I SA/Wa 448/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant J. G. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. sprawy ze skargi U. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. P., w miejsce której wstąpiła H. K., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] kwietnia 1995 r. nr [...] dotyczącą uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] w K. działką nr [...] w obrębie [...], położoną w K. przy ul. [...] – uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. i stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Budownictwa podał, że Wojewoda Warszawski działając na podstawie art. 2 ust. 1 - 3 i 9 ustawy z dnia 29 kwietnia 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) oraz § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] zmienioną w trybie art. 132 § 2 kpa decyzją z dnia [...] kwietnia 1995 r. nr [...], stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] w K. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w K. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2 oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Pismem z dnia 9 sierpnia 2002 r. K. P. – była właścicielka nieruchomości, wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej twierdząc, że zostały naruszone prawa osób trzecich. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r. i z dnia [...] kwietnia 1995 r. uznając, że zaistniały przesłanki uwłaszczenia, a roszczenie K. P. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało rozpatrzone zgodnie z jej żądaniem, które ograniczyło się tylko do jednej z wywłaszczonych działek, tj. niezabudowanej działki nr [...]. Ponownie rozpatrując sprawę, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] października 2003 r. utrzymał w mocy poprzednią decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt I SA 2812/03 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r., uznając, że decyzja uwłaszczeniowa zapadła przed rozpoznaniem całości żądań byłej właścicielki, oraz wskazał, że zbadania wymaga również kwestia prawna zarządu do gruntu Przedsiębiorstwa [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Budownictwa stwierdził, że aktem notarialnym z dnia 30 września 1975 r. Rep. A nr [...] na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, działki nr [...] (KW Nr [...]) i nr [...] (KW Nr [...]) stanowiące własność K. P. zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa. Działka nr [...] odpowiada działce nr [...] (przy uwzględnieniu zmiany powierzchni wynikającej z nowego pomiaru), a działka nr [...] odpowiada działce nr [...]. Właścicielką tych działek była K. P., której następcą prawnym na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia z dnia 14 listopada 2005 r. sygn. akt I NS 450/05 jest H. K. Działka nr [...] będąca przedmiotem uwłaszczenia na rzecz Przedsiębiorstwa [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała w zarządzie tego przedsiębiorstwa, na co wskazuje odpis księgi wieczystej KW Nr [...], który w świetle § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z dnia 16 marca 1993 r. stanowi dokument potwierdzający prawo zarządu. Wobec powyższego, zdaniem organu, przesłanki uwłaszczenia byłyby spełnione, jeżeli nie naruszono praw osób trzecich. Minister Budownictwa stwierdził, że była właścicielka K. P. pismem z dnia 23 lipca 1991 r. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w P., żądając zwrotu obu wywłaszczonych działek, bądź przynajmniej jednej, zaś w przypadku gdyby to było niemożliwe, o przydzielenie działki zastępczej. Późniejsze pisma z dnia 22 października 1991 r. i z dnia 3 stycznia 1994 r. nie zawierały oświadczeń K. P. o rezygnacji z wcześniejszych żądań, wręcz przeciwnie, w piśmie z dnia 19 sierpnia 1992 r. skarżąca wskazała na przewlekłe postępowanie w sprawie zwrotu całej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...]. Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzją z dnia [...] marca 1994 r. nr [...] orzekł na rzecz K. P. zwrot wyłącznie jednej działki nr [...] o pow. [...] m2, pozostawiając nierozpoznany wniosek w pozostałym zakresie, a zatem, zdaniem organu, skarżącej należało przyznać rację, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana przed rozpoznaniem jej wniosku o zwrot nieruchomości. Wobec powyższego, zdaniem organu, w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej oraz w dniu wydania decyzji ją zmieniającej, trwało nadal postępowanie z wniosku K. P. o zwrot nieruchomości. Skoro uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich, to brak było podstaw do wydania przez organ wojewódzki ww. decyzji uwłaszczeniowej bez uprzedniego rozstrzygnięcia całości żądań byłej właścicielki. Postępowanie uwłaszczeniowe powinno być zawieszone (art. 97 § 1 pkt 4 kpa). Reasumując Minister Budownictwa stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r., zmieniona decyzją z dnia [...] kwietnia 1995 r. zawiera wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż rażąco narusza prawa osób trzecich, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Zdaniem organu, z akt sprawy nie wynika, aby zaistniały okoliczności wymienione w art. 156 § 2 kpa uniemożliwiające stwierdzenie nieważności decyzji. Skargę na decyzję Ministra Budownictwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło U. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Zarzucając w obszernej skardze naruszenie: (a) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez jego nienależytą wykładnię i uznanie, że deklaratoryjne decyzje "uwłaszczeniowe" wydane po nabyciu ex lege przez skarżącego prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków na nim posadowionych działki [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. i po spóźnionym wniosku wnioskodawczyni (1991 r.) naruszały prawa osób trzecich – K. P.; (b) art. 8 kpa w zw. z art. 9 kpa w zw. z art. 11 kpa i art. 107 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienie, z którego nie wynika, które dowody organ uznał za wiarygodne, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; (c) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez błędne uznanie, iż w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej oraz w dniu wydania decyzji ją zmieniającej trwało nadal postępowanie o zwrot nieruchomości, co skutkowało obowiązkiem zawieszenia postępowania uwłaszczeniowego, któremu to obowiązkowi uchybiono; (d) art. 161 kpa poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż w rzeczonej sprawie zachodzą przesłanki porządku publicznego, dopuszczające uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. bez wniosku strony; (e) art. 105 kpa poprzez jego niezastosowanie i nie umorzenie postępowania pomimo faktu, iż w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji zachodziła bezprzedmiotowość postępowania, wynikająca z powagi rzeczy osądzonej; (f) art. 80 kpa w zw. z art. 77 kpa poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą na arbitralnym i nie mającym poparcie w zebranym materiale dowodowym stwierdzeniu występowania przesłanek ochrony osób trzecich; (g) art. 80 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 7 kpa przez dokonanie ustalenia polegającego na uznaniu, iż Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzją z dnia [...] marca 1994 r. nie orzekł o całości żądania K. P.; (h) art. 80 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 8 i 7 kpa i art. 97 § 1 pkt 4 kpa przez uznanie, że w dniu wydania decyzji przez Wojewodę Warszawskiego zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania; (i) art. 61 kpa w zw. z art. 80 kpa przez uznanie, że organ administracji zobowiązany jest do orzekania ponad żądanie strony wyrażone w toku postępowania administracyjnego; (j) art. 7 i 8 kpa poprzez niezastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w sytuacji, gdy stronie przeciwnej nie przysługuje skuteczne roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości; (k) art. 77 § 1 kpa przez nierozpatrzenie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; (l) art. 7 kpa przez zaniechanie obowiązku obiektywnego wyjaśnienia sprawy i wydania praworządnego rozstrzygnięcia – strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podziela stanowisko Ministra Budownictwa przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie podziela zarzutów skargi. Przedmiotem skargi jest stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] w K. działką nr [...] położoną w K. przy ul. [...], wydanej na podstawie art. 2 ust. 1- 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.). Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r. dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] w K. działką nr [...] w obrębie [...], położoną w K. przy ul. [...], i stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1994 r. Zaskarżona decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. została wydana przez organ po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt I SA 2812/03, w którym Sąd uznał, że decyzja uwłaszczeniowa zapadła przed rozpoznaniem całości żądań byłej właścicielki, oraz wskazał, że zbadania wymaga również kwestia prawna zarządu do gruntu Przedsiębiorstwa [...] - i jest zgodna z tym wyrokiem. W niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którym ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna i wskazania wiążą, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I FSK 506/05 LEX nr 187499, związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Minister Budownictwa w decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. prawidłowo uznał, że decyzja uwłaszczeniowa wydana przed rozpatrzeniem wniosku o zwrot nieruchomości – narusza prawa osób trzecich, a zatem decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ postępowanie wszczęte wnioskiem K. P. w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej nie było zakończone procesowo. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.