I SA/Wa 681/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. B., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] września 2006 r., nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za mienie zajęte pod drogi publiczne przejęte z mocy prawa. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. W dniu [...] grudnia 2005 r. J. B. złożył do Starosty [...] wniosek o ustalenie odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną przez Gminę [...] część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, położonej w L. przy ul. [...] i ul. [...]. Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] września 2006 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA, zawiesił postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że wydanie decyzji merytorycznej w sprawie o odszkodowanie w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którym w niniejszej sprawie jest kwestia ostatecznego rozpatrzenia przez Wojewodę [...] sprawy przejścia przedmiotowej nieruchomości na własność Gminy [...], w oparciu o treść art. 73 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Na powyższe postanowienie J. B. wniósł do Wojewody [...] w dniu [...] września 2006 r. zażalenie wraz z wnioskiem o stwierdzenie nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności części działki nr [...] o pow. [...] m2, zajętej pod drogi publiczne - ul. [...] i ul.[...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wniosek o ustalenie odszkodowania za zajęty pod drogi publiczne grunt, złożony w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. może być merytorycznie rozstrzygnięty dopiero po stwierdzeniu ostateczną decyzją wojewody jego przejęcia z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem organu decyzja ta potwierdza fakt nabycia przez jeden z wyżej wymienionych podmiotów prawa własności gruntu oraz określa jednoznacznie powierzchnię gruntu i jego położenie, a więc elementy niezbędne przy ustalaniu wysokości odszkodowania. W ocenie Wojewody [...] wobec wystąpienia w sprawie zagadnienia wstępnego wymagającego rozpatrzenia przez inny organ oczywistym jest, iż wobec braku ostatecznej decyzji wojewody stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, wniosek o odszkodowanie nie może być merytorycznie rozpatrzony. Na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. J. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty [...] z dnia [...] września 2006 r. i wszczęcia postępowania odszkodowawczego za zajęty pod drogę publiczną grunt o pow. [...] m2. W uzasadnieniu przede wszystkim podniósł, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r., powołując się na treść art. 97 § 1 pkt 4 KPA, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania odszkodowawczego, zamiast uprzedniego stwierdzenia, że część nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] została zajęta pod drogę publiczną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zarówno postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] września 2006 r. nie naruszają prawa. Z przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) wynika, że na instytucję stwierdzenia nabycia mienia w tym trybie składają się dwie sprawy administracyjne. W pierwszej z tych spraw właściwy wojewoda wydaje decyzję, na podstawie art. 73 ust. 1 tej ustawy. Decyzja stwierdzająca nabycie własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną zapada, w przypadku ustalenia przez organ, że w dniu 31 grudnia 1998 r.: 1) jednostka samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo) bądź Skarb Państwa władały daną nieruchomością; 2) nieruchomość ta nie stanowiła własności tych podmiotów; 3) nieruchomość ta była zajęta pod drogę publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), tzn. na nieruchomości tej faktycznie urządzono drogę, którą następnie została formalnie zaliczona do odpowiedniej kategorii drogi publicznej. W decyzji tej wojewoda ustala również granice nabywanej nieruchomości (jeżeli zachodzi taka konieczność), bez potrzeby wydawania odrębnej decyzji o podziale (art. 73 ust. 3a powołanej wyżej ustawy). Ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie (przejście) mienia stanowi wówczas wyłączny dowód nabycia przez odpowiedni podmiot publicznoprawny z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności konkretnej nieruchomości bądź jej części – wyodrębnionej geodezyjnie działki o określonej powierzchni i granicach (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2002 r., sygn. akt IV CKN 1071/00, OSNC 2003/9/120). Natomiast w drugiej sprawie decyzja o ustaleniu odszkodowania za nabyte przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa mienie (co potwierdza ostateczna decyzja wojewody) wydawana jest przez właściwego starostę, pod warunkiem, że spełnione zostały przesłanki z art. 73 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz wymogi wynikające ze stosowanych odpowiednio przepisów o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości (Dział III Rozdział 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Z przedstawionej w powyższych wywodach konstrukcji prawnej nabycia mienia, w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jasno wynika, że rozpatrzenie przez Starostę [...] sprawy o odszkodowanie i wydanie w tym zakresie stosownej decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Wojewodę [...], że w stosunku do wnioskowanego przez J. B. mienia o pow. [...] m2 wystąpiły pozytywne przesłanki z art. 73 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, co muszą potwierdzić zgromadzone w sprawie dowody, wykraczające poza dokumenty złożone przez skarżącego w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie, o którym mowa wyżej zawarte będzie więc dopiero w ostatecznej decyzji stwierdzającej przejście na własność podmiotu publicznoprawnego nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Prawidłowo zatem organy obu instancji uznały, że rozstrzygnięcie kwestii nabycia mienia, o którym mowa we wniosku J. B. z dnia [...] września 2006 r. stanowi tzw. "zagadnienie wstępne", obligujące Starostę [...] do zawieszenia z urzędu postępowania odszkodowawczego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 KPA. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2192/05, Legalis; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1091/06, Legalis). Należy bowiem zauważyć, że dopiero formalne stwierdzenie przez Wojewodę [...] przejścia własności przedmiotowej nieruchomości na odpowiedni podmiot umożliwi Staroście [...] prawidłowe ustalenie stanu geodezyjno – prawnego tejże nieruchomości, a więc także określenie przez rzeczoznawcę majątkowego jej wartości, jak również ustalenie osoby zobowiązanej do wypłaty odszkodowania. Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia polegającego na utrzymaniu przez Wojewodę [...] w mocy postanowienia o zawieszeniu postępowania odszkodowawczego z pominięciem obowiązku uprzedniego załatwienia sprawy nabycia mienia zajętego pod drogę publiczną, trzeba zauważyć, że nie ma on znaczenia dla niniejszej sprawy. Niezależnie bowiem od tego na jakim etapie była rozpatrywania sprawa dotycząca nabycia mienia, gdzie Wojewoda [...] działał jako organ pierwszej instancji, w sprawie o odszkodowanie Wojewoda [...] (będący innym organem - organem odwoławczym) prawidłowo uznał za zasadne stanowisko Starosty [...] w zakresie obowiązku zawieszenia postępowania, skoro w momencie wydania postanowienia z dnia [...] grudnia 2006 r. nie istniała decyzja stwierdzająca nabycie przedmiotowego mienia (co potwierdza treść skargi). Poza tym zarzut ten w zasadzie odnosi się do bezczynności Wojewody [...] jako organu właściwego do załatwienia sprawy nabycia mienia, w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., przez co nie podważa zasadności zawieszenia postępowania w sprawie o odszkodowanie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji