I OSK 1508/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-01-09
Skład orzekający: Elżbieta Stebnicka, Małgorzata Borowiec, Jan Paweł Tarno
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące wadliwego wyboru wykonawcy zastępczego oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów egzekucyjnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty dotyczące wadliwego wyboru wykonawcy zastępczego oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie podlegają rozpoznaniu na etapie ustalania kosztów postępowania egzekucyjnego obciążających zobowiązanego. Zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego, co stanowi właściwy tryb do kwestionowania tych kwestii.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Biura Podróży od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. ustalające koszty egzekucji wykonania zastępczego. Skarżące biuro podnosiło zarzuty dotyczące m.in. braku podstawy prawnej w postanowieniu organu I instancji, wadliwego rozstrzygnięcia wniosku dowodowego, nieprawidłowej formy pisma odrzucającego wniosek dowodowy, wadliwego zaliczenia kosztów notariusza oraz nieprawidłowego wyboru wykonawcy zastępczego i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka Sędziowie Małgorzata Borowiec NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Biura Podróży "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 czerwca 2007r. sygn. akt II SA/Ol 597/07 w sprawie ze skargi Biura Podróży "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 19 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 597/07 oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z [...], nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów egzekucyjnych wykonania zastępczego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że wydanemu w sprawie ostatecznemu postanowieniu nie można przypisać żadnych naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Przedmiotem rozpatrywanej skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., którym Kolegium uchyliło postanowienie Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg, Mostów i Zieleni w O. z [...], nr [...] i orzekło o ustaleniu kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] na łączną kwotę 122.611,76 zł.
Za koszty egzekucji na mocy art. 64c § 1 zd. 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) odpowiada zobowiązany. Na koszty te, stosownie do art. 64c § 1, składają się opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 i w art. 64a oraz faktyczne wydatki poniesione przez organ egzekucyjny. W egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym organ egzekucyjny za dokonane czynności egzekucyjne pobiera opłaty w wysokości ustalonej w art. 64a § 1 ustawy. Wysokość wydatków natomiast w myśl art. 64b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zależy od rzeczywistych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny związanych z prowadzeniem egzekucji W otwartym katalogu wydatków egzekucyjnych, określonym w powołanym wyżej art. 64b mieszczą się koszty m.in. sporządzenia dokumentów (pkt 6) i wykonania zastępczego (pkt 10). Należy mieć również na uwadze, że z zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego (art. 7 i nast.) wynika, że zobowiązany ponosi koszty celowe, niezbędne do przeprowadzenia egzekucji. Nieuzasadnione wydatki egzekucyjne, koszty powstałe wyniku nieprawidłowego działania organu egzekucyjnego lub pracowników tego organu nie mogą obciążać zobowiązanego. Będą one obciążały organ egzekucyjny, a niekiedy wierzyciela (zob. R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2005, str. 185).
W stanie faktycznym sprawy bezsporne jest, że organ egzekucyjny doręczył 2 czerwca 2006 r. zobowiązanej spółce postanowienie Dyrektora MZ Mostów i Zieleni w O. z dnia [...], nr [...] o zastosowaniu wykonania zastępczego. Zasadnie więc na podstawie art. 64a § 1 pkt 2 lit. a tej ustawy obciążono spółkę kwotą 6 zł 80 gr.
Z treści protokołu z prac Komisji powołanej zarządzeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Prezydenta Miasta O. w sprawie przeszukania pomieszczeń i zabezpieczenia mienia ruchomego znajdującego się w pawilonie Biura Podróży "[...] " spółki z o.o. w O. zlokalizowanego w pasie drogowym ulic [...] i [...] wynika, że organ egzekucyjny dokonał opróżnienia pięciu pomieszczeń przedmiotowego pawilonu. Fakt powyższy potwierdza również § 2 aktu notarialnego z [...] czerwca 2006 r., Repertorium [...]. Tym samym istniały również podstawy do ustalenia opłaty za opróżnienie pomieszczeń w łącznej kwocie 34 zł, zgodnie z art. 64a § 1 pkt 6 powołanej ustawy. Nie może też być kwestionowany fakt poniesienia wydatku w kwocie 122.000 zł na wykonanie zastępcze obowiązku o charakterze niepieniężnym nałożonym na skarżącą się decyzją z [...], nr [...], tj. rozbiórkę pawilonu Biura Podróży "[...] " spółki z o.o., który wynika z faktury VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., wystawionej przez "[...] " spółkę jawną M. i R. C. w D.. Podobnie organ egzekucyjny poniósł wydatki z tytułu udziału notariusza przy czynnościach bezpośrednio poprzedzających rozbiórkę przedmiotowego pawilonu, co stwierdzono fakturą VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Oba koszty były związane z prowadzoną egzekucją. Powyższe uzasadnia, w ocenie Sądu, obciążenie spółki tymi wydatkami, stosownie do art. 64b pkt 6 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prawidłowo zatem w zaskarżonym postanowieniu ustalono wysokość kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] na łączną kwotę [...] zł.
Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. art. 7 w związku z art. 124 § 1 kpa należy przyznać, że faktyczne organ pierwszej instancji wbrew regulacji zawartej w tym ostatnim przepisie w postanowieniu z dnia [...], nie podał pełnej podstawy prawnej. Błąd ten jednak dostrzegł organ odwoławczy, który w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przytoczył przepisy stanowiące postawę prawną ustalenia wysokości poszczególnych kosztów postępowania egzekucyjnego. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że przez brak podstawy prawnej rozumie się fakt, iż decyzja (postanowienie) rzeczywiście nie posiada takiej podstawy, nie zaś to, że jej nie wymienia bądź wymienia niewłaściwy przepis (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 951 i n.; B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, str. 739 i n.). Nie można zatem skutecznie zarzucić Kolegium naruszenia powołanych wyżej przepisów skoro realnie istniała podstawa wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 78, art. 123 i art. 124 kpa poprzez błędne przyjęcie, że pismo z [...] listopada 2006 r., nr [...], zostało wydane przez uprawniony organ, w odpowiedniej formie rozstrzyga merytorycznie wniosek dowodowy. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo z [...] listopada 2002 r., znak: [...], udzielone przez Prezydenta Miasta O. P. J. - Dyrektorowi Miejskiego Zarządu Dróg Mostów i Zieleni w O. do załatwiania w imieniu Prezydenta spraw w zakresie statutowych zadań MZDMiZ, w tym do wydawania decyzji administracyjnych występowania w sprawach sądowych i egzekucyjnych oraz udzielania dalszych pełnomocnictw. Tym samym nie można zarzucać, że Dyrektor MZDMiZ oddalając wniosek dowodowy spółki działał bez upoważnienia.
Przyznać natomiast należy rację skarżącej, że odmowa przeprowadzenia dowodu zgłoszonego przez pełnomocnika spółki pismem z 21 listopada 2006 r. powinna mieć formę postanowienia, co wynika z art. 123 § 1 kpa. Niemniej jednak kwestionowane pismo zawiera elementy, które pozwalające zakwalifikować je jako postanowienie. Oznaczono w nim bowiem organ administracji publicznej, który wydał ten akt, podano datę jego wydania, oznaczono stronę i zawarto rozstrzygnięcie. Brak powołania podstawy prawnej, jak już wyżej wyjaśniono, nie stanowi wadliwości, która skutkowałaby obowiązkiem organu odwoławczego uchylenia postanowienia kończącego postępowanie, w toku którego odmówiono przeprowadzenia wnioskowanego dowodu. Postanowienie to, jako niezaskarżalne, zgodnie z art. 124 § 2 kpa, nie musi natomiast zawierać uzasadnienia faktycznego i prawnego.
W ocenie Sądu stwierdzona wadliwość odmowy przeprowadzenia dowodu nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniałoby uchylenie zaskarżonego postanowienia. Nadto należy stwierdzić, że fakty, których zamierzał dowodzić pełnomocnik były albo stwierdzone innymi dowodami (termin rozpoczęcia prac rozbiórkowych), albo bez znaczenia w sprawie ustalenia kosztów przeprowadzonej egzekucji w drodze wykonania zastępczego (termin zwalniania pracowników spółki, rozwiązania umów z podnajemcami, poinformowanie Prezydenta Miasta O. i jego przedstawicieli o rozpoczęciu prac rozbiórkowych oraz kwestionowanie trybu i wyboru wykonawcy). Tym samym odmawiając przesłuchania prezesa spółki nie naruszono przepisów art. 7 i art. 78 § 1 kpa.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 7 kpa przez zaliczenie kwoty 570,97 zł z tytułu wydatków na opłacenie notariusza do kosztów postępowania egzekucyjnego tylko z tego względu, że w fakturze dokumentującej poniesienie tego kosztu wystawca wskazał jednostkę pomocniczą - Urząd Gminy O., a nie Gminę - Miasto O.. Sąd podziela argumentację organu odwoławczego, iż w kwestią istotną jest bezsporny fakt poniesienia tego wydatku, co uprawnia organ egzekucyjny do obciążenia zobowiązanej spółki jego kosztem, a nie błędne określenie fakturze nabywcy, co może zostać skorygowane w trybie przewidzianym w § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798 z późn. zm.). Nie można też zarzucić, że wydatek ten był nieuzasadniony, gdyż jego poniesienie usprawiedliwione było kontrowersyjnym charakterem przedmiotowej sprawy.
Odnosząc się natomiast do wywodów zmierzających do zakwestionowania prawidłowości wyboru przez organ egzekucyjny wykonawcy rozbiórki pawilonu spółki oraz wykazania, że zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, Sąd stwierdza, że pozostają one bez wpływu na ocenę prawidłowości postanowienia w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych. Na tym etapie postępowania egzekucyjnego nie rozstrzyga się bowiem powyższych kwestii. Należy też zauważyć, że dobrowolnie przywracając do stanu poprzedniego naruszony pas drogowy ulic [...] i [...] Spółka uniknęłaby ponoszenia tak wysokich kosztów.
Biuro Podróży "[...] " Sp. z o.o. w O., zaskarżając skargą kasacyjną powyższy wyrok w całości, wniosła o jego zmianę w całości przez orzeczenie uchylenia zaskarżonego postanowienia SKO w O. z dnia [...], ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym z tytułu zastępstwa prawnego, w potrójnej minimalnej stawce przewidzianej przepisami prawa z uwagi na stopień zawiłości sprawy i zakres zaangażowania pełnomocnika.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz w zw. z art. 7 i 124 § 1 kpa, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd, iż brak powołania podstawy prawnej poszczególnych składników kosztów egzekucyjnych nie stanowi przyczyny do uchylenia postanowienia, co doprowadziło do nie ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku;
2/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz w zw. z art. 7, 78 i art. 124 kpa, wyrażające się błędnym przyjęciem przez Sąd, iż pismo z [...] listopada 2006 r. (znak: [...]) zostało wydane przez uprawniony organ oraz rozstrzyga merytorycznie wniosek dowodowy, co doprowadziło do nie ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku;
3/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz w związku z art. 7 i 123 kpa, polegające na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż wydanie pisma z dnia [...] listopada 2006 r. (znak: [...]) w nieodpowiedniej formie nie stanowi przyczyny do uchylenia postanowienia, co doprowadziło do nieustalenia w sprawie stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku;
4/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. p.u.s.a. oraz w zw. z art. 7 kpa, wyrażające się błędnym uznaniem przez Sąd, iż zaliczenie przez SKO w O. kwoty w wysokości 570,96 zł. z tytułu wydatków na opłacenie notariusza na poczet kwoty kosztów egzekucyjnych w wysokości 122 611, 76 zł. jest zasadne, co doprowadziło do nie ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego, a tym samym miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku;
5/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. p.u.s.a. oraz w zw. z art. 7 kpa w związku z art. 130 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz z art. 7, 10 i 91 ustawy Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 19, poz.177), wyrażające się nie wzięciem przez WSA w Olsztynie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy pod uwagę faktu, iż organ egzekucyjny wykazał się brakiem zachowania należytej staranności przy wyborze Wykonawcy, czym naraził Skarżącego na niepowetowane koszty, co doprowadziło do nie ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego, a tym samym miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku;
6/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz w związku z art. 7 kpa w związku z art. 7 § 2 i 64c Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyrażające się ustaleniem przez WSA w Olsztynie stanu faktycznego bez uwzględnienia, iż organ egzekucyjny zastosował wobec Skarżącego uciążliwy środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, co doprowadziło do powstania nieuzasadnionych wydatków egzekucyjnych, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżony wyrok jest wadliwy, co znajduje potwierdzenie w niżej sformułowanych zarzutach.
Ad 1/ W uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie słusznie stwierdził, iż faktycznie organ I instancji wbrew regulacji art. 124 § 1 kpa nie podał podstawy prawnej poszczególnych składników kosztów egzekucyjnych, jednak nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Sądu, że nie można skutecznie zarzucić SKO w O. naruszenia przepisów powołanych przez Skarżącego w skardze z dnia 12 kwietnia 2007 r. skoro realnie istniała podstawa wydania postanowienia przez organ I instancji. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż brak powołania przez organ egzekucyjny odpowiednich przepisów stanowiących podstawę prawną poszczególnych składników kosztów egzekucyjnych, co zostało uczynione dopiero przez SKO w O., nie stanowi przyczyny do uchylenia postanowienia. Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kpa. I tak, odwołując się do treści art. 124 § 1 kpa postanowienie powinno zawierać m. in. powołanie podstawy prawnej. Należy wskazać, iż w postanowieniu z 11 grudnia 2006 r. wydanym przez Dyrektora MZDMLZ w O. z upoważnienia Prezydenta Miasta Olsztyn, brak jest przytoczenia podstawy prawnej uzasadniającej nałożenie konkretnych opłat za wykonane czynności egzekucyjne. Pominięcie przez organ administracji publicznej tak istotnego elementu postanowienia stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Ad 2/ Pismo z dnia [...] listopada 2006 r. (znak: [...]) oddalające wniosek Skarżącego o przesłuchanie Prezesa Spółki BP [...] Sp. z o.o. w O. zostało podpisane przez Dyrektora MZDMiZ w O. bez upoważnienia Prezydenta Miasta O.. Dyrektor MZDMiZ nie jest organem egzekucyjnym, o którym mowa w art. 19 i nast. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro nie jest on organem egzekucyjnym to oczywistym jest fakt, iż nie posiadał on uprawnienia do wydania pisma oddalającego wniosek Skarżącego o przesłuchanie Prezesa Spółki BP [...] Sp. z o.o. w O.. Wprawdzie Dyrektor MZDMiZ nie jest organem egzekucyjnym, to jednak może wykonywać powierzone mu czynności przez organ egzekucyjny - Prezydenta Miasta O.. Wykonywanie powierzonych czynności niesie ze sobą jednak ten obowiązek, iż za każdym razem podmiot działający w ramach upoważnienia powinien w sposób czytelny zawsze dawać temu wyraz, tak aby móc dokonać rozróżnienia tych czynności (podejmowanych w ramach upoważnienia) od pozostałych, które może wykonywać w imieniu własnym z racji pełnionej funkcji. Takie rozróżnienie jest możliwe między innymi przez fakt wskazywania w podstawie prawnej orzeczenia, iż jest ono wydane na podstawie upoważnienia, ponadto jest możliwe przez fakt posługiwania się przez daną osobę różnymi pieczątkami (w imieniu własnym/z upoważnienia). Należy zauważyć, iż w swojej praktyce Dyrektor MZDMiZ w O. wielokrotnie dawał już wyraz, że pewne czynności wykonuje z upoważnienia Prezydenta Miasta O., a zatem skoro w przedmiotowej sprawie dał wyraz temu, iż działa jako Dyrektor MZDMiZ, to jego czynności zostały podjęte bez podstawy prawnej. Ponadto należy wskazać, iż zgodnie z zasadą ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 kpa), stronie przysługuje prawo żądania przeprowadzenia dowodu, a prawu temu odpowiada obowiązek organu administracji publicznej ustosunkowania się do żądania strony. Organ administracji publicznej obowiązany jest dokonać oceny zgłoszonego żądania przeprowadzenia dowodu ze szczególną starannością. Poza tym organ obowiązany jest dokładnie ustalić stan faktyczny i w tym celu ma obowiązek dokładnie zebrać materiał dowodowy. Dla realizacji tego obowiązku ma znaczenie przeprowadzenie żądanych przez stronę dowodów. (vide: Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją B. Adamiak, J. Borkowski, wydanie 7, Warszawa 2005 r., str. 405 i 40). Zgodnie z art. 78 kpa, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić ww. żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Jednocześnie należy wskazać, iż zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 5 maja 1998 r. (TU SA 193/97, LEX nr 35474), organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu. W takim przypadku powinien jednak wskazać konkretne motywy takiego stanowiska fart. 78 § 2 i 107 § 3 kpa).
Jednakże w piśmie z dnia [...] listopada 2006 r. (znak: [...]) oddalającym wniosek Skarżącego o przesłuchanie Prezesa Spółki BP [...] Sp. z o.o. w O. brakuje logicznego uzasadnienia odmowy przeprowadzenia dowodu i jej przyczyn. Przedmiotem zgłoszonego dowodu były okoliczności mające istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, jak i mające znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy, tym samym zadaniem organu było przesłuchanie wnioskowanego świadka. Organ mógłby odmówić przeprowadzenia dowodu tylko w sytuacji, gdyby dotyczył on okoliczności bezspornie już wyjaśnionych, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca (wyrok NSA z 5 maja 1998 r., VI SA 193/97, LEX nr 35474).
Należy wskazać, iż WSA w Olsztynie błędnie stwierdził, że fakty, których zamierzał dowodzić pełnomocnik były albo stwierdzone innymi dowodami albo były bez znaczenia w sprawie ustalenia kosztów przeprowadzonej egzekucji. Przy czym należy zauważyć, iż organ I instancji nie przeprowadził tego dowodu albowiem uznał, że nie ma takiej potrzeby, gdyż postępowanie egzekucyjne w zakresie rozbiórki obiektu budowlanego już uległo zakończeniu, zaś SKO w O. w ogóle do tej kwestii nie odniosło się. W związku z powyższym stanowisko Sądu, że pismo z [...] listopada 2006 r. rozstrzyga merytorycznie wniosek dowodowy jest w pełni nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe bez wątpienia należy stwierdzić, iż pismo to zostało wydane przez nieuprawniony do tego organ oraz nie rozstrzyga merytorycznie wniosku dowodowego, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Ad 3/ W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie przyznał rację Skarżącemu, że odmowa przeprowadzenia dowodu zgłoszonego przez pełnomocnika Skarżącego pismem z [...] listopada 2006 r. powinna mieć formę postanowienia, jednak w ocenie Sądu stwierdzona wadliwość odmowy przeprowadzenia dowodu nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takie stanowisko Sądu jest błędne. Zgodnie z art. 123 kpa w toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia, przy czym postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Postanowienia o charakterze procesowym albo są wprost wymienione w kpa jako forma rozstrzygnięcia, albo też należy je wydawać ze względu na to, że dotyczą "kwestii wynikających w toku postępowania". (vide: Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją B. Adamiak, J. Borkowski, wydanie 7, Warszawa 2005 r., str. 554) W związku z powyższym należy stwierdzić, iż stanowisko zawarte w piśmie z [...] listopada 2006 r., którym oddalono wniosek Skarżącego o przesłuchanie Prezesa Spółki BP [...] Sp. z o.o. w O. niewątpliwie dotyczy poszczególnej kwestii wynikającej w toku postępowania, zatem powinno być wydane w formie postanowienia. Przy tym obowiązek dokonywania odmowy przeprowadzenia dowodu w formie postanowienia znajduje potwierdzenie w linii orzeczniczej vide: wyrok NSA w Szczecinie z 15 września 1999 r., SA/Sz 2183/97, LEX nr 39000). Konkludując, pismo z [...] listopada 2006 r. nie posiada cech postanowienia mimo, iż jak sam Sąd przyznał powinno, a wiadomo, iż wydanie pisma w niewłaściwej formie stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Ad 4/ W uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie błędnie stanął na stanowisku, iż zarzut naruszenia art. 7 kpa przez zaliczenie kwoty 570,97 zł. z tytułu wydatków na opłacenie notariusza do kosztów postępowania egzekucyjnego tylko z tego względu, że w fakturze dokumentującej poniesienie tego kosztu wystawca wskazał Urząd Gminy O., a nie Gminę - Miasto O., jest bezzasadny. Zaliczenie przez SKO w O. kwoty w wysokości 570,96 zł., stanowiącej wydatki poniesione na opłacenie notariusza za sporządzenie protokołu w drodze aktu notarialnego z czynności Komisji powołanej przez Prezydenta Miasta O. Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...], na poczet łącznej kwoty kosztów egzekucyjnych w wysokości 122 611, 76 zł. jest niezasadne. Powyższe uzasadnia fakt, iż na fakturze VAT Nr [...] z [...] lipca 2006 r. na kwotę 570,96 zł. wystawionej przez notariusza A. B., jako usługobiorcę wskazano jednostkę pomocniczą Urząd Gminy O.. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż faktura VAT wystawiona przez ww. notariusza nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wskazanej na niej kwoty i zaliczenia jej do kosztów postępowania egzekucyjnego, gdyż jak wiadomo Urząd Gminy nie był i nie jest usługobiorcą, tym samym nie jest podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnych. Skoro faktura VAT jest wadliwa, to tym samym nie może ona stanowić podstawy do wypłaty na jej podstawie środków pieniężnych przez Gminę - Miasto O., albowiem ww. jednostka samorządu terytorialnego nie została skutecznie obciążona obowiązkiem jej zapłaty.
Ad 5/ W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie błędnie stwierdził, iż kwestia prawidłowości wyboru przez organ egzekucyjny wykonawcy rozbiórki pawilonu Skarżącego pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości postanowienia w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych. Ponadto Sąd stwierdził, iż powyższej kwestii nie rozstrzyga się już bowiem na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Nie sposób zgodzić się z takim stanowiskiem Sądu, ponieważ prawidłowość wyboru przez organ egzekucyjny wykonawcy rozbiórki ma ogromny wpływ na ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych, a tym samym wpływ na ocenę prawidłowości postanowienia w sprawie ustalenia tych kosztów. Jednocześnie należy wskazać, iż Skarżący już w postępowaniu przed organem odwoławczym zarzucał organowi egzekucyjnemu brak zachowania należytej staranności przy wyborze Wykonawcy, jednak zdaniem SKO w Olsztynie ocena trybu wyboru podmiotu wykonującego prace rozbiórkowe nie jest przedmiotem postępowania w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych. Natomiast WSA w Olsztynie stwierdził, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest już za późno na rozstrzyganie kwestii prawidłowości wyboru wykonawcy.
Ponadto WSA w Olsztynie w wyroku z 29 maja 2007 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 870/06 (w przedmiocie wykonania zastępczego przez inną osobę obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego naruszonego pasa drogowego) stanął na stanowisku, że wadliwości wyboru wykonawcy nie można również kwestionować w postępowaniu w przedmiocie wykonania zastępczego, a strona mająca zastrzeżenia co do wyboru wykonawcy mającego wykonać za nią obowiązek, miała możliwość zgłoszenia ich w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych. Należy jednak wskazać, iż w przedmiotowej sprawie Skarżący nie miał możliwości zgłoszenia zastrzeżeń, co do wyboru wykonawcy w trybie i na zasadach określonych w przepisach ww. ustawy, gdyż niezgodnie z prawem nie zostały one zastosowane przez organ egzekucyjny przy wyłanianiu podmiotu mającego dokonać wykonania zastępczego. Wobec powyższego zastanawiający jest fakt, w jakim postępowaniu i na jakim jego etapie Skarżący mógł kwestionować wadliwość wyboru wykonawcy. Należy wskazać, iż zgodnie z art. 130 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wybór wykonawcy powierza się organowi egzekucyjnemu, który powinien dołożyć staranności, aby wybór ten był trafny (vide: R Hauser, Z. Leoński, A. Skoczyłaś Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz 3. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 548). Wybierając wykonawcę w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta O. nie wykonał swoich podstawowych obowiązków obligujących organ egzekucyjny do zlecenia wykonania zastępczego podmiotowi najlepszemu i najtańszemu. Wykazał się on dużą niedbałością i niekonsekwencją. Wybór Spółki [...] Sp. jawna w D. odbył się z pogwałceniem zasad: wyboru najkorzystniejszej oferty, publicznego zaproszenia do składania ofert, bezstronności i rzetelności - czym narażono Skarżącego na niepowetowaną szkodę. Ponadto organ egzekucyjny nie wypełnił przesłanek zawartych w art. 7 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, który wskazuje w ust. 1, iż: "zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców". Z akt sprawy wynika, iż zawiadomienia w sprawie składania ofert na dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego stanowiącego własność Skarżącego zostały wystosowane już 11 stycznia 2006 r., a wiec w okresie, gdy decyzja administracyjna nakładająca na Skarżącego obowiązek przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego nie była wykonalna (wykonalność została wstrzymana postanowieniem WSA w Olsztynie z 2 stycznia 2006 r.). Ponadto zawiadomienia zostały podpisane przez Dyrektora MZDMiZ, który nie jest uprawniony do składania tego rodzaju oświadczeń, albowiem Dyrektor MZDMiZ nie jest organem egzekucyjnym uprawnionym do dokonywania wyboru podmiotu do wykonania prac w ramach wykonania zastępczego. Zawiadomienia zostały wystosowane wyłącznie faksem, a więc brak jest pewności, iż wszystkie zostały odebrane przez ich adresatów. Należy zauważyć, iż zawiadomienia w sprawie składania ofert na dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego stanowiącego własność Skarżącego były wiążące wyłącznie do dnia 31 stycznia 2006 r. W tym czasie żaden z adresatów zawiadomień, nie złożył oferty na wykonanie prac rozbiórkowych. Organ egzekucyjny nie powtórzył w okresie późniejszym czynności w celu wyłonienia najlepszej oferty dla wykonania zastępczego poprzez skierowanie zawiadomień do tych samych lub innych podmiotów. Dokonał natomiast wyboru Spółki [...] Sp. j. z siedzibą w D., która złożyła ofertę ze znacznym, ponad 3 miesięcznym opóźnieniem. Ponadto organ egzekucyjny w sposób ewidentny naruszył art. 10 Ustawy Prawo zamówień publicznych, który wyraźnie wskazuje w ust. 1, iż podstawowymi trybami udzielania zamówień są: przetarg nieograniczony oraz przetarg ograniczony. Ponadto zgodnie z art. 10 ust. 2 ww. ustawy, zamawiający może udzielić zamówienia w trybie negocjacji z ogłoszeniem, dialogu konkurencyjnego, negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki, zapytania o cenę albo licytacji elektronicznej w przypadkach określonych w ustawie. Mając na uwadze powyższe należy podnieść, iż przed zawarciem umowy ze Spółką [...] Sp. j. organ egzekucyjny nie skorzystał ponownie z wyżej wymienionych trybów udzielania zamówienia w celu wyłonienia najkorzystniejszej oferty. Jednocześnie należy wskazać, iż zgodnie z art. 91 ust. 2 Ustawy Prawo zamówień publicznych, kryteriami oceny ofert są cena albo cena i inne kryteria odnoszące się do przedmiotu zamówienia, w szczególności jakość, funkcjonalność, parametiy techniczne, zastosowanie najlepszych dostępnych technologii w zakresie oddziaływania na środowisko, koszty eksploatacji, serwis oraz termin wykonania zamówienia. Bez wątpienia organ egzekucyjny wybierając jako wykonawcę robót Spółkę [...] Sp. j. z siedzibą w D. naraził Skarżącego na znaczne straty materialne, gdyż wyżej wymieniona Spółka nie spełnia wymogów najlepszego i najtańszego wykonawcy, a kwota w wysokości 122 000 zł. jest nieadekwatna do zakresu prac wykonywanych w ramach wykonania zastępczego.
Ad 6/ W uzasadnieniu do zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie stwierdził, iż kwestia wykazania, że zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości postanowienia w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych oraz że nie rozstrzyga się jej na tym etapie postępowania egzekucyjnego. Powyższe stanowisko Sądu jest błędne, gdyż zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ma istotny wpływ na ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych, a tym samym wpływ na ocenę prawidłowości postanowienia w sprawie ustalenia tych kosztów. Jednocześnie należy wskazać, iż Skarżący już niejednokrotnie w postępowaniach administracyjnych zarzucał organowi egzekucyjnemu zastosowanie wobec niego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, mimo tego zarzut ten bezpodstawnie nie został uwzględniony. Wobec powyższego nie znajduje uzasadnienia stwierdzenie WSA w Olsztynie, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym już jest za późno na rozstrzyganie kwestii, że zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, skoro ma to doprowadzić do ustalenia w sprawie rzeczywistego stanu faktycznego i mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Zasada celowości i zasada gospodarnego prowadzenia egzekucji są jednymi z podstawowych wyznaczników w oparciu, o które powinno być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z zasad tych w sposób jednoznaczny wynika, iż Skarżący będzie ponosił wyłącznie koszty celowe, niezbędne do przeprowadzenia egzekucji. W związku z tym nieuzasadnione wydatki egzekucyjne, koszty powstałe w wyniku nieprawidłowego działania organu egzekucyjnego lub pracowników tego organu nie mogą obciążać Skarżącego. Będą one obciążały organ egzekucyjny, a niekiedy wierzyciela ( vide: R Hauser, Z. Leoński, A. Skoczyłaś, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 185).
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż obciążenie przez organ egzekucyjny Skarżącego kosztami z tytułu wykonania zastępczego w kwocie 122 000 zł. odbyło się z rażącym naruszeniem prawa. Wybór Spółki [...] Sp. jawna w D. był wyborem wadliwym, gdyż ww. Spółka nie mieści się w katalogu najlepszych i najtańszych przedsiębiorstw z regionu, a wybór właśnie takich podmiotów jest obowiązkiem organów egzekucyjnych. Zlecenie wykonania zastępczego podmiotowi, którego siedziba znajduje się w innej miejscowości niż ta, w której mają być wykonywane prace rozbiórkowe, skutkowało nieuzasadnionym podwyższeniem kosztów wykonania zastępczego, na które składają się miedzy innymi: transport sprzętu ciężkiego i pracowników z siedziby podmiotu do miejsca rozbiórki, przejazd pojazdów z gruzem na trasie siedziba wykonawcy - miejsce rozbiórki, etc. Skarżący posiada informacje na temat przedsiębiorstw, które mogłyby podjąć się wykonania prac rozbiórkowych za o wiele niższą kwotę niż kwota ustalona przez organ egzekucyjny - 122 000 zł.
Należy również wskazać, iż Skarżący w dniu 21 listopada 2006 r. po raz pierwszy posiadał możliwość zapoznania się z aktami sprawy dotyczącej trybu wyłonienia Spółki [...] Sp. jawna w D. do wykonania prac rozbiórkowych obiektu znajdującego się przy zbiegu ulic [...] i [...] w O.. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż wybierając wykonawcę organ egzekucyjny naruszył podstawową zasadę postępowania egzekucyjnego - zasadę poszanowania minimum egzekucji, czym naraził Skarżącego na ogromne straty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna, choć formalnie odpowiada przedstawionym wymogom, to jednak żadnego z podniesionych w niej zarzutów nie można uznać za usprawiedliwiony.
1. Na wstępie należy podnieść, że każdy z 6 zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów zaczyna się od stwierdzenia, że doszło do naruszenia "przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz" z coraz to innymi przepisami kpa lub innych ustaw. Należy zatem w pierwszej kolejności ustosunkować się do tego twierdzenia autora skargi kasacyjnej.
1.1. Z przepisu art. 3 § 1 wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sam fakt rozpoznania przedmiotowej sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny świadczy więc o tym, że nie doszło do naruszenia przedmiotowego przepisu. Określona przez ustawę kontrola została przez ten Sąd w stosunku do zaskarżonej czynności zrealizowana. Polegała ona na wyjaśnieniu problemu zgodności tej czynności z prawem, a zatem na zbadaniu kwestii jej legalności (art.1 § 2). Zwieńczeniem zrealizowanego aktu wymiaru sprawiedliwości było wydanie zaskarżonego wyroku. Skarżący też nie wykazał, że Sąd I instancji zastosował środki inne, niż określone w ustawie.
1.2. Zarówno art. 133, jak i 145 p.p.s.a. składa się z kilku jednostek systematycznych tekstu. Tymczasem sformułowanie zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia nie może być ogólnikowe. W szczególności nie można się ograniczać do stwierdzenia, że sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub, że naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Formułując taki zarzut, należy określić przez wskazanie jednostki systematycznej aktu normatywnego, w którym został zawarty dany przepis, jaki konkretny przepis prawa został naruszony. Przy tym, jeżeli przepis, którego zarzut dotyczy, zawiera kilka czy kilkanaście unormowań (norm prawnych) – jak np. powołane w skardze kasacyjnej przepisy – to trzeba wyraźnie zaznaczyć, która z tych norm została naruszona. Ogólnikowe powołanie się na taki artykuł stanowi naruszenie wymagań konstrukcyjnych skargi, ponieważ nie można w takim wypadku ustalić granic zaskarżenia. Tym samym zarzut tego uchybienia nie mógł być rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny.
1.3. Art. 151 p.p.s.a. stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Naruszenie przepisów postępowania może mieć postać błędnej wykładni konkretnego przepisu lub niewłaściwego jego zastosowania. Stanowi ono jednak podstawę kasacyjną, jeżeli uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nigdzie nie wskazał, na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu, i dlatego zarzutu naruszenia tego przepisu nie można uznać za usprawiedliwiony.
1.4. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. Przepis ten zakreśla właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, że sprawują one wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżącej Spółki nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd I instancji nie dokonał kontroli działalności organów administracji publicznej oraz, że badanie to przeprowadził w innym aspekcie niż zgodność z przepisami, które miały w sprawie zastosowanie. Niezależnie od tego zauważyć należy, że art. 1 § 2 powołanej ustawy ustrojowej wyznacza jedynie ramy kontroli sądowej. Nie określa natomiast reguł postępowania sądowoadministracyjnego, te bowiem zawarte są, o czym była już mowa, w ustawie p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Może być tylko powiązany ze wskazaniem uchybienia przepisom postępowania sądowoadministracyjnego, a nie – jak w niniejszej sprawie - procedury administracyjnej.
2. Zarzut naruszenia wskazanych w pkt 1 przepisów ustrojowych i postępowania sądowoadministracyjnego w zw. z art. 7 i 124 § 1 kpa, polegający na tym, że Sąd mylnie przyjął, że brak powołania podstawy prawnej poszczególnych składników kosztów egzekucyjnych nie stanowi przyczyny do uchylenia postanowienia jest całkowicie bezzasadny. Od momentu reaktywowania sądowej kontroli administracji w Polsce (1980 r.) w orzecznictwie panuje zgodny pogląd, że brak powołania w akcie administracyjnym istniejącej w rzeczywistości podstawy prawnej jest naruszeniem przepisów postępowanie nie mającym wpływu na wynik sprawy, co akuratnie wykazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.
3. Chybiony jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz w zw. z art. 7, 78 i art. 124 kpa, wyrażające się błędnym przyjęciem przez Sąd, iż pismo z [...] listopada 2006 r. (znak: [...]) zostało wydane przez uprawniony organ oraz rozstrzyga merytorycznie wniosek dowodowy, ponieważ w aktach sprawy znajduje się umocowanie z [...] listopada 2002 r., znak: [...], udzielone przez Prezydenta Miasta O. P. J. - Dyrektorowi Miejskiego Zarządu Dróg Mostów i Zieleni w O. do załatwiania w imieniu Prezydenta spraw w zakresie statutowych zadań MZDMiZ, w tym do wydawania decyzji administracyjnych występowania w sprawach sądowych i egzekucyjnych oraz udzielania dalszych pełnomocnictw, zaś skarżący nie wykazał, dlaczego upoważnienie to miałoby być uznane za bezskuteczne.
4. Nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz w związku z art. 7 i 123 kpa, polegającego na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż wydanie pisma z dnia [...] listopada 2006 r. (znak: [...]) w nieodpowiedniej formie nie stanowi przyczyny do uchylenia postanowienia. O tym, czy pismo wydane przez właściwy organ w sprawie, którą przepisy prawa nakazują rozpoznać w drodze postanowienia, jest postanowieniem decyduje jego treść, a nie nazwa. Jak już to wykazał Sąd I instancji, kwestionowane pismo zawiera wszystkie niezbędne elementy, które pozwalają zakwalifikować je jako postanowienie organu egzekucyjnego. Zatem uchybienie, na które powołuje się autor skargi kasacyjnej należało uznać za nieistotne, bo nie mające wpływu na wynik sprawy.
5. Nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. p.u.s.a. oraz w zw. z art. 7 kpa, wyrażającego się błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, iż zaliczenie przez SKO w O. kwoty w wysokości 570,96 zł z tytułu wydatków na opłacenie notariusza na poczet kwoty kosztów egzekucyjnych w wysokości 122 611, 76 zł jest zasadne. Na koszty egzekucyjne, stosownie do art. 64c § 1 u.p.e., składają się opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 i w art. 64a u.p.e. oraz faktyczne wydatki poniesione przez organ egzekucyjny. Skarżący nie kwestionował, że wydatek poniesiony w związku z taksą notarialną za sporządzenie protokołu w formie aktu notarialnego z czynności Komisji był uzasadniony kontrowersyjnym charakterem przedmiotowej sprawy. Zaś zarzut błędnego określenia w fakturze nabywcy jest bez znaczenia w sprawie egzekucyjnej, tym bardziej, że uchybienie to może zostać skorygowane w trybie przewidzianym w § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798 z późn. zm.).
6. Nie mają również usprawiedliwionych podstaw zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, 133, 145 i 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. p.u.s.a. oraz w zw. z art. 7 kpa w zw. z:
1) art. 130 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz z art. 7, 10 i 91 ustawy Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 19, poz. 177), poprzez niewzięcie przez WSA w Olsztynie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy pod uwagę faktu, iż organ egzekucyjny wykazał się brakiem zachowania należytej staranności przy wyborze wykonawcy zastępczego, czym naraził skarżącego na niepowetowane koszty.
2) art. 7 § 2 i 64c u.p.e., poprzez ustalenie przez WSA w Olsztynie stanu faktycznego bez uwzględnienia, iż organ egzekucyjny zastosował wobec skarżącego uciążliwy środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego, co doprowadziło do powstania nieuzasadnionych wydatków egzekucyjnych, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Trafnie przyjął Sąd I instancji, że zarzuty te nie podlegają rozpoznaniu na etapie ustalania kosztów postępowania egzekucyjnego, obciążających zobowiązanego. Stosownie do art. 128 § 1 i 4 u.p.e. w celu zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 u.p.e. i 2) postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Zaś zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego. Wtedy właśnie – na zasadach i w trybie określonym w tym przepisie – może on kwestionować zarówno samo zastosowanie wykonania zastępczego jako zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, jak i wysokość wynagrodzenia wykonawcy zastępczego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i stosownie do art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło