II SA/Bk 864/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Jacek Pruszyński (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi J. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Burmistrza Miasta G. z dnia [...]09.2007r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Burmistrz Miasta G. decyzją z dnia [...]09.2007 r. nr 2853 po rozpoznaniu wniosku J. Sz. odmówił mu przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca nie spełnia warunków do otrzymania dodatku mieszkaniowego, gdyż faktycznie nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego w lokalu, do którego posiada tytuł prawny. J. Sz. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie mu żądanego świadczenia. Wskazał, że posiada tytuł prawny do mieszkania w G. przy ul. K. [...]. Odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym Cz., której koniec przypada na dzień [...]02.2009 r., jednak nie zgadza się z argumentacją, że stałym miejscem jego zamieszkania i gospodarowania jest zakład karny. Stwierdził, że jego stałe centrum życiowe mieści się w przedmiotowym mieszkaniu, tam pozostaje jego mienie i tam powróci po wyjściu na wolność. Skarżący przywołał uchwałę NSA z dnia 20.05.1996 r. sygn. akt OPK 12/96 (ONSA 1997 r. z. 1 poz. 10). Wskazał również, że otrzymał zapomogę na dopłatę do czynszu stosownie do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej, jednak zapomoga ta nie może mieć charakteru stałego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] 10.2007 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ wskazał, że biorąc pod uwagę treść art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych warunkiem ubiegania się o dodatek mieszkaniowy jest faktyczne zamieszkiwanie i gospodarowanie w danym lokalu mieszkalnym. Tymczasem J. Sz. faktycznie ani nie zamieszkuje, ani też nie gospodaruje w lokalu, do którego posiada tytuł prawny, stąd też dodatek mieszkaniowy mu nie przysługuje. Zdaniem organu za przyznaniem dodatku mieszkaniowego nie może przemawiać również fakt otrzymywania na czas określony dopłaty do czynszu stosowanie do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 kwietnia 2005 r., bowiem również dodatek mieszkaniowy przyznaje się na czas określony i nie pokrywa w całości wydatków na lokal. W skardze do sądu administracyjnego J. Sz. powtórzył zarzuty zawarte wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za uzasadnioną. Jak ustaliły organy administracyjne J. Sz. jest najemcą lokalu mieszkalnego w G. przy ul. K. [...], aktualnie odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym Cz., której koniec przypada na dzień [...] 02.2009 r. Podstawą odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego było stwierdzenie, że faktycznie nie zamieszkuje i nie gospodaruje on w lokalu, do którego posiada tytuł prawny. Zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych określa ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71 poz. 734 ze zm.). W myśl przepisów tej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom posiadającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego (art. 2), spełniającym kryterium dochodowe (art. 3) oraz kryterium powierzchni użytkowej w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego (art. 5). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie podziela natomiast stanowiska organu, iż warunkiem przyznania dodatku mieszkaniowego jest również zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym w dniu składania wniosku o przyznanie tego świadczenia oraz w trakcie jego pobierania. Zgodnie z przywoływanym przez organ art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Przepis ten zawiera zatem definicję pojęcia gospodarstwa domowego w rozumieniu ustawy. W przypadku gospodarstwa domowego "jednoosobowego" ustawodawca nie stanowi o stałym zamieszkiwaniu osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy, lecz o samodzielnym zajmowaniu lokalu, pojęcie stałego zamieszkiwania i gospodarowania ustawodawca odnosi tylko do osób, które swoje prawa do zamieszkiwania wywodzą z prawa osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy. Wymóg stałego zamieszkiwania i gospodarowania tych osób wiąże się z koniecznością ustalenia liczby członków gospodarstwa domowego lokatora, co jest niezbędne do ustalenia dochodu, od którego uzależnione jest prawo do dodatku mieszkaniowego. W związku z tym należy stwierdzić, że J. Sz. nie musi legitymować się faktycznym i nieprzerwanym zamieszkiwaniem w lokalu, do którego posiada tytuł prawny w okresie przyznania i pobierania dodatku mieszkaniowego. Jego czasowa nieobecność w tym lokalu, spowodowana odbywaniem kary pozbawienia wolności, nie pozbawia go prawa do tego lokalu, a tym samym prawa do przyznania dodatku mieszkaniowego. Podkreślenia wymaga, że skarżący zarówno w odwołaniu, jak i w skardze twierdził, iż jego stałe centrum życiowe mieści się w przedmiotowym mieszkaniu, tam pozostaje jego mienie i tam powróci po wyjściu na wolność. Nie można też uznać, że w miejscu odbywania kary więzień tworzy własne, odrębne gospodarstwo domowe (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23.02.2006 r. sygn. akt III SA/Gd 565/05, LEX nr 220987) Należy też wskazać na istotę i cel dodatku mieszkaniowego. Jest on szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal (vide: uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 maja 1996 r. sygn. akt OPK 12/96, ONSA 1997, z. 1, poz. 10). Głównym zadaniem instytucji dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów regulowanych (vide: uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lutego 1997 r. sygn. akt P. 4/96, OTK 1997, nr 1, poz. 3). J. Sz. posiadając tytuł prawny do lokalu zobowiązany jest opłacać należny czynsz, również w okresie odbywania kary pozbawienia wolności. Jeżeli ze względu na niskie dochody nie jest w stanie zapłacić czynszu, czy ponieść innych obciążających go wydatków za zajmowany lokal niewątpliwie powinien mieć możliwość skorzystania z formy pomocy, jaką jest dodatek mieszkaniowy. Przyjęcie odmiennego stanowiska spowodowałoby powstanie sytuacji, w której na skarżącym ciążyłyby wszystkie obowiązki związane z wynajmowanym lokalem, nie przysługiwałyby mu natomiast uprawnienia, jakie daje ustawa w związku z istnieniem tego stosunku prawnego. Taka wykładnia narusza konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wyrażone w art. 2 i 32 Konstytucji RP (podobnie: wyrok WSA w Poznaniu z 29.09.2005 r. sygn. akt II SA/Po 196/03, nie publ.). W myśl tych zasad w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej jakim jest Rzeczpospolita Polska wszyscy są równi wobec prawa, mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne i nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakichkolwiek przyczyn. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a także art. 2 i 32 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracyjny winien wyjaśnić, czy skarżący spełnia przesłanki do uzyskania dodatku mieszkaniowego z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku. Na podstawie art. 152 w/w ustawy orzeczono, że wydane decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.