozwolenie na rozbudowę budynku mieszkalnego nie obejmowało pozwolenia na dobudowę klatki schodowej. Wybudowana klatka schodowa stanowi odrębny obiekt budowlany, powstały w warunkach samowoli budowlanej. Wprawdzie obiekt ten doprowadzony został do stanu surowego w 1993r., ale schody oraz drzwi wejściowe dobudowano dopiero w 1999r. i w ten sposób zakończono budowę. Dlatego w sprawie ma zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego w obowiązującym brzmieniu, a nie uchylony nowelą z 11 lipca 2003r. przepis art. 49 ust. 1. Inwestorzy nie wykonali obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia 13 stycznia 2005r.w dążeniu do legalizacji samowoli budowlanej. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji rozbiórkowej Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego dla powiatu p. z dnia [...]zarzucając naruszenie art. 48 w związku z art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego przez błędne uznanie, iż możliwe jest nakazanie rozbiórki całej dobudówki "w sytuacji gdy przepisy dotyczące tzw. opłaty legalizacyjnej dotyczą jedynie schodów"; naruszenie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie niektórych innych ustaw, przez błędne uznanie, iż do części obiektu budowlanego – przybudówki bez schodów znajdą zastosowanie przepisy nowe, a nie przepisy dotychczasowe; w konsekwencji błędne zastosowanie art. 48 ust. 1 i ust. 4; naruszenie art. 7 i art. 77 kpa przez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny i dokładny stanu faktycznego sprawy; naruszenie art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności przez uchybienie zasadzie rzetelnego prowadzenia postępowania. Organ odwoławczy oraz uczestniczka postępowania A.D. wnieśli o oddalenie skargi. Na rozprawie sądowej inwestorzy i uczestniczka postępowania poinformowali, iż prowadzone przez Prokuraturę Rejonową P.-S. M. pod sygn. akt III [...] postępowanie celem sprawdzenia, czy sfałszowana została - w zakresie przedmiotowej zewnętrznej klatki schodowej – dokumentacja budowlana dołączona do sprawy administracyjnej – zostało umorzone. Nie posiadając wiedzy co do prawomocności umorzenia – wnieśli o przeprowadzenie dowodu z akt prokuratorskich. Nie znajdując uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Gdyby – co twierdzi się w skardze – "wszelkie działania związane z rozbudową domu prowadzone były na podstawie ostatecznej decyzji zawierającej pozwolenie na budowę z 1992r.", to w ogóle brak byłoby podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowa "przybudówka" została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej. Jak jednak trafnie ustaliły organy pierwszej i drugiej instancji na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy – decyzją z dnia [...] (k. [...]akt administ. I instancji) udzielono L. i A. C. pozwolenia na budowę "w części obejmującej rozbudowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego". ma również oparcie w dokumentach ustalenie, że w sprawie wniosku A. C. o wydanie pozwolenia na dobudowanie klatki schodowej przy ul. [...]w M. G. – Kierownik Wydziału Nadzoru Budowlanego Urzędu Rejonowego w P. późniejszym pismem z dnia [...]stycznia 1993r. zawiadomił inwestora, że "decyzja taka zostanie podjęta w terminie późniejszym" po uzupełnieniu przedstawionej dokumentacji (k. [...] akt administ. I instancji). Stanowiąca załącznik do pozwolenia na budowę z 1992r. dokumentacja techniczno-budowlana nie zawiera przybudówki. Wprawdzie inwestorzy legitymują się załącznikami do tej decyzji, spośród których na dokumencie rzutu przyziemia (k. 25 i 22) doklejono karteczkę z narysowaną klatką schodową, ale organy orzekające mogły podważyć wiarygodność tego dokumentu, skoro ten sam dokument znajdujący się w archiwum Starostwa jako załącznik pozwolenia na budowę z 1992r. oraz dokument doręczony współwłaścicielce nieruchomości – uczestniczce postępowania A.D. – tego elementu nie zawierają. A zresztą opis techniczny dołączony do omawianego pozwolenia na budowę wyraźnie precyzuje jego zakres przedmiotowy "rozbudowa budynku na cele mieszkalne w kierunku wschodnim do granicy działki za zgodą sąsiada" (k. [...] akt administ. I instancji). Nie można było wymagać od organów orzekających przesłuchania na tę okoliczność autorki projektu technicznego inż. M.B.; strony na rozprawie sądowej oświadczyły, że osoba ta już nie żyje. Sporna zewnętrzna klatka schodowa nie mogła być zrealizowana w ramach pozwolenia na rozbudowę budynku z 1992r. także i z tego powodu, że jak wyżej cytowano – rozbudowa miała następować "w kierunku wschodnim do granicy działki, za zgodą sąsiada", zaś klatka schodowa zewnętrzna została dobudowana z innej strony (mapa zasadnicza (k. [...] akt administ. I instancji). Samowolne zrealizowanie przedmiotowej przybudówki pod rządem prawa budowlanego z 1974r. wykluczałoby możliwość zastosowania powoływanego przez skarżących art. 49 Prawa budowlanego z 1994r. w poprzednim brzmieniu (patrz Uchwała NSA z 10.06.1996r., OPS 3/96, ONSA 1997r. Nr 1, poz. 2). Nie budzi również zastrzeżeń ustalenie, że budowa przedmiotowej przybudówki – klatki schodowej została zakończona w 1999r., to znaczy z momentem wykonania schodów. Dopiero wówczas można było bowiem użytkować ten obiekt zgodnie z przeznaczeniem. Taką datę zakończenia prac budowlanych podawali zarówno inwestorzy, jak i uczestniczka postępowania A.D. (protokół oględzin robót budowlanych - (k. [...] akt administ. I instancji). Fakt zakończenia budowy w 1999r. nie dawał podstawy do zastosowania przez organy orzekające uregulowania zawartego w art. 49 ust. 1 prawa budowlanego z 1994r. (w wersji sprzed zmiany tego przepisu wprowadzonej ustawą z dnia 27 marca 2003r. o zmianie Prawa budowlanego oraz niektórych ustaw – Dz.U. z 2003r. NT 80, poz. 718), bowiem pięcioletni termin przewidziany tym przepisem, liczony od 1999r. nie upłynął przed wejściem w życie powołanej ustawy zmieniającej Prawo budowlane, to znaczy przed dniem 11 lipca 2003r. Organ nadzoru budowlanego skorzystał natomiast z możliwości legalizacji samowoli budowlanej wprowadzonej przepisem art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego w aktualnym brzmieniu i postanowieniem z dnia 13 stycznia 2005r. ((k. [...] akt administ. I instancji) nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie 60-dniowym, liczonym od dnia doręczenia postanowienie, wskazanych obowiązków. Postanowienie to inwestor otrzymał [...] stycznia 2005r. (k. [...] akt administ. I instancji), a zatem 60-dniowy termin upłynął z dniem [...] marca 2005r. (piątek). Jest bezsporne, że do tego terminu (ani też później) inwestor nie wykonał nałożonych obowiązków. Wprawdzie pismo zawierające wniosek o przedłużenie 60-dniowego terminu nosi datę [...] marca 2005r., ale trzeba przyjąć, iż faktycznie wniosek ten został złożony później (po bezskutecznym upływie zakreślonego postanowieniem terminu), bowiem wniosek ten został nadany w urzędzie pocztowym dopiero dnia [...] marca (koperta – k. 106a oraz pismo – k. [...] akt administ. I instancji). Sankcje (konsekwencje prawne) niewykonania obowiązków "w wyznaczonym terminie" określa przepis art. 48 ust. 4 prawa budowlanego w aktualnym brzmieniu, polecając w takim przypadku zastosowanie przepisu ust. 1. W myśl przepisu ust. 1 art. 48 ustawy w takiej sytuacji nakazuje się rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nie mają istotnego znaczenia wywody skargi wskazujące na konieczność odrębnego potraktowania przybudówki (klatki schodowej) oraz odrębnego potraktowania schodów. To rozróżnienie skarżący czynią wywodząc, iż obiekt klatki schodowej – wybudowany został w ramach pozwolenia z 1992r. na rozbudowę budynku mieszkalnego, zaś samowolę budowlaną można rozważać tylko w odniesieniu do postawionych w 1999r. w tym obiekcie schodów. Tymczasem – jak już wyżej wyjaśniono – organu obu instancji prawidłowo ustaliły, że cała przedmiotowa inwestycja zrealizowana została w warunkach samowoli budowlanej. Z tych wszystkich względów należy uznać, że organy obu instancji stan faktyczny bez naruszenia zasad uregulowanych w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, jak również nie uchybiły zasadzie prowadzenia postępowania w sposób rzetelny. Zastosowanie uregulowania legalizacyjnego wprowadzonego przepisami art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od 11 lipca 2003r. nie pogorszyło sytuacji prawnej skarżących. Bez względu na to, czy podstawą prawną kwestionowanej decyzji będzie znowelizowany art. 48 ust. 1 i 4, czy też – z uwagi na wydanie ostatecznej decyzji w przedmiocie rozbiórki przez WINB w dniu [...] – przepis art. 48 w poprzednim brzmieniu, zawsze obowiązkiem organu orzekającego było nakazanie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Dlatego, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska MarK