II FSK 1613/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. U. i P. U. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 759/07 wydanego w sprawie ze skargi S. U. i P. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 31 maja 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. 1.1. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2007 r. o sygn. I SA/Gd 759/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę S. U. i P. U. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 31 maja 2007 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. 1.2. Uzasadniając postanowienie WSA w Gdańsku powołał art. 230 § 1 i 2, art. 231, art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej rozporządzenie RM), zaznaczając, że przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji, a zatem skarga w tej sprawie objęta jest wpisem stałym. Z uwagi na okoliczność, że pełnomocnik skarżących - adwokat nie uiścił wpisu stałego od skargi w wysokości 200 zł - WSA w Gdańsku jako podstawę prawną postanowienia powołał art. 221 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. 2. Skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Gdańsku do Naczelnego Sadu Administracyjnego wnieśli skarżący (reprezentowani przez pełnomocnika - adwokata). Powołując art. 173 § 1 i art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zaskarżyli to postanowienie w całości oraz zarzucili mu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie: (1) § 5 pkt 1 rozporządzenia RM, polegające na uznaniu, że pełnomocnik skarżących nie uiścił wpisu stałego od skargi pomimo tego, że wpis w wysokości 200 zł został dokonany przelewem na rachunek bankowy WSA w Gdańsku w dniu 6 września 2007 r. i był to wpis dokonany prawidłowy, bez wcześniejszego wezwania Sądu i bez uchybienia terminowi uiszczenia wpisu; (2) art. 219 § 1 P.p.s.a., polegające na nieuwzględnieniu wniesienia skargi z dnia 25 czerwca 2007 r. za pośrednictwem Dyrektora IS i uznaniu, że wpis od skargi nie został uiszczony należycie pomimo, że pełnomocnik skarżących uiścił wpis na konto bankowe Sądu i nie uchybił żadnemu terminowi do jego wniesienia, (3) art. 221 P.p.s.a., polegające na uznaniu, że skarga nie została należycie opłacona przez adwokata będącego pełnomocnikiem skarżących, mimo że opłata została uiszczona i nie został uchybiony żaden ustawowy termin do jej wniesienia. Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej wniesiono: o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Uzasadniając skargę kasacyjną, skarżący powołali § 5 pkt 1 rozporządzenia RM, wskazując, że w rozpoznawanej sprawie sygnatura została nadana aktom sądowym dopiero w sierpniu 2007 r., a termin rozprawy w ogóle nie został wyznaczony. Dodano, że przepis § 5 pkt 1 rozporządzenia RM nie wskazuje terminu, do którego należy uiścić wpis stały. Pełnomocnik skarżących w dniu 6 września 2007 r. dokonał przelewu na rachunek bankowy WSA w Gdańsku kwoty 200 zł tytułem wpisu stałego od skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 759/07. Podniesiono, że wpis został dokonany bez wcześniejszego wezwania Sądu i w ocenie wnoszących skargę kasacyjną bez uchybienia jakiemukolwiek terminowi. Zwrócono uwagę, powołując wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r. o sygn. II FSK 167/05 (Lex nr 201449), że w razie uiszczenia opłaty sądowej przelewem za dzień jej uiszczenia uznaje się dzień przyjęcia polecenia przelewu przez bank, w którym zlecający ma swój rachunek, jeżeli przelew w dniu jego przyjęcia lub w terminie do uiszczenia opłaty miał pokrycie na rachunku zleceniodawcy. Dodano, że w tym samym dniu, ale w następnej kolejności, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 28 sierpnia 2007 r. o odrzuceniu skargi. Zdaniem skarżących, w wyniku błędnego zastosowania przepisu § 5 pkt 1 rozporządzenia RM, skarga została niezasadnie odrzucona przez Sąd. Zaznaczono, że skarga była wniesiona za pośrednictwem Dyrektora IS, a zatem pełnomocnik skarżących nie miał obowiązku uiszczania wpisu od razu, gdyż nie wnosił pisma do Sądu. W ocenie skarżących, skarga z dnia 25 czerwca 2007 r. nie była objęta rygorem art. 219 § 1 P.p.s.a., a opłacenie jej w terminie późniejszym nie powinno skutkować tak surowymi konsekwencjami, jak odrzucenie skargi na podstawie art. 221 P.p.s.a. Tym samym, zdaniem skarżących, został naruszony art. 219 § 1 i art. 221 P.p.s.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że pełnomocnik skarżących nie opłacił należycie skargi. Dodatkowo wskazano, że § 5 rozporządzenia RM budził kontrowersje, a jego wykładnia nie była jednoznaczna. W związku z tym pkt 2 § 5 rozporządzenia RM został uchylony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. SK 11/05, jako niezgodny z Konstytucją RP i z art. 221 P.p.s.a. z tego względu, że między art. 221 P.p.s.a., a § 5 pkt 2 rozporządzenia RM zachodziła sprzeczność w zakresie obowiązku uiszczenia opłaty stałej od skargi kasacyjnej. Na marginesie dodano, że w przedmiotowej sprawie była uiszczona opłata od skargi za pośrednictwem Dyrektora IS. Ponadto, art. 221 P.p.s.a. wciąż budzi wątpliwości interpretacyjne, gdyż ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęcia "należytego opłacenia" i pozostawił § 5 pkt 1 rozporządzenia RM, który stanowi o konieczności wskazania sygnatury akt sądowych przy uiszczaniu wpisu stałego. Zdaniem wnoszących skargę kasacyjną, wskazane przepisy są w tym zakresie niejednoznaczne, dlatego też odrzucenie skargi narusza ich interes prawny. Wskazano, że skarżący zostali pozbawieni prawa do Sądu z powodu niejasnego brzmienia przepisów i pomimo uiszczenia wpisu od skargi przez pełnomocnika. Dodano, że pełnomocnik nie czekał na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty, ale również nie miał obligatoryjnego obowiązku uiszczenia go od razu przy wnoszeniu pisma za pośrednictwem organu administracji publicznej, zwłaszcza że w przedmiotowej sprawie nie było wyznaczonego terminu rozprawy. Wpis został uiszczony w dniu 6 września 2007 r. i winien zostać uwzględniony, a sprawa skarżących sprawiedliwie rozpatrzona przez Sąd. Na zakończenie podkreślono, że w związku z niejasnym brzmieniem przepisów dotyczących uiszczania wpisu stałego i wątpliwościami co do prawidłowości ich wnoszenia (zwłaszcza w przypadku skarg za pośrednictwem organu administracji publicznej) praktyka Sądu bywa różna. Wskazano, że również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stosuje praktykę wzywania do uiszczania wpisu stałego od skargi także tam, gdzie występuje profesjonalny pełnomocnik (sprawa o sygn. akt I SA/Gd 332/07 - zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego stałego pełnomocnika.). Skoro praktyka sądów bywa różna, nie można uznać za sprawiedliwe różnicowanie sytuacji obywateli w takiej samej sytuacji i odrzucanie pism, które zostały opłacone bez wezwania Sądu w rozsądnym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. W myśl art. 221 P.p.s.a. pisma wnoszone przez adwokata lub radcę prawnego, które nie są należycie opłacone pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. W myśl § 5 powołanego rozporządzenia RM przy uiszczaniu wpisu należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany oraz sygnaturę akt sądowych. Do dnia 17 marca 2006 r. wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszczało się na wezwanie Sądu, zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia RM. Jednakże w w.w. dacie powołany przepis rozporządzenia utracił swoją moc na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. o sygn. SK 11/05 (Dz. U. Nr 45, poz. 322), jako niezgodny z art. 221 P.p.s.a. i art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny w tym wyroku potwierdził, że art. 221 P.p.s.a. w jednoznaczny sposób wskazuje na ciążący na adwokatach i radcach prawnych obowiązek opłacania wnoszonych pism, które podlegają opłacie stałej bez konieczności uprzedniego wezwania do uiszczenia opłaty. Obecnie więc żaden przepis nie przewiduje już możliwości wzywania profesjonalnego pełnomocnika do uiszczania wpisu stałego. Przepisem takim nie może być w szczególności § 5 ust. 1 rozporządzenia RM, który jako przepis aktu wykonawczego nie może uchylić wyraźnej dyspozycji wynikającej z art. 221 P.p.s.a., wyraźnie przewidującej odrzucenie nienależycie opłaconej skargi wniesionej przez adwokata lub radcę prawnego. W przypadku istnienia kolizji między przepisami ustawowymi i wykonawczymi należy zastosować się do przepisu wyższej rangi. Zatem skarga podlegająca wpisowi stałemu winna zostać opłacona przy wniesieniu pisma, zgodnie z art. 219 § 1 P.p.s.a., nawet jeśli pełnomocnik nie ma możliwości podania sygnatury sprawy, czego wymaga od niego § 5 ust. 1 rozporządzenia RM (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2007 r. o sygn. I OSK 1331/07, Lex nr 310587). Należy również podkreślić, że przepis art. 219 § 1 P.p.s.a., w myśl którego opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie, nie różnicuje obowiązku wnoszenia opłat sądowych w zależności od tego, czy pismo jest bezpośrednio wnoszone do sądu, czy też za pośrednictwem organu. W rozpoznawanej sprawie skarga na decyzję Dyrektora IS w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w oparciu o § 2 ust. 5 rozporządzenia RM podlegała wpisowi stałemu w wysokości 200 zł, który winien być wniesiony do kasy WSA w Gdańsku w gotówce lub wpłacony na jego rachunek bez uprzedniego wezwania tegoż Sądu. W tym przypadku, ponieważ nie była znana sygnatura akt sądowych, wnoszony wpis należało stosownie opisać przez wskazanie skarżącego, organu administracji, który wydał zaskarżony akt oraz datę i nazwę tego aktu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2008 r. o sygn. II OSK 1287/07, niepubl.). Pełnomocnik skarżących będący adwokatem miał więc w nowej sytuacji prawnej, zaistniałej po opublikowaniu wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, obowiązek uiszczenia wpisu stałego już przy wniesieniu skargi za pośrednictwem organu administracji (art. 219 P.p.s.a.), bowiem już w tym momencie następuje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, nie później jednakże niż w terminie przewidzianym dla wniesienia skargi (art. 53 § 1 P.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpatrywanej sprawie decyzja Dyrektora IS w G. z dnia 31 maja 2007 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżących dnia 12 czerwca 2007 r., termin do wniesienia skargi upływał więc w dniu 12 lipca 2007 r. i najpóźniej w tym dniu należało uiścić przedmiotowy wpis. Wpis od skargi został uiszczony jednakże dopiero w dniu 6 września 2007 r., prawidłowo zatem WSA w Gdańsku zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę, powołując art. 221 P.p.s.a. 4. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.