III SA/Łd 601/07
WyrokWSA w Łodzi2007-11-07
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Janusz Furmanek, Małgorzata Łuczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady powiatu w sprawie regulaminu korzystania z funduszu pomocy zdrowotnej dla nauczycieli, która powierza dyrektorom szkół dysponowanie środkami z tego funduszu i powołuje komisje zdrowotne, narusza przepisy ustawy Karta Nauczyciela i ustawy o systemie oświaty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady powiatu narusza przepisy prawa, ponieważ powierzenie dyrektorom szkół dysponowania środkami z funduszu pomocy zdrowotnej dla nauczycieli oraz powołanie komisji zdrowotnych wykracza poza kompetencje określone w art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela i art. 41 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Wolą ustawodawcy było, aby funduszem administrował organ prowadzący szkołę, a nie poszczególni dyrektorzy. Ponadto, przepisy dotyczące kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o pomoc oraz procedury odwoławczej również zostały uznane za sprzeczne z prawem, gdyż nie miały oparcia w przepisach ustawowych.Stan faktyczny
Wojewoda wniósł skargę na uchwałę Rady Powiatu dotyczącą regulaminu korzystania z funduszu pomocy zdrowotnej dla nauczycieli, zarzucając naruszenie przepisów ustawy Karta Nauczyciela i ustawy o systemie oświaty. Wojewoda wskazał, że regulamin nieprawidłowo powierza dyrektorom szkół dysponowanie środkami z funduszu, umożliwia powoływanie komisji zdrowotnych, a także nieprecyzyjnie określa krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o pomoc oraz procedurę odwoławczą. Rada Powiatu wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała była zgodna z prawem i stanowiła upoważnienie dla dyrektorów do dysponowania środkami.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 2 ust. 1, 3, 4, 5, 6, i 7, § 5 ust. 2 oraz § 6 Regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotną dla nauczycieli. Orzeczono również, że uchwała nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku i zasądzono zwrot kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 7 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2007 roku na rozprawie sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Powiatu [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotną dla nauczycieli 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 2 ust. 1, 3, 4, 5, 6, i 7, § 5 ust. 2 oraz § 6 Regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej, stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały. 2. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Rady Powiatu [...] na rzecz Wojewody [...] kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
III SA/Łd 601/07
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia [...], Nr [...], Rada Powiatu [...] uchwaliła Regulamin korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej, zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat [...]. Regulamin ten stanowił załącznik do uchwały.
W toku kontroli legalności wyżej wymienionej uchwały, Wojewoda [...], jako organ nadzoru, stwierdził, że § 2 ust. 1, 3, 4, 5, 6 i 7, § 5 ust. 2 oraz § 6 Regulaminu naruszają obowiązujące przepisy prawa. Wobec powyższego wezwał Radę Powiatu [...] do wypowiedzenia się w terminie 7 dni, czy Rada we własnym zakresie dokona zmiany wskazanej uchwały.
Po upływie terminu określonego w wezwaniu Wojewoda [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Nr [...], zarzucając naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
- art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.).
Wskazując na powyższe zarzuty organ nadzoru wniósł o o stwierdzenie nieważności § 2 ust. 3, 4, 5, 6 i 7, § 5 ust. 2 oraz § 6 Regulaminu.
W uzasadnieniu skargi organ nadzoru stwierdził, że zgodnie z § 2 ust. 3 i 4 Regulaminu, środki finansowe funduszu na pomoc zdrowotną dla nauczycieli dzieli się pomiędzy szkoły i dysponuje nimi dyrektor szkoły. Natomiast zgodnie z § 7 decyzję o przyznaniu i wysokości pomocy zdrowotnej podejmuje dyrektor szkoły, biorąc pod uwagę opinię Komisji Zdrowotnej. Tymczasem z art. 72 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela wynika, że organy prowadzące szkoły przeznaczają corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej. Tak więc w ocenie organu nadzoru wolą ustawodawcy było powierzenie administrowania wyżej wymienionym funduszem organowi prowadzącemu szkołę. Nie jest wykluczone, aby organ prowadzący, w drodze odrębnych upoważnień, powierzył dyrektorom szkół podejmowanie konkretnych czynności z zakresu dysponowania funduszem, ale taka możliwość, a także jej zakres, winna wynikać z zapisów Regulaminu. Odmienna interpretacja zapisów ustawowych w praktyce doprowadziłyby do sytuacji, że powstanie nie jeden fundusz na poziomie organu prowadzącego, ale wiele funduszy funkcjonujących na poziomie szkół.
Z tych względów, zdaniem Wojewody, w sprzeczności z art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela pozostają także zapisy § 2 ust. 5 i 6 Regulaminu. Skoro "fundusz zdrowotny" funkcjonuje przy organie prowadzącym i pozostaje w jego administracji, tym samym powołanie komisji zdrowotnej pozostaje w jego kompetencji. Także w tym zakresie możliwe jest, w drodze odpowiednich zapisów regulaminu, powierzenie tych kompetencji dyrektorom szkół.
Zapis § 2 ust. 1 Regulaminu, iż pomoc zdrowotna nauczycielom przydzielana jest w formie bezzwrotnego zasiłku pieniężnego, może prowadzić do wniosku, że na tle przyjętych rozwiązań może być udzielana jakaś inna forma zapomogi o charakterze zwrotnym. By uniknąć ewentualnych wątpliwości organ nadzoru stwierdził, iż celowe byłoby wprowadzenie do Regulaminu ogólnego zapisu wskazującego, że świadczenia z "funduszu zdrowotnego" mają charakter bezzwrotny, następnie zaś w kolejnej jednostce redakcyjnej określić formę tego świadczenia.
Wątpliwości organu nadzoru budził także § 5 ust. 2 Regulaminu, który ustala katalog podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie zapomogi. Jedynym uprawnionym do wystąpienia z takim wnioskiem jest sam zainteresowany. Zdaniem organu nadzoru rada pedagogiczna nie jest organem uprawnionym do występowania z takim wnioskiem, a inne podmioty tylko pod warunkiem, że zainteresowany wyrazi chęć uzyskania takiego świadczenia. Kompetencje rady pedagogicznej określone zostały w art. 41 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Uregulowanie zawarte w 5 ust. 2 pkt 4 wykracza poza zakres tych kompetencji.
Ponadto brak jest podstaw prawnych do określenia w Regulaminie procedury odwoławczej. Tymczasem postanowienia takie zawiera § 6 Regulaminu.
W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu [...] wniosła o jej oddalenie. Wskazała, iż organ nadzoru nie uwzględnił w skardze treści Uchwały Rady Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] w sprawie przeznaczenia środków finansowych z budżetu Powiatu [...] na pomoc zdrowotną w 2007 roku dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat [...], która stanowiła wykonanie dyspozycji zawartej w art. 72 ust.1 i 4 w związku z art. 91d pkt 1 ustawy - Karta Nauczyciela. Środkami dysponuje powiat, który przekazuje je następnie dyrektorom szkół. Zaskarżona uchwała była upoważnieniem dla dyrektorów szkół do podejmowania konkretnych czynności do dysponowania funduszem, co wprost wynika z treści Regulaminu. Brak jest podstaw prawnych do twierdzeń, iż upoważnienie to musi mieć charakter "odrębny". Ponadto w ramach nadzoru odnośnie treści § 2 ust. 1 Regulaminu zakwestionowano nie zgodność aktu prawnego z prawem, ale możliwość jego błędnych interpretacji. Taka sama sytuacja występuje w przypadku § 5 ust. 2 i § 6 Regulaminu. Zarzut organu nadzoru o barku podstaw takiego zapisu w ustawie - Karta Nauczyciela nie oznacza braku możliwości prawnej zawarcia takiego zapisu w Regulaminie, a tym samym kwestionowania go w ramach kontroli legalności.
Ze wskazanych względów Rada Powiatu [...] nie podzieliła poglądu organu nadzoru o sprzeczności zaskarżonej uchwały z prawem. Uchwała nie powoduje bowiem powstania wielu funduszy, a wskazuje jedynie na upoważnienie dla dyrektorów poszczególnych szkół do dysponowania środkami wyodrębnionymi z budżetu powiatu na pomoc zdrowotną dla nauczycieli, a także stwarza jasne i precyzyjne zasady rozdziału tych środków, określa zasady przyznawania ich ubiegającym się nauczycielom i wskazuje możliwość odwołania się od decyzji o odmowie przyznania pomocy zdrowotnej do Starosty [...] za pośrednictwem dyrektora szkoły. W tych okolicznościach brak jest, zdaniem Rady Powiatu [...], podstaw formalno-prawnych zarówno do wszczęcia postępowania nadzorczego, jak również do uwzględnienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z prawem uchwał organów samorządu terytorialnego.
Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie nieważności § 2 ust. 3, 4, 5, 6 i 7, § 5 ust. 2 oraz § 6 Regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej, zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat [...], stanowiącego załącznik do uchwały Nr [...], na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1592 ze zm.). Skargę taką organ nadzoru wnosi do sądu administracyjnego w przypadku, gdy upłynął już okres 30-dni od dnia doręczenia mu aktu. Skarga ta stanowi swoiste rozszerzenie i przedłużenie uprawnień nadzorczych organów sprawujących nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uwzględniając skargę na uchwałę rady powiatu, orzeka o nieważności tej uchwały albo stwierdza, że wydana została z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa. Zauważyć jednak należy, że przepisy ustawy o samorządzie powiatowym przewidują dwa rodzaje naruszeń prawa, jakie mogą być wywołane przez ustanowienie tych aktów. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 79 ustawy). Brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w orzecznictwie sądowym, gdzie za istotne naruszenie prawa (będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu) przyjęto między innymi, wydanie aktu bez podstawy lub z naruszeniem podstawy do podjęcia uchwały (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, OwSS 1996, Nr 3, poz. 90, z dnia 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, OwSS z 1998 r. Nr 3, poz. 79).
Wojewoda [...], wnosząc skargę do Sądu i domagając się stwierdzenia nieważności wskazanych przepisów Regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej, zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat [...], wskazał m.in. na naruszenie przez Radę Powiatu [...] art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 Nr 97, poz. 674 ze zm.). Przepis ten zawiera m.in. szczegółowe upoważnienie do określenia przez organ prowadzący szkołę (w rozpoznawanym przypadku radę powiatu) w drodze uchwały rodzaju, warunków i sposobu przyznawania środków finansowych dla nauczycieli korzystających opieki zdrowotnej, zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez powiat. To upoważnienie, stanowiące podstawę wydania aktu prawa miejscowego, wymusza takie formułowanie przepisów lokalnych, by między nimi a ustawą możliwe było stwierdzenie istnienia podwójnej więzi: formalnej i materialnej. Realizując upoważnienie zawarte w art. 72 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela, organ stanowiący powiatu musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady narusza związek materialny pomiędzy aktem wykonawczym, a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Zarówno w doktrynie, jak również w orzecznictwie, ugruntował się pogląd dotyczący dyrektyw wykładni norm o charakterze kompetencyjnym. Naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Ponadto należy podkreślić, iż normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Na szczególną uwagę zasługuje tu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000 r. K 25/99, (OTK 2000/5/141), w którym Trybunał wyraźnie stanął na stanowisku, iż: "Stosując przy interpretacji art. 87 ust. 1 i art. 92 ust. 1 konstytucji, odnoszących się do źródeł prawa, takie zasady przyjęte w polskim systemie prawnym jak: zakaz domniemania kompetencji prawodawczych, zakaz wykładni rozszerzającej kompetencje prawodawcze oraz zasadę głoszącą, że wyznaczenie jakiemuś organowi określonych zadań nie jest równoznaczne z udzieleniem mu kompetencji do ustanawiania aktów normatywnych służących realizowaniu tych zadań (...)". Jeżeli organ stanowiący wychodzi poza wytyczne zawarte w upoważnieniu mamy do czynienia z przekroczeniem kompetencji, co musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu.
Przepis udzielający kompetencji prawodawczej, podlega wykładni dosłownej. Zgodnie z zasadą państwa prawa i wyprowadzonymi z niej zasadami przyzwoitej legislacji, treść przepisów upoważniających nie może być korygowana przez zabiegi wykładni rozszerzającej czy zwężającej. Konsekwencją wydawania aktów wykonawczych wyłącznie na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie jest to, że każde wykroczenie poza zakres udzielonego upoważnienia, nawet jeżeli służyłoby to wykonaniu ustawy, stanowi naruszenie normy upoważniającej i zarazem konstytucyjnych warunków legalności aktu wykonawczego (zob. S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2004 r., s. 229).
Prawo, kształtując struktury zdecentralizowane, wprowadza określone mechanizmy kontrolne oraz weryfikacyjne, których celem jest eliminacja z obiegu prawnego działań podmiotów zdecentralizowanych, wykraczających poza obszar ich prawnie określonych zadań i kompetencji. W państwie prawa bowiem organy władzy publicznej działają w granicach i na podstawie prawa. Z konstytucyjnej zasady praworządności (art. 7) wynika, że zadania i kompetencje, sposób ich wykonania oraz więzi między podmiotami administracji publicznej są uregulowane prawnie.
Przenosząc niniejsze rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd podzielił stanowisko organu nadzorczego, iż wolą ustawodawcy, określoną w art. 72 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, było powierzenie organowi prowadzącemu szkołę, a nie poszczególnym dyrektorom szkół, administrowania środkami na pomoc zdrowotną dla nauczycieli. Skoro organ prowadzący szkołę wyodrębnił w ramach swojego budżetu fundusz na cel określony w art. 72 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, zobowiązany był zgodnie z treścią tego przepisu do administrowania nim w samodzielnie. Tymczasem stosownie do § 2 ust. 1, 3 i 4 Regulaminu środki finansowe funduszu na pomoc zdrowotną dla nauczycieli dzieli się pomiędzy szkoły i dysponuje nimi dyrektor szkoły. Zasadnie podniósł organ nadzoru w skardze do Sądu, iż sytuacja taka wykracza poza ustawowe kompetencje określone przepisem art. 72 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela i stwarza nieprzewidzianą przepisami sytuację, iż powstanie nie jeden fundusz na poziomie organu prowadzącego szkołę, ale wiele funduszy, którymi administrować będą poszczególni dyrektorzy szkół.
Zasadne jest również w ocenie Sądu stanowisko organu nadzoru w kwestii powoływania Komisji Zdrowotnych, dla opiniowania i rozpatrywania wniosków o przyznanie pomocy zdrowotnej. Zdaniem Sądu w zakresie pojęciowym regulacji zobowiązującej (upoważniającej) dany organ do określenia rodzaju, warunków i sposobu przyznawania środków finansowych dla nauczycieli korzystających opieki zdrowotnej, zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez powiat, nie mieści się kompetencja organu stanowiącego samorządu nakazująca dyrektorom szkół powoływanie komisji uczestniczącej w sformalizowany sposób w procedurze administracyjnej przyznawania świadczeń.
Powołanie komisji poza ramami wykraczającymi poza strukturę ustrojową i proceduralną przewidzianą w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) stanowi istotne naruszenia prawa. Kompetencje organów szkoły normuje ustawa o systemie oświaty. Uprawnienie dla dyrektorów szkół do powoływania dodatkowego organu szkoły, jakim miałaby być taka komisja, wynikać musi ze statutu danej szkoły. Zgodnie bowiem z art. 60 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie oświaty określenie organów szkoły i ich kompetencji następuje w statucie szkoły.
Jak wynika z treści art. 58 ust. 6 w zw. z art. 5c pkt 1 ustawy o systemie oświaty, pierwszy statut szkole nadaje organ założycielski w formie uchwały rady powiatu. Wszelkie zaś zmiany statutu szkoły następują bądź to w drodze uchwały rady szkoły (art. 50 ust. 2 pkt 1), bądź w braku takiego organu w szkole - rada pedagogiczna (art. 42 ust. 1). W ocenie Sądu rada powiatu nie jest kompetentna do stanowienia o organach szkoły w drodze innej niż w statucie szkoły i tylko o tyle, o ile jest to nowotworzona placówka, której rada nadaje pierwszy statut. W sytuacji zaś, gdy jest to placówka już funkcjonująca wprowadzenia dodatkowego organu szkoły wymaga zmiany statutu, do czego wyłącznie uprawniona jest rada szkoły, a w jej braku rada pedagogiczna.
Dyrektor szkoły może tworzyć komisje pomocnicze. Jednakże takie komisje, nie biorąc formalnego (procesowego) udziału w postępowaniu decyzyjnym, mają za zadanie jedynie przygotowanie rozstrzygnięcia. Oznacza to, że pomocniczy charakter takich komisji wyklucza możliwość przypisania im formalnej roli procesowej.
W związku z tym, iż postanowienia § 2 ust. 5-7 Regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotna dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej, stanowiącego załącznik do uchwały Rady Powiatu [...] z dnia [...] Nr [...] w sprawie regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotna dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat [...], statuujące Komisję Zdrowotną do opiniowania i rozpatrywania podań nauczycieli, zostały podjęte z istotnym naruszeniem prawa.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi Sąd stwierdził, iż § 5 ust. 2 oraz § 6 Regulaminu również wydane zostały z naruszeniem prawa, co skutkować musi stwierdzeniem ich nieważności.
W pierwszym z powołanych przepisów wskazany został krąg podmiotów, które mogą wystąpić o przyznanie pomocy zdrowotnej w imieniu nauczyciela. Zastrzeżenia Sądu budzi po pierwsze nieprecyzyjność zapisów zawartych w § 5 ust. 2 Regulaminu. Pomoc zdrowotna dla nauczycieli jest bowiem świadczeniem dobrowolnym, nie istnieje zatem obowiązek przyznania takiej pomocy w każdym przypadku. Jeśli pomoc taka jest potrzebna, niezbędny jest wniosek nauczyciela oczekującego pomocy. Rozszerzenie kręgu podmiotów ponad osobę nauczyciela, bez określenia, iż potrzebna jest jego zgoda na wystąpienie z takim wnioskiem, nie znajduje umocowania w art. 72 ust. 1 ustawy – Kata Nauczyciela. W tym kontekście upoważnienie dla członka rodziny nauczyciela, prowadzącego z nim gospodarstwo domowe, dla dyrektora szkoły, czy tez dla przedstawiciela związków zawodowych (§ 5 ust. 2 pkt 1, 3 i 5 Regulaminu) – bez określenia, iż wymagana jest zgoda nauczyciela, nie może zyskać aprobaty Sądu, stanowi bowiem nieprzewidziane przepisami prawa rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku.
W innym kontekście należy spojrzeć z kolei na upoważnienie zawarte w § 5 ust. 2 pkt 2 Regulaminu, stosownie do którego z wnioskiem o przyznanie pomocy może wystąpić opiekun nauczyciela. Nie określono przy tym, na czym polegać ma opieka nad nauczycielem, który nie jest zdolny do podejmowania osobiście czynności związanych ze złożeniem wniosku o przyznanie pomocy zdrowotnej. Jeśli bowiem miałaby być to wyłącznie osoba, która opiekuje się nauczycielem w związku z jego niedyspozycją zdrowotną – wciąż wymagana jest zgoda samego zainteresowanego. Jeżeli jednak wniosek taki złożyłby przedstawiciel ustawowy bądź opiekun prawny nauczyciela, ustanowiony zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego i Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – zgoda nauczyciela nie będzie potrzebna. Tak więc ogólny zapis, iż w imieniu nauczyciela wniosek o pomoc zdrowotną może złożyć opiekun, bez określenia podstawy prawnej sprawowanej nad nauczycielem opieki, również należy uznać za sprzeczny z art. 72 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela.
Z kolei punkt 4 § 5 ust. 2 Regulaminu, stanowiący o kompetencji rady pedagogicznej do złożenia w imieniu nauczyciela wniosku o przyznanie pomocy zdrowotnej, należy rozpatrzeć w innej jeszcze, poza kwestią zgody nauczyciela, kategorii. Rada pedagogiczna jest, w myśl art. 40 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, kolegialnym organem szkoły. Kompetencje rady pedagogicznej wymienione są enumeratywnie w art. 41 ust. 1 i obejmują: zatwierdzanie planów pracy szkoły lub placówki po zaopiniowaniu przez radę szkoły lub placówki, podejmowanie uchwał w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów, podejmowanie uchwał w sprawie innowacji i eksperymentów pedagogicznych w szkole lub placówce, po zaopiniowaniu ich projektów przez radę szkoły lub placówki, ustalanie organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli szkoły lub placówki oraz podejmowanie uchwał w sprawach skreślenia z listy uczniów. W ust. 2 art. 40 wskazany został katalog spraw, które rada pedagogiczna opiniuje, a art. 42 stanowi, iż rada pedagogiczna przygotowuje projekt statutu szkoły lub placówki albo jego zmian i przedstawia do uchwalenia radzie szkoły lub placówki (ust. 1), a także może wystąpić z wnioskiem o odwołanie nauczyciela ze stanowiska dyrektora lub z innego stanowiska kierowniczego w szkole lub placówce (ust. 2).
Tak więc w tym zamkniętym katalogu kompetencji rady pedagogicznej nie znajduje się uprawnienie do złożenia w imieniu nauczyciela wniosku o przyznanie pomocy zdrowotnej, a co za tym idzie taki zapis w Regulaminie stanowi nieuprawnione rozszerzenie ustawowych kompetencji rady.
Także ostatni z zarzutów organu nadzoru nad organem samorządu terytorialnego należy uznać za zasadny. Mianowicie § 6 Regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej stanowi o przyznaniu nauczycielowi uprawnienia do odwołania się do starosty w przypadku odmowy przyznania pomocy zdrowotnej. W ocenie Sądu zasadne jest zawarte w skardze stanowisko, iż wobec braku jakiegokolwiek przepisu w ustawie – Karta Nauczyciela, który zawierałby postanowienia dotyczące procedury odwoławczej w przypadku postępowania o przyznanie nauczycielowi pomocy zdrowotnej, wskazanie drogi odwoławczej w tych sprawach stanowi nieuprawnione rozszerzenie kompetencji ustawowych przyznanych staroście przez ustawę o samorządzie powiatowym, co skutkować musi stwierdzeniem nieważności kwestionowanego przepisu.
Powyższe rozważania prowadzą do akceptacji stanowiska i argumentacji Wojewody [...] o sprzeczności z prawem § 2 ust. 1, 3, 4, 5, 6 i 7, § 5 ust. 2 oraz § 6 Regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej, stanowiącego załącznik do uchwały Rady Powiatu [...] z dnia [...] Nr [...] w sprawie regulaminu korzystania z funduszu przeznaczonego na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez Powiat [...].
Skargę należało zatem uwzględnić na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały orzeczono na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 wskazanego wyżej aktu.
LF
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło