I OSK 47/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 304/07 o odrzuceniu skargi S. N. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Ke 226/05 w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania postanawia oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 26 października 2007 r. odrzucił skargę S. N. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Kielcach z dnia 24 sierpnia 2005 r. w sprawie II SA/Ke 226/05. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dniu 28 maja 2007 r. S. N. wniósł o wznowienie postępowania sądowego, skargę opierając na art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – dalej ustawa P.p.s.a.) oraz uzasadniając ją wykryciem okoliczności faktycznych i środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarżący wskazał, że w dniu 8 marca 2007 r. jego pełnomocnik – żona Z. N., podczas zapoznawania się z aktami Prokuratury Rejonowej w O. Ś. o sygn. [...] stwierdziła, że w aktach tych znajduje się wniosek Zarządu Gminy W. z dnia [...] lipca 2002 r. o wydanie przez S. O. decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność S. N. S. N. z powyższym wnioskiem nie został zapoznany. W treści wniosku znalazło się m.in. stwierdzenie, że w trakcie wstępnych negocjacji z właścicielem gruntu uzyskano jego pisemną zgodę na zajęcie działki oraz przyrzeczenie jej nieodpłatnego zbycia na rzecz Gminy W., w zamian za umorzenie odsetek od składki emerytalnej. Skarżący podniósł, że nigdy nie składał takiego oświadczenia, a jego podpis na dokumencie datowanym na [...] lutego 1992 r. został podrobiony. Podkreślił także, że nie otrzymał decyzji Urzędu Gminy W. z dnia [...] czerwca 1995 r., nr [...], dotyczącej zatwierdzenia podziału działki nr [...]. Wskazał, że podział działki jest fikcyjny, gdyż skarżący nadal posiada całą działkę [...] i opłaca od niej podatek rolny. W piśmie procesowym z dnia 1 października 2007 r. Gmina W. zaprzeczyła, jakoby S. N. nie była znana treść wniosku Zarządu Gminy W. z dnia [...] lipca 2002 r. Wyjaśniła także, że kwestionowane oświadczenie z dnia [...] lutego 1992 r. zostało przez skarżącego złożone, jednak jego oryginał nie istnieje, gdyż został usunięty z archiwum wraz z dokumentacją finansową, do której był dołączony, po upływie 5 lat, tj. po upływie archiwizacji akt kategorii B5. Zarząd Gminy W. posiada kserokopię tego oświadczenia, poświadczoną za zgodność z oryginałem. Na rozprawie w dniu 26 października 2007 r. stawił się pełnomocnik substytucyjny S. N., radca prawny P. J., składając pismo procesowe, w którym skorygował podstawy skargi o wznowienie postępowania (art. 273 § 1 pkt 1 w miejsce art. 273 § 2 ustawy P.p.s.a.) i ograniczył przesłanki wznowienia postępowania wyłącznie do oparcia orzeczenia sądowego na nieautentycznym oświadczeniu z dnia [...] lutego 1992 r. Wyjaśnił, że oświadczenie to zostało podrobione w ten sposób, że żona skarżącego – Z. N., podpisała je własnoręcznie nazwiskiem i imieniem męża, nie mówiąc mu o tym. Pełnomocnik zauważył, że fakt porobienia podpisu nie został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądowym, jednak wyłącznie z tej przyczyny, że nastąpiło przedawnienie ścigania i karalności tego przestępstwa. Okoliczność sfałszowania dokumentu może jednak zostać wykazana w toku postępowania o wznowienie. Pełnomocnik skarżącego nie był w stanie podać konkretnej daty, w której skarżący dowiedział się o podrobieniu podpisu na oświadczeniu z dnia [...] lutego 1992 r. Obecna na rozprawie pełnomocnik skarżącego – żona Z. N. wyjaśniła jednak, że o podrobieniu podpisu S. N. dowiedział się w 1997 r., kiedy otrzymała kserokopię oświadczenia z dnia [...] lutego 1992 r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga o wznowienie postępowania została złożona po terminie i jako taka podlega odrzuceniu. Wskazał, że zgodnie z art. 277 ustawy P.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym, liczonym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Z uwagi na ograniczenie podstaw skargi o wznowienie postępowania wyłącznie do faktu podrobienia podpisu S. N. na oświadczeniu z dnia [...] lutego 1992 r., przedmiotem badań Sądu I instancji w kwestii dochowania terminu była jedynie ta okoliczność. Ponieważ o podrobieniu podpisu skarżący dowiedział się już w 1997 r., a zatem przed uprawomocnieniem się wyroku WSA w Kielcach z dnia 24 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Ke 226/05, termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął bieg w dniu 28 września 2005 r. (dzień uprawomocnienia się ww. wyroku). Tymczasem skarga S. N. o wznowienie postępowania wpłynęła w dniu 28 maja 2007 r., tj. po upływie wskazanego terminu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył S. N., reprezentowany przez adwokata, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 277 ustawy P.p.s.a. Wskazał, że nie brał samodzielnie udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, ale był reprezentowany przez żonę – Z. N., która nie będąc profesjonalistą, nie potrafiła należycie zadbać o jego interesy. O tym, że podrobienie podpisu może być przyczyną wznowienia postępowania skarżący dowiedział się dopiero w maju 2007 r. i w tym samym miesiącu wniósł skargę o wznowienie postępowania. Termin do wniesienia skargi został więc zachowany. W 1997 r. wiedzę o przyczynie wznowienia miała jedynie pełnomocnik skarżącego – żona Z. N. Termin, o którym mowa w art. 277 ustawy P.p.s.a. biegnie zaś od chwili, w której strona, nie zaś jej pełnomocnik, dowiedziała się o podstawie wznowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 273 § 1 pkt 1 ustawy P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym. Jednak stosownie do art. 285 cyt. ustawy niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania. Zgodnie z poglądem wyrażanym w doktrynie prawa sądowoadministracyjnego, niedopuszczalność ta zachodzi nie tylko w przypadku wznowienia postępowania i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, ale także w razie wydania orzeczenia kończącego postępowanie z przyczyn formalnych. Na marginesie należy także wskazać, że podrobienie dokumentu może stanowić podstawę wznowienia postępowania wyłącznie wówczas, gdy sąd oparł orzeczenie na sfałszowanym dokumencie, z którego dowód przeprowadził w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w trybie art. 106 § 5 ustawy P.p.s.a. Jeżeli natomiast podrobiony dokument stanowił podstawę rozstrzygnięcia administracyjnego, okoliczność ta stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2006, str. 552 i str. 563). W dniu 12 grudnia 2006 r. S. N. wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Ke 266/05, wskazując, że Urząd Gminy w W. posłużył się w postępowaniu o wywłaszczenie fałszywymi dokumentami. Pełnomocnik skarżącego – żona Z. N. powołała się następnie na fakt sfałszowania oświadczenia skarżącego z dnia [...] lutego 1992 r. o zgodzie na zajęcie przez Gminę W. działki nr [...] w B. w zamian za umorzenie odsetek od składek emerytalnych na rzecz KRUS. Skarga ta została odrzucona przez WSA w Kielcach postanowieniem z dnia 30 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 674/06, Sąd ustalił bowiem, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia skarżący dowiedział się już w 2005 r., a zatem skarga wniesiona została po terminie, o którym mowa w art. 277 ustawy P.p.s.a. Orzeczenie to jest prawomocne, bowiem skarżący nie wniósł od niego skargi kasacyjnej. Obecnie rozpoznawana, kolejna skarga S. N. o wznowienie postępowania oparta została na tej samej podstawie prawnej oraz okoliczności faktycznej, na którą skarżący powoływał się w już poprzedniej skardze z dnia 12 grudnia 2006 r. Niedopuszczalność kolejnej skargi wynika zatem z art. 285 ustawy P.p.s.a. i bezprzedmiotowe jest ponowne badanie, czy została ona wniesiona w terminie. Zaskarżone postanowienie nie narusza zatem prawa, mimo iż Sąd I instancji winien był powołać się na art. 285 ustawy P.p.s.a., jako na podstawę odrzucenia skargi S. N. o wznowienie postępowania. Skarga kasacyjna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a.