II OSK 400/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia NSA Janina Kosowska Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 3 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wr 454/06 w sprawie ze skargi T. J. zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 2294/03 w przedmiocie odrzucenia zarzutu wniesionego do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości R. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wr 454/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę T. J. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 2294/03, którym oddalono skargę T. J. na uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w L. Z. z dnia [...] września 2003 r. w przedmiocie odrzucenia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości R. . W skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego T. J. zarzucił, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 2294/03 w skład Sądu wchodził i orzekał sędzia Andrzej Cisek, który powinien być wyłączony z mocy ustawy, z tej przyczyny, że w roku 2002 wydał w tej sprawie opinię prawną dla Urzędu Miasta i Gminy w L. Z. . W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu orzekającego w sprawie skargi o wznowienie powołana przez skarżącego "Opinia Prawnicza dotycząca własności wód w ujęciach podziemnych oraz w studniach" z września 2002 r. autorstwa dr Andrzeja Ciska nie wypełnia dyspozycji przywołanych w skardze przepisów art. 18 § 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określających postawy wyłączenia sędziego. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby przedmiotowa opinia była sporządzana w sprawie objętej opisanym prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 6 grudnia 2005 r. Z okoliczności nie wynika też, aby ww. opinia była związana ze sprawą zakończoną powyższym wyrokiem, gdyż nie potwierdza się zarzut skarżącego, aby opinia ta była sporządzona na zlecenie Rady Miejskiej w L. Z. , w sprawie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości R. . Powyższa opinia została sporządzona wyłącznie na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne i była powołana w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2003 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza L.Z. z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek K. i E. F. oraz J. U.w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego na zwykłe korzystanie z cudzej wody, znajdującej się w ujęciach na nieruchomości położonej we wsi R. , w granicach działki nr [...] stanowiącej własność T. J.. Nie jest to zatem sprawa tożsama ze sprawą objętą skargą o wznowienie, co oznacza, że nie zachodzą podstawy do wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Od powyższego wyroku J. J. złożył skargę do sądu administracyjnego, wnosząc o jego zmianę poprzez wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wr 2294/03, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa materialnego: 1) art. 270 i art. 271 pkt 1 w związku z art. 18 § 1 pkt 5 i 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi o wznowienie postępowania, mimo że istniały ustawowe podstawy do wznowienia, gdyż w wydaniu powołanego wyroku z dnia 6 grudnia 2005 r. brał udział sędzia Andrzej Cisek, który podlegał wyłączeniu ze sprawy, ze względu na okoliczność, że świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron w rozumieniu art. 18 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skardze kasacyjnej błędnie, jak się wydaje, powołano nieistniejący przepis art. 17 pkt 5), tj. na rzecz Miasta i Gminy L.Z., których organem jest Rada Miejska L.Z. oraz brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej w rozumieniu art. 18 pkt 7 powołanej ustawy. Sporządzona przez sędziego Andrzeja Ciska "Opinia prawnicza" ma bardzo szeroki charakter i była opracowana w celu udzielenia władzom Miasta i Gminy L.Z. szczegółowych wskazówek praktycznych i prawnych, jak rozwiązać administracyjnie konflikt między rolnikami wsi R. dotyczący prawa do wód; 2) art. 2, art. 11a, art. 18, art. 26 ust. 1 i art. 30 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) poprzez oddalenie wniosku o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego m.in. na tej podstawie, że Sąd pierwszej instancji założył, iż Wójt, który zwrócił się o wydanie przedmiotowej Opinii i Rada Miejska L.Z. to dwie różne osoby, podczas gdy w istocie stroną jest Gmina L.Z.; 3) art. 10 Konstytucji RP poprzez zaakceptowanie w zaskarżonym wyroku możliwości łączenia władzy wykonawczej i sądowniczej w działalności tej samej jednostki przy rozpoznawaniu przez nią tej samej sprawy najpierw w postępowaniu administracyjnym, a następnie w postępowaniu sądowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Co prawda trudno byłoby podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu do tej skargi, że z przepisu art. 18 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że sędzia jest wyłączony z mocy ustawy, jeżeli świadczył w przeszłości jakiekolwiek usługi prawne na rzecz jednej ze stron, a nie wówczas kiedy, tak jak wymaga tego ww. przepis ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, świadczył te usługi w sprawie, która jest przedmiotem rozpoznania z jego udziałem, to jednak pojęcie sprawy należy rozumieć szeroko, niekoniecznie jako sprawę w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak przyjął to Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Trudno byłoby bowiem zaakceptować, z punktu widzenia funkcji instytucji wyłączenia sędziego, fakt, że sprawy obywateli nie mogą być ze sobą powiązane i że sposób załatwienia jednej nie determinuje, a przynajmniej nie może determinować załatwienia innej. Tak mogło być w niniejszej sprawie, gdzie opinie sporządzone wcześniej przez sędziego, którego wyłączenia żąda strona, choć abstrakcyjne, to jednak dotyczące skarżącego i jako takie mogły mieć wpływ na ustalenia planistyczne, kwestionowane przez niego w formie zarzutu do projektu planu miejscowego. Jeżeli zatem Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że tylko tożsamość sprawy w rozumieniu K.p.a. wyłącza sędziego od orzekania z mocy art. 18 § 1 pkt 5 ww. ustawy to takiej interpretacji tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela. W tym miejscu należy podnieść, że w przypadku wątpliwości trzeba je tłumaczyć na rzecz wyłączenia sędziego od udziału w sprawie, tak aby dla właściwej i pełnej realizacji konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu doprowadzić do przekonania, jeżeli nie samej strony, to przynajmniej obiektywnego zewnętrznego obserwatora, że sędzia gwarantuje bezstronność w prawie. Nie bez znaczenia dla takiej interpretacji art. 18 § 1 ust. 5 przedmiotowej ustawy ma także orzecznictwo europejskie, szczególnie mocno akcentujące znaczenie bezstronności sędziego dla realizacji prawa gwarantowanego art. 6 Europejskiej Konwencji odnośnie praw człowieka i podstawowych wolności (zob. orzeczenie ETPC z 8 lutego 2000 r., sygn. 28488/95). Nie przesądzając zatem rozstrzygnięcia w sprawie w wyniku wydania niniejszego wyroku należy oczekiwać, że Sąd pierwszej instancji rozpozna ponownie sprawę mając na uwadze zaprezentowaną wyżej wykładnię przepisu art. 18 § 1 ust. 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w jej świetle oceniając czy, a jeśli tak, to w jakim stopniu sporządzone opinie prawne przez sędziego, o którym mowa wpłynęły na rozstrzygnięcie planem sytuacji prawnej skarżącego. Powyższe orzeczono na podstawie art. 185 § 1 wielokrotnie wyżej przywoływanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach pomocy prawnej nie orzeczono mając na uwadze regulację art. 250 ww. ustawy.