I OSK 144/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech Sędziowie: sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska sędzia del. NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 236/07 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10.10.2007 r. sygn. IV SA/Wr 236/07 po rozpoznaniu skargi R. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów odrzucił skargę w części dotyczącej zapłaty odszkodowania, a dalej idącą skargę oddalił. U podstaw wyroku leżał następujący stan faktyczny. Decyzją z [...] Dziekan Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu [...], na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z 27.7.2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), skreślił A. G. z listy studentów 3 roku 5 semestru niestacjonarnych studiów jednolitych magisterskich na kierunku Administracja z dniem [...] stycznia 2007 r. w roku akademickim 2006/2007, z powodu nie wniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Powołano się na § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 27.8.1991 r. w sprawie zasad gospodarki finansowej uczelni zgodnie z którym opłaty powinny być wniesione przed rozpoczęciem zajęć, a w przypadku zajęć trwających dłużej niż jeden semestr - przed rozpoczęciem każdego semestru. Do dnia [...] stycznia 2007 r. na konto Uczelni nie wpłynęła żadna opłata. W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 192 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym dziekan może skreślić studenta z listy studentów, co też uczynił. W odwołaniu od tej decyzji A. G. wniósł o jej uchylenie, gdyż semestr V został opłacony. Po rozpatrzeniu odwołania rektor Uniwersytetu [...] decyzją z [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazano, że studia na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii odwołujący się podjął w roku akademickim 1996/1997 a w okresie studiów trzykrotnie był skreślany z listy studentów z powodu nieuiszczenia opłaty. Pismem z dnia 30.7.2006 r. skarżący zwrócił się do Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii o reaktywację na III rok studiów w roku akademickim 2006/2007 z jednoczesnym wnioskiem o zwolnienie z opłat. W myśl postanowień Regulaminu studiów (§ 41 ust. 4) oraz uchwały Nr [...] w sprawie zasad odpłatności za powtarzanie zajęć na studiach niestacjonarnych, Dziekan podejmując decyzje o reaktywacji ustala dotychczasowe osiągnięcia studenta wraz z zaliczonymi punktami ECTS, semestr, na który wpisuje studenta, oraz przedmioty do uzupełnienia wraz z terminami ich zaliczenia. Określając wysokość opłat Dziekan bierze pod uwagę obowiązujące stawki za powtarzanie zajęć na studiach niestacjonarnych. Podjęcie przez stronę studiów, po dwóch latach przerwy, spowodowało konieczność uzupełnienia różnic programowych w ilości 7 przedmiotów oraz rozliczenia się z zaległego przedmiotu, tj. "podstawy prawa karnego i procedury karnej" co wiąże się z uiszczeniem odpowiednich opłat. Pod warunkami wskazanymi w Zarządzeniu Rektora Uniwersytetu [...] Nr [...] z dnia [...] wprowadzającego zasady wnoszenia opłat za świadczone usługi edukacyjne w Uniwersytecie [...], Dziekan może udzielić zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłat w całości lub w części. Złożenie udokumentowanego wniosku o zwolnienie nie zwalnia studenta z obowiązku uiszczenia opłaty w wymaganym terminie chyba, że przed upływem tego terminu student uzyska zgodę Dziekana lub upoważnionych osób na jego przedłużenie. Zarówno w pismach kierowanych do Dziekana, jak również w odwołaniu od decyzji skreślającej z listy studentów, nie wykazał on udokumentowanych powodów uzasadniających zwolnienie z opłat za studia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji Rektora i o odszkodowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaskarżonym wyrokiem odrzucił skargę w części żądającej odszkodowania "za szkody wyrządzone przy wykonywaniu powierzonej czynności", jako niedopuszczalną, nie wymienioną w katalogu art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W pozostałej części, w ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, zarysowały się dwa postępowania administracyjne obejmujące dwa przedmioty. Pierwszy dotyczy zwolnienia z opłat związanych z odbywaniem studiów i w tym zakresie zakończono je pismem z dnia 20 grudnia 2006 r. w którym poinformowano skarżącego, że nie otrzymał zgody na zwolnienie z opłaty za studia. Rozpatrzenia podania o anulowanie opłaty nie było możliwe ze względu na nie złożenie wymaganych druków formalnych, o których został poinformowany pismami z 28.9.2006 i 6.11.2006. Następnie Sąd wskazał na wymianę korespondencji między skarżącym a władzami uczelni. I tak - 30 lipca 2006 r. skarżący skierował do Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu [...] pismo w którym wniósł o zwolnienie z opłaty z powodu wyrządzonej szkody oraz o dokonanie wpisu na listę studentów w roku akademickim 2006/2007 - 11 września 2006 r. Dziekan wyraził zgodę na dokonanie wpisu na listę studentów III-go roku w roku akademickim 2006/2007 oraz odmówił zwolnienia z opłaty za studia, o czym poinformowano skarżącego pismem z tej samej daty pouczając, że w sprawie zwolnienia z opłaty należy złożyć odpowiedni wniosek, do pobrania w Dziekanacie, - 20 września 2006 skarżący zwrócił się do Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii o rozpoznanie wniosku w przedmiocie zwolnienia z opłaty za studia we właściwym trybie, - 28 września 2006 r. prodziekan wskazał skarżącemu, że właściwy tryb polega na wypełnieniu formularza wniosku o zwolnienie z odpłatności za studia, którego nie złożył, - skarżący wnosi odwołanie do Rektora Uniwersytetu [...], Prorektor pismem z 6.11.2006 r. adresowanym do Prodziekana Studiów Stacjonarnych i Niestacjonarnych Administracji poinformował, że decyzje Dziekana Wydziału odnoszące się do indywidualnej sprawy studenta winny odpowiadać wszystkim wymogom decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 107 K.p.a. Dopiero tak skonstruowana decyzja Dziekana Wydziału może stanowić podstawę do wydania decyzji przez Rektora. - postanowieniem z 17.11.2006 r. Prodziekan wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych podania o zwolnienie z opłaty za studia. Po wydaniu tego postanowienia w dniu 20 grudnia 2006 r. wysłano do skarżącego pismo z 20 grudnia 2006 r. w którym poinformowano skarżącego, że nie otrzymał zgody na zwolnienie z opłaty za studia. Sąd pozostawił poza tokiem swoich rozważań ocenę, czy postępowanie to zostało zakończone w odpowiedniej formie stwierdzając, że w istocie odmówiono skarżącemu zwolnienia opłaty i wynik tego postępowania mógł skarżący kwestionować w tym odrębnym trybie. Warunkiem natomiast kontynuowania studiów jest wniesienie stosownej opłaty, czego skarżący nie uczynił. Zgodnie z § 40 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...] wprowadzonym Zarządzeniem Nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z [...] Dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nie wniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Analizując wywody skargi Sąd stwierdził, że skarżący w żadnym stopniu nie odniósł się do kwestii skreślenia z listy studentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził także, że obecne postępowanie nie jest kontynuacją postępowania zakończonego wyrokiem WSA we Wrocławiu z 27.1.2006 r. sygn. IV SA/Wr 322/04 ponieważ tamte postępowanie dotyczyło skreślenia z listy studentów i decyzja w tym zakresie została uchylona, a obecnie kontrolowane decyzje nie zostały wydane w postępowaniu będącym kontynuacją tamtego postępowania, ale w postępowaniu wszczętym odrębnym wnioskiem skarżącego z dnia 30 lipca 2006 r. o reaktywowanie studiów. A. G. za pośrednictwem pełnomocnika wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci zarządzenia Rektora [...] nr [...] z [...] poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz regulaminu studiów w [...] wprowadzonym Zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z [...] w szczególności § 40 ust. 2 pkt 3 poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię. Uzasadniając podstawy kasacyjne skazano, że Dziekan WPAiE błędnie przyjął, iż do wniosku A. G. z dnia 30 lipca 2006 r. ma zastosowanie zarządzenie Rektora [...] nr [...] z dnia [...] które wymaga składania wniosków na stosownych formularzach. W chwili składania wniosku o zwolnienie nie obowiązywało powyższe zarządzenie, z uwagi na co nie może ono stać się podstawą do odmowy nie zwolnienia A. G. z opłaty, a w konsekwencji do skreślenia z listy studentów. Również [...] nie mógł żądać od A. G. złożenia wniosku o zwolnienie z opłaty na formularzu przewidzianym przez Zarządzenie Rektora [...] nr [...] z dnia [...]. Zgodnie z treścią § 40 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów [...] Dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nie wniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów, ale wykonywanie przez Dziekana tego uprawnienia nie może być wykonywane dowolnie i musi mieć uzasadnienie w indywidualnie zaistniałym stanie faktycznym i prawnym. Zgodnie z regulaminem studiów opłata za semestr obejmuje również sesję poprawkową. A. G. nie zaliczył egzaminu z przedmiotu "podstawy prawa karnego i procedury karnej" a skreślenie z listy studentów uniemożliwia mu przystąpienie do sesji poprawkowej z tego przedmiotu, mimo opłacenia opłaty za semestr obejmujący ten przedmiot. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prorektor Ds. Nauczania Uniwersytetu [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Podniósł, że przedmiotem skargi nie są decyzje związane z reaktywowaniem skarżącego w prawach studenta zgodnie z jego podaniem z dnia 30.7.2006 r. To podanie z części dotyczącej reaktywacji zostało załatwione pozytywnie o czym skarżący został powiadomiony pisemnie w dniu 11.9.2006 r. Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora z [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii z [...] o skreśleniu z listy studentów. Ponieważ decyzja Dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii została wydana [...], a decyzja Rektora [...], to obie decyzje powinny być rozpatrywane w trybie i na zasadach obowiązujących w dacie wydania przez dziekana decyzji o skreśleniu z listy studentów. Podstawę prawną obu decyzji stanowi zarządzenie Nr [...] Rektora [...] z dnia [...] w sprawie wprowadzenia Regulaminu studiów w Uniwersytecie [...] Regulamin ten został uchwalony przez Senat [...] na podstawie delegacji ustawowej, tj. art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27.7.2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie zarządzenia Rektora [...] nr [...] z dnia [...] poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało polegać na tym, że Dziekan Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii błędnie przyjął, iż do wniosku A. G. z dnia [...] ma zastosowanie wskazane zarządzenie. Zarzut ten nie jest trafny. Stwierdzenie skarżącego zakłada, że o zastosowaniu prawa w końcowej decyzji decyduje moment złożenia podania. Jest to założenie błędne. Organ I instancji wydając zaskarżone decyzje stosuje prawo obowiązujące w momencie wydania decyzji. To samo dotyczy decyzji organu II instancji. Z chwilą wysłania do skarżącego pisma wskazującego m.in., że w sprawie zwolnienia z opłaty należy złożyć odpowiedni wniosek do pobrania w Dziekanacie opatrzonego datą 11 września 2006 r. obowiązywało już Zarządzenie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w sprawie wprowadzenia Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...], a od 1 października 2006 r. obowiązywało Zarządzenie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w sprawie wprowadzenia "Zasad wnoszenia opłat za świadczone usługi edukacyjne w Uniwersytecie [...]". Zarządzenie to nie zawiera żadnych przepisów przejściowych co oznacza, że ma zastosowanie zasada bezpośredniego stosowania nowego prawa. Drugi zarzut skargi kasacyjnej związany jest z niewłaściwym zastosowaniem i błędną wykładnią § 40 ust. 2 pkt 3 zarządzenia nr [...] Rektora [...] z [...] w sprawie regulaminu studiów w Uniwersytecie [...]. Przepis ten stanowi, że Dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Naruszenie przez sąd pierwszej instancji prawa materialnego może nastąpić w dwóch różnych formach - bądź przez błędną wykładnię, co polega na mylnym rozumieniu określonej normy prawnej, bądź przez błędne zastosowanie prawa materialnego, czyli tzw. błąd subsumcji, tj. wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (wyrok NSA z 31.5.2004 sygn. FSK 103/04 Lex nr 134091). Skarżący w istocie rzeczy nie wskazał na czym ma polegać naruszenie prawa materialnego wskazując jedynie, że skreślenie z listy studenta uniemożliwiło A. G. przystąpienie do sesji poprawkowej. Należy nadmienić, że skreślenie z listy studentów ma swoje podstawy z treści § 40 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...]. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że skarżący opłaty za studia nie uiścił i tym samym należy uznać, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Złożona skarga kasacyjna nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) podlega oddaleniu. .