II SA/Ol 683/07

WyrokWSA w Olsztynie2007-10-10

Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Adam Matuszak, Beata Jezielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, może jednocześnie wskazywać na naruszenie procedury wynikającej z art. 48 Prawa budowlanego, zamiast ograniczyć się do kontroli prawidłowości naliczenia opłaty legalizacyjnej?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, kontrolując postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, powinien ograniczyć się do badania prawidłowości naliczenia tej opłaty i jej wysokości, a nie wychodzić poza przedmiot postępowania, wskazując na naruszenia procedury wynikające z innych przepisów Prawa budowlanego. Kwestie związane z samą rozbudową i zgodnością inwestycji z decyzją o warunkach zabudowy powinny być badane w kolejnym etapie postępowania, w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego.
Stan faktyczny
Skarżący dokonali samowolnej rozbudowy budynku gospodarczo-garażowego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) ustalił opłatę legalizacyjną w kwocie 25.000 zł. Po uzupełnieniu przez inwestorów dokumentacji, PINB wydał postanowienie o nałożeniu obowiązku uzupełnienia projektu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił postanowienie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na błędy proceduralne i niepełny materiał dowodowy, w tym naruszenie art. 48 Prawa budowlanego. Skarżący wnieśli skargę do WSA, domagając się uchylenia postanowień PINB i WINB, kwestionując dopuszczalność stosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy oraz możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego w ich sytuacji.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego; orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi D.S., S.S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących D.S. i S.S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia "[...]"., nr "[...]", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 – z późn. zm.), ustalił opłatę legalizacyjną w kwocie 25.000 złotych za dokonanie samowolnej rozbudowy budynku gospodarczego położonego na działce nr "[...]" przy ul. "[...]" w "[...]" ( wyliczenie opłaty: ( s x 50 ) x k x w = 500,00 x 50 x 1,0 x 1,0 = 25.000,00 złotych ) W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że D.iS.S. w 2004r. rozbudowali na wskazanej powyżej działce istniejący budynek gospodarczo-garażowy. Rozbudowa polegała na przedłużeniu, od strony wjazdu do garażu, istniejącego parterowego budynku o konstrukcji drewnianej. Organ wskazał, że w trakcie przeprowadzonych w dniu "[...]". oględzin D.iS.S. oświadczyli, że budowę zrealizowali bez projektu budowlanego i wymaganego pozwolenia. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia "[...]", PINB wstrzymał roboty budowlane i nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia w terminie 60 dni od daty otrzymania postanowienia: - zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności w/w budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, - czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami i niezbędnymi uzgodnieniami, - oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu "[...]" inwestorzy przedłożyli organowi I instancji projekt architektoniczno – budowlany rozbudowy przedmiotowego budynku garażowego. Organ wówczas uznał, że do projektu nie załączono oświadczenia inwestorów o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a sam projekt nie został sprawdzony pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej i konstrukcyjnej. W związku z powyższym PINB, postanowieniem z dnia "[...]", nałożył na inwestorów obowiązek uzupełnienia przedłożonego projektu rozbudowy budynku gospodarczego. Inwestorzy w wyznaczonym terminie wywiązali się z nałożonego wskazanym powyżej postanowieniem obowiązku. W złożonym zażaleniu na postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej z dnia "[...]", inwestorzy między innymi podnieśli, że ustalona w wysokości 25.000 złotych opłata legalizacyjna jest zawyżona, została obliczona sprzecznie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, tj. art. 49 b ust. 4 i 5 w związku z art.59g ust. 1 Prawa budowlanego z 1994r. Organ przede wszystkim zawyżył stawkę opłaty w stosunku do tej, która została określona w przepisach, ponadto zastosował niewłaściwe współczynniki kategorii obiektu i jego wielkości. Organ przyjął oba współczynniki dotyczące budynku gospodarczego – garażu, co jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż samowola budowlana nie dotyczyła w przedmiotowej sprawie całego budynku, tylko niewielkiej rozbudowy – przedłużenia istniejącego już budynku. Nadto skarżący wskazali, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera wyjaśnienia w jaki sposób obliczono opłatę legalizacyjną, z czego wynikają poszczególne elementy składowe obliczenia i dlaczego zostały zastosowane w takiej stawce. Postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż materiał dowodowy w sprawie jest niepełny, a ponadto postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organ I instancji zawiera błędy proceduralne. Z akt sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić w jaki sposób dokonano rozbudowy spornego obiektu. Na załączonym do protokołu szkicu sytuacyjnym organ nie zaznaczył, o którą część obiektu został rozbudowany istniejący budynek. Nie można tego również wywnioskować z załączonego do sprawy projektu rozbudowy budynku garażowego. Projekt przedstawia bowiem budynek garażowy jako nowo projektowany. Nie mając zatem jednoznacznie ustalonego stanu faktycznego organ odwoławczy nie może zbadać prawidłowości wydanego postanowienia ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że postępowanie administracyjne zakończone zaskarżonym postanowieniem zostało wydane z naruszeniem procedury wynikającej z art. 48 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, iż w przypadku zaistnienia samowoli budowlanej, właściwy organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nakaz rozbiórki nie jest wydawany jedynie w sytuacji gdy zostanie dowiedzione, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także że nie narusza przepisów w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że jeśli brak jest ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo na określonym terenie nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie ma możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej. W analizowanej sprawie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy stracił ważność w dniu 31 grudnia 2004r., a inwestorzy nie posiadali, w dniu wszczęcia postępowania, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zatem brak było podstaw do legalizowania samowoli budowlanej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]". D.iS.S. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także – w trybie art.135 p.p.s.a. – postanowień PINB z dnia "[...]" oraz z dnia "[...]". W uzasadnieniu skargi między innymi wskazali, iż nie jest dopuszczalne stosowanie przez organ II instancji w postępowaniu zażaleniowym przepisu art. 138 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy postanowienie organu I instancji nie powinno być w ogóle wydane, ponieważ w tej sytuacji zastosowanie znajduje odpowiednio przepis art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Skoro bowiem organ dostrzegł przesłanki bezprzedmiotowości postępowania ex tunc, to pozostaje mu nic innego jak zastosować odpowiednio wskazany wyżej przepis prawa. Jeśli organ II instancji w postępowaniu zażaleniowym przyjął pogląd, że nie było w ogóle podstaw do legalizowania samowoli budowlanej ( a tym samym do wydania postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną ), to stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., winien on był ograniczyć się jedynie do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Odnośnie do uchylenia w trybie art.135 p.p.s.a. postanowień organu I instancji: z dnia "[...]" oraz z dnia "[...]", skarżący wskazali, iż skoro od samego początku nie było podstaw prawnych i faktycznych do działania w trybie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, to niedopuszczalne było również wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu obowiązku dostarczenia niezbędnych zaświadczeń i dokumentów o jakich mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego. Niedopuszczalne w tych okolicznościach było także wydanie przez PINB dalszych postanowień, w tym postanowienia z dnia "[...]" , nakładające w trybie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego obowiązku uzupełnienia brakujących dokumentów. Niezbędne do końcowego załatwienia sprawy, w ocenie skarżących, okazuje się być zatem uchylenie także wskazanych wyżej postanowień, winny one zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, gdyż postępowanie legalizacyjne nie powinno było w ogóle się toczyć. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał w uzasadnieniu, iż postępowanie legalizacyjne nie jest odrębnym postępowaniem, a jedynie jednym z etapów postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Gdyby organ odwoławczy zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. doszłoby do umorzenia postępowania w I instancji, tj. w sprawie samowoli budowlanej. W przedmiotowej sprawie przedmiot postępowania istnieje, zatem umorzenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej stanowiłoby naruszenie prawa. W piśmie procesowym z dnia "[...]" skarżący wskazali, iż organ odwoławczy, stwierdziwszy w niniejszej sprawie brak podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego w ogóle, winien wyłącznie uchylić zaskarżone postanowienie. Z kolei wykonanie przez skarżących obowiązków nałożonych postanowieniami PINB ( których uchylenia żądają skarżący ), wcale nie czyni bezprzedmiotowymi ich wniosków o wyeliminowanie tych postanowień z obrotu prawnego – w trybie art. 135 p.p.s.a. To, że na wpadkowe postanowienia nie przysługiwało zażalenie, nie ma żadnego wpływu na możliwość objęcia ich kognicją sądu administracyjnego – wnikającego w głąb sprawy. Jest on bowiem władny uchylić wszystkie niezgodne z prawem akty wydane w granicach sprawy dążąc do końcowego jej załatwienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sąd administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonych aktów organów administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), dalej zwanej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Skarga w niniejszej sprawie jest uzasadniona, lecz z innych przyczyn niż w niej podane, a zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący bez wymaganego pozwolenia na budowę, na działce o nr "[...]", rozbudowali istniejący budynek gospodarczo-garażowy. Rozbudowa polegała na przedłużeniu, od strony wjazdu do garażu, istniejącego parterowego budynku o konstrukcji drewnianej. Organ wskazał, że w trakcie przeprowadzonych w dniu "[...]" oględzin skarżący oświadczyli, że budowę zrealizowali w 2004r., bez projektu budowlanego i wymaganego pozwolenia. Przede wszystkim wskazać należy, iż konsekwencją budowy lub wybudowania obiektu budowlanego (jego części) bez wymaganego pozwolenia na budowę jest nakaz rozbiórki (art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016, z późn. zm.). Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnie obowiązującego i podlega wyłączeniu w stosunku do każdego przypadku spełniającego warunki legalizacji samowoli. Stosownie do art. 48 cytowanej ustawy właściwy organ nadzoru budowlanego, stwierdzając możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego będącego w budowie lub już wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest obowiązany wydać postanowienie, w którym wstrzymuje prowadzone roboty, określa wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w określonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów. W toku postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49 ust. 1 powołanej ustawy, właściwy organ ma obowiązek zbadania zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletności projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz wykonania projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Wskazać również należy, że postępowanie legalizacyjne składa się z kilku etapów. Przede wszystkim, warunkiem legalizacji samowoli budowlanej jest ustalenie w drodze postanowienia opłaty legalizacyjnej. Do ustalenia tej opłaty stosuje się przepisy o wymierzaniu kary za istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub inne rażące naruszenia warunków pozwolenia na budowę, przewidzianej w art. 59 f Prawa budowlanego. Kary te w odniesieniu do opłaty legalizacyjnej podlegają pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2). Wymierzana opłata legalizacyjna stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (art. 59f ust. 1 i 2 Prawa budowlanego). Kolejnym etapem postępowania jest wydanie niezaskarżalnego postanowienie o nałożeniu obowiązków, które to można zaskarżyć dopiero na etapie zaskarżenia decyzji zatwierdzającej projekt, co wynika wprost z treści art. 142 k.p.a. Rozpatrując zażalenie na postanowienie o wymierzeniu opłaty legalizacyjnej organ nie może badać zasadności prowadzenia postępowania legalizacyjnego, gdyż będzie to przedmiotem rozpatrzenia przy wydawaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego. Za takim rozumieniem powołanych przepisów przemawia także fakt, iż zgodnie z art. 49a ust. 1 ustawy Prawo budowlane w przypadku uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu opłata legalizacyjna podlega zwrotowi. Do rozbudowy przez skarżących istniejącego budynku gospodarczo-garażowego poprzez jego przedłużenie, od strony wjazdu do garażu, niezbędne było, stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, uprzednie uzyskanie przez inwestorów pozwolenia na budowę, gdyż nie zachodziły przesłanki przewidziane w art. 29 i art. 30 ust. 1 tej ustawy. Kwestią sporną w niniejszej sprawie może być jedynie zasadność i wysokość ustalonej opłaty legalizacyjnej w kwocie 25.000 złotych. Skoro opłata została naliczona przez organ I instancji, to organ odwoławczy kontrolując postanowienie legalizacyjne winien rozstrzygać tylko w tym zakresie, a nie wychodzić poza przedmiot postępowania. Natomiast kwestie związane z rozbudową garażu przez skarżących i zgodnością tej inwestycji z decyzją o warunkach zabudowy mogą być badane przez organ dopiero w kolejnym etapie postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego bądź odmawiającej jego zatwierdzenia. Należy wskazać, iż skarżący w swym zażaleniu przede wszystkim podnieśli, iż opłata legalizacyjna jest zawyżona, została obliczona sprzecznie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, tj. art. 49 b ust. 4 i 5 w związku z art.59 g ust. 1 Prawa budowlanego z 1994r. Organ przede wszystkim zawyżył stawkę opłaty w stosunku do tej która została określona w przepisach, ponadto zastosował niewłaściwe współczynniki kategorii obiektu i jego wielkości. Organ przyjął oba współczynniki dotyczące budynku gospodarczego - garażu co jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż samowola budowlana nie dotyczyła w przedmiotowej sprawie całego budynku tylko niewielkiej rozbudowy – przedłużenia istniejącego już budynku. Nadto skarżący wskazali, iż zaskarżone postanowienie nie zawiera wyjaśnienia w jaki sposób obliczono opłatę legalizacyjną, z czego wynikają poszczególne elementy składowe obliczenia i dlaczego zostały zastosowane w takiej stawce. Organ odwoławczy w niniejszym postępowaniu winien rozważyć jedynie powyżej wskazane kwestie, a nie wychodzić poza przedmiot postępowania i wskazywać w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na naruszenie procedury wynikającej z art. 48 Prawa budowlanego. Podkreślić należy, iż obowiązujące przepisy prawa nie przewidują żadnej możliwości miarkowania opłaty legalizacyjnej. Powołany wyżej art. 59f ust. 1 i 2 Prawa budowlanego przewiduje bowiem, że tylko takie cechy jak kategoria obiektu, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu, które określono w załączniku do powołanej wyżej ustawy, mają wpływ na wysokość opłaty legalizacyjnej. Metoda zapobiegania i likwidowania samowoli jest surowa i nacechowana automatyzmem, lecz nie wykracza poza granice wyznaczone normami konstytucyjnymi. Podkreślić przy tym należy, że ustawodawca jednakowo traktuje wszystkich adresatów art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż wykluczył uwzględnianie przez organy administracji publicznej jakichkolwiek dodatkowych, nieprzewidzianych ustawowo, bądź też nie związanych z samą istotą problemu "samowoli", kryteriów przemawiających za odmiennym podejściem do poszczególnych przypadków (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 854/05, nie publikowany, zamieszczony w bazie LEX nr 196409). Z powyższych względów między innymi kwestia wartości wybudowanego samowolnie obiektu budowlanego, będącego przedmiotem postępowania legalizacyjnego, nie może także wpłynąć na obniżenie kwoty opłaty legalizacyjnej. Ponadto podnieść należy, iż możliwość badania zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia słusznego interesu skarżącej jest wyłączona na mocy art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Nadto, nie można uwzględnić stanowiska skarżących, co do możliwości pozbawienia bytu prawnego w niniejszym postępowaniu legalizacyjnym przez Sąd, w trybie art. 135 p.p.s.a., postanowień organu I instancji: z dnia "[...]" oraz z dnia "[...]", mimo że, jak wskazują skarżący, od samego początku, nie istniały przesłanki uzasadniające do działania w trybie art.48 ust. 2 Prawa budowlanego, a zatem wydania postanowień: o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu obowiązku dostarczenia niezbędnych zaświadczeń i dokumentów o jakich mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, oraz nakładającego w trybie art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego, obowiązek uzupełnienia brakujących dokumentów. Organ winien ustosunkować się do zarzutów skierowanych przeciwko tym postanowieniom, ale dopiero w kolejnym etapie postępowania w decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego, bądź odmawiającej jej zatwierdzenia Wniesienie zażalenia przenosi na organ wyższego stopnia kompetencje do ponownego rozstrzygnięcia tylko kwestii procesowej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonym postanowieniu. Nie daje natomiast podstaw do przejęcia rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem toczącego się postępowania administracyjnego. Należy mieć na uwadze, że postanowienie rozstrzyga zagadnienia proceduralne wynikające z toku postępowania, zaś decyzja rozstrzyga o istocie sprawy. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. W wyroku z dnia 8 sierpnia 1995r., SA/Wr 96/95 ( nie publ. ) NSA stwierdził: "Organ odwoławczy może umorzyć postępowanie co do istoty tylko wówczas, gdy w wyniku rozpoznania odwołania uchylił decyzję I instancji i stwierdził, że postępowanie przed tym organem jest bezprzedmiotowe ( art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. ) Umorzenie zaś postępowania I instancji przez organ II instancji przy okazji rozpoznawania zażalenia na postępowanie incydentalne, wydane w toku postępowania, jest niedopuszczalne. Stanowi bowiem rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażone w art. 15 Kpa i rażąco narusza powołany przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. " ( patrz: B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz 7 wydanie ). Reasumując, wskazać ponownie należy, iż organ odwoławczy ponownie kontrolując postanowienie legalizacyjne w niniejszym postępowaniu, winien skontrolować jedynie kwestie związane z naliczoną przez organ I instancji opłatą legalizacyjną i rozstrzygnąć jedynie w tym zakresie, a nie wychodzić poza przedmiot postępowania i wskazywać w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na naruszenie procedury wynikającej z art. 48 Prawa budowlanego. Kwestie związane z rozbudową garażu przez skarżących i zgodnością tej inwestycji z decyzją o warunkach zabudowy mogą być badane przez organ dopiero w kolejnym etapie postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego bądź odmawiającej jego zatwierdzenia. Nie wydaje się możliwe, aby w aktualnie obowiązującym stanie prawnym była możliwa legalizacja samowoli budowlanej w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz braku ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącej nieruchomości, na której została zrealizowana lub jest w trakcie realizacji samowolna budowa. Należy jednak zasygnalizować, iż organ ponownie rozpatrując niniejszą sprawę w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego lub jego odmowy winien mieć na względzie istotny dla jej rozstrzygnięcia fakt, iż postanowieniem z dnia 14 czerwca 2006r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II SA/Go 597/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: czy art. 48 ust. 2 pkt 1 lit.b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 20, poz. 2016 ze zm.), oraz art.2 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane ( DZ. U. Nr 93,poz. 888 ), są zgodne z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Niewątpliwie od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym zależy ostateczne merytorycznie rozstrzygnięcie przez organy nadzoru budowlanego niniejszej sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie art. 200 wskazanej wyżej ustawy orzeczono o kosztach postępowania w niniejszej sprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło