I SA/Gd 907/06
WyrokWSA w Gdańsku2007-09-11
Skład orzekający: Małgorzata Gorzeń, Tomasz Kolanowski, Danuta Oleś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynności polegające na uszlachetnianiu czynnym towarów sprowadzonych z zagranicy, a następnie wywiezionych za granicę jako produkty kompensacyjne, stanowią eksport towarów czy eksport usług w rozumieniu ustawy o VAT, oraz jakie są konsekwencje podatkowe w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego i zastosowania stawki 0%?Ratio decidendi
Czynności polegające na uszlachetnianiu czynnym towarów sprowadzonych z zagranicy, które następnie opuszczają obszar celny Polski jako produkty kompensacyjne w ramach procedury powrotnego wywozu, należy kwalifikować jako eksport usług, a nie eksport towarów. W związku z tym, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, a stawka 0% dla eksportu towarów może być zastosowana tylko pod warunkiem otrzymania dokumentu potwierdzającego wywóz towaru poza granicę państwową przed złożeniem deklaracji podatkowej.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. wykazała w deklaracji VAT-7 za sierpień 2003 r. sprzedaż eksportową towarów, opierając się na fakturach dokumentujących wywóz produktów powstałych w wyniku uszlachetniania czynnego towarów sprowadzonych z zagranicy. Organy podatkowe uznały te czynności za eksport usług, argumentując, że sprowadzone materiały nie zostały dopuszczone do obrotu, a jedynie objęte procedurą uszlachetniania czynnego. Spółka kwestionowała tę kwalifikację, podnosząc, że stanowi to sprzedaż eksportową, a także zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i błędne ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oddział w Polsce z siedzibą w G na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce, zwanej dalej w skrócie "Spółką", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą skarżącej w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe.
Podstawą wydania powyższej decyzji były następujące ustalenia faktyczne:
W toku postępowania podatkowego prowadzonego wobec Spółki organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że w rozliczeniu podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003 r. skarżąca wykazała sprzedaż eksportową towarów w postaci [...] w oparciu o fakturę [...], [...] w oparciu o fakturę [...], oraz dwóch [...] w oparciu o fakturę nr [...] z dnia [...]. Sprzedaż wytworzonych przez Spółkę [...] odbywała się w oparciu o kontrakt zawarty przez Spółkę z jej spółką macierzystą tj. "B" z [...].
Organy podatkowe uznały, iż wywóz za granicę wykonanych w Polsce [...] oraz [...] nie stanowiły eksportu towaru, ale eksport usług, albowiem materiały, z których zostały wykonane, pochodziły z zagranicy i na wniosek skarżącej zostały objęte procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, a następnie opuściły obszar celny Polski w ramach procedury powrotnego wywozu pod postacią produktu kompensacyjnego, którym był wskazany [...] i [...]. Organy podatkowe powołując się na art. 39 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o VAT), oraz § 58 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 27, poz. 268 z późn. zm., zwanego dalej Rozporządzeniem), uznały, że skarżąca świadczyła w powyżej opisanym zakresie usługi eksportowe. Wywóz za granicę nastąpił w związku z realizacją umowy sprzedaży, ale w procesie dostarczania do odbiorcy wyrobów stanowiących finalny efekt zleconych usług przerobu uszlachetniającego.
Organy podatkowe wskazały, iż wobec powyższego zastosowanie znajdują przepisy ustawy dotyczące ustalania momentu powstania obowiązku podatkowego w eksporcie usług. W związku z art. 6 ust. 8b pkt. 7 ustawy o VAT, zgodnie z którym obowiązek podatkowy w eksporcie usług powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty - uwzględnienie w deklaracji VAT-7 wartości świadczonej usługi przerobu uszlachetniającego uzależnione jest od otrzymania całości lub części zapłaty, przy czym w myśl ust. 8d cytowanego przepisu otrzymanie części zapłaty powoduje powstanie obowiązku podatkowego w tej części. W konsekwencji organy podatkowe wskazały, że uznanie złożonej przez Spółkę deklaracji VAT-7 za miesiąc sierpień 2003 r. w omawianym zakresie uzależnione było od stwierdzenia, iż w sierpniu Spółka otrzymała całość zapłaty. Organy podatkowe przyjęły, że zobowiązanym do uregulowania należności z tytułu usług uszlachetniania czynnego była spółka macierzysta skarżącej, gdyż to ona finansowała działalność skarżącej jako oddziału w Polsce i była dysponentem zleceń produkcyjnych. Jak ustalono w toku postępowania podatkowego, skarżąca otrzymała jedynie część zapłaty za wykonane usługi. Otrzymane z tego tytułu kwoty stanowiły podstawę powstania obowiązku podatkowego z tytułu eksportu usług w tej części. Zdaniem organów podatkowych skarżąca nie udowodniła, aby otrzymała zapłatę w całości. Za nieuzasadnione uznano argumenty skarżącej, iż skoro cała zaplata została przekazana na rachunek spółki macierzystej, to tym samym zaplata ta została uiszczona oddziałowi w Polsce, bowiem skarżąca nie jest odrębnym podmiotem prawa, a służy jedynie do prowadzenia przez spółkę zagraniczną działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Jak bowiem wskazano, skarżąca jako przedsiębiorca utworzony zgodnie z polskim prawodawstwem podlega mu w pełnym zakresie i jest zobowiązana prowadzić oddzielną rachunkowość w języku polskim zgodnie z przepisami o rachunkowości.
Organy podatkowe zakwestionowały także zasadność zastosowania przez skarżącą stawki podatku VAT 0% dla eksportu [...] i [...]. Zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy o VAT stawkę podatku VAT 0% stosowano w eksporcie towarów pod warunkiem, że podatnik przed złożeniem deklaracji podatkowej za dany miesiąc otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza państwową granicę Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli ten warunek nie został spełniony, to podatnik uwzględnić powinien sprzedaż eksportową w deklaracji za kolejny miesiąc, stosując stawkę podatku VAT 0%, pod warunkiem jednak otrzymania potwierdzenia wywozu przed złożeniem deklaracji za ten miesiąc, lub ze stawką właściwą dla sprzedaży towaru w kraju, jeśli nie dysponuje potwierdzeniem we wskazanym terminie. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że Spółka nie dysponowała w sierpniu 2003 r. ani też w miesiącu następnym potwierdzeniem wywozu [...] obu [...]. Takie potwierdzenie Spółka otrzymała dopiero w piśmie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 31 grudnia 2003 r.
Wobec wykazania przez Spółkę w deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2003 r. kwoty zwrotu różnicy podatku wyższej od należnej organ pierwszej instancji działając na podstawie art. 27 ust. 6 ustawy o VAT ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie odpowiadającej 30% kwoty zawyżenia. Organ odwoławczy akceptując rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji także i w tym zakresie, wskazał jednak, że właściwą podstawą prawną dla ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego jest art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U z 2004 r. nr 54, poz. 535).
Na decyzję organu odwoławczego Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. z późn. zm., zwanej dalej Ordynacją podatkową) oraz przepisów prawa materialnego, w tym §58 ust. 1 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 27, poz. 268 z późn. zm.), art. 18 ust. 4, art. 39 ust. 1 pkt. 5 oraz art. 27 ust. 6 ustawy o VAT.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że czynności związane z [...] oraz [...] stanowiły sprzedaż eksportową, nie zaś usługę, jak to błędnie przyjęły organy podatkowe. Stanowisko skarżącej znajduje poparcie w opinii Urzędu Statystycznego. Ponadto udział produktów kompensacyjnych przy produkcji w/w [...] wynosił zaledwie 20%, w pozostałej zaś części użyte produkty nie były objęte procedurą uszlachetniania. Skarżąca zarzuciła, iż organ odwoławczy nie wskazał przepisów, na podstawie których uznał, że towary przywiezione na polski obszar celny, stanowiące zaledwie 20% wyprodukowanych [...], zostały wywiezione zgodnie z przepisami celnymi. Gdyby nawet tak było, to zdaniem skarżącej o usłudze eksportowej można by mówić jedynie w części dotyczącej wyłącznie towarów przywiezionych do Polski i objętych procedurą zawieszenia, ale nie innych, pozostałych towarów. Zdaniem skarżącej, nawet gdyby przyjąć stanowisko organów podatkowych, iż skarżąca świadczyła usługi eksportowe, a nie sprzedaż eksportową, to i tak miałaby prawo zastosować stawkę 0% do takie usługi. Jak wynika z wyjaśnień spółki macierzystej w miesiącu sierpniu 2003 r. cała cena wynikająca z faktur sprzedaży została zapłacona. Skarżąca wnosiła o skorzystanie przez organy podatkowe z pomocy prawnej służb finansowych [...] celem potwierdzenia faktu dokonania kompensat w miesiącu sierpniu 2003r., jednakże wniosek ten nie został uwzględniony, czym naruszono podstawowe zasady prowadzenia postępowania dowodowego określone w art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej.
Ponadto skarżąca zarzuciła, iż ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego jest nałożeniem na podatnika dodatkowego podatku VAT, co jest sprzeczne z prawem wspólnotowym.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a" – stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie legalnością działań organu administracji oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.
Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona ani prawa materialnego, ani procesowego w sposób, który mógłby stanowić podstawę do jej uchylenia bądź stwierdzenia nieważności.
Zdaniem tutejszego Sądu postępowanie podatkowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Zebrany w sprawie obszerny materiał dowodowy umożliwił odtworzenie stanu faktycznego w sposób pełny, stanowiąc właściwą podstawę do zastosowania przez organy przepisów prawa materialnego.
Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół odmowy uznania przez organy podatkowe za eksport towarów wywozu za granicę [...] oraz [...].
Przez eksport towarów zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt. 4 ustawy o VAT rozumieć należy wywóz towarów z polskiego obszaru celnego, który został potwierdzony przez graniczny urząd celny oraz dokonany w wykonaniu czynności określonych w art. 2 ust. 1 i 3 powołanej ustawy. Wywóz towarów z polskiego obszaru celnego i sporządzenie dokumentów potwierdzających jego dokonanie musi być zgodne z przepisami celnymi, przy czym, w myśl art. 166 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 19977 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802, z późn. zm., zwanej dalej Kodeksem celnym), procedura wywozu dotyczy jedynie towarów krajowych, czyli, stosownie do art. 3 § 1 pkt. 18 kodeksu celnego – m.in. towarów przywiezionych spoza polskiego obszaru celnego i dopuszczonych do obrotu. Tymczasem w niniejszej sprawie nie było sporne, że sprowadzone do Polski towary, wykorzystane w produkcji [..] i [...] nie podlegały procedurze dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, ale – na wniosek skarżącej – zostały objęte procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, której konsekwencją jest późniejsze opuszczenie obszaru celnego Polski w ramach procedury powrotnego wywozu. Wykorzystanie towarów sprowadzonych w systemie zawieszeń celnych w procesie uszlachetniania prowadzi w konsekwencji do objęcia powstałych w tym procesie produktów kompensacyjnych procedurą powrotnego wywozu, bowiem niedopuszczone do obrotu towary opuszczają polski obszar celny pod postacią właśnie produktów kompensacyjnych. Ustawodawca w art. 39 ust. 1 pkt. 5 ustawy o VAT w sposób jednoznaczny zakwalifikował tego rodzaju czynności do eksportu usług. Powołany przepis wprost stanowi, iż "eksportem usług w rozumieniu ustawy są również (...) usługi polegające na naprawie, uszlachetnianiu, przerobie lub przetwarzaniu towarów przywiezionych na polski obszar celny, które zostały objęte procedurą uszlachetniania czynnego, jeżeli towary te zostaną wywiezione za granicę zgodnie z warunkami określonymi w przepisach celnych".
Wbrew stanowisku strony skarżącej bez znaczenia pozostaje procentowy udział towarów niedopuszczonych do obrotu, a służących do wytworzenia przedmiotowych [...], w ich ogólnej wartości jako produktu kompensacyjnego. Ani przepisy ustawy o VAT, ani też przepisy Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, które w § 58 ust. 1 pkt. 1 precyzowało warunki uznania danych czynności za eksport usług, nie wprowadzały takiego rodzaju zależności. Nie można też zgodzić się z poglądem skarżącej, iż ta sama czynność polegająca na wywozie za granicę gotowego produktu w postaci [...] może zostać uznana częściowo za sprzedaż eksportową, a częściowo za usługę eksportową.
Powyższej oceny nie zmienia także treść opinii statystycznej, w której organ statystyczny stwierdził, że opisaną we wniosku działalność skarżącej traktować należy jako produkcję, a powstałe w jej wyniku wyroby mieszczą się w grupowaniu PKWiU [...]. Opinia statystyczna stanowi jeden z dowodów w postępowaniu podatkowym, który podlega swobodnej ocenie organów podatkowych. Organy podatkowe odmówiły oparcia się na w/w opinii statystycznej zasadnie podnosząc, iż została ona wydana na podstawie wniosku, w którym strona nie opisała w sposób pełny stanu faktycznego. Taka opinia nie może stanowić miarodajnej podstawy dla zakwalifikowania wykonywanych przez podatniczkę czynności jako sprzedaży bądź usługi eksportowej.
Skoro zatem Spółka świadczyła usługi eksportowe, zastosowanie znajduje przepis art. 6 ust. 8b pkt. 7 ustawy o VAT, zgodnie z którym obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług z tytułu eksportu usług powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, przy czym zgodnie z ust. 8d tego przepisu otrzymanie części zapłaty powoduje powstanie obowiązku podatkowego w tej części. Jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej uznanie, że Spółka prawidłowo ujęła wartość usług w deklaracji za sierpień 2003 r. uzależnione było od stwierdzenia, iż w miesiącu tym otrzymała całość zapłaty. Jak jednak wynika z materiału dowodowego sprawy, skarżąca otrzymała jedynie część zapłaty za świadczone usługi. Nie budzi wątpliwości wniosek organów podatkowych, iż fakt otrzymania zapłaty przez spółkę macierzystą skarżącej nie jest tożsamy z faktem otrzymania zapłaty przez skarżącą. Pomimo bowiem, że skarżąca jest oddziałem spółki zagranicznej, to jednak na gruncie polskiego prawa podatkowego jest odrębnym podmiotem. Zleceniodawcą prac wykonywanych przez skarżącą była właśnie powyższa spółka zagraniczna, która finansowała działalność produkcyjną skarżącej, zobowiązana była także zapłacić za przedmiotowe [...].
Zagadnienie ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym jest wprawdzie sporne, jednakże nie ulega wątpliwości, że ciężar udowodnienia określonego faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Skoro zatem skarżąca twierdzi, że otrzymała w całości zapłatę za wykonane usługi, powinna ten fakt wykazać. Niewątpliwie skarżąca otrzymała pewne środki od zleceniodawcy, jednak nie potrafiła wskazać, które środki otrzymane zostały w ramach uregulowania rozliczeń z tytułu wykonania przedmiotowych [...]. Wniosek dowodowy skarżącej o zwrócenie się do służb finansowych [...] był nieprzydatny dla stwierdzenia powyższych okoliczności. Skoro sama skarżąca nie była w stanie wyjaśnić wątpliwości w tym zakresie, to nie mogło ich także rozwiązać wystąpienie do służb finansowych [...], które co najwyżej potwierdziłyby jedynie przesunięcia środków finansowych pomiędzy rachunkami bankowymi, co nie było kwestionowane. Bezzasadne są zatem zarzuty naruszenia przez organy podatkowe art. 122, art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej.
Zaakceptować należy także rozstrzygnięcie organów podatkowych w kwestii nieuwzględnienia w deklaracji za miesiąc sierpień 2003 r. eksportu [...]. Zgodnie z art. 18 ust. 4-6 ustawy o VAT stawkę podatku VAT 0% stosowano w eksporcie towarów pod warunkiem, że podatnik przed złożeniem deklaracji podatkowej za dany miesiąc otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza granicę państwową Rzeczypospolitej Polskiej. W przypadku niespełnienia tego warunku, podatnik nie wykazywał tej sprzedaży w ewidencji za dany miesiąc, lecz – o ile posiadał dokument celny wystawiony przez wewnętrzny urząd celny – w miesiącu następnym, stosując stawkę podatku VAT 0%, pod warunkiem otrzymania potwierdzenia wywozu przed złożeniem deklaracji za ten miesiąc. W przeciwnym wypadku zastosowanie miały stawki podatku VAT właściwe dla sprzedaży tego towaru w kraju. Skoro skarżąca ani w sierpniu 2003 r., ani w miesiącu następnym, nie dysponowała potwierdzeniem wywozu obu [...] za granicę Rzeczypospolitej Polskiej, nie mogła zatem zastosować stawki podatku VAT 0%.
Stwierdzenie powyższych nieprawidłowości skutkowało zmniejszeniem części nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz stanowiło podstawę do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Odnosząc się do kwestii dodatkowego zobowiązania podatkowego zauważyć należy, iż słusznie organ odwoławczy jako podstawę prawną jego ustalenia przywołał art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U z 2004 r. nr 54, poz. 535). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 12 września 2005 r., (I FPS 2/05, ONSAiWSA 2006/1/1) po dniu 30 kwietnia 2004 r. dopuszczalne jest ustalenie podatnikowi podatku od towarów i usług dodatkowego zobowiązania podatkowego za okresy rozliczeniowe sprzed dnia 1 maja 2004 r. na podstawie art. 109 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowisko.
Nietrafny jest także argument skarżącej, iż ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego jest nałożeniem na podatnika dodatkowego obowiązku podatkowego, którego nie przewidują przepisy VI Dyrektywy. Wskazać należy, że sprawa niniejsza dotyczy stanu faktycznego zaistniałego przed przystąpieniem Rzeczypospolitej Polski do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r. Cele nakreślone we wspólnotowych aktach prawnych, w tym też VI Dyrektywie, wiążą Polskę dopiero od dnia akcesji, tj. od dnia 1 maja 2004 r. Ani te akty prawne, ani też orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (stosowane wprost przy interpretacji ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym) nie mają mocy wstecznej i nie mogą obejmować okresu sprzed przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, w tym konkretnym przypadku miesiąca sierpnia 2003 r.
Uzasadnione w tym miejscu jest przytoczenie stanowiska Sądu Najwyższego, zaprezentowanego w orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2004 r., sygn. akt I PK 489/03, OSNP 2005/6, poz. 78. W orzeczeniu tym podniesiono, że do dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej nie miała zastosowania zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego. Z tego względu obowiązek prowspólnotowej wykładni przepisów prawa polskiego, stosowanego do stanów faktycznych opartych na zdarzeniach zaszłych przed dniem akcesji, nie może prowadzić do skutku contra legem w stosunku do obowiązujących w tym czasie przepisów polskich lub nie stosowania tych przepisów, nawet gdyby były one niezgodne z treścią i celami aktów wspólnotowych. Zastosowanie Dyrektyw VAT, jak i wprost tez z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości do stanu faktycznego zamkniętego przed przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej oznaczałoby złamanie zasady lex retro non agit (ustawa nie działa wstecz). Postawiona teza dotyczy wszystkich zobowiązań podatkowych powstałych z mocy prawa przed przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej.
Prezentowane powyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 r., I FSK 959/05, LEX nr 177255, wyrok NSA z dnia 24 marca 2006 r., I FSK 767/05, LEX nr 202187) oraz w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, który w uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 marca 2007 r., na mocy którego uznał się za niewłaściwy w sprawie skierowanej do niego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wskazał jednocześnie, że Trybunał nie jest właściwy w zakresie wykładni dyrektyw wspólnotowych dotyczących podatku VAT jeśli chodzi o okres rozliczeniowy dotyczący podatków będących przedmiotem sprawy przed sądem krajowym, sprzed przystąpienia państwa członkowskiego do Unii Europejskiej.
Powyższe oznacza, że niedopuszczalne było w okresie przedakcesyjnym - do stanów faktycznych zaistniałych ówcześnie - stosowanie zasady pierwszeństwa oraz dokonywanie wykładni przepisów polskich, z zakresu podatku od towarów i usług, contra legem facere (postępować wbrew ustawie), a także niestosowanie norm polskich w przypadku ich niezgodności z treścią i celami przepisów wspólnotowych.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a., nie stwierdził zatem naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło