II SA/Rz 885/06

WyrokWSA w Rzeszowie2007-10-09

Skład orzekający: Anna Lechowska, Ryszard Bryk, Robert Sawuła

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków może odmówić wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym, powołując się jedynie na istnienie sporu o własność nieruchomości, bez oceny wiarygodności i aktualności przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów potwierdzających jego prawa własności?
Ratio decidendi
Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może odmówić wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym, powołując się jedynie na istnienie sporu o własność, jeśli wnioskodawca przedłożył dokumenty (np. akt własności ziemi, odpis z księgi wieczystej) potwierdzające jego prawa własności, które są aktualne i wiarygodne. Odmowa wymaga wykazania braku aktualności lub podważenia wiarygodności tych dokumentów. Organ musi ocenić te dokumenty, a w przypadku wątpliwości co do rozstrzygnięcia kwestii własności, powinien zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny.
Stan faktyczny
Skarżący K. i J. P. domagali się wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, aby wykazać ich własność części działki nr 1853 (droga) we wsi K. W., która według nich została bezpodstawnie włączona do tej działki i jest obecnie we władaniu Gminy. Organy administracji odmówiły wprowadzenia zmian, wskazując na istnienie sporu o własność, czego dowodem miało być toczące się postępowanie sądowe o zasiedzenie. Skarżący twierdzili, że posiadają dokumenty potwierdzające ich własność.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty. Zasądzenie od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Lechowska /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk WSA Robert Sawuła Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 27 września 2007 r. sprawy ze skargi K. i J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżących K. i J. P. solidarnie kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2006r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego - po rozpatrzeniu odwołania K. i J. P. od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] odmawiającej wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu K. W. części działki nr 1853 (droga) na rzecz K. i J. P. w miejsce wpisanego dotychczas władania Gminy K. W. - utrzymał tę decyzje w mocy. Jako jej podstawę prawną wskazał art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 7b ust. 2, pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz. U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027) oraz przepisy § 46 ust. 1 i 2 i § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) Z jej uzasadnienia wynika , że pismem z dnia 16 marca 2006r. K. i J. P. zwrócili się do Starosty o wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi K. W. dotyczących własności części działki nr 1853 stanowiącej drogę dojazdową. Podali, że parcela gruntowa nr 3523/1, która jest ich własnością na podstawie posiadanych dokumentów, została bezpodstawnie włączona do działki nr 1853 wykazanej w operacie ewidencyjnym na rzecz Gminy. Dla uzasadnienia swego żądania przedłożyli kopie aktu własności ziemi nr [...] z dnia 10.IX.1973r., zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego z dnia 6 grudnia 1973r. Dz.Kw. [...], odpisu z Księgi wieczystej nr [...] wydanego w dniu 13.10.1998r. przez Sąd Rejonowy, Wydz. VI Ksiąg Wieczystych w K. oraz kopie pism Sądu Rejonowego z dnia 23.10.2000r. i 03.07.2003r. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, Starosta decyzją z dnia [...].06.2006r. nr [...] odmówił wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków wsi K. części działki nr 1853 będącej we władaniu Gminy stanowiącej ulicę Z. na rzecz K. i J. P. W jej motywach podał, że w toku postępowania stwierdzono, iż w 1970 roku podczas zakładania ewidencji gruntów wsi K. W. na bazie mapy katastralnej w skali 1:2880, dokonano zmiany oznaczenia nieruchomości z parcel gruntowych na działki. Wówczas to parcela gruntowa nr 3523/1 weszła w skład działki nr 1853 stanowiącej drogę, która została wykazana na rzecz Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w K., a następnie -Gminy K. W. Podczas uwłaszczenia gospodarstw rolnych w trybie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), aktem własności ziemi nr [...] z dnia 10.IX.1973r. stwierdzona została własność działki nr 1847 położonej w K. W. na rzecz J. i K. P. Na podstawie tej decyzji urządzona została Księga wieczysta nr [...], w której ujawniona została działka nr 1847, jako wspólność ustawowa wnioskodawców. Droga dojazdowa oznaczona jako działka nr 1853 przy założeniu ewidencji gruntów wsi K. W., powstała z parceli gruntowej nr 3523/1, objętej wykazem hipotecznym Lwh [...] oraz parceli gruntowej nr 3523/2, objętej wykazem hipotecznym Lwh [...]. W związku ze sporem dotyczącym prawa własności gruntu odpowiadającego parceli gruntowej nr 3523/1 stanowiącej część działki nr 1853, Gmina K. W. wniosła do Sądu Rejonowego, Wydział I Cywilny w K. o stwierdzenie zasiedzenia tej nieruchomości, a orzeczenie Sądu w tej sprawie będzie podstawą do ewentualnego wykazania w operacie ewidencyjnym wsi K. W. osoby właściciela. Od decyzji Starosty K. i J. P. złożyli odwołanie, w którym żądają jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Podnoszą, że są właścicielami parceli gruntowej nr 3523/1 wchodzącej w skład drogi oznaczonej jako działka nr 1853, a odmowa wykazania w operacie ewidencyjnym na ich rzecz części działki nr 1853 wynika z braku uwzględnienia przedłożonych przez nich dokumentów, co stanowi naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 9 i 10 §1 Kpa oraz przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Sprzeciwiając się rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji i podnoszą, że sporna część działki nr 1853 jest drogą prywatną, na której ustalona została służebność drogowa na rzecz właścicieli działek sąsiednich. Gmina nie posiada uprawnień do tej drogi, nie była również władna do nadania jej nazwy "ulica Z." K. i J. P. zarzucają brak udostępnienia im akt sprawy przez organ I instancji oraz naruszenie przepisów art. 73 kpa z powodu niepoinformowania o "uszczupleniu" własnej parceli gruntowej nr 3523/1. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania i opisaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzje nim zaskarżoną Stanowisko swe umotywował następująco: zgodnie z wypisem z rejestru gruntów obrębu K. W., działka nr 1853 o pow. 0,1817 ha stanowi drogę wykazaną na rzecz Gminy. Działka nr 1847/2 o pow. 0,1656 ha objęta Księgą wieczystą nr [...] stanowi wspólność ustawową - J. i K. P., a działka nr 1847/1 o pow. 0,2290 ha objęta Księgą wieczystą nr [...] jest wspólnością ustawową G. i K. I. Działki nr 1847/1 i 1847/2 powstały z podziału działki nr 1847. K. i J. P. domagają się wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów poprzez wpisanie ich jako właścicieli części działki nr 1853 stanowiącej drogę dojazdową w K. W. odpowiadającej parceli gruntowej nr 3523/1, która weszła w skład tej drogi. Według zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w K. z dnia 6 grudnia 1973r., Dz. Kw [...], dla działki nr 1847 powstałej z parcel gruntowych nr nr 955/2 i 3523/1 objętych wykazem hipotecznym Lwh [...], urządzona została Księga wieczysta nr [...] na rzecz małżonków J. i K. P. Z odpisu z tej Księgi wieczystej sporządzonego przez Sąd Rejonowy w K. Wydział VI Ksiąg Wieczystych wynika, że podstawą nabycia przez J. i K. P. działki nr 1847 jest Akt własności ziemi nr [...] z dnia 10.IX.1973 r. Stan prawny działki nr 1847 wynikający z wymienionego Aktu własności ziemi stwierdzony został na podstawie mapy ewidencyjnej wsi K. W. w skali 1:2880. Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na tejże mapie ewidencyjnej do uwłaszczeń, w skład działki nr 1847 nie wchodziła parcela gruntowa nr 3523/1, ponieważ przy założeniu ewidencji gruntów wsi K. W. w 1970 roku na bazie mapy katastralnej w skali 1:2880, z parceli tej wraz z parcelą gruntową nr 3523/2 utworzona została droga oznaczona jako działka nr 1853. Działka nr 1853 położona w K. W. stanowi drogę dojazdową częściowo pokrytą nawierzchnią asfaltową, której uchwałą Rady Gminy z dnia 29.04.1994r. nadano nazwę "ulica Z.". W związku z roszczeniami K. i J. P. do gruntu stanowiącego część drogi oznaczonej jako działka nr 1853 Wójt Gminy wystąpił do Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w K. z wnioskiem o stwierdzenie nabycia tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa przez zasiedzenie. W myśl przepisów dotyczących prowadzenia ewidencji gruntów i budynków tj. ustawy z dnia 17 maja 1989r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027) oraz treści § 45, § 46 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), zmiany danych ewidencyjnych co do podmiotu wprowadza się na podstawie dokumentów określających aktualny stan prawny nieruchomości. Organ administracji prowadząc ewidencję gruntów i budynków rejestruje stany prawne nieruchomości wynikające z określonych dokumentów urzędowych i nie przeprowadza w tej sprawie postępowania wyjaśniającego. W przypadku istnienia sporu dotyczącego prawa własności, właściwym do jego rozstrzygnięcia jest sąd powszechny. Wobec powyższego Starosta zasadnie odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym obrębu K. W. odnośnie wykazania części działki nr 1853 na rzecz zainteresowanych stwierdzając, że w aktualnym stanie faktycznym i prawnym żądanie K. i J. P. jest bezpodstawne. Skargę na tę decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyli K. P. i J. P. domagając się uchylenia decyzji obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji zarzucili naruszenie art. 7, 9, 77 §1 i 107 §3 kpa. W uzasadnieniu skargi opisali przebieg postępowania i odwołując się do przedłożonych przez siebie dokumentów, z których wynika, że Gmina nie jest właścicielem działki 1853 oraz że działka ta powstała z części parcel należących do ich poprzedniczki prawnej, zarzucili że bezpodstawnie nie dokonano żądanej przez nich zmiany, odsyłając ich na drogę postępowania sądowego. Okoliczność, że działka ta nie stanowi drogi publicznej została potwierdzona decyzja Wojewody z dnia 11 lipca 2006r. odmawiająca stwierdzenia własności Gminy. Bezprawnie zatem Rada Gminy nadała jej nazwę. Skarżącym wiadomo, że ulice są drogami publicznymi. Zarzucają też, że organ I instancji odmówił im przejrzenia akt dotyczących sporządzenia operatu zmian gruntowych naruszając przepis art. 73 kpa. Organ II instancji natomiast utrzymując w mocy decyzje pierwszoinstancyjną naruszył prawo z tej przyczyny, że decyzja ta aprobuje wpisanie w ewidencji gruntów działki 1853 bez wskazania właściciela a gminę jako władającego wpisano bez ich zgody, jako właścicieli tej działki. Dowodem tego są pisma Gminy w których wyjaśnia ona, że nie jest jej właścicielem, pochodzące z dnia 15.09.2004r. i 24.01.2000r., których kserokopie dołączono do skargi. Niewłaściwego dokonania zmian gruntowych poprzez utworzenie tej działki dowodzi także opinia biegłego geodety w sprawie Ns [...] o zasiedzenie nieruchomości, w której podał on , że wykaz zmian gruntowych został sporządzony błędnie, ponieważ działka 1847 powstała parceli katastralnej 955/2 i 956/4. W tym stanie rzeczy sprawa powinna być dogłębnie wyjaśniona. Do skargi skarżący dołączyli 37 sztuk kserokopii dokumentów po części znajdujących się w aktach administracyjnych, jak również dokumentów, które w tych aktach nie występują, jak arkusz posiadłości gruntowej, wypis pierwszy z repertorium 1934r., uchwały zezwalającej na dokonanie wpisów w księdze gruntowej, wniosek o wprowadzenie do ksiąg wieczystych aktu własności ziemi, protokół ustalenia potrzeb uwłaszczeniowych, decyzja o pozwoleniu na budowę i informacja o możliwości i warunkach realizacji inwestycji, mapa numeracji nieruchomości i wypis z rejestru numeracji nieruchomości. W piśmie uzupełniającym skargę, skarżący jeszcze raz opisali stan sprawy stwierdzając , że z zaświadczenia z Biura Notarialnego z dnia 30.11 1973r. wynika iż działka , którą zostali uwłaszczeni odpowiada dawnej pgr 3523/1 i 955/2. Oznacza to , że Gmina nie mogła w 1973 roku władać działką powstałą z pgr 3523/1 i zapis o jej władaniu winien zniknąć z ewidencji gruntów. Ich zdaniem także dawna pgr 3523/2 wpisana jest w księgach wieczystych na ich dziadka F. S. w Lwh [...]. Skarżący podkreślają , że parcela 3523/1 nie może figurować w ewidencji gruntów, jako część działki 1853 i jednocześnie jako część ich działki 1847, stąd sprawa powinna być dogłębnie wyjaśniona a błędy geodetów naprawione. Do pisma skarżący dołączyli kserokopie już wcześniej nadesłanych dokumentów. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie z przyczyn , które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Oznacza to, że Sąd - o ile inne kryteria kontroli nie wynikają z przepisów szczególnych - bada, czy zaskarżony akt, w tym także decyzja administracyjna odpowiada przepisom prawa i uwzględnia skargę wówczas, gdy narusza ona prawo w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. ), zwanej dalej P.p.s.a. Podług art. 145 P.p.s.a., Sąd jest zobowiązany do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 kpa lub innych przepisach. Dokonawszy w sprawie takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem kwestionowaną nią decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzją tą odmówiono wprowadzenia do ewidencji gruntów i budynków obrębu K. – W. zmiany polegającej na ujawnieniu skarżących , jako właścicieli części działki nr 1853, stanowiącej ulicę Z. W sprawie jest niesporne, że działka ta wykazana jest we wspomnianej ewidencji gruntów i budynków jako pozostająca we władaniu Gminy. Podług twierdzeń organu została ona utworzona w roku 1970 podczas II etapu ewidencji gruntów wsi K. W., między innymi z pgr.3523/1 i wpisana jako droga gminna na rzecz Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w K. W. Okoliczności jej utworzenia nie zostały przez organ bliżej wyjaśnione. Sądzić należy, że wpis tej jednostki organizacyjnej, jako władającego nastąpił na podstawie art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. c nieobowiązującego załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969r. w sprawie ewidencji gruntów ( M.P. nr 11, poz. 98 , ze zm.). Z przepisu tego wynikało, ze gminę wpisywano do ewidencji gruntów , jako władającego w przypadku, kiedy droga gruntowa (nie zaliczona do dróg publicznych i będąca w powszechnym korzystaniu pozostawała w faktycznym zarządzie gminy). Czy droga w takim zarządzie pozostawała w sprawie nie wyjaśniono, choć pogląd taki prezentuje Gmina. Przyznaje ona nadto fakt , iż nie jest właścicielem tejże działki, nie wyraziła jednak zgody na jej wykup od skarżących. Z przedłożonej przez skarżących w postępowaniu sądowym decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2006r. nr [...] wynika, iż Gmina nie nabyła własności owej działki na podstawie art. 73 ust. 1 w zw. z art. 60 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną ( Dz. U. nr 133, poz.872, ze zm.), bowiem nie była ona drogą publiczna a tylko wobec takich dróg pozostających w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiących ich własności następowało ich nabycie z mocy samego prawa przez te właśnie jednostki. Organy podejmujące zaskarżoną decyzję nie zakwestionowały wiarygodności i aktualności dokumentów przedstawionych przez skarżących przy wniosku, jako dowodzących ich praw właścicielskich wobec części nr 1853. Są to: akt własności ziemi z dnia 10 listopada 1973r.nr rej [...], z którego wynika , że stali się oni z mocy samego prawa właścicielami działki nr 1847 o pow.0,46ha, zawiadomienie z PBN w K. z dnia 7 grudnia 1973r., że dla nieruchomości objętej wykazem 1850 ks. gr. K. W. , składającej się z działek gr. nr 955/2 , 3523/1, obszaru 43.93a oznaczonych w II etapie ewidencji gruntów jako działka 1847 o pow. 46a urządzono księgę wieczystą nr 21851 i wpisano w niej prawo własności w miejsce C. S. – z B. skarżących - na prawach wspólności ustawowej, jak również odpis z księgi wieczystej nr [...] potwierdzający dokonanie wpisu tej treści w dniu 6 grudnia 1973r. na wniosek z 30 listopada 1973r. na podstawie wspomnianego aktu z opisem i mapą ( dawne działki gruntowe 955/2 i 3523/1). Nie zakwestionował także organ wykazu zmian gruntowych sporządzonego przez uprawnionego geodetę R. L. (k. 19 akt organu II instancji), z którego wynika, że wg. katastru i ksiąg wieczystych dawna pgr 3253/1 wpisana w lwh [...] wraz z pgr 3523/2 lwh [...] odpowiadają działce nr 1853. W wykazie zawarta jest uwaga, że pgr 3523/1 wykazem zmian l.ks. [...] została przyporządkowana dz.1847- Kw [...]. Nie odniósł się także organ do zaświadczenia z Sądu Rejonowego Wydział VI Ksiąg Wieczystych dnia 3.VII 2003r. ( k.6 tychże akt) potwierdzającego powstanie działki 1847 o pow. 46 a z parcel gruntowych 955/2 i 3523/1 objętych zamkniętym lwh [...]. Odmawiając wprowadzenia na podstawie przedłożonych i zebranych w toku postępowania dokumentów żądanych zmian organ I instancji, jako jedyną przyczynę wskazuje na istnienie sporu, co własności działki 1853, czego dowodem ma być toczące się z wniosku Gminy postępowanie sądowe o stwierdzenie zasiedzenia działki 1853 i rejestracyjny charakter ewidencji gruntów, który wyklucza rozstrzyganie w jej ramach takich sporów. Organ II instancji stanowisko to uznał za prawidłowe nie odnosząc się również do kwestii wiarygodności i aktualności przedłożonych przez skarżących dokumentów własnościowych i pomijając zarzut odwołania dotyczący nieudostępnienia im dokumentacji geodezyjnej z II etapu ewidencji gruntów. W ocenie Sądu, decyzje obu organów naruszają przepis art. 7 i 77 kpa w z. z art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz.U z 2005r. nr 240 poz. 2027 , ze zm.), zwanej dalej ustawą i § 10, 12, 44 pkt 2, 45 , 46 i 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38 poz. 454), zwanego dalej rozporządzeniem. Decyzja organu II instancji dodatkowo narusza art. 8 i 11 kpa w zw. z art. 107 §3 kpa Zgodnie z art. 20 ust 2 pkt 1 i 2 ustawy w ewidencji gruntów wykazuje się ich właściciela wraz miejscem jego zamieszkania. Obowiązek wykazania spoczywa na organie prowadzącym ewidencję gruntów i budynków. Po myśli §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli. Dopiero w braku danych dotyczących właścicieli nieruchomości w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych , które tymi nieruchomościami władają (§10 ust.2 rozporządzenia). Z przepisów tych wynika , że zapis odnoszący się do właściciela jest elementem obligatoryjnym wpisu, od którego dokonania organ prowadzący ewidencje zwolniony jest jedynie w przypadku braku danych w tym zakresie. Podług §12 rozporządzenia prawa osób i jednostek organizacyjnych określonych w jego §10 ust. 1 pkt 2 uwidacznia się na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktu notarialnego dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, a także na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, jak również umów dzierżawy, o których mowa w §11 ust. 1. Do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy - zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia - utrzymanie operatu w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Zakres obowiązku aktualizacji operatu ewidencyjnego został określony w § 45 ust.1, który definiuje aktualizację, jako działanie polegające na wprowadzeniu udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, przy czym zgodnie z § 46 ust. 1 dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób organów i jednostek organizacyjnych o których mowa w §10 i 11. Aktualizacji danych starosta winien dokonać niezwłocznie po uzyskaniu odpowiednich dokumentów uzasadniających owe zmiany ( § 47 ust. 1). Z mocy § 47 ust. 3, gdy aktualizacja wymaga wyjaśnień zainteresowanych starosta przeprowadza w tej sprawie postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy, tj. wzywa osoby zgłaszające zmiany do dostarczenia dokumentów niezbędnych do ich wprowadzenia. Z przytoczonych przepisów wynika, że jeśli wymienione w §12 ust. 1 rozporządzenia tytuły własności są aktualne i wiarygodne starosta nie może odmówić wprowadzenia wynikających z nich zmian do ewidencji gruntów i budynków Odmowa wymaga wykazania braku ich aktualności lub podważenia ich wiarygodności . I choć pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że organy prowadzące ewidencję gruntów nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o własność jest oczywisty, to odmowa wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów poprzez wpisanie właściciela nieruchomości - bez dokonania oceny aktualności i wiarygodności przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów mieszczących się w katalogu ustanowionym w § 12 rozporządzenia, z powołaniem się tylko na toczące się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości, którego wynik jest przyszły i niepewny - narusza wymóg dążenia do prawny obiektywnej zapisany w art. 7 i gwarantowany zapisem art. 77 §1 kpa. Pierwszy z nich obliguje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, zaś drugi nakazuje mu podejmować decyzję w postępowaniu administracyjnym dopiero po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego. Wprawdzie upływ terminu zasiedzenia pociąga ex lege nabycie własności nieruchomości przez jej posiadacza samoistnego a zapadające w sprawie o zasiedzenie orzeczenie sądu ma charakter deklaratywny, jednak zmiana właściciela na tej podstawie w ewidencji gruntów wymaga prawomocnego orzeczenia sądowego stwierdzającego nabycie własności nieruchomości i stanowiącego podstawę wpisu do księgi wieczystej. Oznacza, to że bez takiego orzeczenia nie jest możliwe skuteczne podważenie prawa do wpisu dotychczasowego właściciela, o ile zostanie ono wykazane aktualnymi dokumentami wymaganymi prawem. Pamiętać bowiem należy, że każdy organ administracji orzeka biorąc - co do zasady - pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania decyzji. Gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd zawiesza on postępowanie ( art. 97 §1 pkt 4 kpa), musi jednak wykazać, iż w sprawie występuje zagadnienie prejudycjalne, do którego rozstrzygnięcia nie posiada kompetencji a bez którego prowadzenie i rozstrzygniecie sprawy administracyjnej nie jest możliwe. Skoro, co wykazano wyżej, zaskarżoną decyzję podjęto bez oceny dokumentów przedstawionych przez skarżących w aspekcie ich wiarygodności i aktualności, a organ II instancji w uzasadnieniu swej decyzji z naruszeniem art. 8 i 11 kpa nie odniósł się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów dotyczących kwestii nie udostępnienia materiałów geodezyjnych, na podstawie których poczyniono ustalenia, co do utworzenia działki 1853, skargę należy uznać za uzasadnioną. W postępowaniu ponownym, organ dokona oceny dokumentów przedłożonych przez skarżących w aspekcie ich aktualności i wiarygodności, w razie potrzeby korzystając z możliwości przewidzianych w § 47 ust. 3 rozporządzenia i kpa i wyda orzeczenie odpowiadające ustalonemu stanowi faktycznemu i prawnemu w sprawie, zapewniając prawo do czynnego udziału w postępowaniu podmiotom, których interesu prawnego ono dotyczy. Z przytoczonych wyżej względów, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił decyzje zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach, obejmujących uiszczony wpis w kwocie 200 zł. i 257 zł. z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika - radcy prawnego, Sąd orzekł na podstawie art. 200, 202 § 2 i 205 § 2 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło