II GSK 474/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie NSA Zofia Borowicz Czesława Socha (spr.) Protokolant Anna Wróblewska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 323/07 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] na decyzję wydaną po wznowieniu postępowania w przedmiocie przyznania renty strukturalnej oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 czerwca 2007 r. o sygnaturze akt II SA/Lu 323/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę A. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] lutego 2007 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej po wznowieniu postępowania. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. L. z dnia [...] października 2006 r. o nr [...], na podstawie której uchylono, po wznowieniu postępowania administracyjnego, decyzję tego organu z dnia [...] marca 2005 r., nr [...], o przyznaniu renty strukturalnej oraz odmówiono przyznania tej renty A. K. Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów administracji, które stwierdziły, że w dniu 11 sierpnia 2004 r. A. K. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, zaś w dniu 18 listopada 2004 r. wnioskodawca złożył dokumenty potwierdzające zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej i przekazanie gospodarstwa A. R. W. w formie pisemnej umowy dzierżawy zawartej na okres 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów. Postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 29 października 2004 r.) organ I instancji stwierdził spełnienie przez wnioskodawcę warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, a następnie decyzją z dnia [...] marca 2005 r. przyznał A. K. rentę strukturalną. W dniu 6 czerwca 2006 r. A. K. złożył wniosek o zmianę danych we wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku dołączył akt notarialny sporządzony w dniu 6 czerwca 2006 r., repertorium A Nr [...], dotyczący dokonania umowy darowizny gospodarstwa na rzecz A. R. W., będącego małżonkiem pasierbicy A. K. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie doszło do prawidłowego przekazania gospodarstwa rolnego. Umowa dzierżawy zawarta z powinowatym będącym małżonkiem pasierbicy była bowiem niedopuszczalna, zaś dopuszczone przez przepisy przekazanie w formie umowy darowizny nastąpiło z uchybieniem 6-cio miesięcznego terminu biegnącego od dnia doręczenia wnioskodawcy postanowienia o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej. Ustalenie, że A. R. W. jest małżonkiem pasierbicy A. K. stanowiło przesłankę wznowienia postępowania, gdyż było istotną dla sprawy okolicznością, która istniała w dniu wydawania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, a o której to okoliczności organ wydający tą decyzję nie wiedział. Natomiast nieprawidłowe przekazanie gospodarstwa skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej A. K. Sąd I instancji stwierdził, że warunki i tryb udzielania, wypłacania, zawieszania, zmniejszania i zwracania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych (wcześniejszych emerytur), a także przestrzenny zasięg tego działania określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.). W § 4 powyższego rozporządzenia wymieniono warunki, których łączne spełnienie uprawnia do renty strukturalnej. Jednym z tych warunków jest przekazanie gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha (§ 4 pkt 4 rozporządzenia). Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 przekazanie gospodarstwa rolnego uważa się za spełnione między innymi wtedy, gdy przekazanie nastąpiło przez: a) przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo b) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego lub c) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez przekazanie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego użytków rolnych w dzierżawę, na podstawie zawartej na okres co najmniej 10 lat pisemnej umowy zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków albo umowy w formie aktu notarialnego. Zgodnie z § 6 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, przekazanie gospodarstwa rolnego w dzierżawę nie może być dokonane na rzecz zstępnego lub pasierba przekazującego gospodarstwo rolne, osoby pozostającej z przekazującym gospodarstwo rolne we wspólnym gospodarstwie domowym, a także na rzecz małżonka takich osób. Ponadto, przekazanie gospodarstwa rolnego powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od otrzymania przez wnioskodawcę postanowienia o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej (§ 22 ust. 7 przedmiotowego rozporządzenia). Zdaniem Sądu I instancji z powyższych przepisów wynika, że warunek uzyskania prawa do renty strukturalnej, polegający na przekazaniu gospodarstwa rolnego, nie zostanie spełniony, jeśli przekazanie wchodzących w skład gospodarstwa użytków rolnych w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej na okres co najmniej 10 lat, nastąpi na rzecz małżonka pasierba przekazującego gospodarstwo rolne. Warunek ten zostanie natomiast spełniony, jeśli przekazanie nastąpi przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy (np. w drodze umowy darowizny) w terminie wskazanym w § 22 ust. 7 przedmiotowego rozporządzenia. Zatem skoro w niniejszej sprawie A. K. przekazał małżonkowi swojej pasierbicy użytki rolne wchodzące w skład jego gospodarstwa najpierw w dzierżawę (na podstawie zawartej na okres 10 lat umowy z dnia 16 listopada 2004 r. zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków), a następnie darował w dniu 6 czerwca 2006 r. małżonkowi pasierbicy własne gospodarstwo, to organy administracji prawidłowo przyjęły, że przekazanie gospodarstwa rolnego przez skarżącego nastąpiło z naruszeniem powołanych wyżej przepisów rozporządzenia, warunkujących możliwość uzyskania prawa do renty strukturalnej. Niezasadny jest, zdaniem Sądu I instancji, zarzut braku podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi, który wydał decyzję. Skoro z wniosku z dnia 11 sierpnia 2004 r. o przyznanie renty strukturalnej wynika jedynie, że A. R. W. pozostaje w stosunku pokrewieństwa ze skarżącym, to nie można uznać, że w dniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej organ wiedział, że A. R. W. jest małżonkiem pasierbicy skarżącego. Zdaniem Sądu I instancji organy administracji nie dopuściły się niedbałości w zakresie niewyjaśnienia, czy A. R. W. pozostaje ze skarżącym w stosunku pokrewieństwa bądź powinowactwa, czy też jest małżonkiem osoby spokrewnionej czy spowinowaconej. Z uwagi na to, że skarżący zaznaczył we wniosku o przyznanie renty strukturalnej, że A. R. W. jest jego krewnym, to zbędne było prowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia stopnia pokrewieństwa czy powinowactwa. Sąd I instancji wskazał ponadto, że w treści postanowienia z dnia [...] października 2004 r. organy precyzyjnie poinformowały skarżącego komu z kręgu swoich krewnych i powinowatych oraz ich małżonków musi przekazać na własność gospodarstwo rolne, aby przekazanie to nastąpiło w sposób przewidziany w przepisach powołanego wyżej rozporządzenia. Sąd I instancji nie podzielił ponadto zarzutu niekonstytucyjności przepisów przedmiotowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Ograniczenia wynikające z tych przepisów nie naruszają zasady równości, ani innych podstawowych praw i wolności określonych w Konstytucji RP oraz w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Z uwagi na powyższe, skoro zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, skarga podlegała oddaleniu. W skardze kasacyjnej A. K. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z uwzględnieniem ewentualnych kosztów postępowania kasacyjnego. Powołując się na naruszenie prawa materialnego zarzucił błędną wykładnię § 4, § 6 ust. 2 pkt 3 i § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.). Powołując się na naruszenie przepisów postępowania, jako mające istotny wpływ na wynik sprawy, zarzucił uchybienie art. 90 i nast., art. 106 § 3, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 106 § 4, art. 107 § 3 i art. 150 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu podał, że termin "pasierb" mieści się w powszechnie przyjętym terminie "krewny", wobec czego przy czynnościach poprzedzających wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej i w dniu jej wydania organowi orzekającemu znana była ewentualna nieprawidłowość rozstrzygnięcia o przyznaniu renty strukturalnej, wynikająca z przekazania ziemi kuzynowi. Daje to podstawę ustalenia zaniedbania w urzędowaniu, a zatem organ, który tą nieprawidłowość popełnił nie miał podstaw do wznowienia postępowania. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił ponadto, że Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania, gdyż w sposób niewystarczający rozważył zarzuty i stanowisko skarżącego, w których podnosił on, że wszelkie okoliczności przekazania ziemi znane były urzędnikom organu rozstrzygającego. Wnoszący skargę kasacyjną stwierdził ponadto, że rozporządzenie będące podstawą prawną decyzji w przedmiocie renty strukturalnej jest niekonstytucyjne, gdyż bez racjonalnego uzasadnienia zawiera nakaz wyboru osób, na rzecz których można dokonać przekazania ziemi, a to jest sprzeczne z zasadą równości. W pismach procesowych z dnia 30 stycznia 2008 r. i z dnia 18 lutego 2008 r. A. K. podał, że informacja o dopuszczalności przekazania gospodarstwa rolnego małżonkowi pasierbicy została mu przekazana podczas wizyty w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. L. przez pracownika tego urzędu - starszego specjalistę A. R. Zatem w wyniku błędu pracownika Agencji skarżący znalazł się w takiej sytuacji, że nie posiada już zarówno gospodarstwa rolnego, jak i prawa do renty strukturalnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. wniósł o oddalenie tej skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą środek zaskarżenia. Kwestionując orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca obowiązana jest wskazać w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały naruszone przez Sąd I instancji. Podstawy skargi kasacyjnej określone w art. 174 cytowanej wyżej ustawy dotyczyć mogą zarówno tych przepisów, które Sąd wskazał jako przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznania sprawy, jak też tych przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznania sprawy, choć nie zostały przez Sąd wskazane. Naruszenie przepisów postępowania może odnosić się zarówno do przepisów regulujących postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i do przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej (wyrok siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA 2006/2/39). Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do określonego ustalonego stanu faktycznego stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego. Oznacza to, że w przypadku braku skutecznego prawnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny za wiarygodną musi uznać faktyczną podstawę rozstrzygnięcia przyjętą przez wojewódzki sąd administracyjny. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania obejmują art. 90 § 2, art. 106 § 3, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 106 § 4 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są one zasadne. Odnosząc się do powyższych zarzutów w pierwszej kolejności należy rozważyć zasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc braków w uzasadnieniu wyroku. Przepis ten nakazuje zamieszczenie określonych elementów w uzasadnieniu wyroku. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej zasadniczo koncentrują się wokół zagadnienia braku podstaw wznowienia postępowania administracyjnego i wadliwego przeprowadzenia postępowania przed Sądem I instancji. Chodzi o brak wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Oznacza to, że skarga kasacyjna kwestionuje ustalenia faktyczne i ocenę dowodów dokonaną przez Sąd I instancji, a poprzez zakwestionowanie przepisów postępowania wskazuje na niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Kwestionowanie ustaleń stanu faktycznego skarżący upatruje w innej ocenie tych samych dowodów, a także w pominięciu faktu, że w chwili przyznania renty strukturalnej organ wiedział o stosunku pokrewieństwa. Odwołanie się do tych zarzutów spowodowane jest próbą wykazania, że nie są to nowe dowody i nie było podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a przez to nie ma podstaw do uchylenia decyzji o przyznaniu renty strukturalnej oraz odmowy przyznania tej renty. Zarzuty te były także podnoszone przed Sądem I instancji i dokonano ich prawidłowej oceny. Nie jest trafny zarzut naruszenia powołanego wyżej art. 90 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skoro pozostaje w sprzeczności z faktycznym przebiegiem postępowania przed Sądem I instancji. Wbrew twierdzeniom podniesionego zarzutu Sąd I instancji wyznaczył rozprawę, na której dokonał zbadania przedmiotu sporu. W trakcie rozprawy (w której uczestniczył skarżący i jego pełnomocnik - adwokat A. B.) badaniu podlegały akta sprawy, w tym akta administracyjne przesłane przez organ w całości do Sądu. Z protokołu rozprawy wynika, że całość akt była przedmiotem sprawozdania wygłoszonego przez sędziego sprawozdawcę, a Sąd I instancji wysłuchał także pełnomocników stron procesu. Pełnomocnik skarżącego poza popieraniem skargi i wnoszeniem zasądzenia kosztów nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do sposobu prowadzenia rozprawy, ani też nie złożył żadnych wniosków dowodowych. Zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania obejmuje także naruszenie art. 106 § 3 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest on zasadny. Zarzut ten należy rozważyć w kategoriach oceny naruszenia niepowołanego przez skarżącego art. 134 § 1 i art. 135 powyższej ustawy, a więc prawidłowości działania Sądu I instancji z urzędu, skoro brak było działania na wniosek strony. Chodzi wówczas o wzięcie przez Sąd I instancji pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Skarżący odwołując się do naruszenia art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, że nie uwzględniono i nie rozpatrzono wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz przekroczono granice swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wymaga oddzielnego omówienia. Stwierdzić natomiast należy, że skarżący w istocie bliżej nie określił o jakie okoliczności faktyczne chodzi. Powołując powyższe uznał, że Sąd I instancji zobligowany był do działań z urzędu. Powołany przepis art. 106 § 3 ustawy określa, że przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Przeprowadzenie tego postępowania z innych środków dowodowych jest niedopuszczalne. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest w zasadzie cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. Sąd może dopuścić przeprowadzenie dowodu z dokumentu, jeżeli w jego ocenie jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżący powołując naruszenie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wskazał żadnych dowodów z dokumentów (w obu instancjach), nie przytoczył o jakie okoliczności chodzi oraz nie powołał przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na wynik sprawy, a więc przepisów, pod rządami których został wydany zaskarżony wyrok. Znaczenie powyższego polega na tym, że w postępowaniu kasacyjnym nie rozpatruje się danej sprawy po raz drugi od początku do końca w granicach art. 134 i art. 135 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ocenia się jedynie w granicach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej. Chodzi więc o wykazanie naruszenia prawa przez sąd, czyli przepisów sądowoadministracyjnych, a nie jedynie przepisów postępowania przed organami administracji publicznej. W ramach tej podstawy skargi kasacyjnej skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów w ocenie skarżącego został sprowadzony do bezpodstawnego przyjęcia nowego dowodu. Z tym zarzutem skarżący łączy niezasadne wznowienie postępowania. Należało wobec tego ocenić, czy stan faktyczny został prawidłowo ustalony i oceniony oraz czy istniały podstawy do wznowienia postępowania, w następstwie którego uchylono wcześniejszą decyzję i odmówiono przyznania renty strukturalnej. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że stan faktyczny został ustalony w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym, a z którego niewątpliwie wynika dokonane przez notariusza sporządzającego akt notarialny ustalenie o stosunkach rodzinnych łączących przekazującego gospodarstwo z nabywcą. Ocenie jedynie podlegała okoliczność w ramach podniesionego także zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy istotnie w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej organ wiedział, że nabywca gospodarstwa jest małżonkiem pasierbicy skarżącego, a ta okoliczność eliminowałaby przyznanie tego świadczenia. Sąd I instancji szczegółowo dokonał tej oceny i Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wywody w tym zakresie. Podkreślić przy tym należy, że ocena ta opiera się na dowodzie z dokumentu podpisanego przez skarżącego. Skarżący w złożonym formularzu o przyznanie renty strukturalnej zaznaczył, że nabywca gospodarstwa jest jego krewnym. Organy wówczas nie prowadziły postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia stopnia pokrewieństwa, czy powinowactwa. Postępowanie takie było istotnie zbędne, skoro w treści postanowienia poprzedzającego wydanie decyzji o rencie strukturalnej organy poinformowały skarżącego komu z kręgu swoich krewnych i powinowatych oraz ich małżonków musi przekazać na własność gospodarstwo rolne, aby został spełniony warunek przekazania gospodarstwa rolnego następcy w świetle obowiązujących przepisów. Odbiór tegoż postanowienia skarżący pokwitował własnoręcznie, co też przyznał na rozprawie przed Sądem I instancji. Oznacza to, że skarżący został należycie przez organ poinformowany o braku możliwości przekazania gospodarstwa rolnego osobie spowinowaconej i jej małżonkowi w celu uzyskania renty strukturalnej. Umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego na 10 lat zawarł z nabywcą w dniu 16 listopada 2004 r., to jest po doręczeniu wspomnianego wyżej postanowienia. W treści tegoż postanowienia zawarta była informacja o wpływie pokrewieństwa i powinowactwa na ważność spełnienia warunku przekazania gospodarstwa rolnego w celu uzyskania renty strukturalnej. Organ I instancji nie miał obowiązku zamieszczenia pouczenia, jakie zawarte zostało we wspomnianym wyżej postanowieniu, a jednak to uczynił. Zatem zarzut niedbalstwa jest nieuzasadniony. Trudno wobec powyższego dopatrzeć się w toku postępowania uchybień przepisom postępowania administracyjnego, o których mowa w zarzutach skargi, a które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego uznać należy, że one również nie są uzasadnione. Nie ulega wątpliwości, że powołane przepisy eliminują małżonka pasierba z kręgu osób, którym można przekazać gospodarstwo rolne, by otrzymać rentę strukturalną. O tym fakcie skarżący nie poinformował przy ubieganiu się o rentę strukturalną, a czego także skarga kasacyjna w podniesionych zarzutach naruszenia prawa materialnego nie kwestionuje. Zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się jedynie do błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że termin "pasierb" mieści się w powszechnie przyjętym terminie "krewny". Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela takiej wykładni. Trafnie Sąd I instancji zaliczył małżonka pasierba do kręgu powinowatych dla skarżącego. Zaznaczyć należy, że źródłem powinowactwa w znaczeniu prawnym jest stosunek rodzinny powstały w następstwie zawarcia małżeństwa. Chwilą zaś powstania powinowactwa jest moment zawarcia małżeństwa. Decyduje o tym art. 26 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 8, poz. 59 ze zm.). Oznacza to wprawdzie przynależność do rodziny poprzez współmałżonka, ale brak jest powiązań z daną osobą więzami krwi. W konsekwencji błędny jest pogląd skargi kasacyjnej, że pasierba można także zaliczyć do krewnych. Podniesiony zarzut niekonstytucyjności rozporządzenia stanowiącego podstawę prawną decyzji także nie jest uzasadniony. Sąd I instancji dokonał trafnej oceny i Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wywody w tym zakresie. Powyższe oznacza, że ocena dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga ta wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.