V SA/Wa 210/07
WyrokWSA w Warszawie2007-10-03
Skład orzekający: Izabella Janson, Beata Krajewska, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydając decyzję w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, działał w granicach właściwości, a jego decyzja była zgodna z prawem, uwzględniając trudną sytuację finansową wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Prezesa ZUS o odmowie umorzenia należności z tytułu składek była zgodna z prawem. Pomimo trudnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, organ prawidłowo ocenił, że nie wykazała ona trwałego charakteru trudności ani tego, że opłacenie składek uniemożliwiłoby jej zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto, po zmianie przepisów, Prezes ZUS był właściwym organem do rozpatrzenia wniosku.Stan faktyczny
Skarżąca S.R. wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy z powodu trudnej sytuacji finansowej. Kolejne decyzje ZUS i Prezesa ZUS odmawiały umorzenia. Po uchyleniu jednej z decyzji przez WSA i NSA ze względów proceduralnych i właściwości, sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia. Ostatecznie Prezes ZUS ponownie odmówił umorzenia, uznając, że skarżąca nie wykazała całkowitej nieściągalności należności ani niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o właściwości i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - J.P., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi S.R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy 1. Oddala skargę 2. Zasądza ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat [...] z Kancelarii Adwokackiej przy ulicy [...] w W., kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy).
Przedmiotem skargi z 10 sierpnia 2006 r. wniesionej przez S.R. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lipca 2006 r., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2004 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z 9 listopada 2004 r. S.R. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zainteresowanej umorzenia należności powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i ust. 3a i 3b oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.).
Wnioskiem z 10 stycznia 2005 r. skarżąca zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po rozpoznaniu wniosku, decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że zainteresowana powołując się na trudną sytuację finansową spowodowaną brakiem dochodów, przedstawiła dokumenty nie wnoszące nic nowego do sprawy, a zatem nie mogące wpłynąć na zmianę decyzji odmawiającej umorzenia należności.
Powyższą decyzję wnioskodawczyni zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując, że nie jest w stanie zapłacić kwoty zadłużenia, ponieważ nigdzie nie pracuje i nie posiada majątku, który mogłaby spieniężyć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 715/05 stwierdził nieważność decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] stycznia 2005 r. dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy. Stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję w II instancji z naruszeniem przepisów o właściwości bowiem organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest Minister Polityki Społecznej.
Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał także na naruszenie przepisów postępowania, które poprzedzało wydanie decyzji przez Prezesa Zakładu. Został bowiem naruszony art. 10 § 1 k.p.a. w związku z niedopełnienie obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań. Sąd uznał także, że naruszony został art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno być przekonywające i jasno przedstawić fakty jak i przepisy prawa w oparciu, o które dokonano rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można uznać za przekonywające i wyczerpujące. Organ również nie odniósł się do okoliczności podniesionych przez stronę we wniosku, co zdaniem Sądu było naruszeniem zasad postępowania.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o uchylenie tego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wyrokiem z 9 listopada 2005 r. sygn. akt II GSK 257/05 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie słusznie wskazał, iż organem właściwym w sprawach z zakresu zabezpieczenia społecznego i jednocześnie sprawującym nadzór nad działalnością ZUS jest Minister Polityki Społecznej. Sąd I instancji prawidłowo przyjął więc, że tenże minister jest organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 3 k.p.a. w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydającego decyzję w pierwszej instancji.
W związku z powyższym, WSA nie naruszył prawa materialnego, przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Następnie postanowieniem z dnia 10 marca 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał wniosek zgodnie z właściwością do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Pismem z dnia 5 kwietnia 2006 r. organ poinformował stronę, iż zgodnie z postanowieniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 10 marca 2006 r. jej wniosek z 10 stycznia 2005 r. zostanie potraktowany przez organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności składkowych, wskazując jednocześnie na przesłanki umorzenia należności z tytułu składek oraz możliwość uzupełnienia materiału dowodowego i czynnego uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu.
W odpowiedzi, strona złożyła pismo, w którym wskazała, iż jej sytuacja finansowa nie uległa zmianie, nadal pozostaje bez pracy, nie posiada żadnej rodziny, która mogłaby ją wspomóc finansowo, ani żadnego majątku. Jej mąż wyprowadził się z domu rok temu i nie wiadomo, gdzie przebywa. Oprócz zadłużenia z tytułu składek posiada również zadłużenie w Spółdzielni Mieszkaniowej "G." w kwocie [...] zł. Do ww. pisma załączyła wezwanie do zapłaty wystawione przez SBM "G." oraz zaświadczenie Urzędu Pracy [...] z dnia 19 kwietnia 2006 r., z którego wynika, iż strona od dnia 13 stycznia 2006 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu 24 kwietnia 2006 r. został spisany protokół, do którego strona zeznała, iż nie jest w stanie spłacić zadłużenia z tytułu składek nawet w układzie ratalnym, gdyż nigdzie nie pracuje, jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, żadnego majątku nie posiada. Zamieszkuje w mieszkaniu spółdzielczym lokatorskim, zalega w opłacie czynszu, którego wysokość miesięczna to [...] zł. Za światło i gaz co dwa miesiące płaci ok. [...] zł. Żadnej pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej, czy Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicy nie otrzymuje, lecz zamierza wystąpić z takim wnioskiem, gdyż nie posiada żadnego źródła dochodu, utrzymuje się z pomocy sąsiadów oraz przypadkowych prac dorywczych (sprzątanie mieszkań itp.). Jej maż Z.R. jest zameldowany na pobyt stały w jej miejscu zamieszkania, ale tam nie przebywa, od roku i nie jest znane miejsce jego pobytu. Obecnie mieszka sama, nikogo nie ma na utrzymaniu, nie posiada żadnych oszczędności, nie dysponuje rachunkiem bankowym. Strona przedłożyła rachunki za prąd i gaz i informację SBM "G." z dnia 17 marca 2006 r. o wysokości opłat czynszowych obowiązujących od dnia 1 kwietnia 2006 r.
W dniu 28 kwietnia 2006 r. do organu wpłynęły też oświadczenia K.P. i L.S. o pomocy, jaką ww. udzielają stronie w związku z jej trudną sytuacją finansową. Następnie w piśmie z dnia 23 czerwca 2006 r. strona ponownie wskazała na swoją trudną sytuację materialną Do ww. pisma załączyła potwierdzenie przyjęcia zawiadomienia o zaginięciu jej męża, jakie złożyła w Komendzie Rejonowej Policji w dniu 21 kwietnia 2005 r. oraz zaświadczenie Urzędu Pracy [...] z dnia 21 czerwca 2006 r. o zarejestrowaniu od dnia 13 stycznia 2006 r. w tym urzędzie jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej, decyzją z [...] lipca 2006 r. Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję ZUS z [...] grudnia 2004 r. odmawiającą umorzenia należności na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż po analizie zgromadzonych dokumentów doszedł do przekonania, iż skarżąca nie wykazał jakoby opłacenie należności z tytułu składek wymienionych w sentencji decyzji pozbawiło ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jak bowiem wynika z protokołu przesłuchania zainteresowanej oraz z przedstawionych przez nią dokumentów, skarżąca utrzymuje się z prac dorywczych, a rachunki za energię elektryczną i gaz opłacane są przez nią na bieżąco. Ponadto jak wynika ze złożonego do ww. protokołu oświadczenia, pomimo ciężkiej sytuacji w jakiej się obecnie znajduje, zainteresowana nie korzysta z żadnej pomocy wypłacanej zarówno z Ośrodka Pomocy Społecznej jak i z Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicy. Z akt sprawy nie wynika również aby strona zwracała się z jakimkolwiek wnioskiem o dofinansowanie i objęcie pomocą.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła, iż decyzja z dnia [...] lipca 2006 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości oraz z naruszeniem art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s.
Zainteresowana podniosła, że "Wyrokiem z dnia 11.05.2005 r. w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Prezesa ZUS z dnia [...].01.2005 r. jako wydanej niezgodnie z właściwością. Pomimo tego, zaskarżona niniejszą skargą decyzja została wydana ponownie niezgodnie z właściwością, tj. przez Prezesa ZUS, co oznacza jej nieważność." Wskazała również, iż zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona jako bezprawna, ponieważ została wydana pomimo, iż skarżąca nie jest w stanie uiścić zaległych należności, które są całkowicie nieściągalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi, a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi.
Przed przejściem do oceny podniesionych zarzutów przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który daje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku sygn. akt III SA 3118/01) jak i na gruncie k.p.a. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku sygn. akt I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku sygn. akt III RN 24/96), pozostaje on aktualny także w odniesieniu do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) -ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu.
Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej materiał dowodowy, natomiast rozstrzygnięcie wydano po wyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy.
Zdaniem Sądu, iż skarżąca co prawda jest osobą bezrobotną bez, prawa do zasiłku, jednakże organ słusznie wskazał, iż nie wykazała ona aby jej trudności finansowe miały charakter trwały jak również, że konieczność opłacenia należności z tytułu składek uniemożliwi jej zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Jak bowiem sama skarżąca oświadczyła, utrzymuje się z prac dorywczych. Przedłożone przez zainteresowaną rachunki za energię elektryczną i gaz opłacane są na bieżąco. Z tego względu, w ocenie Sądu organ, słusznie doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek, wskazane w art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141 poz. 1365).
Należy raz jeszcze zwrócić uwagę na sformułowanie zawarte w art. 28 u.s.u.s., zgodnie z którym "należności mogą być umarzane (...)". Taka redakcja ww. przepisu przesądza o uznaniowym charakterze wydawanej przez organ decyzji. Zatem to do Zakładu należy wybór możliwości rozstrzygnięcia. Bowiem ZUS może ale nie musi umorzyć zaległości.
Ponadto należy wskazać, iż zainteresowana pomimo informacji, iż co prawda nie otrzymuje pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej, czy Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicy lecz zamierza wystąpić z takim wnioskiem, nie uczyniła tego (w aktach sprawy brak dokumentu powyższy fakt potwierdzającego) co może budzić wątpliwości, czy stronie pomoc taka istotnie jest niezbędna. Sąd zauważył również, że zaginięcie męża skarżącej (potwierdzenie zgłoszenia o zaginięciu osoby karta 59 akt admin.) nie zmienia sytuacji materialnej w jakiej znajduje się zainteresowana bowiem już wcześniej mąż skarżącej nie pozostawał wraz z nią we wspólnym gospodarstwie domowym - jak wskazała w protokole z dnia 24 kwietnia 2004 - "mąż wyprowadził się z domu rok temu i nie wiadomo, gdzie przebywa".
Nie znajduje również uzasadnienia argument skarżącej dotyczący nieważności zaskarżonej decyzji ze względu na wydanie jej z naruszeniem przepisów o właściwości. Sąd zauważył, iż w dniu 24 sierpnia 2005 r. zmianie uległa treść art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Na jego podstawie stronie niezadowolonej z decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z powyższą zmianą, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy stał się nie Minister Pracy i Polityki Społecznej ale Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Słusznie więc Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia 10 marca 2006 r. przekazał wniosek zainteresowanej do ponownego rozpatrzenia przez Prezesa ZUS. Zatem zaskarżona decyzja została wydana w granicach kompetencji jakie Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przyznaje ustawa.
Zdaniem Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.
Prezes ZUS odniósł się bowiem do podnoszonych przez zainteresowaną argumentów. Ponadto ocena zaistniałych w prawie okoliczności została umotywowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał przyczyny, dla których nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Samo zaś wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Decyzja został wydana w ramach przyznanych organowi kompetencji z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa. Dlatego też Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło