I OSK 250/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA : Anna Lech (spr.) Sędzia WSA del. Jacek Fronczyk Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. V. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1146/07 w sprawie ze skargi M. V. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. V. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1148/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. V. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], stwierdził niedopuszczalność odwołania M. V. i K. Ś. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. umarzającej postępowanie o dokonanie waloryzacji drugiej raty odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] ozn. hip. [...] działka nr [...] o pow. 591,80 m2 i wypłatę jej wraz z odsetkami, z powodu uchybienia terminu przewidzianego do jego wniesienia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na to postanowienie złożył M. V., zarzucając mu naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., przez nieuwzględnienie słusznego interesu strony oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z obiegiem przesyłki zawierającej odwołanie od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz naruszenie art. 57 § 5 k.p.a., przez nieuwzględnienie zniszczenia przez pracownika organu koperty zawierającej odwołanie. Skarżący podniósł, że odwołanie zostało nadane listem zwykłym w urzędzie pocztowym w Otwocku i adresowane było na Biuro Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta Stołecznego ul. Koszykowa 6a w Warszawie. Przesyłka dotarła do adresata z tym, że z ulicy Koszykowej 6a przekazana została na ul. Miodową 6/8. W zaistniałej sytuacji, zdaniem skarżącego, należało sprawdzić w Kancelarii Urzędu m.st. Warszawy przy ul. Koszykowej 6a, czy nie odnotowano doręczenia tej przesyłki, gdyż data jej przyjęcia będzie wcześniejsza od daty przyjęcia przesyłki przez Kancelarię Urzędu m.st. Warszawy przy ul. Miodowej 6/8. Wyrokiem z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1148/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę M. V. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2006 r. wraz z prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia odwołania, doręczona została pełnomocnikowi skarżącego, adwokatowi A. P. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 10 stycznia 2006 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem w dniu 24 stycznia 2006 r. Bezsporne zdaniem Sądu jest również to, że odwołanie od wymienionej decyzji pełnomocnik skarżącego nadał za pośrednictwem poczty przesyłką zwykłą. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 57 § 5 k.p.a., termin uważa się w szczególności za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej. W takim przypadku decyduje data stempla pocztowego, natomiast w przypadku złożenia pisma bezpośrednio w urzędzie decyduje data prezentaty. W przedmiotowej sprawie natomiast na odwołaniu znajduje się prezentata Kancelarii Urzędu m.st. Warszawy ul. Miodowa 6/8 z datą 30 stycznia 2006 r. Pełnomocnik skarżącego twierdzi jednak, że przesyłkę nadał przed datą 24 stycznia 2006 r. za pośrednictwem poczty w Otwocku przesyłką zwykłą. Sąd podkreślił, że skarżący jest w sprawie reprezentowany przez adwokata, któremu są znane skutki wiążące się z uchybieniem terminu. Mimo tego jednak, nadając przesyłkę zwykłą przyjął na siebie ryzyko niemożności skutecznego wykazania faktycznej daty nadania odwołania, którą byłby dowód nadania przesyłki poleconej. Skoro zatem skarżący nie dysponuje dowodem nadania odwołania, to przyjęcie przez organ za datę złożenia odwołania daty jego wpływu do urzędu umieszczonej na prezentacie Sąd uznał za prawidłowe. Zdaniem Sądu, w powyższej sytuacji, żądanie skarżącego, by organ wyjaśnił kwestię obiegu przesyłki w obrębie Kancelarii Urzędu m.st. Warszawy, należy uznać za niezasadne. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył pełnomocnik skarżącego, adwokat A. P., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku powodów, dla których Sąd w ogóle nie odniósł się do faktu zniszczenia przez urzędnika organu koperty z datą stempla pocztowego, co pozbawiało skarżącego możliwości udowodnienia nadania przesyłki w terminie, a także nie odniósł się do zarzutu dotyczącego obiegu przesyłki zaadresowanej na Biuro Gospodarki Nieruchomościami z siedzibą przy ul. Koszykowej 6a, a nie Miodowej 6/8 w Warszawie, 2) naruszenia przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt c (powinno być art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez nieuchylenie postanowienia Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] maja 2007 r., mimo iż postanowienie to wydane zostało z obrazą przepisów art. 7 i 77 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że odwołanie od zaskarżonej decyzji nadane zostało w Urzędzie Pocztowym w Otwocku listem zwykłym. Jak natomiast wynika z oświadczenia pełnomocnika złożonego w piśmie adresowanym do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 września 2006 r., odwołanie zostało wniesione w terminie. Podniesiono, że postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta m.st. Warszawy prowadzone było przez Biuro Gospodarki Nieruchomościami z siedzibą przy ul. Koszykowej 6a w Warszawie i tam została zaadresowana przesyłka zawierająca odwołanie. Niestety koperta zawierająca odwołanie została zniszczona z niewiadomych powodów przez pracownika organu. Zdaniem skarżącego oczywistym jest, że nadanie odwołania po terminie, bez wniosku o jego przywrócenie, mijałoby się z celem. Autor skargi kasacyjnej, odnosząc się do twierdzenia Sądu, że nadając przesyłkę zwykłą pełnomocnik przyjął na siebie ryzyko niemożności skutecznego wykazania daty nadania odwołania, którą byłby dowód nadania przesyłki poleconej, wskazał, że ryzyko musiałoby polegać na założeniu, że pracownik organu zniszczy dokument w postaci koperty zaadresowanej i zaopatrzonej w stempel Poczty Polskiej i popełni występek z art. 276 k.k. Podniesiono ponadto, że nie ma obowiązku wniesienia pisma listem poleconym (art. 57 § 5 k.p.a., art.83 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ocenie skarżącego, dla ustalenia rzeczywistej daty nadania przesyłki powinny zostać podjęte wszelkie środki poczynając od wyjaśnienia obiegu przesyłki od Biura Gospodarki Nieruchomościami przy ul. Koszykowej 6a w Warszawie do Kancelarii przy ul. Miodowej 6/8, ustalenia osoby, która dokonała zniszczenia koperty i przyczyn takiego działania. Wskazano na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 1994 r., sygn. akt SA/Gd 2813/93, w którym Sąd ten uznał że "stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a., powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczyli termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. w przeciwnym wypadku postanowienie takie narusza art. 7 i 77 k.p.a., naruszenie tych przepisów prowadzi do uchylenia postanowienia". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ trafne są zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie ustalone zostało, że decyzja organu pierwszej instancji, to jest Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] stycznia 2006 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącego M. V. – adwokatowi A. P., za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 10 stycznia 2006 r. W decyzji znajdowało się pouczenie o prawie wniesienia odwołania, z tym jednak, że organ nie wskazał adresu organu, za pośrednictwem którego należało wnieść odwołanie. W wypadku bowiem, gdy organ ma siedzibę w kilku miejscach prawo ekonomiki postępowania wskazuje na taką potrzebę, aby korespondencja nie była wielokrotnie przekazywana do czasu aż trafi we właściwe miejsce. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem w niniejszej sprawie w dniu 24 stycznia 2006 r. Pełnomocnik skarżącego adwokat A. P. oświadczył, że odwołanie nadane zostało w Urzędzie Pocztowym w Otwocku (koło gmachu sądu) w ostatnim bądź przedostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania, przesyłką listową zwykłą, na co dowodem jest data stempla pocztowego na kopercie, na której był adres: Warszawa, ulica Koszykowa 6a, gdyż tam mieściło się biuro załatwiające sprawę w pierwszej instancji. Z pisma Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy Biuro Gospodarki Nieruchomościami Wydział Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych, Warszawa ul. Koszykowa 6a z dnia 20 lutego 2006 r. wynika, że urząd ten nie zachował koperty, w której wpłynęło odwołanie pełnomocnika M. V. z dnia 23 stycznia 2006 r., a z pieczątki wpływu do Kancelarii tego urzędu wynika, że odwołanie wpłynęło w dniu 30 stycznia 2006 r. Zgodnie z art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskim urzędzie pocztowym. Potwierdzeniem oddania pisma jest w takim wypadku umieszczona na kopercie (przy nadaniu listem zwykłym) bądź na dowodzie nadania listu poleconego, pieczęć poczty z widniejącą na niej datą. Z tego też względu obowiązkiem organu, który stwierdza czy odwołanie wpłynęło w terminie jest zachowanie koperty z datą stempla pocztowego, w której pismo zostało przesłane. Błąd pracownika organu, który nie zachował koperty nie może skutkować niekorzystnymi skutkami prawnymi dla strony wnoszącej odwołanie. Kwestia ta była wielokrotnie podnoszona w doktrynie i orzecznictwie sądowym (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2006 r. I OSK 362/06, Lex nr 291437). Okoliczności tych nie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zatem zasadnie skarga kasacyjna zarzuciła wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.