I FSK 12/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Ke 535/07 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 2 października 2007 r. nr (...) w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku akcyzowym postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Zaskarżonym postanowieniem z 12 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 535/07 odrzucił skargę M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z 2 października 2007 r. nr (...) w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku akcyzowym. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że 7 listopada 2007 r. skarga M. Z. wpłynęła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zatem niezgodnie z art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), czyli bez pośrednictwa organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Z tego względu oraz na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. WSA skargę odrzucił jako niedopuszczalną. W skardze kasacyjnej na to postanowienie skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 54 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.; - w związku z art. 7 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w związku art. 6 ust. 1 Konwencji z 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r., nr 61. poz. 284 ze zm.); - w związku z art. 23 § 2 pkt 3 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269 ze zm.) oraz § 32 ust. 1 i § 31 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z 18 września 2003 r. – regulamin wewnętrznego urzędowania sądów administracyjnych (Dz. U. nr 169, poz. 1646) - poprzez uznanie, iż wniesienie skargi bezpośrednio do WSA jest niedopuszczalne i bezskuteczne procesowo. W ocenie skarżącej Sąd powinien przekazać skargę właściwemu organowi niezwłocznie, aby zachowany został termin do jej wniesienia. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty skarżąca podniosła, iż decyzję otrzymała 8 października 2007 r., a zatem termin do wniesienia skargi upływał 7 listopada 2007 r., czyli wówczas, gdy skargę tę posiadał już WSA i mógł ją przekazać organowi z tą datą. Skarżąca uzasadniła swoje działanie omyłką spowodowaną stresem. Skarżąca powołała się na pogląd doktryny, zgodnie z którym zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego lub też za pośrednictwem organu administracji publicznej innego niż ten, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, sąd ten powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd (organ administracji publicznej) pod adresem właściwego organu administracji publicznej (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", T. Woś i in., LexisNexis, wyd. I, Warszawa 2005 r., str. 248). Dodatkowo skarżąca wskazała na komunikat umieszczony na stronie internetowej http://www.nsa.gov.pl zgodnie, z którym od 1 stycznia 2006 r., mimo zmiany w sposobie wnoszenia skarg sądy administracyjne będą nadal przekazywały skargi wniesione bezpośrednio do nich odpowiednim organom, przy czym o dacie wniesienia skargi decyduje dzień przekazania skargi organowi. Z tego względu zdaniem skarżącej przewodniczący wydziału winien był, zgodnie z regulaminem wewnętrznego urzędowania sądów administracyjnych, niezwłocznie po wstępnym zbadaniu skargi przekazać ją właściwemu organowi, przez co zostałby spełniony postulat szybkości postępowania, o którym mowa w art. 7 p.p.s.a., a który wiąże się z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż w jego ocenie skarga jest spóźniona, ale wobec podniesienia przez stronę jedynie zarzutów naruszenia przepisów postępowania przez WSA nie zajął stanowiska w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę tę ze względu na treść art. 54 § 1 tej ustawy wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Termin do wniesienia skargi określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. jest terminem procesowym. Do jego zachowania wymagane jest więc nadanie skargi do właściwego organu, za pośrednictwem którego stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a wnosi się skargę. W myśl art. 98 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), w okresie dwóch lat od wejścia w życie p.p.s.a., skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, jeżeli wniesiona została w terminie określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny przekazywał organowi, którego działania lub bezczynności dotyczyła skarga. W wyniku przekazania sprawy właściwemu organowi uznawano, iż termin jest zachowany na podstawie daty wniesienia skargi bezpośrednio do sądu. Wniesienie skargi po 31 grudnia 2005 r. - nawet przy zachowaniu terminu - wprost do Sądu z pominięciem organu odwoławczego, który wydał zaskarżoną decyzję nie może być traktowane jako wniesienie skargi w terminie. Tylko bowiem do 31 grudnia 2005 r. skargę wniesioną w terminie, ale bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten przekazywał organowi ze skutkiem określonym w art. 54 § 1 p.p.s.a. Po tej dacie skargi wniesione bezpośrednio do Sądu z pominięciem organu nadal są przekazywane do właściwych organów, ale za datę wniesienia skargi uznaje się dzień jej przekazania przez sąd organowi. Zatem od 1 stycznia 2006 r. nieprawidłowe wniesienie skargi bezpośrednio do sądu, obciążone jest ryzykiem, że skarga zostanie przekazana z uchybieniem terminu. Ewentualne ryzyko przekroczenia terminu oraz skutki z tym związane (czyli odrzucenie skargi) obciążają stronę postępowania, jak wskazano w cytowanym przez skarżącą pouczeniu zamieszczonym w serwisie internetowym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Przewodniczący Wydziału WSA nie przekazując skargi organowi za pośrednictwem którego powinna być wniesiona skarga, skargę tę skierował na posiedzenie celem zbadania dopuszczalności tej skargi. W drodze wykładni korzystnej dla strony przyjmuje się w orzecznictwie, że termin do wniesienia środka odwoławczego jest zachowany nie tylko wtedy, gdy w ustawowym terminie sama strona wniosła ten środek do organu, który wydał ten akt, ale także, gdy uczynił to sąd, do którego strona skierowała błędnie środek odwoławczy. Na tle podobnych uregulowań odnośnie składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym Sąd Najwyższy wyraził podobny pogląd w uchwale połączonych Izb Cywilnej i Administracyjnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 listopada 1987 r. III CZP 33/87 – OSNCP 1988/6/73 oraz w postanowieniu z 14 listopada 1973 r., II CZ 183/73 - OSPiKA 1974, nr 5, poz. 97. Stanowisko takie przyjmują również przedstawiciele doktryny, twierdząc, iż w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu (cytowany przez skarżącą - T. Woś i in.; "Prawo o..."). Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie stanowisko to w pełni podziela. Odrzucenie skargi strony skierowanej bezpośrednio do Sądu zamiast za pośrednictwem organu było więc przedwczesne. Trudno też w tej sytuacji zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, by były podstawy do uznania skargi wniesionej bezpośrednio do Sądu za niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Naruszałoby to bowiem, jak to słusznie podnosi skarżąca, konstytucyjną gwarancję prawa do sądu określoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien więc w tej sytuacji przekazać skargę do właściwego organu, aby nadać prawidłowy bieg sprawie, a nie kierować sprawę na posiedzenie niejawne celem sprawdzenia, czy zachodzą przesłanki odrzucenia skargi z art. 58 § 1 p.p.s.a. Skoro odrzucenie skargi przez WSA było przedwczesne, należało na podstawie art. 185 § 1, art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.