II OSK 374/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-03-17
Skład orzekający: Roman Hauser, Anna Łuczaj, Anna Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie na inwestora obowiązku ponownego przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w trybie art. 51 Prawa budowlanego stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że żądanie ponownego przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w trybie art. 51 Prawa budowlanego, w sytuacji istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę i usytuowania obiektu na sąsiedniej działce, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Wymóg ten jest uzasadniony celem doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, co może obejmować wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji nakazującej zaniechanie robót budowlanych i złożenie projektu zamiennego, wydanej z powodu rażącego naruszenia Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, iż naruszenie miało charakter rażący. Skarżący kasacyjnie zarzucił błędną wykładnię przepisów Prawa budowlanego oraz naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia NSA Anna Żak ( spr.) Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 651/07 w sprawie ze skargi Z. C. – G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 27 listopada 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 651/07 po rozpoznaniu skargi Z. C. – G. uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2007r. znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych i zobowiązującej do złożenia projektu budowlanego zamiennego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie decyzją z dnia [...] listopada 2006r., stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sławnie z dnia [...] marca 2005r.,nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych, związanych z budową hali magazynowej z pomieszczeniami socjalnymi na działkach nr [...],[...] i [...] w D., wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji Starosty Sławieńskiego o pozwoleniu na budowę z dnia [...] grudnia 2003r., Nr [...], znak: [...] oraz nakładającej obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do dnia 15 czerwca 2005r. projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych wraz z aktualnym oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - uznając, że kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1994r.
Po rozpatrzeniu odwołania Z. C.-G. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie wskazując, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sławnie nakazująca zaniechanie dalszych robót budowlanych oraz nakładająca obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do dnia 15 czerwca 2005r. projektu budowlanego zamiennego wraz z aktualnym oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sposób rażący narusza art. 51 ust.1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego z 1994r. Z powyższego przepisu bowiem wynika, iż wydając decyzję w trybie art. 51 ust. 1 organ może, rozstrzygać tylko na podstawie jednego ze wskazanych w przepisie wariantów. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał ponadto, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sławnie nie wskazuje strony, na którą został nałożony obowiązek wykonania określonych w niej czynności a nadto na podstawie w/w przepisu ustawy - Prawo budowlane, nie można zobowiązywać ponownie inwestora do złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie Z. C. – G. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, bądź ich uchylenie. Zdaniem skarżącego powiatowy inspektor nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował przepis art. 51 ust.1 pkt.1 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. Gdyby nawet uznać, że nie jest dopuszczalne nakładanie obowiązku z pkt. 1 i 3 tego przepisu równocześnie, to w świetle argumentacji organu mógł on co najwyżej stwierdzić nieważność decyzji w części. Skarżący stwierdził, że istotnie kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie wskazuje strony, na którą nakłada obowiązek, ale okoliczność do kogo jest adresowana nie budzi wątpliwości na tle sprawy, zatem to uchybienie nie ma cechy rażącego naruszenia prawa. Ponadto skarżący podniósł, że żądanie od inwestora przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika z przepisu art. 51 ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 32 ustawy Prawo budowlane z 1994r. Podkreślił, przedstawiając całą historię tej sprawy, że inwestor nie ma prawa do dysponowania działką nr 70/8 na cele budowlane, ponieważ rozwiązał zawartą z inwestorem umowę dzierżawy tej działki, o czym organy orzekające w sprawie wiedziały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. w zw. z art. 152 § 1 k.p.a. ( przepis art.152 § 1 k.p.a. Sąd I instancji błędnie powołał ) a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał wady kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, ale nie bacząc na szczególny tryb rozpoznania sprawy ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że wady te mają charakter rażącego naruszenia prawa. Zdaniem Sądu I instancji świadczy to o braku właściwego rozpoznania sprawy. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wskazanie jaki przepis prawa został naruszony i podanie z czego wywodzi, że uchybienie jakim dotknięta jest kontrolowana decyzja ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy , gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, gdy decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować. Sąd stwierdził, że z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde, bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Ponadto dla oceny, czy doszło do naruszenia prawa o charakterze rażącym nie bez znaczenia jest zbadanie skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa pociąga. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazał, że adresat decyzji administracyjnej nie może być oznaczony w sposób dorozumiany. Bezsprzeczne jest, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja nie ma określonego adresata należy jednak ocenić czy w okolicznościach sprawy gdy faktycznie nie budzi wątpliwości kto jest jej adresatem, wadę tę można zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Takiej oceny wymaga też drugi zarzut dotyczący stosowana art. 51 ust.1 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. Sąd wskazał, że brak w kodeksie postępowania administracyjnego przepisu wyraźnie dopuszczającego stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej wadą określoną w art.156 § 1 kpa nie oznacza wyłączenia takiej możliwości. Ponadto zdaniem Sądu oceny przez organ orzekający w sprawie wymagać będzie kwestia braku możliwości zobowiązania inwestora w trybie art.51 ustawy Prawo budowlane z 1994r. do złożenia oświadczenia w przedmiocie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Należy rozważyć czy w okolicznościach tej konkretnej sprawy nałożenie tego obowiązku stanowi przesłankę nieważnościową o jakiej mowa w art.156 §1 pkt.2 kpa.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję organu I instancji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. J. reprezentowany przez radcę prawnego P. I.. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym naruszenie prawa proceduralnego przez błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegające na przyjęciu, iż w okolicznościach sprawy naruszenie przez organ administracji art. 51 ust 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez nałożenie na inwestora W. J. nieprzewidzianego przez prawo obowiązku ponownego przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
2) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 51 ust 1 pkt 1 i 3 ustawy prawo budowlane, polegającą na przyjęciu, że organ administracji może nakazać inwestorowi legitymującemu się już pozwoleniem na budowę ponowne przedłożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że decyzja powiatowego inspektora nadzoru budowlanego w zakresie nałożenia na W. J. obowiązku przedstawienia aktualnego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane działki nr [...] jest wydana bez podstawy prawnej, co skutkować powinno stwierdzeniem nieważności takiej decyzji. Sąd I instancji w wyroku zupełnie pominął tę okoliczność i błędnie przyjął, iż podstawę prawną można zastąpić "rozważeniem okoliczności konkretnej sprawy". Skarżący podniósł, że jeśli nie ma podstawy prawnej dla określonego działania organu to "nie ma co rozważać" a nałożenie na inwestora obowiązku prawem nie przewidzianego jest rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podkreślał, że organ w trybie postępowania o wznowienie robót budowlanych prowadzonych na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane z 1994r. nie ma możliwości żądania oświadczenia od inwestora o prawie dysponowania nieruchomością, gdyż takie oświadczenie już raz zostało złożone na potrzeby postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Ewentualne spory związane z naruszeniem prawa własności należą do materii prawa cywilnego. Ustawodawca w przepisie art.51 ust.1 pkt.3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. określił jakie dokumenty powinien złożyć inwestor, wobec tego nie można żądać innych dokumentów niż wymienionych w tym przepisie. Żądanie tego oświadczenia w/w trybie stanowi rażące naruszenie prawa budowlanego. Dodatkowo skarżący podkreślił, że na dzień składania skargi kasacyjnej wypełnił wszystkie wymagane prawem, w szczególności prawem budowlanym, warunki wznowienia robót budowlanych i obecnie roboty te winny być bezwzględnie wznowione.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. C.-G. wniósł o jej oddalenie podnosząc m.in , że zaskarżony wyrok nie zawiera jakichkolwiek naruszeń prawa określonych w art. 174 p.p.s.a. W uzasadnieniu uczestnik argumentował, że w skardze nie podniesiono zarzutu odnośnie wad postępowania przed sądem administracyjnym zaś zgłoszony zarzut dotyczący naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne zastosowanie art. 156 ust 1 pkt 2 nie podlega badaniu na etapie postępowania kasacyjnego w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto zakwestionował aby w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 51 ust 1 i 3 prawa budowlanego poprzez nałożenie na skarżącego wskazanych w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego obowiązków w szczególności przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Uczestnik wskazał, że w przedmiotowej sprawie został przez skarżącego przedłożony projekt zamienny dla hali magazynowej o powierzchni większej, niż ta na którą pozwolenie zostało wydane, a zatem konieczne jest również przedłożenie oświadczenia o prawie dysponowania gruntem na cele budowlane. Podkreślił, że kwestią wymogu przedłożenia w niniejszej sprawie ponownie oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 1160/06 gdzie wyraźnie wskazano, iż doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem w analizowanej sytuacji wymagać będzie, także wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tym samym nieuzasadnione są twierdzenia skarżącego kasacyjnie, iż żądanie przedłożenia aktualnego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może być uznane za rażące naruszenie prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W ramach tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymogom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
W niniejszej sprawie w podstawach skargi kasacyjnej skarżący powołał się na naruszenie przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego. Zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego autor skargi kasacyjnej wskazał, że błędnie został zastosowany przepis art.156 §1 pkt. 2 k.p.a, ponieważ Sąd I instancji przyjął, że w okolicznościach tej sprawy naruszenie przez organ art. 51 ust.1 pkt.3 ustawy z dnia 7 lipca Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz.U.z 2006r.,nr 156, poz.1118 ze zm) dalej zwana jako prawo budowlane, poprzez nałożenie na inwestora nieprzewidzianego przez prawo obowiązku ponownego złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do tak postawionego zarzutu należy wskazać, że oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny, przyjęty przy wyrokowaniu przez sąd I instancji. Jak wynika z treści zarzutu oraz jego uzasadnienia strona skarżąca nie kwestionuje ustaleń stanu faktycznego, lecz trafność oceny przez Sąd I instancji przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w oparciu o art. 51 prawa budowlanego.
Wady decyzji, o których mówi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ze swojej istoty nie są wadami o charakterze procesowym lecz mają charakter materialnoprawny. Wady skutkujące nieważnością decyzji tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Decyzja taka traktowana jest zatem jako obarczona wadami materialnoprawnymi. W rozpatrywanej sprawie podstawę prawną decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności stanowił art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z przepisem prawa, który został w sposób rażący naruszony. Wobec tego podważenie zasadności rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, uchylającego decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności, może nastąpić w oparciu o zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
W związku z powyższym zarzut naruszenia przepisów postępowania należy ocenić jako błędnie postawiony, co umożliwia przejście do oceny zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 51 ust. 1 pkt. 1 i 3 prawa budowlanego przez uznanie, że organ może nakazać inwestorowi legitymującemu się pozwoleniem na budowę ponowne przedłożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem skarżącego żądanie złożenia tego oświadczenia w trybie w/w przepisu stanowi rażące naruszenie prawa budowlanego.
Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji nie przyjął, co jasno wynika z uzasadnienia wyroku, że w trybie przepisu art. 51 prawa budowlanego, a więc w trybie zmierzającym do legalizacji robót budowlanych, organ nadzoru budowlanego może nałożyć na inwestora, który wcześniej uzyskał decyzję o pozwoleniu na budowę, obowiązek złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd I instancji dokonując wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa( art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wyraził wątpliwość, czy w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy, nałożenie tego obowiązku na inwestora istotnie może być uznane za rażące naruszenie prawa, jak przyjęły to organy administracji publicznej stwierdzając nieważność kontrolowanej decyzji.
W orzecznictwie dotyczącym pojęcia rażącego naruszenia prawa podkreśla się, iż naruszenie prawa będzie rażące, jeżeli jest oczywista sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a treścią przepisu prawnego. Rażące naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej występuje w przypadku, w którym treść przepisu prawnego, którego naruszenia dopuścił się organ, może zostać ustalona w bezpośrednim rozumieniu bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych. W przypadku zatem gdy norma prawna wymaga wykładni, a wynik tej wykładni może być różny, przyjęcie określonej wykładni nie może zostać zakwalifikowane do rażącego naruszenia prawa Jeżeli zatem dany przepis umożliwia rozbieżną jego interpretację nie można mówić o rażącym jego naruszeniu. Rażące naruszenie prawa jest bowiem z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa (por. wyrok NSA z 17.09.1997, III SA 1425/96). Ponadto w orzecznictwie podkreśla się także, że naruszenie prawa jest rażące, gdy jego skutków społeczno-gospodarczych nie można zaakceptować z punktu widzenia wymagań praworządności. Zatem w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa najpierw należy stwierdzić naruszenie prawa a potem ocenić je jako rażące przez pryzmat skutków prawnym wywołanych przez wadliwą decyzję. Przy ocenie czy naruszenie prawa można ocenić jako rażące znaczenie będzie miał również charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczno - gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, które sprowadza się do stwierdzenia, że ocena organów co do rażącego naruszenia przepisu art. 51 ust. 1 pkt. 1 i 3 prawa budowlanego w świetle stanu faktycznego tej sprawy jest lakoniczna, pobieżna co skutkować musiało uchyleniem obu decyzji, jako wydanych bez wyczerpującego rozpatrzenia sprawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy, odstępując w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę w postaci znacznego zwiększenia wymiarów realizowanej hali magazynowej, doszło do usytuowania tego obiektu w części na sąsiedniej działce nr [...] stanowiącej własność uczestnika Z. C.- G., który na to się nie wyrażał zgody. Pomiędzy inwestorem Władysławem J. a właścicielem nieruchomości nr [...] Z. C. – G. wystąpił spór, co do istnienia zawartej między nimi umowy dzierżawy tej nieruchomości. Co prawda umowa ta została zawarta w dniu 3 listopada 2003r. i wypowiedziana rok później przez wydzierżawiającego Z. C. – G., ale sporna jest kwestia skuteczności tego wypowiedzenia. Przy takim stanie rzeczy, ocena czy doszło do rażącego naruszenia art. 51 ust.1 pkt.3 prawa budowlanego poprzez zobowiązanie inwestora przez organ nadzoru budowlanego, prowadzącego postępowanie legalizacyjne w trybie w/w przepisu, do złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wymagała wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności tej sprawy z uwzględnieniem wyżej przedstawionej wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa.
Uznając w świetle powyższych rozważań za nietrafny podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, konieczne jest jednak wskazanie istotnej w tej sprawie okoliczności.
Jak wynika z powoływanej w odpowiedzi na skargę kasacyjną sprawy o sygn.II OSK 1160/06, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 września 2007r. oddalił skargę kasacyjną W. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 kwietnia 2006r. wydanego w sprawie II SA/Sz 1170/05 oddalającego jego skargę na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie, którą uchylono decyzję organu I instancji zatwierdzającą zamienny projekt budowlany przedmiotowej hali magazynowej oraz udzielającą pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu w/w wyroku z dnia 4 września 2007r. wyraził pogląd, że w sytuacji, gdy na skutek odstąpienia od istotnych warunków pozwolenia na budowę polegających na znacznym powiększeniu wymiarów budowanego obiektu ( jak w rozpoznawanej sprawie) i usytuowaniu go w innym miejscu, niż to określało pozwolenie na budowę – doprowadzenie budowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem wymagać będzie, oprócz spełnienia innych wymaganych prawem warunków – wykazania prawa do dysponowania, zajętą pod budowę nieruchomością na cele budowlane. Przepis art. 51 ust.1 pkt. 3 ustawy Prawo budowlane posługuje się bowiem ogólną formułą "wykonania określonych czynności... w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem" do której można również zaliczyć wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 1160/06 podkreślił także, że stosunek zobowiązaniowy jaki tworzy umowa dzierżawy gruntu, tylko wtedy daje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, gdy przewiduje uprawnienie do wykonywania robót budowlanych na gruncie będącym jego przedmiotem.
Naczelny Sąd Administracyjny przesądził zatem w powyższej sprawie, będącej kontynuacją postępowania legalizacyjnego prowadzonego w trybie art. 51 prawa budowlanego a dotyczącego przedmiotowej hali magazynowej , że konieczne jest w celu doprowadzenia budowanego obiektu do stanu zgodnego z prawem, wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania zajętą pod budowę nieruchomością na cele budowlane. W tej sytuacji stwierdzić należy wprost, że nie można podzielić poglądu organów orzekających w rozpoznawanej sprawie, iż nałożenie na inwestora decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sławnie z dnia 11 marca 2005r. obowiązku złożenia oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest rażącym naruszeniem art. 51 ust.1 pkt.3 prawa budowlanego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, dlatego w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz., 1270 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło