I OSK 268/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-02-03

Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Joanna Banasiewicz, Jerzy Solarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając decyzję stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego, naruszył zasadę reformationis in peius, orzekając na niekorzyść skarżących, którzy kwestionowali jedynie uzasadnienie decyzji, a nie jej rozstrzygnięcie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył zasadę reformationis in peius (art. 134 § 2 p.p.s.a.), uchylając decyzję stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego i umarzając postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności, podczas gdy skarżący kwestionowali jedynie uzasadnienie tej decyzji, a nie jej rozstrzygnięcie. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierczyń byłego właściciela nieruchomości o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1961 r., które odmawiało przyznania własności czasowej i stwierdzało przejście budynków na własność Skarbu Państwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność tego orzeczenia, uznając je za wadliwie doręczone i wydane na bezprzedmiotowy wniosek Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, uznając, że orzeczenie z 1961 r. nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego z powodu braku prawidłowego doręczenia, co skutkowało umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego. Skarżące kwestionowały jedynie uzasadnienie decyzji SKO, nie zaś samo rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz K. M. i M. G. solidarnie kwotę 280 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.), Jerzy Solarski, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M., M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1240/07 w sprawie ze skargi K. M., M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz K. M. i M. G. solidarnie kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1240/07, po rozpoznaniu skargi K. M. i M. G., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] oraz decyzję tego Kolegium z dnia [...] września 2006 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy (zwane dalej Prezydium) orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] grudnia 1961 r., po rozpoznaniu wniosku Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego z dnia [...] maja 1948 r. o przyznanie własności czasowej do nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie, odmówiło przyznania prawa własności czasowej i stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na przedmiotowym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Rozstrzygnięcie uzasadniono faktem, że stosowny wniosek nie pochodził od właściciela przedmiotowej nieruchomości A. Z. K. ani od jego następców prawnych. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia Prezydium wystąpiły spadkobierczynie byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości – K. M. i M. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia, następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymało powyższą decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi K. M. i M. G. od powyższej decyzji, wyrokiem z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1301/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2006 r., stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1961 r., a następnie decyzją z dnia [...] maja 2007 r. utrzymało w mocy wskazaną wcześniej decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie ulega wątpliwości, iż kontrolowane w trybie nadzorczym orzeczenie z dnia [...] grudnia 1961 r. nie zostało prawidłowo doręczone, a co za tym idzie nie uprawomocniło się. Mimo to zostało wprowadzone do obrotu prawnego w tym sensie, że stanowiło podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej praw Skarbu Państwa, a następnie Miasta Warszawy. Ponadto z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach wynika, że ani właściciel przedmiotowej nieruchomości – A. Z. K., ani też jego następcy prawni nie składali wniosku o przyznanie własności czasowej. W imieniu właściciela uczynił to pismem z dnia [...] maja 1948 r. Okręgowy Urząd Likwidacyjny, któremu ani dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87), ani też dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie dawały uprawnień do występowania z takimi wnioskami w imieniu osób trzecich. W związku z tym organ stwierdził, że Urząd Likwidacyjny nie był legitymowany do wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., a jego wniosek był bezprzedmiotowy i nie mógł stanowić podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego wynikającego z przepisów dekretu. Skoro więc wniosek złożył podmiot nieuprawniony, to orzeczenie wydane na jego podstawie pozbawione było podstaw prawnych i na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. należało stwierdzić jego nieważność. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły K. M. i M. G.. Skarżące zaznaczyły, że jakkolwiek są zadowolone z samego rozstrzygnięcia, to nie podzielają jego uzasadnienia, dlatego zaskarżyły decyzję z dnia [...] maja 2007 r. w części dotyczącej uzasadnienia, zarzucając naruszenie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Skarżące stwierdziły, że podzielają pogląd, że unieważnienie decyzji nacjonalizacyjnej winno skutkować zmianą wpisu w księdze wieczystej, zakwestionowały natomiast stanowisko, iż Urząd Likwidacyjny nie miał kompetencji do złożenia wniosku dekretowego w imieniu byłego właściciela nieruchomości warszawskiej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 listopada 2007 r. stwierdził, że skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów niż podniesiono w skardze. Na wstępie Sąd podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2005 r. wskazał na konieczność ustalenia czy kontrolowane w trybie nadzorczym orzeczenie zostało prawidłowo doręczone. Ustalenie powyższej okoliczności ma zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie, bowiem decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia jej stronie postępowania (art. 110 k.p.a.). Z tym momentem wiąże ona organ, który ją wydał, co oznacza, że decyzja zostaje wprowadzona do obrotu prawnego i jej wzruszenie jest dopuszczalne w granicach wyznaczonych stosownymi przepisami k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie będąc związane treścią przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), zastosowało się zdaniem Sądu I instancji do zaleceń zawartych w powołanym wyroku i ustaliło, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1961 r. nie zostało prawidłowo doręczone. Poza sporem pozostaje fakt, że orzeczenie to zostało skierowane jedynie do jednostki organizacyjnej organu administracji – Oddział Dochodów Państwowych Wydziału Finansowego w Warszawie. W tak ustalonym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że badane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego. Okoliczność ta stanowi przesłankę do umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia jego nieważności jako bezprzedmiotowego. Wzruszeniu, czy to w trybie zwykłym czy nadzwyczajnym, podlegają jedynie orzeczenia, które osiągnęły byt prawny w wyniku ich doręczenia bądź ogłoszenia. Sąd uznał, że wobec stwierdzonych uchybień natury procesowej, które miały istotny wpływ na wynik sprawy rozpoznanie argumentów merytorycznych, zarówno podniesionych w uzasadnieniu decyzji jak i w skardze, nie jest zasadne na tym etapie postępowania. Konsekwencją powyższego było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły K. M. i M. G., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie następujących przepisów postępowania: 1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.), tj. naruszenie zasad uzasadniania wyroku, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, 2) art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia z naruszeniem zasady reformationis in peius, a ponadto: naruszenie prawa materialnego art. 110 i art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem Sąd wadliwie zastosował art. 110 i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., co należy przyjąć jako naruszenie podpadające pod przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że nawet bardzo precyzyjna cześć historyczna uzasadnienia wyroku nie może zastępować starannego, merytorycznego uzasadnienia rozstrzygnięcia. W zaskarżonym wyroku te proporcje zostały wyraźnie zachwiane na niekorzyść dokładnego wyjaśnienia podstaw rozstrzygnięcia i motywów, którymi kierował się WSA w trakcie wyrokowania. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z tych pięciu aspektów uzasadnienia jedynie pierwsze dwa zostały przez WSA potraktowane należycie. Natomiast skrótowe potraktowanie podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie miało wpływ na wynik postępowania, bowiem spowodowało następstwa w postaci kolejnych błędów Sądu polegających na pominięciu części materiału dowodowego i w związku z tym błędnym przywołaniu art. 110 k.p.a. i pominięciu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz w rezultacie naruszenie zasady reformationis in peius z art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzeczenie WSA z 15 listopada 2007 r. opiera się o założenie, że skoro nie doszło do prawidłowego doręczenia stronie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1961 r., to orzeczenie to zgodnie z art. 110 k.p.a. nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego. Rzecz jednak w tym, że na podstawie tego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy w dniu [...] stycznia 1962 r. skierowało do Sądu Powiatowego dla Warszawy [...] Wydział [...] Ksiąg Publicznych skuteczny wniosek w sprawie przepisania w zbiorze dokumentów nieruchomości przy ul. [...] Ks. hip. [...] własności na rzecz Skarbu Państwa, co przeczy w oczywisty sposób koncepcji Sądu opartej o art. 110 k.p.a. Zdaniem skarżących decyzja znalazła się w obrocie prawnym i wywarła skutki prawne dla ich stanu majątkowego. Błąd Sądu określony przez autora w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. jako "niewłaściwe zastosowanie" oznacza na gruncie niniejszej sprawy wadliwe uznanie, że stan faktyczny polegający na nie doręczeniu orzeczenia z [...] grudnia 1961 r. odpowiada hipotezie normy z art. 110 k.p.a., a w konsekwencji postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności powinno podlegać umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Jakkolwiek przepisy k.p.a. nie są przepisami prawa materialnego, to jednak na gruncie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania w myśl art. 174 pkt. 2 dotyczy tylko przepisów procedury sądowoadministracyjnej. Wadliwe rozstrzygnięcie, wyprowadzone z błędnej wykładni przepisów k.p.a., dokonane w konsekwencji naruszenia zasad uzasadniania wyroku z art. 141 § 4 p.p.s.a. podpada pod art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zdecydowanie trafniej niż pod pkt 2 tego artykułu. Skoro orzeczenie nacjonalizacyjne jednak wprowadzono do obrotu prawnego i wywarło ono skutki dla sfery praw strony, to Sąd niewłaściwie zastosował art. 110 k.p.a. Skutki prawne w postaci zmiany właściciela (z uwidocznieniem tego w księdze hipotecznej) są możliwe do usunięcia jedynie przez wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia w drodze nadzwyczajnych środków zaskarżenia i stwierdzenie jego nieważności dokonane w rozstrzygnięciu SKO obu instancji jest w tym zakresie jak najbardziej prawidłowe, zgodne z wnioskami strony. Naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. jest oczywistym następstwem wadliwego zastosowania art. 110 k.p.a. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Stan faktyczny sprawy z oczywistych względów (brak doręczenia decyzji stronie) podpada pod przepis art. 156 § 1 pkt 4, który Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zgadzała się z treścią rozstrzygnięcia SKO, nie wnosiła o uchylenie lub zmianę samego rozstrzygnięcia, a jedynie domagała się zmiany uzasadnienia, tj. przyjęcia w uzasadnieniu kompetencji Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego do złożenia wniosku w imieniu nieobecnego A. Z. K. W skardze strona podkreślała, że jest zadowolona z tej części decyzji SKO, która mówi o możliwości dokonania zmiany w księdze wieczystej na skutek stwierdzenia nieważności. WSA uznał skargę za zasadną, ale z innych względów niż argumentacja skarżących, przez co daleko wykroczył poza wnioski procesowe strony i w wyroku zmierza do wykreowania w powtórzonym postępowaniu całkowicie nowej sytuacji prawnej, którą nie będzie już stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, tylko umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności i przez to Sąd rażąco naruszył art. 134 § 2 p.p.s.a. Gdyby WSA w trakcie wyrokowania pozostał w zgodzie z treścią tego przepisu mógł jedynie oddalić skargę strony, jako opartą na wadliwych przesłankach. Sąd całkowicie wadliwie odczytał treść poprzedniego wyroku WSA z dnia 23 września 2005 r., w którym skład orzekający miał wątpliwości nie w zakresie wprowadzenia orzeczenia nacjonalizacyjnego do obrotu prawnego, ale jedynie powziął niepewność co do uprawomocnienia się tego orzeczenia. Umorzenia postępowania z wyroku z dnia 23 września 2005 r. nie sposób wywieść. Według tamtego składu orzekającego umorzenia mógł dokonać jedynie organ I instancyjny w 1961 r., rozpoznając wniosek Urzędu Likwidacyjnego i to tylko w razie zaistnienia przesłanek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty można było uznać za usprawiedliwione. Na wstępie zauważyć należy, że wówczas, gdy – jak w sprawie niniejszej – nie zostanie stwierdzone występowanie przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określonych w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z § 1 tego artykułu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wynikających z podniesionych w niej zarzutów. Sąd ten nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych, poza wskazanymi w skardze kasacyjnej, wad zaskarżonego wyroku i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez autora skargi kasacyjnej, co należało mieć na uwadze w rozpoznawanej sprawie. Zgodzić należy się z najistotniejszym z postawionych zarzutów, który dotyczył naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarżące wskazały jednoznacznie, że kwestionują zaskarżoną decyzję jedynie w zakresie jej uzasadnienia, nie godząc się z przyjętą przez organ przyczyną stwierdzenia nieważności badanej w postępowaniu nadzorczym decyzji. Skoro w decyzji tej stwierdzono nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 1961 r., to nie może budzić wątpliwości, że wyrok Sądu I instancji uchylający rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z jednoczesnym stwierdzeniem przez Sąd, że okoliczność, iż badane orzeczenie nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego stanowi przesłankę do umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia jego nieważności narusza zawarty w powołanym przepisie zakaz reformationis in peius. "Niekorzyść" determinująca ten zakaz w postępowaniu sądowoadminsitracyjnym może być spowodowana nie tylko uchyleniem aktu w części niezaskarżonej, zastosowaniem środka ostrzejszego od tego, o który wnosiła strona, ale także i takim sformułowaniem oceny prawnej, która przesądziłaby wydanie w przyszłości aktu pogarszającego sytuację skarżącego w porównaniu z sytuacją wynikającą z zaskarżonego aktu (tak J. Zimmerman, Zakaz reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, [w:] Księga pamiątkowa profesora Eugeniusza Ochendowskiego, Toruń 1999, s. 366, w odniesieniu do art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Pogląd ten, który skład orzekający podziela, zachował nadal aktualność w obecnym stanie prawnym. Jak słusznie zauważył autor skargi kasacyjnej w przypadku nieuznania przez Sąd I instancji racji skarżących właściwym rozstrzygnięciem było oddalenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 151 p.p.s.a. Nie jest natomiast usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a także wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku obejmuje te podstawowe elementy. Autor skargi kasacyjnej, kwestionując zasadność rozważań Sądu I instancji nie przedstawił bliżej na czym konkretnie – jego zdaniem – polegało "skrótowe potraktowanie podstawy rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie", które miało mieć wpływ na wynik postępowania. Nie uzasadnił też stwierdzenia dotyczącego pominięcia części materiału dowodowego, co zresztą by mogło być rozważone, musiałoby być objęte konkretnym, odrębnym zarzutem. W skardze kasacyjnej wskazano także na błąd Sądu, który wadliwie uznał, że stan faktyczny polegający na niedoręczeniu orzeczenia z [...] grudnia 1961 r. odpowiada hipotezie normy art. 110 k.p.a., co miałoby wiązać się z niewłaściwym zastosowaniem poprzez pominięcie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Zauważyć trzeba, że autor skargi kasacyjnej zarzuty te podniósł w ramach podstawy zaskarżenia z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest naruszenia prawa materialnego. W myśl art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd I instancji (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 121/04, ONSAiWSA, nr 1, poz. 11), tymczasem Sąd I instancji w ogóle nie wypowiadał się w zakresie dotyczącym art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto w rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że orzeczenie z dnia [...] grudnia 1961 r. zostało skierowane jedynie do jednostki organizacyjnej organu administracji – Oddział Dochodów Państwowych Wydziału Finansowego w Warszawie, co zostało już ustalone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 września 2005 r. i co tylko powtórzył Sąd w zaskarżonym wyroku. W takim stanie faktycznym, który nie jest przez stronę skarżącą kwestionowany, stwierdzenie Sądu I instancji, że badane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie nie zostało wprowadzone do obrotu prawnego w sposób, o którym mowa w art. 110 k.p.a. nie może być uznane za wynik wadliwego zastosowania tego przepisu. Natomiast błędem Sądu I instancji było rozstrzyganie co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w omówionym ostatnio zakresie w sytuacji, gdy K. M. i M. G. zaskarżyły tę decyzję jedynie w części dotyczącej uzasadnienia, obejmującej stanowisko wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, że Urząd Likwidacyjny nie miał kompetencji do złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Taki zakres zaskarżenia decyzji, uznawany w doktrynie i orzecznictwie sądowoadminsitracyjnym za dopuszczalny (vide J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, wyd. 2, Lexis Nexis, s. 26 i przytoczony tam pogląd A. Kabata oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt II SA/Lu 161/04, Lex nr 167725, z aprobującą glosą J. Borkowskiego – OSP 2006, z. 2, poz. 15) determinował zakres orzekania sądowoadministracyjnego. Wynika on w rozpoznawanej sprawie bowiem nie tylko z regulacji zawartej w art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z ograniczeniem wskazanym w § 2 powołanego artykułu, ale także podlega ograniczeniu wynikającemu z zaskarżenia jedynie uzasadnienia decyzji. Rozpoznanie sprawy w sposób wykraczający poza wskazane ramy postępowania, ewidentne naruszenie art. 134 § 2 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (art. 185 § 1 p.p.s.a.). Przypomnieć trzeba, że w sprawie istnieje wynikające z art. 153 p.p.s.a. związanie prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1301/04. Jednakże w orzeczeniu tym Sąd nie wyraził oceny prawnej co do kwestii czy Urząd Likwidacyjny był legitymowany do złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Również w zaskarżonym wyroku nie zajęto stanowiska w tym względzie, uchylając decyzję z innych przyczyn niż wskazana przez skarżące. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny winien wyrazić w odniesieniu do tego zagadnienia własne stanowisko, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym ze skargi, mając przy tym na uwadze treść art. 134 § 2 p.p.s.a. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło