IV SA/Po 950/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) NSA Paweł Miładowski Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 października 2007r. przy udziale sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] nr [...] /-/ P.Miładowski /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus Decyzją nr [...] z [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, na podstawie uchwały nr [...] Rady Miasta z 28 grudnia 2004r., odmówił K. P. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organ administracji publicznej orzekł w oparciu o art. 54 ust. 1, 2, 3 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: u.ś.o.z.). W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 8 maja 2006r. doręczono skarżącej wezwanie do obecności w miejscu zamieszkania w dniu 15 maja 2006r. w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zgodnie z jego treścią skarżąca zobowiązana była do stawiennictwa w Filii MOPR w terminie 3 dni od daty otrzymania wezwania, w przypadku braku możliwości przeprowadzenia wywiadu we wskazanym terminie. Wobec nieobecności skarżącej w miejscu zamieszkania we wskazanym dniu, skarżącej wysłano kolejne wezwanie z dnia 30 maja 2006r. z pouczeniem o treści art. 54 ust. 1 i ust. 2 u.ś.o.z. Ponadto w dniu 29 maja 2006r. pracownik socjalny ponowił próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej. Próba ta okazała się bezskuteczna, ponieważ skarżącej nie zastano. Skarżąca nawiązała kontakt z organem dopiero w dniu 20 czerwca 2006r. przybywając do jego siedziby osobiście. Organ I instancji powołując się na treść art. 54 ust. 2 u.ś.o.z. podniósł, że wobec uchylania się skarżącej od kontaktu z Filią MOPR i niemożliwością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu z 31 lipca 2006r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z [...] Skarżąca podniosła, że w dniu 15 maja 2006r. przebywała w domu, oraz że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w jej sprawie jest nieuzasadnione, albowiem organy "z urzędu" wiedzą, że spełnia ona kryteria do uzyskania wszechstronnej pomocy. Nadto skarżąca zakwestionowała, czy w niniejszej sprawie było prowadzone postępowanie administracyjne. Decyzją nr [...] z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji, uznając, że nie miał on obiektywnej możliwości zweryfikowania przesłanek wskazanych w art. 54 ust. 2 u.ś.o.z. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, a ewentualnie o uchylenie przedmiotowych decyzji z powodu wydania ich z naruszeniem prawa. Skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracji w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z akt sprawy wynika, że skarżąca ubiega się o świadczenie opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w oparciu o art. 2 ust. 1 pkt 2 u.ś.o.z. Wskazany przepis stanowi, że do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r., nr 64, poz. 593 i nr 99, poz. 1001), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Z kolei jak wynika z art. 54 ust. 2 u.ś.o.z., decyzję w przedmiocie świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się po przedłożeniu przez świadczeniobiorcę dokumentów potwierdzających posiadanie obywatelstwa polskiego i zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z powyższego wynika, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjnym elementem postępowania administracyjnego poprzedzającego rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczeń opieki zdrowotnej. Nie można jednak zgodzić się ze stanowiskiem organu, że brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uzasadnia wydanie decyzji odmownej. W ocenie Sądu nie można oprzeć rozstrzygnięcia administracyjnego o braku prawa do świadczeń zdrowotnych na tej podstawie, że nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego. Wnioskowanie organu I i II instancji nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Brzmienie art. 54 u.ś.o.z. nie daje podstawy do wydania decyzji odmownej w przypadku braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nie ma też zastosowania w takiej sytuacji przepis art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, albowiem nie wynika to z treści art. 54 ust. 2 pkt 4 u.ś.o.z. Powołany przepis mówi jedynie o stwierdzeniu braku okoliczności o których mowa w art. 12 bez odsyłania do sankcji w postaci odmowy przyznania świadczenia. Niezależnie od powołanych rozważań, należy wskazać, że organ I instancji nie wykorzystał wszystkich możliwości ustalenia ze skarżącą terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z akt sprawy wynika, że pierwsze wezwanie informujące o terminie wywiadu w dniu 15 maja 2006r. skarżąca odebrała w dniu 8 maja 2006r., przy czym w wyznaczonym dniu skarżącej w miejscu zamieszkania nie zastano. Kolejne wezwanie datowane na 30 maja 2006r., w którym termin przeprowadzenia wywiadu ustalono na dzień 7 czerwca 2006r., doręczono skarżącej dopiero w dniu 16 czerwca 2006r. Zestawiając więc daty powyższych czynności nie sposób przyjąć, że powtórne zawiadomienie i wyznaczenie terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego było skuteczne, skoro wezwanie zostało doręczone skarżącej po upływie daty określonej w wezwaniu. Sąd zwraca uwagę, że organ nie wykorzystał obecności skarżącej w jego siedzibie w dniu 20 czerwca 2006r. w celu ustalenia nowego terminu do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, względnie nie przeprowadził wywiadu tego samego dnia w miejscu zamieszkania skarżącej. W świetle powyższego wizyta pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania skarżącej w dniu 29 maja 2006r., dokonana bez uprzedniego wezwania skarżącej do stawiennictwa w tym dniu, nie może świadczyć o uchylaniu się skarżącej od przeprowadzenia wywiadu. Wyznaczając kolejne terminy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, organ winien czynić to z większym wyprzedzeniem, tak aby termin był realny i gwarantował zawiadomienie strony z odpowiednim wyprzedzeniem. Nadto skoro jak wskazuje skarżąca i co wynika również z akt administracyjnych dołączonych do sprawy skarżącej zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt IV SA/Po 951/06, przeprowadzany był wywiady środowiskowy, to organ winien rozważyć jego ewentualne uzupełnienie. Działanie organu mogłoby – wykorzystując dane zebrane w poprzednim wywiadzie – ograniczyć się do jego uaktualnienia, z zachowaniem dyspozycji art. 7 i 77 §1 k.p.a. Tak przeprowadzone postępowanie powinno umożliwić skuteczne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a poprzez zapewnie stronie czynnego udziału w postepowaniu zagwarantować realizację zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. Ustosunkowując się do zaskarżonej decyzji, oraz do decyzji ją poprzedzającej nr [...] z [...] Sąd uznał, że zarówno organ I jak i II instancji, naruszyły przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania administracyjnego, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Organ błędnie przyjęły, że brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego uzasadnia zgodnie z art. 54 ust. 2 u.ś.o.z wydanie decyzji odmownej. Ponadto wskazane wyżej braki postępowania administracyjnego stanowiły naruszenie art. 10 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Odnośnie podnoszonej przez skarżącą niemożności zapoznania się z treścią pism organu z 9 kwietnia 2006r., 10 sierpnia 2006r.,28 sierpnia 2006r. i 24 listopada 2006r., Sąd stwierdza, że z adnotacji na tych pismach wynika, że były one doręczone skarżącej. Ponadto skarżąca przeglądając akta w siedzibie Sądu, mogła zwrócić się do organu o doręczenie wskazanych pism, jeszcze przez przeprowadzeniem rozprawy. Sąd w kwestii wniosku skarżącej o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w przedmiocie zgodności przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) z Konstytucją RP, wskazuje, że instytucja pytania prawnego przewidziana w art. 193 Konstytucji RP nie daje skarżącej uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Wystąpienie z takim pytaniem jest uprawnieniem Sądu i uzależnione od powzięcia uzasadnionych wątpliwości przez Sąd, a nie przez skarżącą. Mając na uwadze powyższe wywody, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus