II SA/Wa 1978/07

II SA/Wa 1978/07 P O S T A N O W I E N I E Dnia 23 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. J.-A., R. M., K. W., W. S. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. w przedmiocie ustalenia listy osób zakwalifikowanych do odbywania aplikacji postanawia 1) odrzucić skargę, 2) przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A. B. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług w wysokości 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/Wa 1978/07 UZASADNIENIE Skarżący, A. J. – A., R. M., W. S. i K. W., wnieśli skargę z dnia 10 października 2005 r. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. (Prezes) polegającą na zmianie zasad punktacji przy ustalaniu listy aplikantów sądowych apelacji [...] w roku 2005. Wskazali, że Prezes dokonał zmian na liście aplikantów po tym, jak właściwa komisja egzaminacyjna zaliczyła ich, po przeprowadzeniu konkursu, do grona pozaetatowych aplikantów sądowych okręgu Sądu Okręgowego w O. Dokonaną zmianę reguł ustalania minimalnego progu punktowego kwalifikującego do uzyskania statusu aplikanta uznali za bezpodstawną, naruszającą art. 141 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) obowiązującego w dacie dokonania tej czynności przez Prezesa. Ponadto ocenili, że dokonana zmiana, po złożeniu egzaminu wstępnego i uzyskaniu określonej wcześniej minimalnej ilości punktów uprawniających do wpisania ich na projektowaną listę aplikantów okręgu Sądu Okręgowego w O., narusza przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej (Dz. U. Nr 154, poz. 1283), tj. §§ 14 ust. 1 i 16 ust. 1 tego rozporządzenia. Jako podstawę swojej skargi wskazali art. 52 § 3 w związku z art. 3 § 2 punkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie uznając, że zaskarżona czynność nie jest żadnym aktem wskazanym w art. 3 § 1 punkt 1 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, alternatywnie zaś organ wniósł o oddalenie skargi oceniając, że przy podejmowaniu zaskarżonej czynności nie zostały naruszone wskazane przez skarżących przepisy prawa. Postanowieniem z dnia 8 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 punkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę wniesioną przez skarżących i ocenił, że zaskarżona czynność nie odpowiada żadnemu z możliwych przedmiotów zaskarżenia, wskazanych w art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym aktowi wskazanemu w punkcie 4 tego przepisu ("inne niż wskazane w punktach 1 – 3 akty lub czynności podjęte z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa"). Zaskarżona czynność nie ma bowiem charakteru indywidualnego, lecz była skierowana do nieokreślonego kręgu adresatów. Po wniesieniu skargi kasacyjnej od tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 marca 2007 r. w sprawie o sygn. I OSK 1598/06 uchylił zaskarżone postanowienie z 8 marca 2006 r. NSA uznał, że odrzucenie skargi było przedwczesne, gdyż Sąd I instancji, mając na uwadze art. 133 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien wystąpić do organu o udokumentowanie ustalenia przez niego jednolitego kryterium punktowego przyjęć na aplikację w obrębie okręgu apelacyjnego - dokonane w wyniku wytycznych dyrektora departamentu Ministerstwa Sprawiedliwości (k. 51 akt sądowych). Udokumentowanie tego powinno nastąpić przez złożenie przez organ pisma Ministerstwa Sprawiedliwości z 10 maja 2005 r., na które powołano się w odpowiedzi na skargę. Dostosowując się do wytycznych NSA zawartych w postanowieniu z 21 marca 2007 r. Sąd I instancji wezwał organ do udokumentowania ustalenia jednolitego kryterium punktowego przyjęć na aplikację. W wykonaniu wezwania organ nadesłał pismo z dnia 18 lipca 2005 r. (k. 421 akt sądowych – tom III), w którym Prezes Sądu Apelacyjnego w W. określił minimalną liczbę punktów na 66 (nikt ze skarżących nie osiągnął tej wartości). Prezes poinformował też w tym piśmie, że zdecydował przyjąć do okręgu Sądu Okręgowego w O. kandydatów z innych okręgów, którzy uzyskali 66 i 65 punktów. Załączył też listę kandydatów na aplikantów - jak z tego pisma literalnie wynika – w P. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2007 r. Sąd I instancji ponownie odrzucił skargę powtarzając argumentację zawartą w postanowieniu z 8 marca 2006 r. oraz przywołując tę samą podstawę prawną. Skargę kasacyjną od postanowienia z 27 kwietnia 2007 r. wniósł R. M.. Postanowieniem z dnia 11 października 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie z 27 kwietnia 2007 r. NSA zauważył, że organ w toku postępowania konkursowego na aplikację sądową w 2005 r. dokonał dwóch czynności materialno – technicznych: zmienił minimalną ilość punktów uprawniających do przyjęcia na aplikację oraz ustalił listę osób zakwalifikowanych do odbywania aplikacji. Powołując § 16 rozporządzenia w sprawie aplikacji (...) w brzmieniu z 18 lipca 2005 r. NSA uznał, że komisja egzaminacyjna w toku konkursu przedstawia prezesowi sądu apelacyjnego jedynie projekt listy kandydatów na aplikantów, zaś ustalenie listy kandydatów na aplikantów należy do prezesa sądu apelacyjnego. Ta czynność prezesa sądu apelacyjnego (ustalenie listy kandydatów) kończy konkurs. Wskazując na art. 142 § 3 i art. 141 § 1 punkt 4 Prawa o ustroju sądów powszechnych Naczelny Sąd Administracyjny ocenił tę czynność jako odpowiadającą art. 3 § 2 punkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Czynność ta, wbrew stanowisku wyrażonemu w postanowieniu z 27 kwietnia 2007 r., ma cechy czynności indywidualnej, gdyż dotyczy uprawnień osób wskazanych na liście ustalonej przez prezesa sądu apelacyjnego. Tylko taka osoba nabywa uprawnienie do mianowania aplikantem. Ustalenie tej listy podlega więc kognicji sądów administracyjnych. Pismem z dnia 8 stycznia 2008 r. R. M., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, uzupełnił skargę z października 2005 r. Podtrzymał swoją ocenę, że organ nie mógł podjąć żadnych czynności skutkujących odmową mianowania aplikantem. Lista kandydatów na aplikantów, załączona do pisma organu z 18 lipca 2005 r. i ustalona przez organ, wywołuje zarówno skutki pozytywne (nadaje uprawnienie do mianowania), ale też negatywne. Negatywne skutki dotyczą osób, które nie znalazły się na liście – nie mają one prawa do mianowania aplikantem. Ustalenie listy kandydatów dotyczy więc bezpośrednio R. M. Ponadto w sprawie doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji i art. 8 Kpa. Wywieszenie pierwszego projektu listy, tj. sprzed zmiany zasad punktacji, miało wpływ na decyzje skarżącego co do jego przyszłości zawodowej. Postępowanie organu naruszyło więc zasadę zaufania do organów Państwa, której konieczność respektowania podkreśla się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego. Na tym właśnie polega naruszenie art. 2 Konstytucji i art. 8 Kpa. Naruszono też art. 31 ust. 1 Konstytucji (zasada równości wobec prawa), gdyż nowe zasady ustalania limitu przyjęć nie zostały zastosowane w całym kraju. W konkluzji wniesiono o uchylenie lub stwierdzenie nieważności czynności organu skutkujących niemianowaniem aplikantem, uznanie uprawnienia R. M. do bycia mianowanym aplikantem sądowym na podstawie art. 146 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także zobowiązanie organu do mianowania tego skarżącego aplikantem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W postanowieniu z dnia 11 października 2007 r. NSA ocenił, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie mogła być czynność organu polegająca na ustaleniu listy kandydatów na aplikantów. Zmiana zasad punktacji przy przyjęciu na aplikację sądową nie jest więc, odczytując orzeczenie NSA a contrario, czynnością, która mogłaby podlegać skardze. Sąd orzekający w niniejszej sprawie przyjął zatem, że przedmiotem skargi jest ustalenie listy kandydatów na aplikantów dokonane w piśmie Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 18 lipca 2005 r. W ten sam zresztą sposób został określony przedmiot skargi przez samego pełnomocnika skarżącego, R. M., w czasie rozprawy w dniu 23 stycznia 2008 r. Niezależnie jednak od ustalenia przedmiotu skargi Sąd z urzędu zobowiązany był do oceny, czy skarga ta została wniesiona w terminie. Stosownie do art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.), skargę do sądu administracyjnego w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 tej ustawy, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeśli organ nie udzielił odpowiedzi – w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Przedmiotem skargi jest czynność, o której mowa w art. 52 § 3 w związku z art. 3 § 2 punkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Termin do wniesienia skargi w takiej sytuacji określa przywołany wyżej art. 53 § 2 tej ustawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie ocenił, że wszyscy skarżący skutecznie wezwali Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezprawnym – w ich ocenie - ustaleniu listy kandydatów na aplikantów. Wezwanie takie zostało zawarte w "odwołaniach", skierowanych do Ministra Sprawiedliwości za pośrednictwem Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. Przyjąć zatem należy, że najpóźniej z chwilą otrzymania tych wezwań przez organ zaczął biec termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Koniec tego terminu zależał natomiast od tego, czy organ udzieli odpowiedzi na wezwanie, czy też nie. Przyjmując, że wezwanie dotyczyło bezprawnego, według skarżących, ustalenia listy kandydatów na aplikację, jest bezsporne, że organ, tj. Prezes Sądu Apelacyjnego w W., takiej odpowiedzi skarżącym nie udzielił. Nie może być za nią uznana udzielona przez Ministra Sprawiedliwości odpowiedź na "odwołania" skarżących skierowane do tego organu za pośrednictwem Prezesa. Wobec tego konieczne było ustalenie, kiedy przedmiotowe wezwania wpłynęły do organu. Otóż z nadesłanych przez organ, w wykonaniu wezwania Sądu, dokumentów przy piśmie z dnia 21 grudnia 2007 r. (k. 494 akt sądowych - kopia korespondencji ze skarżącymi z 2005 r.) wynika, że wezwanie R. M. organ otrzymał w dniu 8 sierpnia 2005 r. Wskazuje na to prezentata biura podawczego Sądu Apelacyjnego w W., która wymienia tę datę, a nawet dokładną godzinę wpływu wezwania tego skarżącego do usunięcia naruszenia prawa. Wezwania innych skarżących wpływały w terminach: 5 sierpnia 2005 r. (wezwanie W. S.), 3 sierpnia 2005 r. (wezwanie K. W.) oraz 8 sierpnia 2005 r. (wezwanie A. J. – A.). Wszystkie te daty, na wezwaniu pochodzącym od każdego ze skarżących, wskazuje odpowiednia prezentata biura podawczego Sądu Apelacyjnego w W.. Termin dla R. M. na wniesienie skargi upływał zatem w dniu 7 października 2005 r., termin dla pozostałych zaś skarżących - odpowiednio - w dniach: 4 października 2005 r., 3 października 2005 r. i 7 października 2005 r. Jak wynika z prezentaty biura podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarga w niniejszej sprawie wpłynęła bezpośrednio (w 2005 r. było to dopuszczalne) do tego Sądu w dniu 11 października 2005 r. Skarga ta, w odniesieniu do wszystkich skarżących, jest zatem spóźniona. W tej sytuacji, uznając, że merytoryczna ocena zasadności skargi nie jest możliwa, na podstawie art. 58 § 1 punkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Odnośnie wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, R. M., Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 14 ust. 2 punkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).