I SA/Po 1495/07
WyrokWSA w Poznaniu2007-12-05
Skład orzekający: Katarzyna Wolna-Kubicka, Stanisław Małek, Roman Wiatrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naprzemienne prowadzenie działalności gospodarczej przez małżonków w kolejnych latach, gdzie każdy z nich zgłaszał podjęcie i zakończenie działalności jako odrębny przedsiębiorca, pozbawia ich prawa do opodatkowania podatkiem dochodowym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że naprzemienne prowadzenie działalności gospodarczej przez małżonków w kolejnych latach, gdzie każdy z nich był odrębnym podatnikiem, nie pozbawia ich prawa do opodatkowania podatkiem dochodowym w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Przedmiotem opodatkowania były dochody uzyskane przez daną osobę, a nie źródło przychodów przejęte od małżonka. Wybór takiego sposobu prowadzenia działalności, mieszczący się w ramach swobody działalności gospodarczej, nie stanowi obejścia prawa i powoduje przewidywane konsekwencje prawnopodatkowe.Stan faktyczny
Małżonkowie W. prowadzili działalność gospodarczą w latach 1998-2001, przy czym w każdym roku podatkowym przedsiębiorcą był tylko jedno z nich, zgłaszając samodzielnie podjęcie i zakończenie działalności. Organy podatkowe uznały, że prowadzili oni wspólną działalność, co skutkowało koniecznością wspólnego opodatkowania na zasadach ogólnych zamiast ryczałtu od sprzedaży ewidencjonowanej. Skarżący kwestionowali tę interpretację, wskazując na brak dowodów na wspólne prowadzenie działalności w każdym z lat oraz na prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących ryczałtu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, zasądził zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Małek as.sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007r. sprawy ze skargi K. i P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1998-2001 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr[...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że decyzje wymienione w pkt I nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ R.Wiatrowski /-/ K.Wolna-Kubicka /-/ S.Małek
I SA/Po 1495/07
U Z A S A D N I E N I E
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia[...] w sprawie [...]oddalił skargę K. i P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...]w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 1998-2001 .
K. W. i P. W. wnieśli od tego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 17 lipca 2007 w sprawie IIFSK 159/07 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż istota stanu faktycznego sprawy sprowadzała się do tego, że małżonkowie W. w latach 1998-2001 prowadzili działalność gospodarczą pod firmą A, przy czym w każdym kolejnym roku podatkowym podmiotem prowadzącym te działalność- przedsiębiorcą było tylko jedno z małżonków. Tylko jedno z nich zgłaszało podjęcie i zakończenie działalności. W latach 1998 i 2000 działalność prowadziła K. W., a w latach 1999 i 2001 P. W. Organy podatkowe wywodząc, że małżonkowie prowadzili wspólną działalność, co powodowało określone konsekwencje podatkowe w postaci wspólnego opodatkowania na zasadach " ogólnych" zamiast deklarowanego ryczałtu od sprzedaży ewidencjonowanej, nie wskazały faktów które świadczyłyby o tym, że K. i P. W., w każdym z wymienionych lat prowadzili tę działalność wspólnie.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych oraz od niektórych innych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ( Dz.U. Nr 148 poz. 719 ze zm) w § 1 ust.3 pkt 2 stanowiło, że podatnicy opłacali w roku podatkowym ryczałt od przychodów ewidencjonowanych z prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli rozpoczynali prowadzenie tej działalności w roku podatkowym i nie korzystali równocześnie ze zryczałtowanego opodatkowania przewidzianego w odrębnych przepisach. Organy podatkowe nie stwierdziły aby K. W. ten warunek w 1998r naruszyła.
Art. 30 ust.1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych ( D.z.U. z 1993r Nr 90 poz. 416 ze zm.) stanowił - w brzmieniu z 1998r, że dochodów (przychodów) uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z innych źródeł przychodów nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł i pobiera się od nich podatek w formie ryczałtu w przypadku rozpoczęcia w roku podatkowym działalności samodzielnie lub w formie spółki cywilnej osób fizycznych, a w roku poprzedzającym rok podatkowy kwota przychodów uzyskanych przez osobę prowadzącą działalność samodzielnie lub suma przychodów wspólników spółki cywilnej, której wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, nie przekroczyła wskazanej w przepisie wysokości. Tu również organy podatkowe nie wykazały, że przepis ten nie miał zastosowania do K. W.
W latach 1999-2001 zasady opłacania ryczałtów podatkowych regulowała ustawa z dnia 20 listopada 1998 o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
( Dz.U Nr 144 poz 930 zw zm). W art. 6 ust 4 pkt 1 lit b ustawa stanowiła, że podatnicy opłacają w roku podatkowym ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, a taką formę opodatkowania wybrali skarżący, jeżeli w roku poprzedzającym rok podatkowy uzyskali przychody wyłącznie z działalności prowadzonej w formie spółki, a suma przychodów wspólników spółki z tej działalności nie przekroczyła określonej w tym przepisie kwoty. Przepis ten więc w sprawie nie miał w ogóle zastosowania, gdyż skarżących nie łączył stosunek spółki. Zastosowanie zaś miał przepis art. 6 ust 4 pkt cyt. ustawy zgodnie z którym podatnicy opłacają w roku podatkowym ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, jeżeli rozpoczną wykonywanie działalności w roku podatkowym i nie korzystają z opodatkowania w formie karty podatkowej - bez względu na wysokość przychodów i art. 7 ust.1 tej ustawy. Opłacanie podatku w formie ryczałtu od przychodów - w odniesieniu do podatników małżonków było wykluczone w sytuacjach wymienionych enumeratywnie wskazanych w art. 8 ust. 1 pkt 5 ustawy. Ani organy podatkowe, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wykazały, aby w sytuacji faktycznej w odniesieniu do małżonków W. , któraś z tych sytuacji wystąpiła.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż faktyczne
" naprzemienne" w kolejnych latach prowadzenie działalności gospodarczej przez małżonków nie pozbawiło żadnego z nich prawa opłacania podatku dochodowego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Zgodnie z art. 6 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych małżonkowie co do zasady , podlegali odrębnemu opodatkowaniu; każde z nich było odrębnym podatnikiem w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia ordynacja podatkowa ( Dz.U nr 137. poz. 926 ze zm.), natomiast przedmiotem opodatkowania były dochody, w odniesieniu do zryczałtowanych form przychodu, uzyskane przez tę osobę, a nie źródło przychodów przejęte w roku podatkowym od małżonka, który korzystał z niego w roku poprzednim opłacając podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Zdaniem NSA nie było obejściem prawa wybór przez podatników - małżonków takiego sposobu prowadzenia działalności gospodarczej, który mieszcząc się w ramach swobody tej działalności w założeniu powodowałby określone, przewidywane " konsekwencje" prawnopodatkowe.
Z przepisu art.190 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz 1270 ze zm.) wynika, iż wykładnia prawa dokonana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże w tej sprawie Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, a skoro doszło do naruszenia prawa materialnego przez organy podatkowe, gdyż do ustalonego stanu faktycznego została zastosowana nieprawidłowa subsumcja prawna, to na podstawie art. 145 §1 pkt 1 pkt "a" powołanej wyżej ustawy oraz jej art.152 i art.200 należało orzec, jak w sentencji wyroku.
R. Wiatrowski K. Wolna-Kubicka S. Małek
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło