II SA/Wa 1641/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Inspektora Pracy: 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2007r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Głównego Inspektora Pracy na rzecz M.K. kwotę 200 (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. W kwietniu 1997 r. Inspektor Pracy z Państwowej Inspekcji Pracy, Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. przeprowadzał kontrolę Zakładu Ślusarskiego w Ż., stanowiącego własność M. K., prowadzącego działalność gospodarczą "[...] M. K.". W wyniku tej kontroli w dniu [...] kwietnia 1997 r. Inspektor Pracy, działając na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów, wydał orzeczenie nr rej. [...], w którym uznał M. K. winnym nieprzestrzegania przepisów i zasad bhp, i na podstawie art. 283 § 1 Kodeksu Pracy oraz art. 9 § 2 Kodeksu Wykroczeń (ustawa z 1971 roku) wymierzył mu karę grzywny - 600.00 zł. Wcześniej w dniu [...] kwietnia 1997 r., Inspektor Pracy wydał 10 decyzji ustnych - "Wykaz decyzji ustnych wydanych w toku kontroli", stanowiący załącznik do protokołu kontroli. Z decyzjami tymi M. K. zapoznał się w dniu ich wydania. Ostatnia decyzja - nr [...] nakazywała wyznaczenie na terenie zakładu dróg transportowych i wyznaczenie miejsc odkładczych oraz przejść. Od orzeczenia jak i decyzji strona nie odwołała się i stały się one ostateczne. W dniu 28 kwietnia 2007 r. M. K., powołując się na art. 156 § 1 pkt. 3 i 7 Kpa, zwrócił się z wnioskiem do Państwowej Inspekcji Pracy, Okręgowy Inspektorat Pracy w B. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] kwietnia 1997 r. w części dotyczącej wyznaczenia na terenie zakładu drugi transportowej i wydzielenia miejsc odkładczych oraz przejść. Pismem z dnia 9 maja 2007 r. Nadinspektor Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. poinformował M. K., iż w trybie określonym przepisami Kpa nie można prowadzić postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o ukaraniu, albowiem orzeczenie to nie jest decyzją i z tego powodu nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego. W zakresie tego orzeczenia właściwą jest drogą postępowania sądowego. Natomiast w zakresie w jakim M. K. kwestionował decyzje ustną, nakazującą wyznaczenie na terenie zakładu dróg transportowych i wyznaczenie miejsc odkładczych oraz przejść poinformowano, że sprawę rozstrzygnie Okręgowy Inspektor Pracy. Okręgowy Inspektor Pracy w B. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr rej. [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wobec istnienia jednej z przesłanek negatywnych, o której mowa w art. 156 § 2 Kpa. W uzasadnieniu podkreślił, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1997 nr rej. [...], w postępowaniu prowadzonym na podstawie Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Odniósł się również do stwierdzenia nieważności decyzji ustnych wydanych podczas kontroli przeprowadzonej w dniach [...] i [...] kwietnia 1997 r. przez Inspektora Pracy (działającego w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B.) uznając, że stwierdzenie ich nieważności jest niemożliwe ze względu na upływ 10 lat od chwili ich ogłoszenia. Od powyższej decyzji M. K. odwołał się Głównego Inspektora Pracy, który decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U, nr 89, poz. 589) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Inspektora Pracy (działającego w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w B.) z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr rej. [...] i w tej części umorzyć postępowanie pierwszej instancji, w pozostałej części (dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustnej ogłoszonej w dniu [...] kwietnia 1997 r. wpisanej do wykazu decyzji ustnych stanowiącego załącznik do protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr rej. [...], pod nr [...] nakazującej: na terenie zakładu wyznaczyć drogi transportowe i wydzielić miejsca odkładcze oraz przejścia) utrzymał w mocy decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] maja 2007 r. nr rej. [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. decyzji ustnej. W uzasadnieniu decyzji organ zważył co następuję. Art. 1 pkt 1 Kpa normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast orzeczenie Inspektora Pracy z dnia [...] kwietnia 1997 r. wydane było w postępowaniu uregulowanym w nieobowiązującym obecnie rozdziale II (postępowanie w sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika) działu 13 (odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika) Kodeksu pracy. Obecnie zasady takiego postępowania określa ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U z 2001 r. nr 106 poz. 1148 ze zm.). Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia określa także postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia. Należy zatem stwierdzić, że orzeczenie Inspektora Pracy z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr rej. [...] może być zweryfikowane przez właściwy organ tylko w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Zatem postępowanie Okręgowego Inspektora Pracy w B., dotyczące stwierdzenia nieważności orzeczenia Inspektora Pracy z dnia [...] kwietnia 1997 r., jest bezprzedmiotowe, ponieważ nie dotyczy sprawy administracyjnej we wskazanym wyżej kształcie. Z tych przyczyn, zdaniem organu, z uwagi na treść art. 105 Kpa postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Natomiast w odniesieniu do ustnej decyzji nakazowej z dnia [...] kwietnia 1997 r., wpisanej do wykazu decyzji ustnych stanowiącego załącznik do protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 1997 r. pod nr [...], nakazującej na terenie zakładu wyznaczyć drogi transportowe i wydzielić miejsca odkładcze oraz przejścia, Główny Inspektor Pracy nie znalazł podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Zaznaczyć należy, że po upływie 10 lat od jej ogłoszenia niemożliwe stało się stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 Kpa. Jednocześnie Główny Inspektor Pracy wskazał na brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji również w oparciu o przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 6 k.p.a.. Natomiast podnoszone (zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji) argumenty skarżącego, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 1997 r. o wyznaczeniu dróg transportowych, miejsc odkładczych i przejść powoduje ograniczenia w wykonywaniu działalności warsztatu, nie mają żadnego znaczenie prawnego. Analiza akt sprawy wykazała, że przedmiotowa decyzja miała umocowanie prawne w obowiązujących wówczas przepisach (§§ 26 i 27) rozporządzenia Ministrów: Pracy i Opieki Społecznej, Zdrowia, Przemysłu, Odbudowy, Administracji Publicznej oraz Ziem Odzyskanych z dnia 6 listopada 1946 r. wydanych w porozumieniu z Ministrami: Obrony Narodowej, Skarbu, Sprawiedliwości, Oświaty, Rolnictwa i Reform Rolnych, Komunikacji, Poczt i Telegrafów, Leśnictwa oraz Aprowizacji i Handlu o ogólnych przepisach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. nr 62 poz. 344 ze zm.), tak więc wydana została zgodnie z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji. Decyzji zarzucił wydanie jej z naruszeniem art. 7 Kpa, poprzez błędy w ustaleniach faktycznych oraz z naruszeniem art. 14 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, wskazując na dyskryminowanie go tą decyzją. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn w nich zawartych. Organ w piśmie z dnia 9 maja 2007 r. oraz w uzasadnieniach obu decyzji trafnie czyni rozróżnienie w sferze spraw regulowanych w postępowaniu administracyjnych, do których stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego od sfery spraw regulowanych przez przepisy Kodeksu postępowania o wykroczenia. Do pierwszej sfery należy wspomniana wyżej ustna decyzja nr [...], nakazująca wyznaczenie na terenie zakładu dróg transportowych i wyznaczenie miejsc odkładczych oraz przejść, wydana i ogłoszona skarżącemu w dniu [...] kwietnia 1997 r. Natomiast do drugiej należy wydane przez Inspektora Pracy w dniu [...] kwietnia 1997 r. orzeczenie, wymierzające skarżącemu grzywnę za nieprzestrzegania przepisów i zasad bhp oraz naruszanie praw pracowniczych. We wniosku z dnia 28 kwietnia 2007 r. M. K. myli obie te sfery. Wniosek dotyczy jednocześnie stwierdzenia nieważności orzeczenia oraz nakazu wyznaczenia na terenie zakładu dróg transportowych i wyznaczenia miejsc odkładczych oraz przejść. Tak sformułowany wniosek pozostawia poważne wątpliwości co do jego treści, nasuwa się bowiem obawa, iż w pojęciu wnioskodawcy zarówno orzeczenie jak i ustna decyzja nr [...] to tożsame akty. Nie wiadomo także czy wnioskodawca dąży jedynie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ustnej nr [...], czy też do uchylenia, mylnie wskazując tu na przepisy Kpa, niekorzystnego dla niego orzeczenia. Sprawa nie jest oczywista, gdy zważy się, iż orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1997 r. Inspektor Pracy uznał skarżącego za winnego 3 zarzutów, z których jeden (zarzut 3) dotyczył utrzymywania w pomieszczeniach warsztatowych i na terenie zakładu ogólnego nieporządku, spowodowanego bezładnym nagromadzeniem i składowaniem różnych materiałów i sprzętów, co stanowiło wykroczenie z art. 283 § 1 w zw. z art. 214 § 2 Kodeksu pracy (w wówczas obowiązującym brzmieniu). Wyżej przytoczony zarzut pozostaje w związku przyczynowym z treścią ustnej decyzji nr [...]. Powstaje zatem pytanie, co jest przedmiotem wniosku M. K. z [...] kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzega nieumiejętność sprecyzowania przez skarżącego swoich żądań i brak precyzji pojęć. Z pewnością utrudnia to organowi dokonanie właściwej oceny istoty żądania, jednakże nic nie stoi na przeszkodzie, aby zażądać wyjaśnień dodatkowych, tym bardziej, iż procedura administracyjna umożliwia przeprowadzenie przez organ takich wstępnych ustaleń. Organ przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powinien zwrócić się do M. K. o wyjaśnienie powyższych kwestii, istotnych do oceny przedmiotu sprawy. Organ żądania takich wyjaśnień zaniechał i arbitralnie zdecydował sam za skarżącego o przedmiocie jego wniosku, naruszył tym samym art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 Kpa. Obarczone takimi wadami decyzje ostać się nie mogą. Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę organ I instancji zażąda od skarżącego precyzyjnego wyjaśnienia istoty wniosku z dnia 28 kwietnia 2007 r., zaś skarżący ze swej strony winien sprawę przedstawić w taki sposób, aby jej cel był precyzyjnie określony i jednoznaczny. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 ppkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś w zakresie kosztów postępowania, zgodnie z treścią art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.