II SA/Bk 481/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 listopada 2007 r. sprawy ze skargi E. A. D. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2007r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokatowi M. G. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy.- II SA/Bk 481/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] Prezydent Miasta S. orzekł o wymeldowaniu E. A. D. z miejsca pobytu stałego przy ul. C. [...] w S. W uzasadnieniu podał, iż z wnioskiem o wymeldowanie wystąpili A. i A. D. – byli teściowie w/w. Według ich twierdzeń E. A. D. opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania w S. w lipcu 2005 r. i wyjechała do W., gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy przy ul. L. [...]. W czerwcu 2006 r. sąd orzekł jej rozwód z synem wnioskodawców. W trakcie postępowania przed organem I instancji przeprowadzono dowód z przesłuchania M. D. - byłego męża E. A. D. oraz A. D. – wnioskodawczyni, którzy zgodnie twierdzili, iż w/w wyjechała do W. z zamiarem stałego opuszczenia S. Ich zdaniem o powyższym świadczy zabranie przez E. A. D. wszystkich rzeczy osobistych, w tym rzeczy przypadających jej po podziale majątku dorobkowego oraz likwidacja prowadzonej działalności gospodarczej. Podali, iż w/w obecnie zamieszkuje w domu swojej matki i ojczyma, a niedopełnienie przez nią obowiązku meldunkowego w S. wynika z faktu, iż oczekuje na wypłatę pieniędzy, które ma otrzymać zgodnie z umową zawartą z byłym mężem. Przeprowadzono również dowód z przesłuchania w drodze pomocy prawnej E. A. D., która oświadczyła, iż jej pobyt w W. ma charakter czasowy, związany z zatrudnieniem na podstawie okresowej umowy o pracę zawartej do dnia 31 grudnia 2008 r. Powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) organ stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uprawnia do wniosku, iż E. A. D. dobrowolnie i trwale opuściła lokal przy ul. C. [...] w S. i przeniosła centrum swoich spraw życiowych do W. Świadczą o tym, zdaniem organu, takie fakty jak: orzeczenie rozwodu w/w z synem wnioskodawców, likwidacja prowadzonej w S. działalności gospodarczej, długotrwała nieobecność w domu teściów, wykonywanie pracy w W. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. A. D. Podniosła, iż w czerwcu 2005 r. zamknęła prowadzoną w S. działalność gospodarczą i wyjechała na wakacje do rodziny. We wrześniu 2005 r. synowie uczęszczali do przedszkola nr [...] w S., natomiast od 24 września do 05 października 2005 r. syn D. przebywał w szpitalu zakaźnym również w S. Dopiero po tych wydarzeniach wyprowadziła się do W. i z dniem 13 października 2005 r. podjęła pracę. W czerwcu 2006 r. orzeczono jej rozwód z synem wnioskodawców. W chwili obecnej synowie nadal są zameldowani w S. przy ul. C., a w roku 2009 rozpoczną naukę w szkole podstawowej w tym mieście. Wskazała, iż jej wyjazd związany jest tylko i wyłącznie z koniecznością znalezienia lepiej płatnej pracy, na którą w S. nie miałaby szans, a która pozwoliłaby jej na utrzymanie siebie i dzieci. Zakwestionowała, iż zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste oraz że został przeprowadzony podział majątku dorobkowego. Oświadczyła, iż swoją przyszłość wiąże z S. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, iż organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod normę art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wywiódł, iż twierdzeniom odwołującej się o jedynie czasowym charakterze pobytu w W. zaprzeczają fakty ustalone w sprawie - m.in. likwidacja działalności gospodarczej miesiąc przed wyjazdem do W., złożenie pozwu rozwodowego po opuszczeniu dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Wskazują one na zerwanie więzi z miejscem zamieszkania w S. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła E. A. D. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie i ponownie wskazała, iż jej pobyt w W. ma charakter jedynie czasowy, a po upływie okresu, na który ma zawartą umowę o pracę, zamierza wrócić do S. Nadto zwróciła uwagę, iż wyjazd do W. wiązał się jedynie z problemami finansowymi, nadto był w pełni akceptowany przez jej byłego męża i zorganizowany za jego zgodą, a synowie nadal są zameldowani w S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie, jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne zapadły z naruszeniem przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, o których to naruszeniach jest mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a. W związku z powyższym sąd był zobowiązany do wyeliminowania obydwu tych orzeczeń z obrotu prawnego na podstawie powołanych przepisów, a w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji również w oparciu o art. 135 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie spór między stronami sprowadzał się do istnienia podstaw do wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego w jej dotychczasowym miejscu zamieszkania przy ul. C. [...] w S. Rozstrzygając w tym przedmiocie organ dokonał niepełnej analizy przesłanek wymeldowania zawartych w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) powoływanej dalej jako u.e.l., nie uwzględnił bowiem treści przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l., a w konsekwencji nie wyjaśnił istotnych, a spornych między stronami okoliczności związanych z charakterem czasowego pobytu skarżącej w Warszawie. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 i 2 u.e.l. osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana dopełnić obowiązku wymeldowania się. Ustalając przesłankę opuszczenia lokalu należy badać przede wszystkim rzeczywisty zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i jego dobrowolność. Do przyjęcia, iż w/w przesłanka została spełniona nie uprawnia tylko i wyłącznie fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. To całokształt zachowań zameldowanego powinien wskazywać, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna bowiem nastąpić w sposób wyraźny i wskazywać w nie budzący wątpliwości sposób na dobrowolnie i nie pod przymusem podjętą wolę opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich trwałych więzów. Zamiar opuszczenia lokalu powinien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych, jak np. wyprowadzenie się wraz z zabraniem z lokalu wszystkich swoich rzeczy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r. w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912, wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r. w sprawie sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72 oraz wyrok NSA z dnia 19 marca 1981 r. w sprawie sygn. akt SA 314/81, ONSA 1981/1/24). Zasadą jest, iż opuszczenie lokalu charakteryzujące się opisanymi wyżej cechami stanowi wystarczającą podstawę do wymeldowania osoby z jej dotychczasowego miejsca zamieszkania i zameldowania na pobyt stały w nowym miejscu, jeśli przebywa w nim nieprzerwanie ponad trzy miesiące (art. 15 ust. 2 i art. 8 ust. 1 u.e.l.). Od zasady tej przewidziano jednak w przepisie art. 8 ust. 1 pkt 1 - 4 u.e.l. wyjątki. Dotyczą one sytuacji, gdy pobyt w nowym miejscu nie traci, pomimo jego długotrwałości, charakteru czasowego. Jednym z takich przypadków jest przebywanie poza miejscem stałego pobytu związane z wykonywaniem pracy (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l.). Ustalenie tej okoliczności czyni niedopuszczalnym przyjęcie, iż nastąpiła stała zmiana miejsca przebywania. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, iż przyjęcie przez organy w kontrolowanym postępowaniu faktu trwałego opuszczenia lokalu przez skarżącą (w rozumieniu nadanym przepisem art. 15 ust. 2 u.e.l.) było zdecydowanie przedwczesne. Nie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości, czy opuszczeniu lokalu towarzyszył zamiar skoncentrowania interesów życiowych w W. na stałe. Pomimo wielokrotnych deklaracji skarżącej, iż jej pobyt w W. ma wyłącznie charakter zawodowy, zupełnie pominięto treść przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l., zgodnie z którym wykonywanie pracy poza miejscem stałego pobytu świadczy o czasowości tego pobytu i wyklucza przyjęcie opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż skarżąca po opuszczeniu lokalu przy ul. C. w S. kilkakrotnie meldowała się na pobyt czasowy w W.: od dnia 19 lipca do 31 grudnia 2005 r., a następnie od 07 lutego do 31 grudnia 2006 r. (k. 30 akt adm. I instancji) i od 13 marca do 30 czerwca 2007 r. (k. 39 akt adm. II instancji). Istotne jest, iż w trakcie pierwszego meldunku na pobyt czasowy (od 19 lipca do 31 grudnia 2005 r.) skarżąca rozpoczęła pracę w oparciu o umowę o pracę na czas określony od dnia 13 października 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. (k. 23 akt adm. I instancji). Kilkakrotne meldowanie się na pobyt czasowy, który charakteryzuje się brakiem zamiaru zmiany miejsca stałego zamieszkania (art. 7 ust. 1 u.e.l.) oraz podjęcie pracy na podstawie okresowej umowy o pracę i twierdzenia skarżącej w toku postępowania o wymeldowanie powinny skłonić organ prowadzący postępowanie do zbadania, czy nie zachodzi przypadek określony przepisem art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l., a więc czy jej pobyt nie ma charakteru czasowego mimo znacznego przekroczenia okresu trzech miesięcy. Tymczasem za podstawę ustalenia, iż skarżąca skoncentrowała swoje interesy życiowe w W. i jej pobyt w tym mieście ma charakter stały przyjęto okoliczności podane przez świadków A. D. i M. D. uznając, iż orzeczenie rozwodu z synem wnioskodawców, likwidacja działalności gospodarczej i zamieszkanie w W. (okoliczności niesporne) są wystarczającą podstawą do wymeldowania E. A. D. W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, iż zgodnie z przepisem art. 77 Kpa organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z art. 80 Kpa ocena, czy dana okoliczność została udowodniona powinna uwzględniać całokształt materiału dowodowego. W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono wszystkich budzących wątpliwość okoliczności dotyczących charakteru pobytu skarżącej w W., a w konsekwencji nie przeprowadzono wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym nie dokonano żadnego odniesienia do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l. zupełnie pomijając jego regulację prawną. Przede wszystkim przesłuchanie skarżącej w drodze pomocy prawnej dostarczyło jedynie bardzo ogólnych informacji i poza potwierdzeniem prezentowanego przez nią od początku stanowiska, iż wyjazd ma charakter czasowy nie wyjaśniono w jego trakcie, czy w/w nadal przyjeżdża do S., z jaką częstotliwością, jak długo trwają te pobyty, gdzie wówczas zamieszkuje, czy przyjeżdżają również dzieci, jakie konkretnie rzeczy, w tym osobiste, pozostawiła w dotychczasowym miejscu zamieszkania, a które wywiozła do W., gdzie uczą się obecnie dzieci lub gdzie uczęszczają do przedszkola itp. (k. 17 akt adm. I instancji). Na powyższe okoliczności nie przesłuchano również świadków M. D. i A. D. Nadto nie ustosunkowano się do okoliczności zameldowania dzieci skarżącej na pobyt stały w S., a pobyt czasowy w W. (k. 39) oraz bez wyczerpującego uzasadnienia odmówiono zeznaniom skarżącej wiarygodności. Tymczasem wyjaśnienie wskazanych faktów ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, albowiem pozwoli na ustalenie czy oświadczenie skarżącej o zamiarze jedynie czasowego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu znajduje potwierdzenie w rzeczywistości. Prawidłowe ustalenie przesłanek wymeldowania skarżącej z pobytu stałego w S. wymaga również uwzględnienia specyfiki wzajemnego stosunku dwóch meldunków dokonanych przez różne miejscowo organy meldunkowe, właściwe dla zameldowania na pobyt stały i na pobyt czasowy. W postępowaniu o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego, w oparciu o art. 15 ust. 2 u.e.l. organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest związany stanowiskiem innego organu ewidencji ludności, wyrażonym poprzez czynność materialno-techniczną lub decyzję o zameldowaniu osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy (art. 47 ust. 1 i 2, art. 7, art. 8 oraz art. 10-12 u.e.l.). Związanie to polega na tym, że w czasie trwania zameldowania osoby pod określonym adresem na pobyt czasowy, nie można kwestionować czasowego charakteru tego pobytu i przyjmować, na potrzeby postępowania o wymeldowanie z pobytu stałego, że miejsce zameldowania na pobyt czasowy jest nowym miejscem pobytu stałego (wyrok WSA w Opolu z dnia 09 czerwca 2005 r. w sprawie sygn. akt II SA/Op 255/04, ZNSA 2006/2/107). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić zatem należy, iż czasowe zameldowanie skarżącej w W. (decyzja organu II instancji o wymeldowaniu zapadła w dniu [...] kwietnia 2007 r., gdy skarżąca miała aktualny meldunek czasowy w W. trwający od 13 marca do 30 czerwca 2007 r.) miało istotne znaczenie dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu jej z pobytu stałego, albowiem zaprzeczało tezie, iż pobyt w/w w stolicy ma charakter stały. Okoliczność ta zupełnie uszła uwadze organu meldunkowego i nie została poddana ocenie. W ponownie prowadzonym postępowaniu na skutek niniejszego wyroku należy zgromadzić wyczerpujący materiał dowodowy na okoliczność zamiaru towarzyszącego opuszczeniu przez skarżącą miejsca stałego pobytu w S., dokonać prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod przepis art. 15 ust. 2 u.e.l. oraz uwzględnić brzmienie przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l. mając na uwadze konieczność orzekania na podstawie stanu faktycznego i prawnego aktualnego na datę rozstrzygnięcia. Celowe wydaje się ponowne, tym razem dokładne, przesłuchanie stron postępowania, w szczególności na okoliczności sporne, chociażby takie, czy, a jeśli tak, to jakie rzeczy pozostawiła skarżąca w mieszkaniu w S., czy przebywała tam podczas leczenia syna w szpitalu w tym mieście, czy przyjeżdża do S. Na marginesie powyższych rozważań wskazać tylko można, iż celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest dyscyplinowanie obywateli z punktu widzenia wiedzy posiadanej przez właściwe organy o miejscu, w którym aktualnie obywatele rzeczywiście przebywają. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności dostarcza zatem organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. W związku z tym ani zameldowanie ani wymeldowanie nie wpływa na sferę praw i obowiązków strony do lokalu, którego ten meldunek dotyczy (vide wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). Wobec nienależytego wyjaśnienia sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) i naruszenia prawa materialnego przez pominięcie regulacji art. 8 ust. 1 pkt 1 u.e.l. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.) przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. W pkt II wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 cyt. ustawy. O kosztach rozstrzygnięto w myśl przepisu art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).